Kateimatoaan Iangoan Ana Boto N Reirei Te Baibara N Tararuani Marurungira
“Ko na tangira Iehova ae Atuam . . . ni wanawanam ni kabanea, ao ni korakoram ni kabanea.”—MAREKO 12:30.
1. Tera ana moani kantaninga te Atua ibukia aomata?
BON akea te aoraki ao te mate n ana moani kantaninga Iehova ae te Atua ibukia aomata. A kamaekaki Atam ao Ewa n te onnaroka are i Eten, ke te bwaretaiti ae nnen te kakukurei bwa a “na ribanaia ma ni kawakinna” tiaki tii i nanon 70 ke 80 te ririki, ma n aki toki. (Karikani Bwaai 2:8, 15; Taian Areru 90:10) Ngke arona bwa a teimatoa ni kakaonimaki te moan taanga aei ao ni kukurei n aantaeka nakon ana tautaeka Iehova, a na bon aki rinanon te aoraki, te mamaara ao te mate.
2, 3. (a) E kanga ni kabwarabwaraaki te kara n te boki ae Te Minita? (b) Antai ae na bukinaki n te mate are ti ituaki iai mairoun Atam, ao a na kanga ni kamaunaaki baike a riki imwin te bure?
2 E kabwarabwaraaki n te aro ae mataata n Te Minita mwakoro 12 taekani “boong aika bubuaka” ae irian te kara irouia aomata aika aki kororaoi. (Wareka Te Minita 12:1-7.) E kabotauaki te ira ae iaia ma ueen “te kai ae te amon.” A kabotauaki waae ma “aomata aika korakora” aika bwaoua ao n tatatata ngkai. E kaineti raoi te aki bati n noraaba ma te kaikonaki ibukia aine aika nakon te kamaama n ukoukora te ota ao te bae a kunea bon tii te rotongitong. “A na toki taan ii baraua ngkai a karako,” kioina ngkai ai akea tabeai wiia.
3 Waae aika ruru, te aki bati n noraaba ao te wingarongaro, bon tiaki ana moani kantaninga te Atua ibukin te botannaomata. Irarikina, te mate ae reke mairoun Atam bon teuana mai buakon “ana makuri nako te riaboro” are e na kamauna Natin te Atua rinanon ana Tautaeka n Uea iroun te Mesia. E korea ae kangai te abotoro Ioane: “E kaotaki Natin te Atua i bukin aei, ba E aonga n uru ana makuri nako te riaboro.”—1 Ioane 3:8.
E Riai te Tabeaianga Teutana
4. Bukin tera bwa a tabeaianga teutana ana toro Iehova ibukini marurungia, ma tera ae a ataia raoi iai?
4 N taai aikai ao tabeman ana toro Iehova a noria bwa a kaaitara ma kangaanga n aron te aoraki ao te kara ake a a taabangaki irouia aomata aika bure. E bon riai te tabeaianga teutana ibukin aorakira i aan aaro aikai ao ti boni kakabwaiaaki naba iai. Ti kani beku ibukin Iehova ‘ma korakorara ni kabane.’ (Mareko 12:30) E ngae ngkai ti ukoukora kateimatoaani marurungira, ma ti riai n ataia raoi ao n ota iai bwa bon tii teutana ara kona ni kairemwea te kara ke n totokoi aoraki ni kabane.
5. Tera reireiara ae kona n reke man aroia ana toro te Atua aika kakaonimaki ni kaaitarai aorakia?
5 A mwaiti ana toro Iehova aika kakaonimaki ake a a tia n nanomwaaka i aan aorakia. Temanna mai buakoia bon Ebaberorito. (I-Biribi 2:25--27) E aki toki naba n roroko aorakini biroton raon te abotoro Bauro ni mwakuri ae kakaonimaki ae Timoteo, ao e tuangnga Bauro bwa e na moi n “te wain teutana.” (1 Timoteo 5:23) E kekeiaki naba Bauro ni kaitaraa ‘te bwai ni kateketeke n irikona’ ae tao aorakini matana ke te aoraki riki teuana are ai bon akea katokana n taai akekei. (2 I-Korinto 12:7; I-Karatia 4:15; 6:11) E tataro ma nanona Bauro ni butiia Iehova ibukin ‘te bwai ni kateketeke n irikona.’ (Wareka 2 I-Korinto 12:8-10.) E aki kabebetea rotakini Bauro n te ‘bwai ni kateketeke n irikona’ te Atua n te aro ni kakai. Ma e kakorakoraaki iroun te Atua bwa e aonga n nanomwaaka i aan aorakina. Ngaia are e kaotiotaki mwaakan Iehova ni mamaarani Bauro. E kona n reke reireiara man te rongorongo aei?
Kararoaa te Rangi n Tabeaianga Ibukin Tararuani Marurungim
6, 7. E aera ngkai ti riai n rarawa n rangi n tabeaianga ibukini marurungira?
6 N aron ae ko ataia, a butimwaei aaro n ibuobuoki man te onnaoraki ao bwainnaoraki aika kakaokoro Ana Tia Kakoaua Iehova. N ara maekatin ae roroko ni katoa namwakaina ae te Awake! ao e aki toki n taekinaki iai baika irekereke ma tararuan te marurung. E ngae ngke ti aki butimwaea te bwainnaoraki teuana ae okoro ma ti rangi ni kakaitau n aia ibuobuoki ao ni butimwaean ara iango irouia taani mwakuri iai ake a a tia n reiakinaki raoi te aro ni kuakua. Ni koauana, ti ataia bwa e tuai kona n reke te marurung ae kororaoi. Ma ti ataia bwa ti wanawana riki ngkana ti kararoaira mani kaatuuan iaiangoan aorakira ke ni kariaia bwa e na katabeaiangaira n taai nako. E riai ni kaokoro arora ma te koraki ake ‘akea aia kantaninga’ ake a iangoia bwa akea riki te maiu imwin aei, n te aro are a a butimwaei aeka ni bwainnaoraki ni kabane bwa e aonga n toki aorakia. (I-Ebeto 2:2, 12) Ti kamatoai nanora bwa ti na aki kabuaa akoara iroun Iehova ibukini kawakinani maiura ae ngkai. Bwa ti kakoauaa raoi bwa ngkana ti teimatoa ni kakaonimaki nakon te Atua, ti na bon “taua te maiu ni koaua,” ae te maiu n aki toki n te waaki ae boou are e a tia ni beritanna.—1 Timoteo 6:12, 19; 2 Betero 3:13.
7 Iai riki bukin rawara n rangi n tabeaianga ibukin aorakira. Ngkana ti rangi n tabeaianga n aorakira, ti a kona ngkanne n tii tabeakin oin nanora. E kauring Bauro ni kaineti ma te kangaanga aei ngke e kaumakiia I-Biribi bwa a na ‘aki mutiakin aia bwai, ma a na mutiakin naba aia bwai raoia.’ (I-Biribi 2:4) Ti riai ni kawakin raoi marurungira, ma e na riki korakoran nanora ni mutiakinia tarira ao aomata ake ti tataekina “euangkerion uean te Atua” nakoia, bwa tukara mani kaatuuan tabeaiangara ibukini marurungira.—Mataio 24:14.
8. Tera ae kona n riki ngkana ti a rangi n tabeaianga ibukini marurungira?
8 Te kangaanga n aei bwa e kona te Kristian ni kataua taonakinakoani moanibwaian te Tautaeka n Uea irouna ibukini korakoran tabeaiangana ibukini marurungina. Ngkana ti rangi n tabeaianga ibukin tararuani marurungira, ti a kona ni kairaki iai bwa ti na kamatoaa ara iango nakoia aomata ni kaineti ma kakawakin amwarake tabeua, te bwainnaoraki, ke kanakoraoan te amwarake. Iangoa te boto n reirei are e kaotaki n ana taeka Bauro ni kaineti ma aei ae kangai: “Katai baika kakaokoro ma n rinei ake a moan raraoi; ba kam na itiaki ma n aki konaki ni kabuakakaki ni karokoa ana bong Kristo.”—I-Biribi 1:10.
Tera ae Kakawaki Riki?
9. Tera te bwai teuana ae kakawaki riki ae ti riai n aki mwaninga taekana, ao bukin tera?
9 Ngkana ti tarai raoi baika kakawaki riki, ti na boni katoa tai n uataboa te mwakuri are a na kairaki iai aomata nako bwa a na onimakina Iehova. E kakororaoaki aei n te uarongorongo ao reiakinaia aomata Ana Taeka te Atua. Ti rangi ni kakabwaiaaki man te mwakuri ae kakimwareirei aei ao ai uana naba ma te koraki ake ti reirei ma ngaiia. (Taeka N Rabakau 17:22; 1 Timoteo 4:15, 16) N tabetai, ao a karinaki n Te Taua-n-Tantani ao te Awake! rongorongoia taari ake a a tia n taonaki n aoraki aika kakaiaki. N taai tabetai ao a kabwarabwaraaki n rongorongo aikai aroia taari aikai n nanomwaaka ke ni mwaninga taekan tabeaiangaia ibukini marurungia, kioina bwa a kakorakoraia ni buokiia aomata nako bwa a na karekea ataakin Iehova ma ana berita aika kakukurei.a
10. E aera ngkai e rangi ni kakawaki arora n rinei ara bwainnaoraki?
10 Ngkana a aoraki Kristian aika ikawai n te onimaki n tatabemania nako, a riai n “uoti oin uotaia” n rinean aia bwainnaoraki. (I-Karatia 6:5) Ma ti riai n uringnga bwa e rangi ni kakawaki arora n rinei ara bwainnaoraki iroun Iehova. N aron ae ti kaungaaki mani karinean booto n reirei n te Baibara bwa ti na “rawa [nakon] . . . te raraa,” ngkanne tangiran Ana Taeka te Atua ae korakora e riai ni kaumakira bwa ti na rawa nakoni bwainnaoraki aika kona ni kairira nakon uruani booto n reirei man te Baibara, ke e na rotaki buaka iai ara iraorao ma Iehova. (Mwakuri 15:20) A boto tabeua tutuo ao bwainnaoraki ni mwaakaia taimonio ae riao. E bon aki kukurei Iehova irouia tibun Iteraera ake taani kabwaoua te koaua, ake a a manga karaoi mwakuri i aani ‘mwaakaia taimonio’ ke mwakuri n tabunea. E taku: “Tai manga uoti karea aika akea maneia; te bwai ae bati n ribaki i Rou bubun te karea ae boiarara; ma te oiaki, ma te tabati, ma wetean te bobotaki,—I aki kona n taraia, ba e buakaka naba te botaki n taromauri.” (Itaia 1:13) Ni koauana, bon akea te bwai ae ti riai ni karaoia n ara tai n aoraki ae e na kona n tukaki iai ara tataro ao ni karuanikaia ara iraorao ma te Atua.—Baebaeti 3:44.
E Kakawaki te “Maiu ni Wanawana”
11, 12. E na kanga n ibuobuoki te “maiu ni wanawana” n rinean arora n tararuai marurungira?
11 Ti aki kona ni kantaningaa Iehova bwa e na katoki aorakira n te aro ni kakai ngkana ti aoraki, ma ti kona n tataro bwa ti na anganaki te wanawana n rinean ara bwainnaoraki. Ti riai n ukoukora kairara mani booto n reirei aika n te Baibara n ara rinerine bwa ti aonga n rinea ae riai. Ngkana e kakaiaki aorakira, tao ti wanawana riki ngkana ti kakaaea buokara mairouia taokita aika bati aika mwaatai n aron ara kona, nakon ae tii temanna n aron ae taekinaki n Taeka N Rabakau 15:22 ni kangai: “Ngkana akea te kabowi, ao a matebuaka naano n iango: Ma a kamatoaaki ni kabatiaia taani kabowi.” E kaumakiia raao n onimaki te abotoro Bauro bwa a na “maiu ni wanawana ma n raoiroi ma n tangira te Atua i aon te aba.”—Tito 2:12.
12 A mwaiti aika kunea bwa titeboo aroia ma aron te aine ae aoraki are n ana bong Iesu. Ti wareka ae kangai ni Mareko 5:25, 26: “Ao te aine temanna, ae nraara tengauni ma ua ririki, ae e bati rawawatana irouia taani katoki aoraki aika bati, ae e kabane ana bwai n anga, ae e a aki maiu riki teutana, ma kaanga e a kakaiaki riki aorakina.” E nanoangaa te aine arei Iesu ao e kamaiua. (Mareko 5:27-34) Ibukini bwarannanoia Kristian tabeman, a a kataaki iai bwa a na rinei aaro n tutuo ke bwainnaoraki aika urui booto n reirei n te taromauri ae itiaki.
13, 14. (a) E kanga Tatan ni kamanena arora n rinei ara bwainnaoraki n urui iai kakaonimakira n te aro ae eti? (b) Bukin tera bwa ti riai ni kararoaira mani bwaai ni kabane aika irekereke ma te mwaaka ae riao mairouia taimonio?
13 E na boni kamanenai aaro ni kabane Tatan ni katikira nako man te taromauri ae koaua. N aron ae e kamanena tangiran te wene ni bure ao te kanibwaibwai ni kabwakaia iai tabeman, e kataia naba n urui kakaonimakia n te aro ae eti aomata nako n rineani bwainnaoraki aika aki riai ibukia Kristian, ike e a kamanenaaki iai mwaaka aika riao mairouia taimonio ao te tabunea. Ti tataro nakon Iehova ibukini kamaiuara mairoun “Teuare e buakaka” ao man te “buakaka ni kabanea.” Ngaia are ti riai n aki kariaia menara i aani mwaakan Tatan n arora ni kaanira ma te bwai teuana ae irekereke ma te tabunea ao mwaaka aika riao mairouia taimonio.—Mataio 6:13, BK; Tito 2:14.
14 E bon aki kariaia Iehova bwa a na tabunea ao ni kaiwa tibun Iteraera. (Te Tua-Kaua 18:10-12) E karina naba te “tabunea” Bauro i buakon “ana makuri nako te rabata.” (I-Karatia 5:19, 20) Irarikina, a na bon akea nneia “taan tabunea” n ana waaki Iehova ae boou. (Te Kaotioti 21:8) E teretere ngkanne bwa e ngae ngke e rangi n uarereke irekereken te bwai teuana ma te tabunea, ma e bon rangi n ribaaki naba iroun Iehova.
“E na Ataki Taotaonan Nanomi”
15, 16. E aera ngkai ti riai ni bwaina te wanawana n rinean arora n tararuaa marurungira ao tera te reirei ae manena are a anga kaain te rabwata n tautaeka n te moan tienture?
15 Ngkana ti iangoi baike a a tia n taekinaki mai moa, ti wanawana riki ngkana ti rarawa nakoni bwainnaoraki ke aaro n tutuo aika ti aki rangi ni koaua raoi iai bwa a aki riai ibukia Kristian. Ni koauana, ngkana ti aki kona ni kabwarabwaraa raoi aroni karaoan te aro ni kuakua teuana, e aki nanonaki iai ngkanne bwa e a irekereke te mwakuri anne ma te tabunea. E kainnanoaki te wanawana ae boto mairoun te Atua ao ara babaire raoi, ngkana ti kan teimatoa n iaiangoi ana reirei te Baibara ni kaineti ma tararuani marurungira. Ti nora te kaungaunga ae kangai n Taeka N Rabakau mwakoro 3: “Onimakina Iehova n nanom ni kabanea, Ao tai mwiokoa oin am ataibwai. Ko na ataia n nakonakom ni kabane, ao E na kaeti kawaim. . . . A na tai nako mai matam te rabakau ma te wanawana . . . Boni kamaiuan tamneim baikai.”—Taeka N Rabakau 3:5, 6, 21, 22.
16 Ngkai ti kekeiaki ni kateimatoa marurungira n aron ara kona, ngkanne ti riai n taratara raoi bwa ti aonga n aki kabuaa akoara iroun te Atua i nanon ara tai ni kekeiaki n tokanikai i aon te aoraki ao te kara. Ti riai ni ‘kaotiota taotaonan nanora nakoia aomata ni kabane’ ni maiuakinan ae boraoi ma booto n reirei ake n te Baibara, ngkai ti tararuai marurungira ao itera riki tabeua. (I-Biribi 4:5) N te moan tienture, ao a anganaki Kristian te kaetieti are a na rawa nakoni kareani boua, te raraa ao te wene ni bure n te reta ae rangi ni kakawaki mairoun te rabwata n tautaeka. Iai naba i nanon te reta anne te taeka ni karaunano ae kangai: “Ngkana tao kam kaokoroingkami mani baikai, ao kam karaoa ae kam na kabaia iai.” (Mwakuri 15:28, 29) N te aro raa?
Tabeakinani Marurungira n te Aro ae Riai n Iangoan te Maiu ae Kororaoi ae na Roko
17. Ti kanga ni kakabwaiaaki n reken te marurung n nimtan booto n reirei ake n te Baibara?
17 Ti karaoa ae riai ngkana ti titirakinira n tatabemanira nako ni kangai, ‘I ota raoi ni kakabwaia aika reke nakoiu mani kamatoan nanou bwa N na iri booto n reirei ake n te Baibara ni kaineti ma te raraa ao te wene ni bure?’ Iangoi naba kakabwaiakira man ara kakorakora ni “kaitiakira mani kamwaran te rabata ma te tamnei ni kabanea.” (2 I-Korinto 7:1) Ngkana ti nimti ana kaetieti nako te Baibara ibukin tuan te kakaitiaki, ti a kamanoaki iai man aorakin nako te rabwata aika bati. Ti marurung raoi ibukina bwa ti rawa ni kamanena te baake ao taian drug aika tabuaki i aan te tua ake a na kona ni kabaarekai rabwatara ao n urui ara iraorao ma te Atua. Iangoi naba kakabwaiara ni marurungira aika reke imwin ara taubaang n amwarake ao ni moi. (Wareka Taeka N Rabakau 23:20; Tito 2:2, 3.) E ngae ngke tao iai ana ibuobuoki te motirawa ao te kamarurung nakoni marurungira, ma ae kakawaki riki, ti boni marurung n rabwatara ao n ara onimaki mani butimwaean ana kairiri te Baibara.
18. Tera ae ti riai ni kabotoi ara iango i aona, ao tera te taetae ni burabeti ae na kakoroaki bukina ae kaineti ma te marurung ae ti kona ni kantaningaia?
18 Ma te bwai ae rangi ni kakawaki i buakoni bwaai nako, ti riai ni kawakin raoi marurungin ara onimaki ao ni kakorakoraa ara iraorao ae kakawaki ma Tamara are i karawa, ae Nibwan “te maiu aei, ao te maiu are e na roko” n te waaki ae boou i aon te aba are beritanaki iroun te Atua. (1 Timoteo 4:8; Taian Areru 36:9) E nang kororaoi marurungin te rabwata ao te onimaki ae na reke mani kabwaraani buure ae boto i aon ana karea ni kaboomwi Iesu, n te waaki ae boou i aon te aba are beritanaki iroun te Atua. E na kairira Iesu Kristo ae ana Tiibutetei te Atua nakoni “koburaken raan aika kamaiu,” ao e nang kabanei rannimatara te Atua ni kaoi mai matara. (Te Kaotioti 7:14-17; 22:1, 2) Imwina, ti nang nora naba kakoroani bukin te taetae ni burabeti ae kakukurei ae kangai: “Ane maeka iai e na aki kangai, I aoraki.”—Itaia 33:24.
19. Tera ae karauaki iai nanora ni kaineti ma kawakinan marurungira n te aro ae riai?
19 Ti kakoauaa raoi bwa e a kaan roko kamaiuara, ao ti ingainga ni kariariaa te bong are e nang katoka iai te aoraki ao te mate Iehova. Ma n te tai aei moa, a karauaki nanora bwa e na boni buokira Tamara ae tatangira n anganira te nanomwaaka i aani karawawataara n te maraki ibukina bwa ‘E mumutiakinira.’ (1 Betero 5:7) Mangaia are ti bia kawakin raoi marurungira, ao n nimti kairiri aika mataata aika n Ana Taeka te Atua ae kairaki koreana rinanon te taamnei!
[Kabwarabwara ae nano]
a A karinanaki tabeua rongorongo aika ai aron aikai n Te Taua-n-Tantani n te taetae n Ingiriti ae bwain Tebetembwa 1, 2003 n te bwaoki ane n iteraniba 17.
Titiraki ni Kauring
• Antai ae na bukinaki n rikin te aoraki, ao antai ae na kamaiuira mani baike a riki imwin te bure?
• E ngae ngkai e riai te tabeaianga ibukini marurungira, ma tera ae ti riai n rarawa ni karaoia?
• Bukin tera bwa e kakawaki iroun Iehova arora n rinei ara bwainnaoraki?
• Ti na kanga ni kakabwaiaaki n anganaki te marurung n nimtan booto n reirei ake n te Baibara?
[Taamnei n iteraniba 20]
A aki karikaki aomata bwa a na aoraki ao ni kara
[Taamnei n iteraniba 22]
A rangi ni kimwareirei ana aomata Iehova ni karaoa te mwakuri ni minita n aki ongei aorakia