Katokani Kangaanga Aika Taabangaki

E AKI taekinaki n te Baibara bwa e na bebete te maiu n taanga n te mare. E kairaki iroun te Atua te abotoro Bauro bwa e na korea ae a na aitara taanga aika mareaki ma “rawawatan te rabwata.” (1 I-Korinto 7:28) Ma a kona ni karaoa ae bati riki taanga aika mareaki ni kauarerekei rawawata ake a rinanoi ao ni karikirakea te kimwareirei i marenaia. Iangoi kangaanga aika taabangaki i marenaia buu mwaane ao buu aine aika onoua aikai, ao n nora buokaia ni maiuakinani booto n reirei n te Baibara.

1

TE KANGAANGA:

“Ai akea te reitaki ae kaan i marenau ma buu.”

ANA BOTO N REIREI TE BAIBARA:

‘Kakoauaa raoi bwa baikara baika kakawaki riki.’​—I-BIRIBI 1:10.

Te bwai teuana ae moan te kakawaki ni maium bon am mare. E riai ni moanibwaiaki. Ngaia are tuoa am babaire bwa e na aki karekea te kangaanga aei. Tai kariaia karekeani baika a kainnanoaki ibukin te maiu bwa e na karaureingkami. Ni koauana, e kona te mwakuri ni kareketianti ao baika aki kona n tukaki rikia ni kairoroiko bwa ko na kitana buum n te tai ae e aki maan. Ma ko kona ao ko riai naba n tiatiana te bwai are ko inaomata ni karaoia n aroni kabanean am tai i aoni kaakibotu ke ma raoraom.

Ma a kona ni manga karekei riki aia mwakuri ke kaakibotu taanga ni mare tabeman n te aro are a aikoa kabatiaa aia tai n tii ngaiia. A aikoa “rangi n reitaki raoi” i marenaia taanga aikai. A boni birinako man aia kangaanga. Ngkana e reke iroumi te aro anne, kam riai n atai baika karika anne ao kakaaea te anga ae kam na tokanikai iai. E na karekea te reitaki ae kaan ao kam na “riki n ti te irikona” ni kabatiaan ami tai n tii ngkami.​—Karikani Bwaai 2:24, BG.

Aroia tabeman ni maiuakina te taeka n reirei aei: Bon taanga ni mare aika kaain Aotiteria Andrewa ao Tanji ao ai tebwina te ririki maania n tekateka. E taku Andrew: “I noria bwa e kona ni karekea te kangaanga nakon te mare te mwakuri ae rangi ni bati ao te katabetabe ibukia aomata. Ngaia are ti a karekea ara tai ae ti na bon uaia ni mamaroro ao ni kaotii nanora iai.”

A kabanea te itera n aoa ni katoaa te moantairiki ni mamaroro ao ni kaotii aia iango Dave ao Jan ake a maeka n te United States ao ai 22 aia ririki imwini mareia. E taku Jane: “Bon te tai ae rangi ni kakawaki aei iroura n te aro are ti aki kariaia te bwai teuana bwa e na katabetabeira.”

2

TE KANGAANGA:

“I aikoa kona ni karaoa te bae I tangiria n reitakiu ma buu.”

ANA BOTO N REIREI TE BAIBARA:

“Ke e tai ukera oini kabwaiana temanna ma temanna, ma e na ukera ae e na kabwaia iai raona.”​—1 I-KORINTO 10:24.

E bon aki kona ni karekea te kukurei ni koaua te aomata are e moanibwaia riki nanona n te bwai ae e iangoa karekeana n tekatekana n taanga imwin te mare, e ngae naba ngkana a a manga mare ma tabeman riki, n taai aika bati. E nakoraoi te mare ngkana a uaia buu ni mare ni kaatuua iangoan ae ko na anga nakon ae ko na anganaki. E taekina bukina Iesu ni kangai: “E kakukurei riki te anga nakon te anganaki.”​—Mwakuri 20:35.

Aroia tabeman ni maiuakina te taeka n reirei aei: Bon taanga ni maare Maria ao Martin aika maeka i Mexico ao ai 39 te ririki maania n tekateka n taanga. Ma e aki bebete n taai nako bwa e aki kakukurei tekatekaia n taanga. A uringa te tai teuana are e reke iai aia kangaanga. E ururing rikaaki Maria ni kangai: “N te tai teuana ngke e riki te kauntaeka ae korakora iroura ao I bon taekin taeka aika rangi ni kamatauninga nakoni Martin. E bon rangi n un iai ao I kataia ni kabwarabwaraa nakoina bwa I aki nanona te baere I taekinna ma I bon tii un n te tai arei. Ma e aki kan ongo irou.” E taku Martin: “N te tai are ti kakauntaeka iai, I a iangoia bwa ti a riai n raure n te aro are I aikoa kani kanakoraoa tekatekara.”

E kainnanoa te karinerine Martin ao e kainnanoa ataakin te bwai ae e tangiria Maria. A kaai n aki karekea te bwai ae a tangiria.

A kanga ni kanakoraoa aia kangaanga? E taku Martin: “I kariaia te tai teutana ni kakerikaaka unu ao ti kaai n iangoia bwa ti na maiuakina te reirei ni kairiri ae manena ibukin te karinerine ao te akoi man te Baibara. Imwin ririki aika bati, ti noria bwa ti kona n tokanikai ngkana ti tataro ibukin ana ibuobuoki te Atua ao ni maiuakina te taeka n reirei n te Baibara, n aki ongeia bwa mwaitira ara kangaanga aika riiriki.”​—Itaia 48:17, 18; I-Ebeto 4:31, 32.

3

TE KANGAANGA:

“E aikoa kakaraoa tabena are e riai ni karaoia buu.”

ANA BOTO N REIREI TE BAIBARA:

“Ti na angan te Atua taekan arora n tatabemanira nako.”​—I-ROM 14:12.

Akea te nanououa bwa e na bon aki nakoraoi te mare ngkana tii temanna ae boutokaa kanakoraoana. Ma e na kakaiaki riki te aro anne ngkana a kakeaa bongana, ao n ibukibuki iai.

Ko na aki kona ni karekea te kukurei ngkana ko aki toki n iangoa te baere e riai ni karaoia buum. Ma e a moamoa riki ngkana ko iangoa ana kairua buum bwa ko na aki karaoa tabem iai. N te itera are teuana, e na bae n nakoraoi tekatekami ngkana ko kakorakorako n riki bwa te buu te mwaane ke te buu aine ae raoiroi. (1 Betero 3:1-3) Ma e rangi ni kakawaki riki, ko a kaotia iai nakon te Atua bwa ko karinea ana babaire ibukin te mare, ao e na rangi ni kukurei n am mwakuri.​—1 Betero 2:19.

Aroia tabeman ni maiuakina te taeka n reirei aei: Ai 38 te ririki maania n tekateka n taanga Nei Kim ma buuna ake a maeka i Korea. E taku Kim: “N tabetai e uni buu irou ao e a aki naba kaekaekai ma I bon aki ataa bukina. Anne are e a kairai bwa N na namakinna ae e a tia ni kerikaaki tangirau. N tabetai I a iangoia bwa, ‘E aera ngkai e tangirai bwa N na ota n ana namakin ngkai e aki kan n ota n au namakin?’”

E kona ni kaatuua ana iango Kim i aon ribuakan te aroaro ao i aon te bwai are e aki karaoia buuna. N oneani mwin anne, e a kaokoroa aroni maiuna neiei. E taku Kim: “N oneani mwin are N na teimatoa n un, I a ataia ae rangi n raoiroi riki bwa N na biririmoa ni karekea te rau. N tokina, ti a uaia ni kona ni kakerikaaka unra ao ni maroroakini bwaai ma te rau.”​—Iakobo 3:18.

4

TE KANGAANGA:

“E aki aantaeka buu.”

ANA BOTO N REIREI TE BAIBARA:

“Atuia mwaane nako bon te Kristo.”​—1 I-KORINTO 11:3.

E riai te buu te mwaane are e namakinna bwa e aki aantaeka buuna n iangoia moa, bwa e kukurei ni kaotiota te aantaeka nakon Atuna are Iesu Kristo. E kona ni kaotiota te aantaeka te buu te mwaane rinanon touani mwin ana katoto Iesu.

E korea ae kangai te abotoro Bauro: “Buumwaane, teimatoa n tangiriia buumi, n aron naba te Kristo ngkai e tangira te ekaretia ao e anga boni ngaia ibukina.” (I-Ebeto 5:25) E aki ‘tautaekania’ taan rimwina Iesu. (Mareko 10:42-​44) E angania taan rimwina ana taeka n reirei ae mataata ao ni kaetiia ngkana e riai. Ma e tuai mani kairimatoa. E bon akoia ao e atai tian aia konabwai. (Mataio 11:29, 30; Mareko 6:30, 31; 14:37, 38) E aki toki ni moanibwai nanoia.​—Mataio 20:25-​28.

E riai n titirakinna te buu te mwaane n te titiraki aei, ‘E koaua bwa au iango ibukin atun te utu ao ni kaineti ma aine, e kairaki riki n au katei ao tiaki n te reirei ni kairiri ao katoto n te Baibara?’ N te katoto, tera am iango iroun te aine ae e aki boraoi n iango ma buuna ao e kamatoaa ni kaota nanona n rawa nakoni buuna ma te karinerine? E atongaki Tara ae buun Aberaam n te Baibara, bwa te katoto ibukin te buu te aine ae aantaeka. (1 Betero 3:1, 6) Mangaia are e kaota nanona neiei ngke e kabwaka Aberaam n nori kangaanga tabeua aika karuanikaia te utu.​—Karikani Bwaai 16:5; 21:9-​12.

E teretere bwa e aki kakamaakaki Tara iroun Aberaam n te aro are e na aki taetae. Bon tiaki te mwaane ae iowawa. N aron anne, te buu te mwaane are e kakairi n te reirei ni kairiri man te Baibara, e na aki kairoroa buuna bwa e na aantaeka nakon oin nanona. E na anaa nanoni buuna bwa e na karinea rinanoni karaoan ana kairiri ma te nanoanga.

Aroia tabeman ni maiuakina te taeka n reirei aei: E taekina ae kangai James are e maeka i Engiran ao n tekateka n taanga imwin te mare i nanon wanua te ririki: “I noria bwa I aki riai ni karaoi babaire aika kakawaki n aki maroroakinna moa ma buu. I kataia n aki tii iaiangoai. Ma tiau boni karimoaan nanoni buu.”

E maeka George n te United States are e a tia n tekateka n taanga imwin te mare i nanon 59 te ririki. E taku: “I kataia n iaiangoa buu bwa e aki mangori riki nakoiu, ma bon raou ae wanawana ao ni mwamwakuri.”​—Taeka N Rabakau 31:10.

5

TE KANGAANGA:

“E aki kani kairiri buu.”

ANA BOTO N REIREI TE BAIBARA:

“A bane aine aika rabakau ni katei aia auti: Ma te aine ae nanobaba e kabwaka ana auti ni baina.”​—TAEKA N RABAKAU 14:1, BG.

Ngkana e rawa te buu te mwaane ni karaoi babaire ke ni kairiri n te mwenga, tao ko bae n tia ni karaoi iango aika tenua aikai: (1) Ko kona n teimatoa n taekini kabwakana ke (2) ko kona n taua mwiokoana are atun te utu ke (3) ko kona n rangi ni kamoamoaa n ana kekeiaki. Ko na kabwakaa am auti ngkana ko rinea te moan ke te kauoua n iango. Rinean te katenua n iango, e na buokiko ni kateimatoa ke ni kakorakoraa am mare.

A bati mwaane aika e kakawaki riki irouia karineaia nakon tangiraia. Ngaia are ngkana ko kakarinea buum, taraia raoi bwa e na namakinna ae e uaana ao n tangiraki ana kakorakora ni kairiri n te utu n te aro are e na katamaroaa riki mwiokoana. Ni koauana, a na bae n iai taai aika ko na aki boraoi n iango iai ma buum. Kam bon riai n uaia ni maroroakini baikanne. (Taeka N Rabakau 18:13) Ma e na buokiko n urua ke ni kateimatoa am mare am taeka aika ko taekin ao teini bwanaam. (Taeka N Rabakau 21:9; 27:15) Kaota nanom ma te karinerine ao ko na karekea te bae ko tangiria ibukini buum bwa e kukurei ni kairiri.

Aroia tabeman ni maiuakina te taeka n reirei aei: E taekina ae kangai Michele are e maeka n te United States ao ai 30 te ririki maanna n tekateka n taanga imwini marena: “Bon te aine ae nanomatoa ao e aki kainnanoa buokana tinau ibukina bwa e kaikawaai ma tariu n akea ana boutoka tamau. I kakairi n aroaro akanne. Ngaia are I a kataia ni kaotiota te aantaeka raoi n taai nako. N te katoto, I noria bwa I riai ni maroro ma buu n oneani mwin are N na karaoi oin au babaire.”

E kairaraangaki naba n aroni kaikawaana Rachel are e maeka i Aotiteria ao ni mare ma Mark i nanon 21 te ririki. E taku neiei ngke e ururing rikaaki: “E tuai man aantaeka tinau nakon Tamau. Titeboo ma ai bon aroaro ni koaua te kakauntaeka ao te aki karinerine irou. I boni katotonga tinau n au moan ririki n taanga. Ma imwin ririki aika bati, I a ataa kakawakini maiuakinan te taeka n reirei man te Baibara ibukini kaotiotan te karinerine. Ao e a kakukurei riki tekatekara ngkai.”

6

TE KANGAANGA:

“I akoa konai moan aroaroni buu aika rangi ni kamarakinano.”

TE BOTO N REIREI N TE BAIBARA:

“Teimatoa n taotaon nanomi i marenami ao tauraoi n ikabwarabure ngkana iai bukini ngurenguremi i marenami.” ​—I-KOROTE 3:13.

Ko bae ni kaatuua am iango n raoiroin raom n am moantai ni karekenano n te aro are e a kangaanga iai noran ana kairua. Ko kona ni karaoa naba anne ngkai? Akea te nanououa bwa e bae n iai bukina ae riai ngkai e ngurengure buum nakoim. Ma e ngae n anne, titirakiniko ni kangai: ‘Baikara aroaroni buu aika I riai ni kaatuui riki, aika raoiroi ke aika buakaka?’

E kabongana te kaikonaki ae mataata Iesu ni kaota iai riaira n tarariaoi buure aika ti nori irouia tabemwaang. E titiraki ni kangai: “E aera . . . ko taraa te aneke ane i nanoni matan tarim, ao ko aki iangoa te oka ane mena i matam?” (Mataio 7:3) E kona n riki te aneke bwa buain te uteute ae uarereke. N te itera teuana, te oka bon te kai ae abwabwaki ao n tinebu ae kautokoan te auti. Tera ae nanonna n aei? “Buuta moa te oka ane i matam, ao ko a tibwa kona n nora raoi aroni kanakoan te aneke mai matan tarim.”​—Mataio 7:5.

E moana ana kaikonaki aei Iesu ma te kauring ae matoatoa ni kangai: “Katoka ami kabuakaka bwa kam kaawa ni manga kabuakakaaki, bwa e na motikaki taekami n ai aromi ni motikitaeka.” (Mataio 7:1, 2) Ngkana ko tangiria bwa e na tarariaoaki am bure iroun te Atua ae kaanga te oka i nanoni matam, ngkanne ko riai ni kukurei n tarariaoi naba ana bure buum.​—Mataio 6:14, 15.

Aroia tabeman ni maiuakina te taeka n reirei aei: E maeka i Engiran Jenny ao e tekateka n taanga ngkai imwini marena ma Simon i nanon ruaiwa te ririki: “I noria bwa te bwai ae e karika okiokin unu ma buu bon arona n aki kamani babaire n te aro are e a karaoi bwaai n te kabanea ni miniti. E rangi ni kamimi anne, bwa n ara tai ngkoa ni karekenano, ao I kukurei n arona are te kakabanea ni miniti. Ma e ngae n anne, I a ataia ngkai bwa I boni bubure naba, ao kaanga titeboo ma I a rangi ni kakanneti. I a rabakau ngkai ma Simon n tarariaoi ara bure man te aki kororaoi i marenara.”

E taku Curt are e a tia n taekinaki mai mwaina, are mare ma Michele: “Ngkana ko kaatuua am iango i aon aroaroni buum aika rangi ni kamarakinano, a na bae n ririkirake n rawawata riki ana bure akanne. I a motinnanoia bwa N na kaatuua iaiangoan aroaroni Michele ake anaaki nanou iai bwa N na tangiria n aron are n te moantai.”

Te Bae Raba Are E Kanakoraoa te Mare

A kabwarabwaraaki ni katoto aika tabeua aikai bwa e kona ni matoatoa totokoani kangaanga n te mare ma ti kona n tokanikai i aoia. Tera te bae raba are e kanakoraoa te mare? Karikirakea tangiran te Atua ao te nano ni kani maiuakina te reirei ni kairiri ae n ana Taeka are n te Baibara.

A a tia n reiakina te bae raba Alex ao Itohan aika a maeka i Nigeria ao n tekateka n taanga imwini mareia i nanon te maan ae raka i aon 20 te ririki. E taku Alex: “I ataia bwa a kona n toki angiini kangaanga n te mare ngkana a maiuakini ana boto n reirei te Baibara, taanga.” E taku buun teuaei: “Ti a ataa kakawakin te uaia ni katoatai n tataro ao maiuakinan te taeka n reirei man te Baibara ae kaineti ma te itangitangiri ni koaua ao te taotaonakinnano i marenara. E a karako riki ara kangaanga nakon are ngke ti moani mare.”

Ko tangiria n reiakina riki taekan te reirei ni kairiri ae manena ae mena n Ana Taeka te Atua ao ni kona ni kakabwaiaaki iai am utu? Ngkana ko tangiria, ao tuanga temanna Ana Tia Kakoaua Iehova bwa e na maroroakinna ma ngkoe te boki ae Tera Ana Reirei ni Koaua te Baibara?b n te mwakoro 14.

[Kabwarabwara ae nano]

[Taamnei n iteraniba 4]

Ti uaia ni karekea ara tai i boni marenara?

[Taamnei n iteraniba 5]

I kataia n anganga riki ae bati nakon ae I karekea?

[Taamnei n iteraniba 6]

I biririmoa ni kaetii kauntaeka?

[Taamnei n iteraniba 7]

I rinanoni moa ana iango buu imwaini motikan au babaire?

[Taamnei n iteraniba 9]

I kaatuua au iango i aon aroaroni buu aika raoiroi?