Rarawa Nakoni “Baika Akea Maneia”

“E nanobaba ane e kabanebuaka ana tai ni baika akea maneia.”​—TAEKA N RABAKAU 12:11, BK.

1. Baikara ara bwai tabeua aika manena ao tera aroni kamanenaia ae te kabanea n tamaroa?

NGKAI Kristian ngaira, iai baika a manena iroura n aekakia nako. E kona n nanonaki iai marurungira, korakorara, rabakaura, ke kaubwaira. Ibukin tangiran Iehova, ti kukurei ni kabonganai baikanne n ara mwakuri ibukina, ngaia are ti a butimwaea te kaungaunga ae kairaki koreana iroun te taamnei ae kangai: “Neboa Iehova n am bwai nako.”​—Taeka N Rabakau 3:9.

2. Tera ana kauring te Baibara ibukin baika akea maneia, ao ti na kanga ni maiuakinna?

² N te itera are teuana, e taekin naba baika akea maneia te Baibara ao e kauringira bwa ti na aki kabanebuakai kaubwaira ibukin uaiakinaia. Iangoa ae taekinaki n Taeka N Rabakau 12:11, (BK) ni kaineti ma aei: “E na kau amarake te aomata ae e ribanaa abana; e nanobaba ane e kabanebuaka ana tai ni baika akea maneia.” E bebete noran nanon te taeka n rabakau aei ni maiura. Ngkana e kabanea ana tai ao korakorana te mwaane temanna ni mwakuri korakora ibukin boutokan ana utu, e na bae ni mweeraoi ao n toronibwai iai ana utu. (1 Timoteo 5:8) Ma ngkana e bakataea kaubwaina teuanne ibukin uaiakinan baika akea maneia, e a kaotiota iai te “nanobaba” ae akea iai te wanawana ni karaoi motinnano aika eti ma te iango ae riai. E na bae n namakinna bwa a aki reke baika e kainnanoi ibukini maiuna.

3. E na kanga ni buokira ana kauring te Baibara ibukin baika akea maneia, ni kaineti ma ara taromauri?

³ Ma tera arora ngkana ti maiuakina te boto n reirei man te taeka n rabakau anne n ara taromauri? Ti noria iai bwa te Kristian ae botumwaaka ni mwakuri ma ni kakaonimaki n ana beku ibukin Iehova, e a reke irouna te mweeraoi ni koaua. E kona n onimakina reken ana kakabwaia te Atua ngkai ao e nene naba ana kaantaninga ibukin taai aika a na roko. (Mataio 6:33; 1 Timoteo 4:10) Ma e ngae n anne, e karuanikaia ana itoman ma Iehova te Kristian ae e anaaki nanona ni baika akea maneia, ao e kona naba n aki reke irouna te maiu are aki toki. Ti na kanga ni kararoaira man aei? Ti riai n atai baika “akea maneia” ni maiura ao ni karikirakea korakoran nanora n ribai.​—Wareka Tito 2:11, 12.

4. Tera ae nanonaki n angiin te tai ni baika akea maneia?

⁴ Mangaia are baikara ngkanne baika akea maneia? N angiin te tai ao a kona n nanoni bwaai ni kabane aika kona ni katikaanako ara iango man te beku iroun Iehova ma nanora ni kabane. N te katoto, a kona n nanoni aaro ni kakibotu aika kakaokoro nako. Ni koauana, e manena te kakibotu n te aro ae riai. Ma ngkana ti kabanei ara tai aika bati ibukin waaki aika taekinaki bwa a kakukurei ao ni kakeai bonganan mwakuri aika reitaki ma ara taromauri, e a riki ngkanne te kakibotu bwa te bwai ae akea manena, n te aro are e a kona n rotaki buaka iai ara iraorao ma te Atua. (Te Minita 2:24; 4:6) Ni kararoaan aei, e karikirakea te iango ae riai te Kristian rinanon tuoan arona ni kamanenai ana tai aika kakawaki. (Wareka I-Korote 4:5.) Ma iai naba bwaai aika akea maneia aika karuanikai riki nakon te kakibotu. Mai buakon baikai, bon atua aika kewe.

Rarawa Nakoia Atua Aika Akea Maneia

5. E kanga te Baibara ni kamanena te taeka ae “akea maneia” n taai aika mwaiti?

⁵ E kakaongora bwa angiin kibun te Baibara ake a kamanena te taeka ae “akea maneia,” a nanonaki iai atua aika kewe. N te katoto, e taku Iehova nakoia I-Iteraera: “Tai karaoi bouananti aika akea maneia, ao tai katea ami boua ae kaaraki, ma te bouananti te atibu, ao kam na tai katea te atibu ae katotongan te bwai teuana i aon abami, ni katorobubua ni bobaraki nako iai.” (Nakoaia Ibonga 26:1) E korea ae kangai te Uea ae Tawita: “E kakanato Iehova, ao E na bati ni kamoamoaki: ao E na makaki riki nakoia anti ni kabaneia. Ba boni boua aika akea bongaia antiia botanaomata ni kabaneia: Ma E karaoa karawa Iehova.”​—1 Rongorongo 16:25, 26.

6. Bukin tera bwa akea maneia atua aika kewe?

⁶ N aron are e kaotia Tawita, ti a otabwaniniaki ni bwaai aika kakoauaa aroni kakannaton Iehova. (Taian Areru 139:14; 148:1-​10) Ai kakabwaiakira tibun Iteraera ngke a a riki bwa kaain te berita ma Iehova! Ai nanobabara ngke a a tannako mairouna ao ni bobaraki nakoni boua aika kaaraki ao bouannanti aika atibu! N taai aika karuanikai, ao e noraki ae akea maneia ao akea korakoraia atua aika kewe aikai, ni kamaiuia i bon irouia ao n ikotaki naba ma ake a taromauriia.​—Taani Motiki-Taeka 10:14, 15; Itaia 46:5-7.

7, 8. E na kanga ni kona n riki te “kaubai” bwa ai aron te atua temanna?

⁷ N aaba aika bati ni boong aikai, a bon teimatoa naba ni bobaraki aomata nakoni bouannanti aika karaoaki ni baiia aomata, ae bon akea maneia ngkai n aron naba are rimoa. (1 Ioane 5:21) Ma iai bwaai riki tabeua irarikin bouannanti aika kabwarabwaraki naba n te Baibara bwa atua. N te katoto, iangoa ana taeka Iesu aei: “Akea te aomata ae e kona n toro irouia toka aika uoman, ba ane e na riba temanna ao e na tangira temanna. E na kakaonimaki nakon temanna ao e na aki kubara are temanna. Kam aki kona n toro iroun te Atua ngkana kam toronaki n te kani kaubai.”​—Mataio 6:24, BK.

⁸ E na kanga ni kona n riki te “kaubai” bwa ai aron te atua? Eng, n te katoto, iangoa te atibu ae mena n aia tawaana kaain Iteraera rimoa. E kona ni manena te aeka n atibu aei ibukin katean te auti ke te oo. Ma n te itera are teuana, ngkana e kateaki bwa “te bouananti te atibu” ke ai aron “te atibu ae katotongan te bwai teuana,” e a riki ngkanne bwa te bwai ni kabwakabwaka nakoia ana aomata Iehova. (Nakoaia Ibonga 26:1) N aron naba anne, iai manenan te mwane ao iai aroni kamanenana ae riai. Ti kainnanoia ibukin maiura ao ti kona naba ni kamanena raoi n ara beku ibukin Iehova. (Te Minita 7:12; Ruka 16:9) Ma ngkana ti moanibwaia riki ukoukoran te mwane nakon ara mwakuri ni Kristian, e a riki ngkanne bwa ai aron atuara. (Wareka 1 Timoteo 6:9, 10.) E rangi ni kakawaki n te aonnaba aei ukoukoran te kaubwai irouia aomata, ma ti riai n taraia raoi bwa ti na teimatoa ni bwaina te iango ae riai n te itera aei.​—1 Timoteo 6:17-19.

9, 10. (a) Tera aron iangoan te reirei iroun te Kristian? (b) Tera karuanikain te reirei ae rietata?

⁹ Te katoto riki teuana ibukin te bwai ae kakawaki ae kona ni manga riki n akea manena, bon te reirei ae rietata. Ti tangiriia natira bwa a na karekei aia reirei aika raraoi bwa a aonga n reke aia mwakuri ibukini maiuiia. Ao ae kakawaki riki, e a rabakau riki ni wareka te Baibara ao n oota iai te Kristian ae bubura ana reirei. E kona n rinanoi raoi ana kangaanga ao ni karaoi motinnano aika manena, ao n reiakinia aomata n ana koaua te Baibara n te aro ae mataata ao n ringa te nano. E kabaneaki te tai ae abwabwaki ni karekean te reirei ae raoiroi, ma e ngae n anne, e materaoi kabanean te tai iai.

¹⁰ Ma tera aron te reirei ae rietata are e reke man kuura aika ririeta? E a taabangaki iangoan aei bwa te bwai ae rangi ni kakawaki ibukin kanakoraoan maiura. Ma e ngae n anne, a bati aika uaiakina te aeka n reirei aei ae a a kaonrakeaki aia iango n rabakaun te aonnaba aei ae karuanikai. E bane buaka aia bong n roro n rikirake ae rangi ni kakawaki, are e na kona ni kamanenaki raoi n te beku ibukin Iehova. (Te Minita 12:1) Tao e aki kamimi aei, bwa n aaba ake a bati iai aika reirei n aeka n reirei aikai, a a karako iai aika kakoauaa te Atua. Ma e onimakina Iehova te Kristian, n onean mwin are e na onimakini waaki n reirei aika ririeta ibukini mweeraoina.​—Taeka N Rabakau 3:5.

Tai Kariaia Kaibwabwarun te Rabwata Bwa E na Riki Bwa te Atua Temanna

11, 12. Bukin tera ngke e taekinia tabeman Bauro bwa, a ‘atuana birotoia’?

¹¹ E katereterea naba te bwai teuana ae kona n riki bwa ai aron te atua te abotoro Bauro, n ana reta nakoia I-Biribi. E taekinia tabeman ake raoraona ngkoa n taromauri ni kangai: “A nakonako aomata ake a bati, ake I kabatiai taekaia nako imi ngkoa, ao I tuangngkami ngkai ni katu rannimatau, ba ana kairiribai ana kaibangaki Kristo ngaiia. Bon te mate tokiia, ao birotoia atuaia, . . . ao a mutiakini bwain aon te aba.” (I-Biribi 3:18, 19) E na kanga n riki biroton te aomata bwa te atua temanna?

¹² E taraa n ae e a rikirake ni kakawaki riki irouia raoraon Bauro akekei, tangiran bwaikorakin te rabwata nakon te kaai ni beku ma Bauro ibukin Iehova. Tao tabeman, a a rangi n riao n amwarake ma ni mooi n te aro are a a mwangainrang iai ke ni koro ni manging. (Taeka N Rabakau 23:20, 21; kabotaua ma Te Tua-Kaua 21:18-21.) N te moan tienture, tao tabeman, a motinnanoia bwa a na kabanei riki aia tai ni bwain aon te aba aika angaraoi aikai, mangaia are e a memeere iai nanoia ni kani beku ibukin Iehova. Ti bia aki kariaia te nano ni kan uaiakina te maiuraoi bwa e na kawaeremwea ara kani beku iroun Iehova ma nanora ni kabane.​—I-Korote 3:23, 24.

13. (a) Tera te mataai ni kani bwaibwai, ao e kanga ni kabwarabwaraki irouni Bauro? (b) Ti na kanga n rarawa nakon te mataai ni kani bwaibwai?

¹³ E taekina te itera riki teuana Bauro ni kaineti ma te taromauri ae kewe ni korean ae kangai: “Ma ngaia ae kam na kamate bwain rabatami akana bwain aon te aba, aika te wene ni bure, te kamaira, te kaibabaru, te tangira ae buakaka, ao te mataai ni kanibwaibwai, ae bon taromauriani boua.” (I-Korote 3:5) Te mataai ni kanibwaibwai boni korakoran tangiran te bwai ae tiaki ara bwai. Ti kona iai ni mataiakin bwaikorakin te maiu aei, ao te aro ni wene n taanga ae kammaira. (Te Otinako 20:17) E karawawata iangoan ae tangirani baikai, bon titeboo ma taromaurian te boua, ae te atua ae kewe. E kabongana te kabotau teuana Iesu are e kaotia iai bwa moan te kakawaki taonan nanora nakon tangirani baika bubuaka aikai.​—Wareka Mareko 9:47; 1 Ioane 2:16.

Tarataraiko Man Taeka Aika Akea Maneia

14, 15. (a) Tera “te bwai ae akea manena” are e a riki bwa te bwai ni kabwakabwaka nakoia aomata aika bati ake n ana bong Ieremia? (b) E aera ngkai a rangi ni kakawaki ana taeka Mote?

¹⁴ A kona naba n nanonaki taian taetae ni kawai bwa baika akea maneia. N te katoto, e taku Iehova nakon Ieremia: “A taetae ni burabeti n arau ni kewekewe: I aki kanakomaiia, ao I aki tuangia, ao I aki taetae naba nako ia: a taetae ni burabeti nako imi n atonga te mi ni kewe, ma te kaiwa ni kewe, ma te bwai ae akea manena, ma te mamana te aba ae bwain nanoia.” (Ieremia 14:14) A taku burabeti ni kewe akanne bwa a taetae n aran te Atua ae Iehova, ma a bon tataekin oin aia iango ao wanawanaia. Mangaia are bon “te bwai ae akea manena” aia taetae ni kawai. Akea maneia ao a karuanikaia aia onimaki ana aomata te Atua. A mwaiti ake a mutiakin taeka aika akea maneia aikai ake a a moantaai ni mate irouia tautian Baburon n 607 B.C.E.

¹⁵ Ni kaitaraan aei, e taku Mote nakoia tibun Iteraera: “Kaki [i] nanomi taeka ni kabane aika I reireingkami n te bong aei . . .  Ba tiaki te bwai ae akea manena i roumi; ba kioina ngkai boni maiumi, ao ane kam na kabatiai ami bong n te baei i aon te aba, are kam nang ri aon Ioretan nako iai n abanna.” (Te Tua-Kaua 32:46, 47) Eng, a kairaki ana taeka Mote iroun te Atua. Ngaia are a rangi ni kakawaki, eng moan te kainnanoaki ibukini mweeraoin te botannaomata. A abwabwaki maiuiia ma ni mweeraoi aomata ake a mutiakin. Ti bia teimatoa n rarawa nakon taetae ni kawai aika akea maneia ao n nimtii taetae ni kawai aika koaua ma ni kakawaki.

16. Tera arora n iangoa aia kakarabakau taan rabakau, aika a kauntabaa Ana Taeka te Atua?

¹⁶ Ti ongongo tataekinan baika akea maneia ni boong aikai? Eng. N te katoto, a taekinna taan rabakau tabeman bwa imwin aia kukune ni kaineti ma rabakaun aonnaba ao te iango ae a rikirake bwaai i bon irouia, e a kaotiotaki iai bwa e a aki manga kainnanoaki onimakinan te Atua, bwa a boni kona ni kabwarabwaraki bwaai ni kabane man rikiia. Te koaua bwa ti na tabeakin aeka ni kakarabakau ni kainikatonga aikai? Ti na bon aki! E rangi ni kaokoro rabakaun te aomata ma wanawanan te Atua. (1 I-Korinto 2:6, 7) Ma e ngae n anne, ti ataia bwa ngkana e kauntaba aia reirei aomata ma ae e a tia n taekinna te Atua, ao bon aia reirei aomata ae bure n taai nako. (Wareka I-Rom 3:4.) E ngae ngke e a rikirake te rabakau n aonnaba n itera tabeua, ma e teimatoa n eti ana taeka te Baibara ni kaineti ma rabakaun te aonnaba ae kangai: “Rabakaun aon te aba bon te nanobaba iroun te Atua.” Bon akea bonganan rabakauia aomata ngkana e kabotauaki ma wanawanan te Atua ae akea tiana.​—1 I-Korinto 3:18-20.

17. Tera aron taraakin aia taeka mataniwin Aaro ake aongkoa Kristian ngaiia ao taani kabwaoua te koaua?

¹⁷ Te katoto riki teuana ibukin taeka aika akea maneia, e a bon noraki i buakoia mataniwin Aaro ake aongkoa Kristian ngaiia. A taku bwa a taetae n aran te Atua, ma a aki boto angiin aia kakarabakau i aon te Baibara, ao akea manen baike a taekin. A taekin naba taeka aika akea maneia taani kabwaoua te koaua, ngke a taku bwa e korakora riki wanawanaia nakon “te toro ae kakaonimaki ae wanawana” are e a tia n rineaki iroun te Atua. (Mataio 24:45-47) Ma a taekina oin wanawanaia taani kabwaoua te koaua, ao akea manen aia taeka, ma bon te bwai ni kabwakabwaka nakon ane e kakauongo iai. (Ruka 17:1, 2) Ti na kanga ni kona n totokoa burebureara irouia?

Arora n Rarawa Nakon Taeka Aika Akea Maneia

18. Baikara aanga aika ti kona iai ni maiuakina te reirei are n 1 Ioane 4:1?

¹⁸ E anga ana reirei ae tamaroa te abotoro Ioane ae e a kara ni kaineti ma aei. (Wareka 1 Ioane 4:1.) Ngkana ti kaboraoa ara reirei ma ana reirei Ioane, ti aki toki ni kaungaia te koraki ake ti kaitiboo ma ngaiia n ara mwakuri n uarongorongo bwa a na tuoi baike a reireiaki iai ni kaboraoi ma ake a taekinaki n te Baibara. Bon anne te kaetieti ae raoiroi ibukira naba. Ngkana iai te kakarabakau ae ti ongo ae tiriburea te koaua ke te uarao ae kona ni kabuakakaaki iai te ekaretia, unimwaane, ke temanna mai buakoia tarira, ti na aki kariaia n akea tuoana raoi moa. Ma ti riai n titirakinira ni kangai: “Te koaua bwa te aomata ae kabutaa te karaki aei, e kakaraoa ae boraoi ma ana taeka te Baibara? A boutokaa ana kaantaninga Iehova karaki ke rongorongo aikai? A boutokaa raun te ekaretia karaki aikai?” Te bwai ae ti ongo ae kamangora te botaki n itaritari, ao n aki karikirakea, bon te bwai ae akea manena.​—2 I-Korinto 13:10, 11.

19. A na kanga unimwaane n taraia raoi bwa a aki taekin taeka aika akea maneia?

¹⁹ E reke naba reireiaia unimwaane ae kakawaki ni kaineti ma taeka aika akea maneia. Ngkana a na anga te taeka n reirei, a ururinga tian aia konabwai ao a aki iangoia bwa a na anga aia reirei tii man oin aia atatai. A riai n taekina ana taeka te Baibara n taai nako. E kona n noraki te tua ae kakawaki n ana taeka te abotoro Bauro aikai: “Tai ri aoni baike a koreaki.” (1 I-Korinto 4:6) A aki riaon baika a koreaki n te Baibara unimwaane. Ao ni kamatataana riki, a aki riaon reirei aika boto i aon te Baibara aika koreaki ni booki mairoun te toro ae kakaonimaki ae wanawana.

20. Baikara aanga ake ti a buokaki iai bwa ti na rarawa nakoni baika akea maneia?

²⁰ A rangi ni karuanikai baika akea maneia n aron “taian atua,” taeka, ke bwaai riki tabeua. Ibukin anne, ti tataro n taai nako ibukin ana ibuobuoki Iehova bwa ti na atai raoi baika akea maneia aikai. Ti ukoukora naba iai ana kairiri ibukin arora n rarawa nakoni baikanne. Ni karaoan aei, ti a kona iai ni kaai n taetae ma te tia areru ni kangai: “Ko na katannakoi matau man noran te bwai ae akea manena, ao kamaiuai n am aro.” (Taian Areru 119:37) N te kaongora ae imwina, ao ti na maroroakina iai manenan ukoukoran ana kairiri Iehova ni bwaai ni kabane.

Ko Kona ni Kabwarabwaraa?

• Baikara baika “akea maneia” aika ti riai n rarawa nako iai?

• Ti na kanga n totokoa rikin te mwane bwa kaanga te atua?

• N te aro raa, ae e a kona iai n riki kaibwabwarun te rabwata bwa taromaurian boua?

• Ti na kanga n rarawa nakon taeka aika akea maneia?

[Taamnei n iteraniba 8]

A kaungaki tibun Iteraera bwa a na ‘ribanaa abaia’ ao a na aki ukoukori baika akea maneia

[Taamnei n iteraniba 10]

Tai kariaia kaibwabwarun te rabwata bwa e na kamemerea am beku ibukin Iehova

[Taamnei n iteraniba 11]

A rangi ni kakawaki aia taeka unimwaane