A Butimwaea Te Rongorongo Ae Raoiroi “Ake A Rineaki”

“A butimwaea te onimaki aomata nako ake a rineaki i bukin te maiu ae e aki toki.”​—MWAKURI 13:48, BK.

1, 2. E kanga aroia Kristian n te moan tienture ni butimwaea ana taetae ni burabeti Iesu ae taekan tataekinan te rongorongo ae raoiroi ni kabutaa te aonnaba?

A KAWAKINAKI ni bokin te Baibara ae Mwakuri rongorongo aika kakannongora ae taekaia Kristian rimoa aika butimwaea ana taetae ni burabeti Iesu, ae taekan tataekinan te rongorongo ae raoiroi ibukin te Tautaeka n Uea ni kabutaa te aonnaba. (Mataio 24:14) A katea te banna ni katoto taan uarongorongo aika ingainga nanoia nakoia te koraki ake a na kakairi irouia. Ibukin ingaingan nanoia taan rimwin Iesu n uarongorongo i Ierutarem, e a kaainaki te ekaretia n te moan tienture irouia ngaa ma ngaa aomata n ikotaki naba ma ‘ibonga aika bati.’—Mwakuri 2:41; 4:4; 6:7.

² A bati riki aika a manga buokaki irouia mitinare n te moan tienture bwa a na butimwaea te aroaro ni Kristian. N te katoto, e nako Tamaria Biribo ike a a mwaiti iai aika mutiakin ana taeka. (Mwakuri 8:5-8) E abwabwaki mwanangan Bauro ma raona aika kakaokoro n tataekina te rongorongo ni Kristian i Kubero, aonon Atia, Maketonia, Kuriiti ao Itare. A rangi ni bati kaain Iuta ao Kuriiti ake a a riki bwa taan onimaki imwin tataekinan te rongorongo iroun Bauro. (Mwakuri 14:1; 16:5; 17:4) E karaoa ana mwakuri ni minita Tito i Kirete. (Tito 1:5) E tabetabe Betero ni karaoa ana mwakuri ni minita i Baburon, ao ngke e moana korean ana moan reta tao n 62-64 C.E., e a taabangaki aia mwakuri Kristian i Bonto, Karatia, Kabakatokia, Atia ao Bitunia. (1 Betero 1:1; 5:13) Ai kaungara taai akanne! A ingainga nanoia Kristian n te moan tienture aika taan uarongorongo, n te aro ae a a taku iai aia kairiribai bwa a “kakiriweia kaain aonaba.”—Mwakuri 17:6; 28:22.

3. Baikara uaa aika reke ni boong aikai irouia taan uarongorongoa te Tautaeka n Uea n aia tai n uarongorongo, ao tera am namakin iai?

³ N taai aikai, e a tia naba te ekaretia ni Kristian n rinanon te rikirake ae kamimi. Ko aki kaungaki ngkana ko wareka aia ribooti Ana Tia Kakoaua Iehova ni katoa ririki ao n noran mwin aia mwakuri ae a karekea ni katobibia te aonnaba? E aki kakukureiko ataakin ae a kairii reirei n te Baibara taan uarongorongoa te Tautaeka n Uea ma aomata n te mwaiti ae raka i aon onoua te mirion n te ririki ni mwakuri ae 2007? Irarikina, tao tebwina te mirion mwaitiia aomata aika tiaki Ana Tia Kakoaua Iehova ake a kaea Kauringaan maten Iesu Kristo. A kan ongoraa te rongorongo ae raoiroi te koraki aika kaea te kauring ae kakawaki aei. E oti n aei bwa e bati te mwakuri ae riai ni karaoaki.

4. Antai aika butimwaea rongorongon te Tautaeka n Uea?

⁴ Ni boong aikai, a mwaiti “aomata nako ake a rineaki i bukin te maiu ae e aki toki,” aika butimwaea te koaua n aron naba are n te moan tienture. (Mwakuri 13:48, BK) E burimauniia aomata aikai Iehova nakon ana botaki. (Wareka Akai 2:7.) Tera arora ae ti riai ni kateimatoaa ni kaineti ma te mwakuri ni minita, bwa ti aonga n ibuobuoki raoi n te mwakuri n ikotiia aomata aei?

Uarongorongo n Aki Inanonano

5. Aeka n aomata raa aika tangiraki iroun Iehova?

⁵ A ataia Kristian n te moan tienture “ba te Atua E bon aki nanonano n tarakin aroia aomata; ma e tangiraki i Rouna ane makua, ma ni karaoa te raoiroi, i buakoia botanaomata ni kabaneia.” (Mwakuri 10:34, 35) E riai n onimakina ana karea ni kaboomwi Iesu te aomata ae kani karekea ana iraorao ae raoiroi ma Iehova. (Ioane 3:16, 36) Bwa e tangiriia “aomata ni kabaneia [Iehova] ba a na kamaiuaki, ma ni karekea atakin te koaua.”—1 Timoteo 2:3, 4.

6. Tera ae a riai n aki karaoia taan uarongorongoa te Tautaeka n Uea, ao bukin tera?

⁶ A kairua taan tataekina te rongorongo ae raoiroi ngkana a motiki taekaia aomata ibukin aia reeti, aroia bwa tao kaubwai ke raarikin, taraakiia, aia Aro, ke aroia riki tabeua aika kaokoro iai. Iangoa moa aei: Tiaki bwa ko kakaitau ngkai e aki inanonano te aomata are e moan taekina nakoim te koaua man te Baibara? Bukin tera ngkanne bwa ko na kerikaki man tibwaakin te rongorongo ae konaa ni kamaiua te aomata ae na ongoraa iai?—Wareka Mataio 7:12.

7. Bukin tera bwa ti riai n rawa ni motiki taekaia aomata ake ti tataekina te rongorongo nakoia?

⁷ E a tia Iehova n rinea Iesu bwa te tia Motikitaeka; ngaia are bon akea riaira bwa ti na motika taekan temanna. E kaineti raoi aei nakon Iesu bwa ti kaokoro ma ngaia bwa ti motiki taekaia aomata tii ni ‘matairikin matara’ ke ‘n ongon taningara,’ ma Iesu e atai raoi baika a iangoaki iroun te aomata ao baika mena i nanona.—Itaia 11:1-5; 2 Timoteo 4:1.

8, 9. (a) Tera aroni maiun Tauro imwain rikina bwa te Kristian? (b) Tera reireiara ae riai n reke man rongorongon Bauro?

⁸ A a tia n riki aomata aika kakaokoro nako aroia bwa ana toro Iehova. Te katoto teuana ae rianako taekana, bon taekan Tauro are te I-Tareto are e a manga kinaaki imwina riki bwa te abotoro Bauro. Bon te Baritaio Tauro ae te tia kakaaitaraia Kristian. N ana koaua teuaei, bon tiaki taan taromauri ni koaua kaain te ekaretia ni Kristian, ngaia are e a kairaki iai bwa e na bwainikirinia. (I-Karatia 1:13) N taraan teuaei irouia aomata, e bon aki konaa ni kaantaningaki bwa e na riki bwa te Kristian. Ma e ngae n anne, e nora nanon Tauro ae raoiroi Iesu, ao e a rineia bwa e na kakororaoa te mwioko ae okoro. N tokina, e a riki Bauro bwa temanna i buakoia kaain te ekaretia ni Kristian n te moan tienture ae rangi ni kakaonimaki ao n ingainga nanona.

⁹ Tera reireiara man rongorongon te abotoro Bauro? Tao iai naba aomata n ara aono ae ti uarongorongo iai, aika aki bwerengaki n ara rongorongo ae ti taekinna. Ma ti riai n aki katoka ara maroro ma aomata, e ngae naba ngkana a na taraa ni kangaanga rikiia bwa Kristian ni koaua. N taai tabetai, a a tia n noraki te koraki ake a rangi n rarawa ngkoa, ni manga butimwaea ara rongorongo. Mwiokoara bon kateimatoaan te uarongorongo nakoia aomata ni kabane n “aki toki.”—Wareka Mwakuri 5:42.

Kakabwaia Aika Mena Imwaia Aika “Aki Toki” n Uarongorongo

10. Bukin tera bwa ti aki riai ni kerikaki man taekinan te rongorongo nakoia aomata aika taraa ni kakamaaku? Taekin katoto aika riki n am tabo.

¹⁰ E kona ni kairua ara katautau man taraakia aomata. N te katoto, e moana ana reirei n te Baibara ma Ana Tia Kakoaua Iehova Ignacioa ngke e mena n te karabuti i Amerika Maiaki. E rangi ni mamaakaki teuaei ibukin aroarona ae rangi n iowawa. Ibukin arona aei, e a tuangaki irouia kaain te karabuti aika kakabonakoi bwaai bwa e na rikoi aia taarau buure ake a waeremwe ni kabwara taarau. Ngke e a rikirake Ignacio n ana reirei n te Baibara ao ni maiuakinna, e a bitaki aroarona are e rangi n iowawa ma ni moakakung ao n riki bwa te aomata ae akoi. Ai a akea ngkai ae e a manga tuangnga bwa e na riko taarau. E rauaki nanon Ignacio ngkai e kairaki iroun taamnein te Atua ao ana koaua te Baibara bwa e na bita maiuna. E kakaitau naba nakoia taan uarongorongoa te Tautaeka n Uea aika aki inanonano ake a kekeiaki n reirei ma ngaia.

11. Bukin tera bwa ti okioki ni kawariia aomata?

¹¹ Bukina teuana ngkai ti riai n okiokiriia ake ti a tia n taekina nakoia te rongorongo ae raoiroi, bwa a kona ni bibitaki aroia ao aia iango. Man te tai are ti kawariia iai, tao a a tia n rotaki n aoraki aika kakaiaki, a kabaneaki man aia mwakuri ke e a tia ni mate raoia ae tangiraki. (Wareka Te Minita 9:11.) A kona ni kairaki ni kangaangan te aonnaba aei bwa a na iangoi raoi taai aika imwaia. A kona baikai ni bita ana iango te aomata are e aki bwerengaki ngkoa ke ni kakaitaraira, bwa e na kani butimwaea te rongorongo. Mangaia are ti riai n aki rawa n tibwaa te rongorongo ae raoiroi nakoia aomata, n taai nako aika angaraoi.

12. E na tera arora n taraiia aika ti uarongorongo nakoia, ao bukin tera?

¹² Bon te anua ae bwabwainaki kakaokoroaia aomata ao motikan taekaia. Ma e ngae n anne, e tarataraiia aomata Iehova n tatabemania nako. E tarataraa raoiroin temanna ma temanna. (Wareka 1 Tamuera 16:7.) Ti riai ni kekeiaki ni karaoa naba anne n ara mwakuri ni minita. A mwaiti rongorongo aika kaoti uaa aika raraoi aika a kona n reke man tarataraan raoiroia aomata ni kabane aika ti uarongorongo nakoia.

13, 14. (a) Bukin tera bwa e aki rangi n tabeakina te aine ae kaitiboo ma ngaia n ana mwakuri ni minita, te bwaiania temanna? (b) Tera reireiara man te rongorongo aei?

¹³ E waakina ana mwakuri ni minita n auti nako te tari te aine ae te bwaiania ae Sandra, n te aba teuana n te Caribbean, ao e a kaitiboo iai ma Ruta. E rangi ni korakora reitakin Ruta ma te botaki ni bukamaru teuana. E a tia n riki Ruta bwa te uea n aine uoua te tai n te bukamaru aei. E rangi ni kan ongoraa te aine aei n ana taeka Sandra, ai ngaia are e a baireaki te reirei n te Baibara. E ururing ni kangai Sandra: “Ngke I moan rin n ana auti, ao I nora taamnein Ruta ae bubura ma kunnikaina ae rangi n tamaroa ibukin te bukamaru anne, n ikotaki naba ma taian kaniwanga ake a reke irouna ibukin tokanikaina. E rangi ni kairua au iango bwa I taku bwa e na bon aki kan ongoraa n te koaua te aine ae rangi ni kinaaki aei ao n rangi n irekereke ma te bukamaru. Ma ngaia are I a aki kakawaria.”

¹⁴ Tabeua te tai imwina, e a kaoti Ruta n te tabo n taromauri. Ngke e a bwara te taromauri, e titirakina Sandra ni kangai, “Bukin tera bwa ko a aki manga kakawarai n reirei?” E kabwara ana bure Sandra ao e a manga baireaki reitan te reirei. E waekoa n rikirake Ruta, ao e kanakoi ana taamnei ake a kaineti ma ana bukamaru. E iriri ni mwakurin te ekaretia ni kabane ao ni katabua maiuna nakon Iehova. E a ataia imwina riki Sandra bwa e kairua ana moan kaantaninga ibukin Ruta.

15, 16. (a) Tera ae riki imwin taekinan te rongorongo iroun te tia uarongorongo nakon ana koraki? (b) Bukin tera bwa e aki riai ni bwara nanora n uarongorongo nakoia ara koraki n taraakin aroaroia?

¹⁵ A a tia naba n reke uaa aika raraoi irouia ake a uarongorongo nakoia aia koraki aika tiaki kaain te onimaki, e ngae ngke n taraakia a na bon aki kani butimwaea te rongorongo. Iangoa te katoto teuana ae taekan Joyce, ae te tari te aine temanna n te United States. E bati ana tai tarin buun neiei ni kakabureaki ma ngke tebwi tabun ana ririki. E taku Joyce, “A taku aomata bwa akea bongan maiun teuaei ibukin irekerekena ma bwaai ni kamanging aika taian drug, te tia kimoa ao a rangi ni bati mwakuri aika buakaka aika e kakaraoi. Ma e ngae n anne, I teimatoa n taekini koaua man te Baibara nakoina i nanon 37 te ririki.” E kakabwaiaki ana taotaonakinnano neiei n ana kekeiaki ni buokan ana koraki aei, bwa e a moanaki te reirei ma teuaei n te Baibara irouia Ana Tia Kakoaua Iehova ao e karaoi bitaki aika korakora ni maiuna. E a tibwa bwabetitoaki teuaei ngkai ai 50 ana ririki, n te bwabwaro i California n te U.S.A. E taku Joyce: “E rotai te tang ibukin kimwareireiu ae bati. I rangi ni kukurei ngke e aki bwara nanou irouna.”

¹⁶ Tao ko bae naba ngkoe n tabwarabwara n tuangiia am koraki taekan koaua man te Baibara ibukina bwa a matoatoa n aia Aro. E ngae n anne, e aki tabwarabwara Joyce n taetae nakon tarin buuna. Bwa ni koauana, e na kanga n ataaki nanon te aomata iroun temanna? Tao te aomata anne e ukoukora te onimaki ni koaua ma nanona ni kabane. Mangaia are tai kerikaki man anganakin neienne ke teuanne ana tai bwa e na kunea te onimaki ni koaua.—Wareka Taeka N Rabakau 3:27.

Te Bwai n Ibuobuoki ae Manena Ibukin te Reirei n te Baibara

17, 18. (a) Baikara ribooti ni katobibia te aonnaba aika kaota bonganan te boki ae Tera Ana Reirei ni Koaua te Baibara? (b) Baikara rongorongo aika kaunganano aika reke iroum ni kabonganaan te boki aei?

¹⁷ A kaotaki n ribootin aaba ni katobibia te aonnaba bwa a mwaiti aika raraoi nanoia aika a butimwaea te boki ae te bwai n ibuobuoki ibukin te reirei n te Baibara ae Tera Ana Reirei ni Koaua te Baibara? E a tia ni waaki n reirei ma aomata n te Baibara ni kabonganaan te boki aei Nei Penni, ae te bwaiania i Amerika. Uoman mai buakoia, a memena i rarikia aika a kara ao n rangi n nene aia koaua n aia Aro. E aki koaua raoi Penni bwa e na tera aroia ni kaineti ma koaua man te Baibara ake n te boki ae Ana Reirei te Baibara. Ma e korea ae kangai, “A butimwaei reirei aika n te boki aei ao ni kakoauai n akea te kauntaeka ke te mangaongao iai ibukina bwa e koreaki te boki aei n te aro ae mataata, e karinanaki raoi, ao ni kimototo.”

¹⁸ E moana ana reirei n te Baibara ma te aine ae birinako man te aono n Atia Nei Pat, ae te tia uarongorongo i Buritan. E kairaki te aine aei bwa e na kitana abana imwin anaakin buuna ao natina mwaane irouia tautia aika iowawa. E tuai man noriia natina ao buna imwin te tai anne. E a tia neiei ni kakamaakaki, e kabuekaki mwengana ao ni karaoaki te mwakuri n tautau nakoina irouia kaain te kaeng, temanna imwin temanna. Aio are e a karekea nakon neiei namakinan ae akea bongan maiuna ao a mwaiti taai ake e iangoia ni bakabureia iai. Ma e ngae n anne, e a tia n anganaki te kaantaninga ae raoiroi imwin te reirei n te Baibara. E korea ae kangai Pat: “E korakora rotakin nanon neiei ni kabwarabwara ao kabotau aika bebete n te boki ae Ana Reirei te Baibara.” E rikirake te aine ae reirei n te Baibara aei, ao e a katauaki bwa te tia uarongorongo ae tuai ni bwabetitoaki. E kaota nanona neiei bwa e kan bwabetitoaki n te runga ae na roko. Ai kakukureira buokaia aomata bwa a na ota ao ni kakaitau ibukin kaantaninga aika reke man te Baibara!

“A na Tai Toki Nanora ni Kakaraoa ae Raoiroi”

19. Bukin tera bwa e a rangi ni kaumakaki tataekinan te rongorongo?

¹⁹ E a tabe n ririkirake ni katoa bong kaumakara nakon mwiokoara n tataekina te rongorongo ao ni karekeia taan rimwin Kristo. Ni katoa ririki, a butimwaea ara rongorongo aomata aika ngaa ma ngaa aika a a tia n rineaki nakon te maiu are aki toki. Ma ngkai “e a kaan ana bong Iehova ae kakanato,” nanona ngkanne bwa te koraki ake a teimatoa n aki butimwaea te Atua ma ana kaantaninga a “nang tiringaki.”—Tebania 1:14; Taeka N Rabakau 24:11.

20. Tera ae ti riai ni bane ni motinnanoia bwa ti na karaoia?

²⁰ Ti bon kona naba ni buokiia aeka n aomata aikai. Ni karaoan anne, e rangi ni kakawaki bwa ti na kakairi irouia Kristian ake n te moan tienture ake “a aki toki n reirei, ma n atoatonga Iesu ba te Kristo.” (Mwakuri 5:42) Kakairi n aia katoto n aroia ni botumwaaka n aia mwakuri n aki ongei kangaanga. Ko karaoa aei ngkana ko tarataraa raoi aron rabakaum n ‘angareirei,’ ao n uarongorongo nakoia aomata ni kabaneia ma te aki inanonano! “A na tai toki nanora ni kakaraoa ae raoiroi,” bwa ngkana ti botumwaaka, ti na karekea uaana ae kakabwaia aika mwaiti kurikuri man ana akoi te Atua.—2 Timoteo 4:2; wareka I-Karatia 6:9.

[Kabwarabwara ae nano]

Ko na Kanga ni Kaeka?

• Antai aika butimwaea te rongorongo ae raoiroi?

• Bukin tera bwa ti riai n rawa ni motika taekaia aomata aika ti uarongorongo nakoia?

• Baikara uaa aika reke man kabonganan te boki ae Tera Ana Reirei ni Koaua te Baibara?

[Taamnei n iteraniba 17]

Ngaa ma ngaa aomata aika raoiroi nanoia aika a butimwaea te rongorongo

[Taamnei n iteraniba 19]

Tera reireiara man aron bitakin maiun te abotoro Bauro?

[Taamnei n iteraniba 20]

A aki motika taekaia aomata taan tataekina te rongorongo ae raoiroi