E Koaua Bwa e Kabuakakaaki n te Baiabara te Takaakaro n te Mwane?
E KAOTAKI n angiin te tai rinanoni birim ma terewitin taamnein te kemboro ae rangi n tatangiraki irouia aomata, e a moamoa riki n taabo n takaakaro aika casino, ake a tatangiraki irouia bwakuaku, ao kaubwai aika rangi ni wanawana. Ni koauana, a ataia taani matakuakini baikai bwa bon tii karaki aika akea koauaia ke te mii.
Ma n te aonnaba aei, e bati te kaiangatoa ni kambwana ibukini kaboonakoan tiiketi ni katekeraoi, n aron taian lottery tickets, sports betting, ae kabwakaan te mwane nakon te kambwana ibukin aeka n takaakaro nako i aan te iango are ngkana e moanna ae ko rineia ao e na reke am mwane ae bati riki, te takaakaro n te mwane i aon te internet, ma taabo n takaakaro aika casino ibukin anaakin nanoia taan takaakaro n te mwane. E taekinaki n te boki ae te Internet Gambling bwa te takaakaro n te mwane e a riki bwa anuaia aomata nako are e a rangi n tawe ni butanako.” N te katoto, te kaati mwane ae te poker e a iangoaki ngkai, bwa te takaakaro ae e a taabangaki bwainakina n te terewitin ao n te internet. Ni kaineti ma te nuutibeeba teuana, a katautaua taan rabakau bwa i nanon 18 namwakaina aika tibwa nako, ao e a taboro mwaitiia taan takaakaro n te mwane n te United States.
E kabwarabwaraaki te takaakaro n te mwane bwa kabwakaan te mwane ibukin takaakaro tabeua bwa e aonga n reke ae bati riki, e ngae ngke ko aki ataia bwa tera mwina. A bati aomata aika a iangoia bwa ngkana te mwane anne ai bon ana bwai te tia takaakaroakina te mwane, ao ngkana e aki tautoronaki iai, bon akea buren te takaakaro n te mwane. Ni koauana, e taekinaki n te New Catholic Encyclopedia “bwa bon akea buren takaakaroakinan te mwane ma tii ngkana e tuka te aomata mani karaoan tabena.” Ma e ngae n anne, akea kibun te Baibara aika kaotaki aika boutokaa te iango anne. E na tera aron te Kristian n iangoa aei? E koaua bwa e kariaiakaki ke e kabuakaaki n te Baibara te takaakaro n te mwane?
E riai n ataaki bwa e aki mwaneweaki te takaakaro n te mwane n te Baibara. Ma e aki nanonaki n aei bwa ai akea te kaetieti ibukira ni kaineti ma te takaakaro n te mwane. N oneani mwini karaoan tuua ibukini mwakuri nako ke baika riiriki, ti kaungaaki n te Baibara bwa ti na “ataa nanon Iehova.” (I-Ebeto 5:17) E taekinna te tia rabakau n te Baibara ae E. W. Bullinger bwa te taetae ni Kuriiti ae rairaki bwa “ataa,” bon ikotan baika kakawaki i aon te baere taekinaki rinanoni “kakammwakurin te iango ao te atatai ae reke ni kananoan te iango i aon te baere taekinaki.” Ngaia are e kona n ataa ana iango te Atua te Kristian ibukin te takaakaro n te mwane ngkana e ikotii, ao n iaiangoi booto n reirei man te Baibara aika irekereke ma aei. Ni warekani kiibu aika kaotaki ni maroro aika imwina, ko kona n titirakiniko ni kangai: ‘E koaua bwa e kaineti te kibu aei ma te takaakaro n te mwane? Tera ae kaotaki n Ana Taeka te Atua ibukin nanona ni kaineti ma aei?
Te Anainano Man te Katekeraoi
Kioina ngkai e irekereke te takaakaro n te mwane ma te kabwakamwane n akea ataakin te bae na riki, e kainnanoaki kakoauaan ae ko na tekeraoi ke onimakinan te mwaaka ae kamimi ae iangoaki bwa e tau aroni baika karina n riki, ai moarara riki ngkana iai te kabwakamwane ibukini karekean te kaniwanga ae bati. N te katoto, n rinean nambwa aika kona n onimakinaki ibukin tiiketi ni katekeraoi, e tabuaki taekinan taeka tabeua i marenaia taan takaakaro n te takaakaro n Tiaina ae te mah-jongg, ao ukakin taian rutoo imwain ae a tewenakoaki. Bukin tera? N tabetai a kakoauaa taan takaakaro n te mwane bwa ngkana a kaatuua onimakinan ae a na tekeraoi, e na kona, ke e na boni iai te bae a na rotaki iai imwina.
E koaua bwa a na bon akea te kangaanga n te takaakaro aei ngkana e onimakinna temanna bwa e na tekeraoi? A namakina naba aron anne tabeman aomata i aon Iteraera ngkoa. A kakoauaa bwa e na reke kaubwaia ae bati ngkana a tekeraoi. Tera ana iango Iehova ae te Atua n aei? E tuangia te Atua rinanon ana burabeti are Itaia ni kangai: “Ngkami aika kam kitana Iehova, aika kam manuoka au maunga are tabu, aika kam katauraoa te taibora nakon te Teteke Raoi, ma ni kaona ana mangko te Teteke Buaka n te wain ae boiarara.” (Itaia 65:11, BG) Onimakinan ae ko na tekeraoi, bon taromauriani boua iroun te Atua, ao e aki boraoi ma te taromauri ae koaua. E kaotaki iai onimakinan te mwaaka n te iango nakon onimakinan te Atua ae koaua. Bon akea bukina ae ko na kakoauaa iai bwa e a tia ni bita ana iango Atua.
Aron Rekeni Kaniwanga
E ngae ngke a kabwakamwane ibukin te takaakaro rinanon te Internet, kabooan te tiiketi ni katekeraoi, kabwakaan te mwane ibukin takaakaro tabeua, ke ko takaakaro n te casino, ma n angiin te tai, a aki iangoia bwa e reke ma ia te kaniwanga are a uaiakinna. E kaokoro te takaakaro n te mwane ma kabooani bwaai bwa e tangiria te tia takaakaro bwa e na reke irouna te mwane are a kabuaa taan takaakaro tabeman.a E taekinaki n te Canada’s Centre for Addiction and Mental Health ae kangai: “N aroia mirioneea ni kabane aika reke kaubwaia man tiiketi ni katekeraoi,” iai naba “mirion ma mirion mai buakoia ake a kabuai aia mwane n te takaakaro aei!” Baikara booto n reirei man te Baibara aika kona ni buoka te Kristian n ataa ana namakin te Atua ni kaineti ma aei?
E taekinaki ae kangai n te kabanea n tua man Tuua Ake Tebwina are a anganaki I-Iteraera: “Ko na tai mataiakina ana auti raom, ko na tai mataiakina bun raom, ao ana toro te mwane, ao ana toro te aine, ao ana kao, ao ana aati, ao te bwai teuana ae ana bwai raom.” (Te Otinako 20:17, BG) E karinanaki bwa te bure ae kakaiaki mataaiakinan ana bwai raom aika bwaikorakin te maiu aei, kaubwaina ao ana mwane irarikini mataaiakinani buun raom. N tienture ake imwina, e a manga taekina riki te tua aei Bauro nakoia Kristian ni kangai: “Ko na tai mataai.” (I-Rom 7:7) E koaua bwa e namakinna bwa e bure ni mataai te Kristian ae uaiakina reken ana mwane teuare e konaaki irouna?
E korea ae kangai te tia kororongorongo ae J. Phillip Vogel: “E ngae ngke a butimwaea anne ke a aki, [angiia taan takaakaro n te mwane] ao imwain waakinakon te bae karaoaki, a iangoia bwa tao e na reke ae bati riki, e ngae ngke a kabwakaa te mwaiti ni mwane ae uarereke.” A iangoia taan takaakaro n te mwane aikai bwa a na bon riki ni kaubwai n akea te bae a karaoia. E teretere bwa e kauntabaa te reirei ni kairiri man te Baibara are e riai te Kristian ni “mwakuri korakora ni karaoa te mwakuri ae raoiroi ni baina, bwa e aonga n reke naba ana bwai ae e na angan ane kainnano.” (I-Ebeto 4:28) Ao e a manga kabwarabwara riki te abotoro Bauro ni kangai: “Ngkana iai ae e aki kani mwakuri ao ke e tai amwarake.” E reitia riki ni kangai: A “riai n amwarake ni kanaia are a karekea man aia mwakuri.” (2 I-Tetaronike 3:10, 12) Ma e kona n iangoaki te takaakaro n te mwane bwa te mwakuri ae aki riai i aan te tua?
E ngae ngke e kona ni korakora tangiran te takaakaro n te mwane, ma te mwane are e reke iroun are tokanikai, e aki anganaki ke n reke ni boon te mwakuri ae karaoaki. Te takaakaro n te mwane bon te kabwakamwane ibukini karekean ae bati riki, n am nambwa are ko rineaia, ma e boto i aon te bae e na manennanti n riki imwina, ao e boto naba i aoni kantaningaan ae a na nakoraoi bwaai ni kabane n te tai ae waekoa ke imwina riki. Ni koauana, e karekea ana mwane te tia takaakaro n te mwane, n akea te bae e karaoia. N te itera teuana, a kaungaaki Kristian ni koaua, bwa a na karekei aia mwane man aia mwakuri raoi. E korea ae kangai te Uea are Toromon ae wanawana: “Akea kabaian te aomata ba ti te amaamarake ma te momoi ao te kakukureia nanona ni uan ana makuri.” E reitia riki ni kangai: “A reke baikanne mairoun te Atua.” (Te Minita 2:24, BK) Eng, a aki kabotoa aia iango ana toro te Atua i aoni baika akea koauaia ke ni kakaaei aanga aika bebete ke aika waekoa iai reken te mwane, ma a onimakina te Atua ibukini kukureia ao kakabwaiaaia.
“Te Kai ni Kabwaru” ae Riai n Rarawa te Aba Iai
Ngkana tao e tokanikai te tia takaakaro n ana nambwa are e rineia, e raoiroi riki ngkana e aki iangoa kukureina ae kai toki n rekeni kaniwangana, ma e na iangoa aron rotakibuakana imwin te takaakaro n te mwane i nanon te tai ae maan. E taekinaki ae kangai n Taeka N Rabakau 20:21, (BG): “E a waetata n reke te kaubwai ngke e a moan reke, Ma e na aki kakabaia te aba rimwi.” A a mwaiti aika a tia n tokanikai n taian tiiketi ni katekeraoi ao tabeman riki taan takaakaro n te mwane ake a tia n ataia man uringaabaia ke nanokawakia bwa akea kukureia ae reke man te kaubwai anne. Ai raoiroira riki iran nanon te reirei ni kairiri man te Baibara are ti na aki onimakina te “kaubwai ae kai mauna, ma [ti] na onimakina te Atua, are e anganganira bwaai ni kabane ni kabatiai ibukini kakukureiara.”—1 Timoteo 6:17.
E bati riki karuanikaini bwainakin te takaakaro n te mwane irarikin te tokanikai ke te konaaki. E taekinaki n Ana Taeka te Atua ae kangai: “Akana uaiakina te kani kaubwai, a bwaka nako nanon te kaririaki ao te kai ni kabwaru ao bwaruani baika nanobaba ma ni kammaraki, ake a kabwakaia aomata nakon te kamaunanakoaki ao te kabuanibwai.” (1 Timoteo 6:9) E karaoaki te kainikabwaru ibukini kamwanean temanna. A mwaitikurikuri aomata ake a kabwakaa te mwane ae uarereke ibukini karekean ae bati riki, ke ni kataia n takaakaroakina te mwane n taai tabetai, ao a a mwane iai bwa a aikoa kona ni birinako man tautoronakia iai. E a tia n uruani aia mwakuri tabeman, a a rotakibuaka aika tangiraki ao e kamaenakoia utu.
Imwin rinanoakini kiibu aika bati aika irekereke ma ae taekinaki ibukin te takaakaro n te mwane, ko ataa ae tangiria te Atua ibukin aei? E kaumakia raona ni Kristian te abotoro Bauro ni kangai: “Katoka katotongan aron te waaki ae ngkai i aon te aba, ma kam na onikaki n aromi ni kabooui ami iango, bwa kam aonga ni kakoauaa raoi bwa tera nanon te Atua ae raoiroi ma n riai ao ni kororaoi.” (I-Rom 12:2) E riai ni kairaki maiun te Kristian n nanon te Atua ma tiaki n aia iango aomata. Ngkai “te Atua ae kukukurei” Iehova, e tangiria bwa ti na kukurei ni maiura, ao n inaomata mani mwin ana kainikabwaru te takaakaro n te mwane aika kammaraki.—1 Timoteo 1:11.
[Kabwarabwara ae nano]
a N te Awake!, ae bwain October 8, 2000, n iteraniba 25 nakon 27, ae boreetiaki irouia Ana Tia Kakoaua Iehova, e kabwarabwaraaki iai kaokoron reken te mwane ae bati ni kabooan ami kabitare n te kambwana n aron te stock market ma te takaakaro n te mwane.
[Kabwarabwaraan n iteraniba 21]
A karekei aia mwane ana toro te Atua man te mwakuri raoi
[Te Bwaoki n te iteraniba 20]
Kakukurein te Tokanikai
E kai kairiri nakon te tautoronaki te anua ae reke man te takaakaro n te mwane? E taekina ae kangai Dr. Hans Breiter imwin ana kakaae: “Te kaniwanga ae te mwane n ai aron are reke n te takaakaro te mwane, e karika mwamwakurin te kaburoro ae kuri n titeboo ma ae noraki iroun ae e tautoronaki ni kabonganaakin te cocaine.
[Taamnei n iteraniba 20]
Antai ana mwane ae a kantaningaa rekena taan takaakaro n te mwane?