Rooro N Rikirake—rarawa Nakon Aia Kariri Tabonroromi
‘A na taoronaki ami taeka bwa kam aonga n ataa aromi ni kaeka ae riai nakoia aomata n tatabemania nako.’—I-KOROTE 4:6.
1, 2. Tera aron aia namakin rooro n rikirake aika bati ni kaineti ma aroia n tei ni kaokoro, ao bukin tera?
AKEA te nanououa bwa kam aki tii ongongo te taeka ae “aia kariri tabonroromi” ma kam a bon tia n rinanona. N te taina, tao e a tia temanna ni kaumakiko bwa ko na karaoa te bwai teuana ae ko ataia bwa e kairua. Tera am namakin ngkana e riki anne? E taku Christopher ae 14 ana ririki: “N tabetai I tangiria bwa N na karabaai, ke ni kaboraoa aroarou ma raou n reirei n te aro are N na aki kaokoro ma ngaiia.”
2 E korakora rotakimi n aia kariri tabonroromi? Ngkana ngaia anne, bukin tera? E koaua bwa ko tangiriia bwa a na kukurei iroum? Akea kairuan te nano anne n taai nako. A tangiria naba ikawai bwa a na kukurei tabonroroia. Akea ae e kan riribaaki n aki ongeia bwa a ataei ke a ikawai. Ma ni koauana, a na aki kukurei tabemwaang ngkana ti tei ibukin te eti. E a bon tia naba n aitara ma anne Iesu. E ngae n anne, e kakaraoa ae eti Iesu n taai nako. E ngae ngke a iriria tabeman ao n riki bwa taan rimwina, ma e taboribaaki Natin te Atua irouia tabemwaang ao a a “aki mutiakinna.”—Itaia 53:3, BG.
Te Kairoroaki n te Kariri—Tera Aroni Korakorana?
3. E aera ngkai e kairua te kakairi n aia babaire tabonroromi?
3 N tabetai, kam kona ni kaririaki bwa kam na iraraang n aia babaire tabonroromi tii ibukin ae kam aonga n aki ribaaki. Bon te kairua anne. A aki riai Kristian n tiku “n aroia ataei, n uouotaki kaanga n naao.” (I-Ebeto 4:14) Tao a kai iraraang ataei aika uarereke irouia tabemwaang. Ma ngkai rooro n rikirake ngkami, kam a toua kawaimi n ikawai. Ngaia are ngkana kam kakoauaa bwa kam kakabwaiaaki n ana kaetieti Iehova, kam riai n taia uaan te ongeaba ni maiuakinan ami koaua. (Te Tua-Kaua 10:12, 13) Ngkana kam aki karaoa anne, titeboo bwa kam aki taua taekani maiumi i bon iroumi. Ni koauana, ngkana kam kakairi n aia kariri tabemwaang, kam a riki iai bwa kaanga aia taore.—Wareka 2 Betero 2:19.
4, 5. (a) E kanga n iraraang Aaron n te kariri, ao baikara reireiami aika kona n reke iai? (b) Baikara aanga ake a kona ni kataia ni kamanenai tabonroromi ni kairoroingkami iai?
4 N te taina, e iraraang tarini Mote are Aaron n aia kariri tabonrorona. Ngke a kaumakia I-Iteraera bwa e na karaoa atuaia, ao e karaoia. E aki mamaaku Aaron. Imwain aei, e ira Mote ni kaaitara Barao ae te mwaane ae rangi ni kakannato i Aikubita. E ninikoria Aaron n taetaekina ana rongorongo te Atua nakoni Barao. Ma ngke a kairoroa Aaron raona n I-Iteraera ao e iraraang. Ai korakorara rotakira n aia kariri tabonrorora! E noria Aaron bwa e bebete riki te rarawa nakon uean Aikubita nakon te rarawa nakon aia taeka tabonrorona.—Te Otinako 7:1, 2; 32:1-4.
5 N aron ae kaotaki n ana katoto Aaron, e aki onoti aia kariri tabonroromi nakoia ake a ataei riki, ao tiaki naba te kangaanga tii ibukia ake a tangira te buakaka. A kona naba n rotakibuaka ake a kani karaoa ae raoiroi ma nanoia ni koaua n aia kariri tabonroroia, ao ngkoe naba. A kona tabonroromi ni kabwainrangingkami ni kairingkami nakon te bure, ni kabuakakaingkami, ke ni kaenaenaingkami, e ngae ngkana kam rawa. E kangaanga kaitaraan aia kariri tabonroromi n aki ongeia bwa tera arona. Kam karikirakea onimakinan te bwai ae kam kakoauaa ngkana kam tokanikai n rarawa nakon aia kariri tabonroromi.
“Teimatoa n Tuoingkami Bwa Tera Aromi”
6, 7. (a) E aera ngkai e kakawaki onimakinan am koaua, ao ko na kanga ni karikirakea? (b) Baikara titiraki aika ko kona n titirakiniko iai ibukini kakorakoraan riki baika onimakinaki iroum?
6 Ngkana kam na rarawa nakon aia kariri tabonroromi, kam riai moa n onimakini ami koaua ao kaetieti bwa a eti. (Wareka 2 I-Korinto 13:5.) Kam na buokaki n ninikoria man anne e ngae ngke tao kam mamaamaa. (2 Timoteo 1:7, 8) E kona ni kangaanga iroun temanna boutokaan te bwai ae e aki kakoauaa raoi mai nanona, e ngae ngke e taneiai n ninikoria. Ngaia are e aera ko aki rinanoni baike ko reireiaki iai man te Baibara ao ni kakoauaa i bon iroum? Moanna man nenerani koaua aika moan reirei. N te katoto, kam kakoauaa bwa bon iai te Atua ao n ongongo n aia taeka tabemwaang bukin onimakinan anne irouia. Ngaia are titirakiniko ni kangai: ‘Tera ae kairai bwa N na kakoauaa ae iai te Atua?’ Te kantaninga n te titiraki anne, bon ibukini kakorakoraan am onimaki ma tiaki n ae ko na nanokokoraki iai. N aron naba anne, titirakiniko ni kangai: ‘I kanga ni kakoauaa bwa e kairaki korean te Baibara iroun te Atua?’ (2 Timoteo 3:16) ‘E aera bwa I kakoauaa ae taai aikai boni “kabaneani boong”?’ (2 Timoteo 3:1-5) ‘Tera ae kairai bwa N na kakoauaa ae a raraoi ana kaetieti Iehova?’—Itaia 48:17, 18.
7 Tao ko kona n tabwarabwara naba n titirakiniko n titiraki akanne, bwa e rawa n aki reke kaekaaia iroum. Titeboo anne ma are ko tabwarabwara n tutuoa mwaitini bwaan am kaa ibukina bwa ko rawa n ataia bwa e a “Bane” ke e tuai! Ngkana akea te bwaa n te tangke, ko riai n ataia bwa ko aonga ni karaoa te bwai ae kainnanoaki. N aron anne, e rangi n raoiroi riki bwa ko na ataa te bae ko aki kakoauaa bwa ko aonga ni karikirakea kakoauaana iroum.—Mwakuri 17:11.
8. Kabwarabwaraa arom ni kona ni kamatoaa am koaua ae ko wanawana n iran nanon ana tua te Atua ibukin te rarawa nakon te wene ni bure.
8 Iangoa te katoto aei. E kaumakingkami te Baibara bwa kam na “birinako man te wene ni bure.” Titirakiniko ni kangai: ‘E aera bwa I wanawana riki ngkana I ira nanon te tua anne?’ Iangoia bwa bukin tera ngkai a kakaraoa te aroaro anne tabonrorom. Iaiangoia bwa bukin tera ngkai “e bure nakon oin rabwatana” te aomata ae wewene ni bure n aanga aika bati. (1 I-Korinto 6:18) Rinanoi ngkai kaekaaia, ao titirakiniko riki ni kangai: ‘Te kawai raa ae te kabanea n raoiroi bwa N na kakairi iai? E koaua bwa iai manenani kakaraoan aaro ni wene ni bure?’ Kabatiaa riki am tai n iaiangoa te bwai anne n titirakiniko ni kangai: ‘Tera au namakin ngkana I a iraraang ni karaoan te wene ni bure?’ N te tai naba anne, ko a kona n tatangiraki irouia tabonrorom tabeman, ma tera am namakin imwina riki ngkana ko a mena ma am karo ke raom ni Kristian n te Tabo n Taromauri? Tera am namakin ngkana ko kataia n tataro nakon te Atua? E koaua bwa ko na kukurei ni kakeaa bongan itiakim i matan te Atua tii ibukini kakukureiaia raom n reirei?
9, 10. E na kanga kakoauaan ami koaua ni buokingkami bwa kam nene n ami iango ngkana kam mena ma tabonroromi?
9 Ngkana te roro n rikirake ngkoe, ko a roko n te tai are e a rangi n rikirake iai ‘wanawanam.’ (Wareka I-Rom 12:1, 2.) Kabongana te tai aei bwa ko na iangoia raoi, bwa e aera ngkai e kakawaki bwa ko na riki bwa temanna Ana Tia Kakoaua Iehova. E na buokiko ni kakorakoraa am koaua kananoan te iango i aon aei. Imwina, ngkana ko kaaitara ma aia kariri tabonrorom, ko na boni waekoa ni kaeka ma te aki nanokokoraki. Titeboo am namakin ma te tari te aine ae te roro n rikirake are e kangai: “Ngkana I rarawa nakon aia kariri tabonrorou, I kaotia bwa e matoa nanou ni baika I kakoauai. E rangi ni kakawaki au Aro irou. Boni ngaia aan au iango, tiau, aroarou ae riai ao maiu ni kabane.”
10 Eng, e kainnanoa te kakorakora kateimatoaani matoan nanomi n te bae kam ataia bwa e eti. (Ruka 13:24) Kam bae n iangoia bwa e manena karaoana ke e aki. Ma uringa aei: Ngkana kam taraa n raraoma ke ni maamaa ni karaoan ae eti, e na noraki anne irouia tabemwaang ao a kona ni kakorakoraa riki kaririakimi. Ma ngkana kam kaotiotia ae kam kakoauaa are kam taekinna, tao kam na mimi ni waekoaia tabonroromi n aki kariringkami.—Kabotaua ma Ruka 4:12, 13.
‘Kananoi Ami Iango Bwa Kam Aonga ni Kaeka’
11. Tera te kakabwaia mani bwainan te tatauraoi imwain aia kariri tabonrorom?
11 Te mwaneka riki teuana ae kakawaki ibukin te rarawa nakon aia kariri tabonroromi bon te kakatauraoi. (Wareka Taeka N Rabakau 15:28, BG.) E nanonaki ni bwainan te tauraoi bwa ti na kaman iangoi baika a kona n riki. N tabetai, e kona n totokoa te kauntaeka ae korakora kaman iangoani baika a kona n riki. N te katoto, iangoia bwa aongkoa ko noriia raom n reirei aika bobotaki ni moko imwaim. Tera arom ngkana a tuangko bwa ko na raonia ni moko? Tera ae ko na karaoia ngkana ko a kaman ataa te kangaanga ae na riki? E taekinaki ae kangai n Taeka N Rabakau 22:3, (BG): “Te aomata ae nanowanawana e nora te bwai ae buakaka, ao e karaba mai iai.” Ni kaokoroani kawaim ma ngaiia, tao ko a kararoako iai mani baikanne ni kabane. Tiaki nanon anne bwa ko kimamaaku, ma ko a karaoa ae ko wanawana iai.
12. Tera arom ni kaeka ae tamaroa ngkana ko kaaitara ma te aomata ae kaenaenako?
12 Ma tera ae ko na karaoia ngkana ko aki kona n totokoa te kangaanga ane e taekinaki mai eta? Iangoia bwa a titirakiniko tabonrorom ni kaota mimia ni kangai: “Bon te teinnaine ngkoe?” Te aro ae riai n aei bon irakin nanon te kaungaunga ae n I-Korote 4:6 ae kangai: “A na raonaki ami taeka n te atataiaomata ao n taoronaki, bwa kam aonga n ataa aromi ni kaeka ae riai nakoia aomata n tatabemania nako.” E taekinaki n te kibu aei bwa a boto i aoni baika riiriki aromi ni kaekaa te aeka n titiraki anne. Tao akea riaina bwa ko na anga te kabwarabwara man te Baibara ae kunaananau. Tao e a tau naba te kaeka ae matoa ao ni kai ota. N te katoto, ni kaekaan te titiraki are te teinnaine ngkoe, ko kona n tii kangai, “Eng,” ke, “Ko a aki roko iai.”
13. E aera ngkai e riai bwainan te wanawana ni kaekaan te kaenaena mairoun tabonrorom?
13 E okioki Iesu ni kakimototoi ana kaeka ngkana akea uaani kabatiaan te taetaenikawai. Ni koauana, e aki roko n te kaeka Iesu ngke e titirakinaki iroun Erote. (Ruka 23:8, 9) Te kainabwabu bon te aro ae raoiroi ni kaekaan titiraki aika kamatauninga n angiin te tai. (Taeka N Rabakau 26:4; Te Minita 3:1, 7) N te itera teuana, ko kona n nora temanna are e a boni kaota raoi nanona bwa e rangi ni mimi n am koaua ibukin te aroaro ni maiu ae riai n aron te wene n taanga, e ngae ngke e kabuakakako n te moantai. (1 Betero 4:4) Ibukin anne, e a kainnanoaki kabwarabwaraan raoi am koaua ae boto man te Baibara. Ngkana ngaia anne, tai kerikaaki ibukini maakum. “Tauraoi n taai nako ni kaekaia.”—1 Betero 3:15.
14. Ko na kanga ni kaoka ana kariri tabonrorom n te aro ae riai n tabetai?
14 Ko kona ni kaoka aia kariri nakoia n taai tabetai. Ma ko riai ni kataia ni karaoa aei n te aro ae riai. N te katoto, ngkana e imanonoiko ni kamokoko raom n reirei, ko kona ni kangai: “Ko rabwa bwa I aki,” imwina ko kona ni manga kangai: “I taku bwa ko wanawana riki ngkana ko aki moko!” Ko nora aroni kaokan te rawawata nakoia? N oneani mwin are ko na kabwarabwaraa bukin aki mokom, e a kaumakaki tabonrorom anne bwa e na iangoa bukini karaoan anne irouna.a
15. N ningai ae ko riai iai ni kitania tabonrorom ake a kataia ni kaririko, ao bukin tera?
15 Tera ae ko na karaoia ngkana e teimatoa ni kaririko tabonrorom, e ngae ngkana ko kakorakorako? Moan te tamaroa bwa ko na kitania ngkana e riki anne. Ngkana ko kamaaniko i rarikia, e a korakora riki iai kakeaani bongan am koaua n itera tabeua. Ngaia are kitana te tabo anne. Ko kona ni karaoa anne n akea namakinan ae ko a konaaki. Bwa ni koauana, ko a totokoa rikin te kangaanga. Ko a aki riki bwa aia taore tabonrorom, ao ko a kakukureia nanon Iehova.—Taeka N Rabakau 27:11.
Ane E Karaoi “Babaire ao E na Tekeraoi”
16. E na kanga ni wai te kariri mairouia tabeman ake a taku bwa Kristian ngaiia?
16 N tabetai, e kona ni wai te kariri nakoni mwakuri aika kammaira mairouia rooro n rikirake tabeman ake a taku bwa a toro iroun Iehova. N te katoto, tera arom ngkana ko ira te botaki ae baireaki iroun te aeka n aomata anne ao ko a ataia bwa akea te ikawai ae tararuaia? Ke tera arom ngkana e uota te kamanging nakon te botaki te roro n rikirake are e taku bwa te Kristian ngaia, ao kam bane n tuai n roko n te roro ae katauaki ni moi manging i aan te tua? A kona n riki aaro aika bati ake ko riai n ira iai mataniwin nanom ae kataneiaaki n te Baibara. E taku temanna te roro n riki ae te Kristian: “I kitana te taamnei ae bati iai te tinaraa ma tariu. A iangoia tabemwaang bwa a na tiku ni mataku. A kamoamoaira ara karo n te baere ti karaoia. Ma a nanobuaka tabemwaang ibukina bwa a a taraa n taekanabuaka iai.”
17. Mwakuri raa aika manena ake ko kona ni karaoi ni kaakaeani bobotaki ngkana ko na ongeaba n ana kaetieti te Atua?
17 N aron ae kaotaki n te rongorongo ane e a tibwa tia n taekinaki, e kona ni kairiko nakon te aro ae kamaamaa irakini mataniwin nanom ae kataneiaaki n te Baibara. Ma karaoa ae ko ataia bwa e eti. Bwaina te tatauraoi. Ngkana ko ira te botaki teuana, katauraoa am anga ni kitanna ngkana a riki bwaai n aron ae ko aki kantaningai. A boraraoi tabeman rooro n rikirake ma aia karo bwa a na tarebooniaki ibukini moantaaia n oki. (Taian Areru 26:4, 5) E reke te tekeraoi n aeka ni ‘babaire aikai.’—Taeka N Rabakau 21:5, BK.
“Kimareirei n Am Bong n Ataei”
18, 19. (a) E aera ngkai ko koaua raoi bwa e tangiriko Iehova bwa ko na kukurei? (b) Tera ana namakin te Atua nakoia te koraki ake a rarawa nakon aia kariri tabonroroia?
18 E karikiko Iehova bwa ko na kimwareirei ni maium, ao e tangiriko bwa ko na kukurei. (Wareka Te Minita 11:9.) Uringnga bwa te bae a rinanona rooro n rikirake aika bati bon tii “te kimwareirei ae kai toki ae kakukurein te bure.” (I-Ebera 11:25) E tangiriko te Atua ae koaua bwa a na reke iroum baika rangi ni bati riki. E tangiriko bwa ko na kukurei n aki toki. Ngaia are ngkana ko aitara ma te kataaki ni karaoan te bwai teuana ae ko ataia bwa e bure i matan te Atua, uringnga bwa n tokina ko na rangi ni kakabwaiaaki ni karaoan ae tangiria Iehova mairoum n taai nako.
19 Ngkai te roro n rikirake ngkoe, ko riai n ataia bwa e ngae ngke a kukurei iroum tabonrorom ngkai, ma angiina a na mwanuokina aram tabeua te ririki mangkai. Ni kaitaraan anne, ngkana ko rarawa nakon aia kariri tabonrorom, e bon noriko Iehova ao e na aki mwanuokina taekam ke kakaonimakim. E na “kauki mataroan nako karawa nako imi, ma n nurakina kakabaiami, ni karokoa aki-rekeni nena.” (Maraki 3:10, BG) Irarikina, e tituaraoi n anga taamneina ae raoiroi bwa e na buokira ni kabwakara aika tao iai iroura ngkai. Eng, e kona Iehova ni buokiko n rarawa nakon aia kariri tabonrorom!
[Kabwarabwara ae nano]
a Nora te taibora ae atunaki ni kangai: “Peer-Pressure Planner” n te boki ae Questions Young People Ask—Answers That Work, Volume 2-E, iteraniba 132 ao 133.
Ko Uringnga?
• Tera aroni korakoran rotakira n aia kariri tabonrorora?
• Tera buokam n rarawa nakon ana kariri tabonrorom man onimakinan raoi am koaua?
• Ko na kanga n tauraoi ni kaitaraai aia kariri tabonrorom?
• Ko na kanga n ataia bwa e kakawaki iroun Iehova kakaonimakim?
[Taamnei n iteraniba 18]
Bwaina te tatauraoi ao kaman iangoa am taeka