E Kakawaki Am Ongeaba Iroun Iehova
“Natiu, ko na wanawana, ao kakukureia nanou, ba I aonga ni kaeka ane kakanikoai.”—TAEKA N RABAKAU 27:11.
1. Tera te nano ae e a taabangaki i buakoia botannaomata ni boong aikai?
E A TAABANGAKI te nano ni kan inaomata ao te aki ongeaba n te aonnaba ni boong aikai. E taekina bukin riki aei, te abotoro Bauro n ana reta nakoia Kristian ake i Ebeto ni kangai: “Kam nakonako iai ngkoa n ai aron aon te aba aei, n ai aron aia uea ake a korakora ake n te ang, are te tamnei are mamakuri ngkai i nanoia natin te aki-ongeaba.” (I-Ebeto 2:1, 2) Eng, e a tia Tatan te Riaboro, ae ‘te uea ae korakora are n te ang,’ tao n aron ae ko kona n taekinna bwa e kabarekaa te aonnaba ni kabane n te nano ae aki ongeaba. E karaoa aei n te moan tienture, ao e a kakorakoraa riki ni moa man karenakoana mai karawa are e aitara raoi ma te Moani Buaka Are Kabuta te Aonnaba.—Te Kaotioti 12:9.
2, 3. Baikara bukina aika ti riai iai n ongeaba iroun Iehova?
2 Ngkai Kristian ngaira, ti ataia bwa ti riai n ongeaba ma nanora ni koaua iroun Iehova, ibukina bwa bon ara tia Karikiriki ngaia, Teuare e kateimatoai maiura, te tia Tautaeka ae tatangira ao ara tia Kamaiu. (Taian Areru 148:5, 6; Mwakuri 4:24; I-Korote 1:13; Te Kaotioti 4:11) A ataia tibun Iteraera ake n ana tai Mote bwa Iehova bon te tia Anga te Maiu ao te tia Kamaiu naba. Ngaia are e taku Mote nakoia: “Tarataraingkami ba kam na arona te aro ae E tuangngkami Iehova ae Atuami.” (Te Tua-Kaua 5:32) Eng a bon riai n ira nanon Iehova. Ma e ngae n anne, a a manga waekoa n aki ongeaba nakoina.
3 Tera aron kakawakin ongeabara iroun Teuare karika te iuniweeti? E tuanga naba te burabeti are Tamuera ngkoa te Atua bwa e na tuanga te Uea are Tauro ni kangai: “E raoiroi riki te iri nanon taeka nakon te karea.” (1 Tamuera 15:22, 23) E aera ngkai e taekinaki aei?
E Kanga te Ongeaba n ‘Raoiroi Riki Nakon te Karea’
4. N te aro raa, ae ti kona iai n angan Iehova te bwai teuana?
4 Ngkai bon te tia Karikiriki Iehova, bon ana bwai bwaai ni kabane aika mena iroura. Ibukin anne, iai ngkanne te bwai ae ti kona n anganna? Eng, ti kona n anganna te bwai teuana ae rangi ni kakawaki. Ao tera? E kona n reke kaekan aei n te kaungaunga aei: “Natiu, ko na wanawana, ao kakukureia nanou, ba I aonga ni kaeka ane kakanikoai.” (Taeka N Rabakau 27:11) Ti kona n ongeaba iroun te Atua. E ngae ngke a kakaokoro arora ao ara konabwai ni kaineti ma ongeabara, ma ti kona ngaira ni kabane ni kaekaa ana bukibuki Tatan te Riaboro are a aki kona n teimatoa aomata ni kakaonimaki nakon te Atua, ngkana a kaaitara ma kataaki. Ai kakabwaiakira ngaira n aei!
5. Tera aron rotakin te tia Karikiriki n te aki ongeaba? Kabwarabwaraa.
5 E mutiakin ara motinnano te Atua. E rotakibuaka ngkana ti aki ongeaba. N te aro raa? E rawawata nanona ngkana e nora temanna ni karaoa ae aki riai. (Taian Areru 78:40, 41) Iangoia bwa aongkoa e kabwaka te aomata ae e aorakina te tioka ni kateimatoaa tuan kanana are e tia n reireiaki iai ibukin marurungina, ao e teimatoa ni kang amwarake ake a aki tau ibukin aorakina. Tera aron ana namakin ana taokita are rangi n tabeakinna? Ti kakoauaa bwa e rawawata naba nanon Iehova ngkana a aki ongeaba aomata irouna, ibukina bwa e atai baika a na riki ni kakeaan bongan ana kaetieti ibukin maiura.
6. Tera ae na buokira n ongeaba iroun te Atua?
6 Tera buokara ni kaineti ma te ongeaba? Ti bon riai ni butiia te Atua ibukin “te nano ae ongeaba,” n aron te Uea are Toromon. E bubutii ibukin te aeka n nano aei bwa e aonga ni kona n “ataa ae raoiroi ma ae buakaka” bwa e aonga ni motikitaekaia iai raona n Iteraera. (1 Uea 3:9, NW) Ti kainnanoa “te nano ae ongeaba” ngkana ti kan ataa ae buakaka ma ae raoiroi, n te aonnaba ae e a taabangaki iai te nano ae aki ongeaba. E a tia te Atua ni katauraoa ana Taeka ae te Baibara ibukira, bwaai n ibuobuoki ibukin te reirei n te Baibara, bobotaki ni Kristian ao unimwaanen te ekaretia aika mwamwannano, bwa ti aonga ni karikirakea iai “te nano ae ongeaba.” Ti kakamanenai raoi baika katauraoaki ibukira aikai?
7. E aera Iehova ngkai e kaatuua riki te ongeaba nakon angakarea?
7 N irekereke ma aei, uringnga bwa e kaota naba kakawakin riki te ongeaba nakon te angakarea aika maan Iehova ngkoa, nakoia ana aomata. (Taeka N Rabakau 21:3, 27; Otea 6:6; Mataio 12:7) E aera ngke e taekina anne, ngkai bon Iehova are e tua nakoia ana aomata bwa a na angakarea? E aera ngkai e angakarea te aomata? E karaoia ibukin kakukureian te Atua? Ke e tii karaoia kioina ngkai e kaakaraoaki irouia kaain te Aro? Ngkana e kani kakukureia raoi te Atua te tia taromauri, e na taraia raoi bwa e ongeaba n ana kaetieti te Atua ni kabane. Akea kainnanoan te angakarea aika maan iroun te Atua, ma te bwai ae rangi ni kakawaki ae ti kona n anganna, bon ongeabara.
Te Katoto ae te Bwai ni Kauring
8. Bukin tera ngke e a ribaaki n uea Tauro iroun te Atua?
8 E katuruturuaki kakawakin te ongeaba ni karakin te Uea ae Tauro n te Baibara. Ni moani kauean Tauro ao e tautaeka ma te nanorinano, ao namakinan ae e ‘mangori i matana.’ Ma imwin te tai ae aki maan, e a moanna n tautaekana ana iango te kainikatonga ao iango aika kairua. (1 Tamuera 10:21, 22; 15:17) N te taina, ao e nang kaaitara ni buaka Tauro ma I-Biritia. E tuangnga Tamuera bwa e na taningaia bwa e na roko n angakarea nakon Iehova ao n anganna kaetieti riki tabeua. Ma e tabwara Tamuera n roko n te tai are kaantaningaki iai, ao a a moanna ni maenako aomata. Ngke e nora aei Tauro, ao e a nako naba ni “kareana te karea ni kabuokaki.” E rangi n aki kukurei n aei Iehova. Ngke e a roko Tamuera, e kabwara bure te uea ibukin ana aki ongeaba ao e tuanga Tamuera bwa e karaoa arei ibukin rimwina, ngaia are e a ‘kairoroa i bon i rouna’ bwa e na anga te karea ni kabuokaki ibukin kamarauan nanon Iehova. E iangoia te Uea ae Tauro bwa e kakawaki riki te angakarea anne nakon ongeabana n te kaetieti are e na tataningaa Tamuera bwa e na angakarea. E taku Tamuera nakoina: “Ko arona te aro ni baba: ko aki kawakina ana tua Iehova ae Atuam, are E tuangko.” E a bua uean Tauro ibukin ana aki ongeaba iroun Iehova.—1 Tamuera 10:8; 13:5-13.
9. E kanga Tauro ni kaotiota te anua ae te aki ongeaba nakon te Atua?
9 E reke reireian te uea n te bae e karaoia aei? E aki! Imwina riki, e tuanga Tauro Iehova bwa e na buakana te baronga are Amareka ni kamauna, are e a tia ngkoa ni buakana Iteraera e ngae ngke akea ae kaunna. A tuangaki bwa akea aia man temanna ae manana ae na noraki n tiku. E ongeaba Tauro n “tiringia tibun Amareka . . . mai Awira n roko i Tiura.” Ngke e roko irouna Tamuera, e a rangi n riao kukurein te uea ibukin tokanikaina, ngaia are e taku: “Ko na kabaia mairoun Iehova: I a tia n toua mwin ana taeka Iehova.” Ma a kaitaraa te kaetieti nakoia ae mataata, bwa a aki tiringa te Uea are Akaka, Tauro ma ana aomata, ao “tiibu akana moa n raraoi, ma kao, ma akana marika, ma tiibu ataei ma bwaai ni kabane akana raraoi.” E kataia ni kabebetea rawawatan ana bure n aki ongeabana te Uea ae Tauro ni kangai: “A kamaiuia tiibu ake moa n raraoi aomata, ma kao, ba a na karean nakon Iehova ae Atuam.”—1 Tamuera 15:1-15.
10. Tera te reirei are e kabwaka n ira nanona Tauro?
10 Ibukin anne, e taku Tamuera nakon Tauro: “Ti te abakina tangirani karea ni kabuokaki ao karea nako iroun Iehova, ma tangiran iran nanoni bwanan Iehova? Noria, e raoiroi riki te iri nanon taeka nakon te karea, ao e raoiroi riki te kan ongo taeka nakon neneaia tiibu-mwaane.” (1 Tamuera 15:22) Kioina ngkai e a tia n tua Iehova bwa a na tiringaki maan aikai, a aikoa manga katauaki bwa angakarea.
Ongeaba Nakoni Bwaai ni Kabane
11, 12. (a) Tera ana iango Iehova ni kaineti ma ara kakorakora ni kakukureia n ara taromauri? (b) E na kanga te aomata ni burebureia i bon irouna n iangoan ae e karaoa nanon te Atua, ao ni koauana e aki ongeaba?
11 Ai kimwareireira Iehova n noria ana toro aika kakaonimaki n nanomwaaka n aki ongea te bwainikirinaki. A tataekina euangkerion te Tautaeka n Uea n aki ongea te aki bwerengaki mairouia angiia aomata, ao n irii aia bobotaki Kristian e ngae ngke iai aia kangaanga ni karekemwane ibukin maiuia! E kimwareirei te Atua ngkana ti ongeaba ni baika kakawaki ni kaineti ma ara onimaki! A kakawaki ara kakorakora n neboa Iehova ngkana ti karaoi ibukin tangirana. A kona aomata ni kakeai bongan ara mwakuri, ma e mutiakini te Atua ara anganano aika nako mai nanora ao e uringi.—Mataio 6:4.
12 Ma ngkana ti kani kakukureia raoi Atuara, ti riai n ongeaba n anuan maiura ni kabane. Ti riai n aki burebureira n iangoan ae ngkana ti karaoi baika e aki kukurei iai te Atua ma ti teimatoa n taromauria, e na bon kukurei iai. N te katoto, e kona ni mwamwanaia temanna n iangoan ae ngkana e iriri botaki n taromauri, a a mauna iai ana bure ni wene ni bure ke tao karaoan mwakuri aika bubuaka tabeua riki. Bon te kairua anne!—I-Karatia 6:7, 8.
13. E na kanga n tuoaki ongeabara nakon Iehova ngkana akea ae norira?
13 Ni kaineti ma anne, ti kona n titirakinira ni kangai, ‘I ongeaba iroun Iehova ni baika I kaakaraoi ni katoabong, e ngae naba ngkana akea ae norai?’ E taku Iesu: “Ane kakaonimaki nakon ane moan te uarereke ao e kakaonimaki naba nakon ane ababaki: ao ane babakanikawai nakon ane moan te uarereke ao e babakanikawai naba nakon ane ababaki.” (Ruka 16:10) Ti ‘nakonako ma nanora ae raoiroi i nanon ara auti,’ ngkana akea ae norira? (Taian Areru 101:2) Eng, e kona naba ni kataaki kakaonimakira ngkana ti mena i nanon ara auti. N aaba aika bati ike e a taabangaki iai kamanenan taian kombiuta, e a rangi n bebete matakuakinan taamnei aika bubuaka. Tabeua te ririki n nako, ao akea temanna ae kona n nori aeka n taamnei akanne ngkana e aki nakon taabo ake a na reke iai bwaai aika bwaitingako. Te koaua bwa ti mutiakin ana taeka Iesu aikai: “Ane tarataraa te aine ba e na kaitaataan nako ina, ao e a tia ni wene ni bure ma ngaia i nanona”? Ti rarawa ni mataku n taamnei aika bwaitingako? (Mataio 5:28; Iobi 31:1, 9, 10; Taian Areru 119:37; Taeka N Rabakau 6:24, 25; I-Ebeto 5:3-5) Ao tera aroni kamataku ni kaineti ma te tiritiri aika n te TV? Titeboo ara iango ma Atuara, ae ‘riba te aomata ae tangira te tiritiri’? (Taian Areru 11:5) Ke tera aron kabatiaan te moi manging ngkana akea ae norira? E kabuakakaa te koro ni manging te Baibara, ao e kauringia naba Kristian bwa a na kararoaa nimakin “te wain ae bati.”—Tito 2:3; Ruka 21:34, 35; 1 Timoteo 3:3.
14. Baikara aanga tabeua aika e kona n otara iai ongeabara nakon te Atua ni kaineti ma te mwane?
14 Te itera riki teuana ae ti riai n taratara raoi iai, boni mwakuri aika irekereke ma te mwane. N te katoto, ti na kukurei n irii waaki ake e korakora iai te karekemwane ngkana ti ataia bwa a babakanikawaia aomata waaki aikai? Ti kaririaki bwa ti na rawa n ongeaba n te tua, ike ti a rawa iai ni kabwakai ara angabwai nakon te tautaeka? Ke ti kakaonimaki n ongeaba n te kaetieti are ti na ‘angania aomata ni kabaneia aia bwai aika ti bae iai, ao te angabai n te Tua nakon ane ana bwai te mwane anne’?—I-Rom 13:7.
Te Ongeaba ae Oina te Tangira
15. E aera ngkai ko ongeaba n ana kaetieti Iehova?
15 A reke kakabwaia man te ongeaba n ana kaetieti te Atua. N te katoto, ngkana ti kaaki te moko, ti maiuakina te aroaro ni maiu ae riai, ao ti karinea katabuan te raraa, ti a kona iai ni kamanoaki man aoraki aika kakaiaki tabeua. Irarikina, ngkana ti kaboraoi maiura ni kabane ma ana koaua te Baibara, ti a kona ni kakabwaiaki iai n aron kawakinan ao kamanenan ara mwane n te aro ae riai, reitakira ma aomata ke aroarora n ara utu. (Itaia 48:17) E kona n taraaki marurungira bwa kakabwaia aika kaota bonganan ana tua te Atua. Ma oin raoi ongeabara iroun Iehova, bon te tangira. Ti aki mwakuri ibukin te Atua bwa ti aonga ni kakabwaiaki. (Iobi 1:9-11; 2:4, 5) E anganira te Atua te inaomata n rinea ae antai ae ti kan ongeaba irouna. Ti rinea te ongeaba iroun Iehova, ibukina bwa ti kani kakukureia ao ibukin naba ukoukoran karaoan ae eti.—I-Rom 6:16, 17; 1 Ioane 5:3.
16, 17. (a) E kanga Iesu ni kaota ongeabana nakon te Atua ibukin ana tangira ma nanona ni koaua? (b) Ti na kanga ni kakairi iroun Iesu?
16 E katea te katoto ae kororaoi Iesu n ongeabana iroun Iehova ibukin tangirana ae korakora irouna. (Ioane 8:28, 29) Ni menan Iesu i aon te aba, ao e “reireiaki naba te ongeaba ni baike E maraki iai.” (Ebera 5:8, 9) N te aro raa? E “kananorinanoa i bon i Rouna, ao E ongeaba ni karokoa te mate,” are te mate n te kai. (I-Biribi 2:7, 8) E ngae ngke e a tia n ongeaba ngkoa i karawa Iesu, ma e a manga tuoaki riki ongeabana i aon te aba. Ti kakoauaa raoi bwa e bon tau Iesu n aaro ni kabane ni beku bwa te Ibonga ae Rietata ibukia tarina n te onimaki ao ai uana naba ma aomata ake a onimakinna.—Ebera 4:15; 1 Ioane 2:1, 2.
17 Ao ngaira, tera arora? Ti kona ni katotonga Iesu ni moanibwaia te ongeaba ni karaoan nanon te Atua. (1 Betero 2:21) Ti kona ni karekea raunnanora ngkana e kairira tangiran te Atua, bwa ti na tou mwin ana kaetieti Iehova, n aki ongei karawawatara ke kaririara. (I-Rom 7:18-20) E nanonaki naba n aei nanora ni kan ongeaba nakoia aomata aika karaoa te kairiri n te taromauri ae koaua, e ngae ngkai a aki kororaoi. (Ebera 13:17) E rangi ni kakawaki iroun Iehova ongeabara n ana kaetieti, e ngae ngkana akea ae e norira.
18, 19. Tera mwin ongeabara ma nanora ni koaua nakon te Atua?
18 Ni boong aikai, ao ongeabara iroun Iehova e kona n irekereke ma te nanomwaaka i aan te bwainikirinaki, bwa ti aonga n teimatoa ni kakaonimaki. (Mwakuri 5:29) E kainnanoaki naba te nanomwaaka ngkana ti na ongeaba n ana kaetieti Iehova, ae ti na uarongorongo ao n reireiia aomata ni karokoa tokin te waaki ae ngkai. (Mataio 24:13, 14; 28:19, 20) Ti kainnanoa te nanomwaaka ibukin kateimatoan ara iraorao ma tarira, n aki ongei karawawatakira man te aonnaba. E bane n atai ara kakorakora n ongeaba Atuara ae tatangira n itera akanne. Ma ngkana ti kan ongeaba ma nanora ni kabane, ti riai ni buakana rikiara ae te bure ao ni kitana te buakaka, ma ni karikirakea tangiran te raoiroi.—I-Rom 12:9.
19 Ngkana ti beku iroun Iehova ibukin tangirana ao nanora ni kakaitau, e a riki iai ngkanne bwa “te tia kabo aia onimaki akana kakorakoraia n ukoukoria.” (Ebera 11:6) A kakukurei angakarea ao n riai naba ni karaoaki, ma ae rangi ni kakukureia riki Iehova, bon te ongeaba ma te nano ni kabane.—Taeka N Rabakau 3:1, 2.
Tera Am Kaeka?
• E aera ngkai ti kona n taekinna bwa iai te bwai ae ti kona n angan Iehova?
• Baikara ana kairua Tauro ake e karaoi?
• Ko na kanga ni kaotia bwa ko kakoauaa ae e raoiroi riki te ongeaba nakon te angakarea?
• Tera ae kairiko bwa ko na ongeaba iroun Iehova?
[Taamnei n iteraniba 13]
Tera ana namakin te taokita iroun ana aoraki ae kakeai bongan ana taeka?
[Taamnei n iteraniba 15]
Bukin tera ngke e aki kukurei Iehova iroun te Uea are Tauro?
[Taamnei n iteraniba 17]
Ko ongeaba n ana kaetieti te Atua ngkana akea ae noriko?