Bukin Teimatoan Te Buakaka

E TAKU te Baibara: “E raoiroi Iehova [te Atua] n arona ni kabane.” (Taian Areru 145:17; Te Kaotioti 15:3) E taku te burabeti ae Mote ni kaineti ma te Atua: “Moan te raoiroi ana makuri; Ba bon te kaeti-taeka ae riai ana aro ni kabane: Bon te Atua ae kakaonimaki ae akea ana buakaka, E raoiroi ao E eti Ngaia.” (Te Tua-Kaua 32:4) E taku Iakobo 5:11: “Moan te nanoanga te Uea, ao E akoi.” E aki kona te Atua ni karaoa te buakaka ao ni karikia.

E korea ae kangai te tia rimwin Kristo ae Iakobo: “Ngkana e kaririaki temanna, ao e na tai kangai, I kaririaki mairoun te Atua: ba E aki konaki te Atua ni kaririaki ni baika bubuaka, ao E aki kariria temanna.” (Iakobo 1:13) E aki kariria aomata ke ni kairarangia Iehova ae te Atua bwa a na karaoi mwakuri aika bubuaka. Antai ngkanne ae na bukinaki n rikin te buakaka ao te maraki?

Antai Aika Riai ni Bukinaki?

E taekinna te tia korea te Baibara ae Iakobo, bwa a riai ni bukinaki aomata n itera tabeua. E taku: “E kaririaki te aomata ngkana e kairaki n ana kaibabaru ni mamanaki iai. Ao te kaibabaru, ngkana e bikoukou, ao e bungia te bure: ao te bure, ngkana e ikawai, ao e bungia te mate.” (Iakobo 1:14, 15) A kona aomata n iri nanoia ni kani karaoi baika aki riai. Iangoa naba rikiaia aomata ae te bure. E kona ni kakorakoraa kani karaoan baika buakaka ana kariri te bure n te aro are ti a boo ma uaaia aika bubuaka. (I-Rom 7:21-23) Ni koauana, e “uea” rikiaia aomata ae te bure i aoia botannaomata, n te aro are e a tautoronia bwa a na karaoi mwakuri aika bubuaka ake a na kariki maraki aika korakora. (I-Rom 5:21) Irarikin anne, a kona naba aomata aika buakaka ni kariria tabeman bwa a aonga ni moanna ni babakanikawai.​—Taeka N Rabakau 1:10-16.

Ma e boboto riki rikin te buakaka mairoun Tatan te Riaboro. Boni ngaia ae karokoa te buakaka nakon te aonnaba. E arana Tatan Iesu bwa “Teuare e buakaka” ao “uean aon te aba” ke uean te botannaomata ae buakaka. A ongeaba botannaomata iroun Tatan n aroia ni mutiakin ana kaumaki nakoia are a na aki tou mwin aroaron Iehova aika raraoi. (Mataio 6:13, BK; Ioane 14:30; 1 Ioane 2:15-17) E taekinaki ae kangai n 1 Ioane 5:19: “A bane kaain aonaba ni wene i nanon teuare buakaka.” Ni koauana, e “mamanaiia kaain aonaba ni kabane” Tatan ma ana anera, ike a karokoa iai te ‘rekenikai.’ (Te Kaotioti 12:9, 12) Mangaia are e na kabotoaki angiin te bukibuki n rikin te buakaka nakon Tatan te Riaboro.

E taekinaki ae kangai n Te Minita 9:11, BK ni kaotaraean riki teuana bukin te maraki ao te karawawata: “A bane ni bo ma te tekebuaka.” E taekina te kabuanibwai teuana Iesu Kristo ae a irekereke iai 18 aomata ake a mate imwin bwakaraia n te taua. (Ruka 13:4) A kabuanibwai ibukina bwa a mena n te tabo arei n te tai arei. A riiriki aaro aikai naba ni boong aikai. N te katoto, e kona n tibanako te buriki teuana mai taubukin te auti ae rietata ao e bwakara te aomata ae nakonako. E na bukinaki iai te Atua? E aki. E riki aei i bon irouna n akea baireana ao a bane ni bo ma te tekebuaka. E aki toki naba n taekinaki aei ngkana e taonaki kaain te auti temanna n te aoraki ke e karina ni mate atun te utu ike a a tiku imwina ataei aika akea tamaia ao te aine ae mate buuna.

E mataata ngkanne, bwa e aki karika te buakaka te Atua ao tiaki ngaia naba ae karika te rawawata. Ni kaitaraan aei, bon ana kaantaninga Iehova bwa e na kamauna te buakaka ao ake a kakaraoia. (Taeka N Rabakau 2:22) Ni koauana, e bati riki ae e na karaoia nakon anne. E taekinaki n te Baibara bwa ana kaantaninga te Atua rinanon Kristo bon ‘uruan ana makuri nako te Riaboro.’ (1 Ioane 3:8) E boto te waaki i aon te aba ae ngkai n te mwangainrang, te kairiribai ao mwakuri aika bubuaka ao a nang kamaunaki. E na “kabane rannimataia te Atua ni kaoi mai mataia,” n te aro are e a katoka iai te rawawata. (Te Kaotioti 21:4) Ma tao ane ko na titiraki ni kangai: ‘E aera ngkai e aki kaman karaoa aei te Atua? E aera ngkai e kariaia bwa e na waakinako te buakaka ao te rawawata ni karokoa ara bong aikai?’ E kona n reke kaekan aei n rongorongon Atam ao Ewa n te Baibara.

Tabekan te Titiraki ae Kakawaki

E irekereke kariaiakan te buakaka ni karokoa boong aikai iroun te Atua ma baike a riki n rongorongoia aomata rimoa. E tabekaki te titiraki ae kakawaki imwin te baere e riki ni kaineti ma te tia Karikiriki, ae te titiraki ae e aki kona ni waekoa ni kaekaki ke ni kaetaki. Ti na neneria ngkai.

E karika te moani mwaane ao n aine aika kororaoi Iehova ae te Atua ao e kamaekaia n te Baretaiti. A anganaki te bwaintangira ae a kaokoro iai ma maan, ae te inaomata n rinea ae a na karaoia. (Karikani Bwaai 1:28; 2:15, 19) Kioina ngkai a anganaki te inaomata n rinea ae a na karaoia i bon irouia Atam ao Ewa, a a kona ngkanne n rineia bwa a na tangira aia tia Karikiriki, n toro irouna ao n ongeaba. Ke a kona n rineia bwa a na aki ongeaba ao n inaomata mairoun te Atua.

Ibukin kan noran tangirana irouia Atam ma Ewa, e tukiia te Atua ni koaua man karaoan te bwai teuana. E tua ae kangai nakon Atam: “Ko kona n amamarake raoi mani kaai ni kabane aika kain te ne n aroka aei: ma ko na tai amarake man te kai n ata te raoiroi ma te buakaka: ba n te bong are ko amarake mai iai ao ko na boni mate.” (Karikani Bwaai 2:16, 17) Ibukin kateimatoan tangiraia iroun te Atua, kakabwaiaaia n ikotaki naba ma kanoaia nakon taai aika a na roko, a riai Atam ao Ewa n rawa ni kana uaan te kai are tii tekaina arei. Te koaua bwa a na karaoa anne?

E kaongoira te bwai are e riki te Baibara. E kawara Ewa Tatan te Riaboro ni kabonganan te naeta bwa wina ngke e kangai: “E koaua ke e aki ba E kangai te Atua, Kam na tai amarake mani kaai ni kabane aika i nanon te ne n aroka aei?” Ngke e a manga taekina ana kaetieti te Atua Ewa, ao e taku Tatan nakoina: “Kam na bon aki mate: ba E ataingkami te Atua ba n te bong ae kam na kanna iai, ao a na kaureaki matami, ao kam na riki ba kaanga te Atua n ata te raoiroi ma te buakaka.” Ibukin anne, ao e a nora te kai anne Ewa bwa e taraa ni kantara ao e “kinika uaana, ao e kanna.” E waakinako te rongorongo ni kangai: “Ao e angan naba buna ma ngaia, ao e kanna.” (Karikani Bwaai 3:1-6) Mangaia are a kamanena inaomataia n te aro ae aki riai ao a bure ngke a aki ongeaba iroun te Atua.

E ota iroum kakaiakin te bwai ae riki aei? E kaitaraki ana taeka te Atua nakon Atam iroun Tatan. E nanonaki n ana taeka Tatan bwa a aki kainnanoa Iehova Atam ma Ewa ibukin buokaia n rinean ae raoiroi ma ae buakaka ibukia. Ngaia are man ana titiraki Tatan aei, e a kananokokorakia iai etin ao riain Iehova n tautaeka i aoia botannaomata. Te titiraki ngkanne ae rangi ni kakawaki are e tabekia Tatan, e kaineti ma riain Iehova n tautaekania botannaomata. Tera aron te Atua ni koaua ni kaekaa te titiraki ibukin riaina n tautaeka?

Kainnanoan te Tai ae Tau

Iai mwaakan Iehova ni kamaunaia taan karitei aika teniman ake Tatan, Atam ao Ewa. Ti aki nanououa bwa e bon korakora riki te Atua nakoia naakai. E aki kananououaa mwaakan te Atua Tatan. Ma e kananououaa riain Iehova n tautaeka. A rotaki anera ao aomata ni kabane ake iai irouia te inaomata ni karaoa ae a na karaoia n te titiraki aei. A kainnanoa ataan riain kamanenan raoi te bwaintangira ibukin inaomataia n rinea ae a na karaoia, n aron ae e a tia ni katauaki ibukin te rabwata, te aroaro ni maiu ae riai ao maiuakinan te onimaki ni koaua. Bwa ngkana a aki, ao a na aitara ma mwina aika kamaraki, n aron ae e na riki nakon te aomata ae kibanako mai taubukin te auti ae rietata n aki tabe ma tuan katikitikin te aonnaba bwa e na ikoaki. (I-Karatia 6:7, 8) A kona ni kakabwaiaki ana karikibwai te Atua aika wanawana ni kabane, man ataakin te bwai ae a na aitara ma ngaia imwin rinean maiuia ae te inaomata mairoun te Atua. E kainnanoaki te tai ae maan ibukin ataan raoi aei.

E kona ni kamatataaki kainnanoan te tai ae maan ibukin kaekan titiraki tabeua n aron aei: Iangoia bwa aongkoa e kaewenakoaki te karo n te utu teuana iroun te karo n te utu are teuana bwa a na ira te kaboo korakora bwa antai ae korakora riki i marenaia. E kona n reke kaekan aei n te tai ae waekoa. E kona n tuoaki korakoraia mwaane aikai man tabekan taiani bwa. Ane e tabeka te bwa ae te kabanea n rawawata, ao boni ngaia ae korakora riki. Ma iangoia bwa aongkoa te kakaewenako aei, e irekereke ma kan ataan ae antai te karo ae tangiriia raoi natina ao tera aroia natina, a tangiria ke a aki. Ke tera am iango ngkana e tabekaki te titiraki ni kakaewenako ae antai te karo ae te kabanea n tamaroa arona ni kawakinia kaain ana utu? E aki kona n tau ibukin kaekaan aei kaotiotan te korakora ao tii taekinan taeka. E kainnanoaki iai te tai ae tau, te taratara raoi ao iaiangoan motinnano aika eti bwa e aonga ni kaekaki raoi te titiraki.

Te Bwai ae Katereaki ni Waakinakon te Tai

E a tia ni bwakanako 6,000 te ririki mai mwin kananououan riain te Atua n tautaeka iroun Tatan. Tera ae e a tia ni kaotaraeaki n rongorongon rimoa? Iangoi iteran ana bukibuki Tatan nakon te Atua aika uoua. E ninikoria Tatan n tuanga Ewa ae kangai: “Kam na bon aki mate.” (Karakani Bwaai 3:4) N taekinan are a na aki mate Atam ao Ewa ni kanakin uaan te kai are e tabuaki, ni koauana, e nanonna Tatan iai bwa te tia kewe Iehova. Ai rawawatara te bukibuki aei! Ngkana ngaia bwa e aki taekina te koaua n te itera aei te Atua, e na kanga ngkanne ni kona ni kakoauaki riki n te bwai teuana? Ma tera ae e a tia ni katereaki ni waakinakon te tai?

A tautoronaki Atam ao Ewa n te aoraki, te maraki ao n tokina te mate. E taku te Baibara: “Ana bong ni maiu Atam ni kabane ruabubua ao teningaun te ririki: ao e mate.” (Karikani Bwaai 3:19; 5:5) A ituaki botannaomata n rikiaia ae kananokawaki aei, mairoun Atam. (I-Rom 5:12) E a tia n noraki koauana ni waakinakon te tai bwa Tatan bon “te tia baranikewe ngaia ao taman te kewe,” ao e oti naba bwa Iehova bon “te Atua ni koaua.”​—Ioane 8:44; Taian Areru 31:5.

E tuanga naba Ewa ni kangai Tatan: “E ataingkami te Atua ba n te bong ae kam na kanna iai, [uaan te kai ae tabuaki] ao a na kaureaki matami, ao kam [Atam ma Ewa] na riki ba kaanga te Atua n ata te raoiroi ma te buakaka.” (Karikani Bwaai 3:5) N taekinan keewe aikai iroun Tatan, e a angania iai aomata te iango ae kairua ibukin tautaekanakiia i bon irouia. Ibukin nanon Tatan ni kani mwamwanaia aomata, e a tuangia iai bwa a kabwaia riki ngkana a inaomata mairoun te Atua. Iai koauan te iango aei ae e a tia n noraki?

A a tia n tei tautaeka ao ni manga bua ma rimoa ni karokoa ngkai. A a tia ni waaki aia tautaeka aomata aika kakaokoro nako bwa a na noraki aroia ni kairiri. Ma a okioki n riki baika a kananokawaki irouia botannaomata. “E taua aron te aomata temanna te aomata temanna ni karekea oini kaina iai,” aio ana taeka temanna te tia korea te Baibara tao 3,000 te ririki n nako. (Te Minita 8:9) E korea ae kangai te burabeti are Ieremia: “Tiaki ana bwai te aomata ae nakonako te kaeti eueutakina.” (Ieremia 10:23) A aki kona naba ni kakewei koauan taeka aikai rabakaun aonnaba ao te konabwai ni karaobwai ni boong aikai. A kakoauaki iango aikai imwin waakinakon te tai.

Tera ae Ko na Karaoia?

Ibukin katauan te tai ae tau mairoun te Atua, e a tia ni kakoauaki kairuan Tatan ni kaineti ma te titiraki ibukin riain Iehova n tautaeka. Bon Iehova ae te Atua te tia Tautaeka i aoni Bwaai ni kabane ae moan te rietata. E bon riai n tautaeka i aoia ana karikibwai, ao moan te tamaroa arona n tautaeka. A taku ana karikibwai i karawa ake a a tia n nora aron te maiu i aan ana tautaeka te Atua: “Ko riai n anganaki te neboaki ma te karineaki ma te mwaka: ba Ko karaoi bwaai ni kabane, ao bon iai baikai i bukin nanom, ao a karaoaki iai.”​—Te Kaotioti 4:11.

Ko tei iia ni kaineti ma te titiraki ibukin ana tautaeka te Atua? Ko kariaia ae e riai n tautaekaniko te Atua? Ngkana ko kariaia, ko riai ni butimwaea riain Iehova n tautaeka. Ko kona ni karaoa aei rinanon maiuakinan ana koaua aika moan raraoi n iteran maium ni kabane, n ikotaki naba ma ana reirei aika n ana Taeka ae te Baibara. “Te Atua bon te tangira,” ao a boto ana tua ma ana kaetieti man ana tangira ibukia ana karikibwai. (1 Ioane 4:8) E aki taua te bwai ae ti na kakabwaiaki iai Iehova. Ngaia are mutiakina ana kaungaunga te Baibara ae kangai: “Onimakina Iehova n nanom ni kabanea, ao tai mwiokoa oin am ataibwai: Ko na ataia n nakonakom ni kabane, ao E na kaeti kawaim.”​—Taeka N Rabakau 3:5, 6.

[Taamnei n iteraniba 5]

Ko kona n rinea ana tautaeka te Atua rinanon reiakinan te Baibara ao maiuakinan ae taekinaki iai

[Picture Credit Line n iteraniba 3]

© Jeroen Oerlemans/Panos Pictures