Kaaro​—tera Ae Kam Tangiria Ibukia Natimi Nakon Taai Aika A Na Roko?

“Rorobuaka ma ateiaine . . . A na kamoamoa aran Iehova.”​—TAIAN ARERU 148:12, 13.

1. Baikara bwaai aika a tabeaianga iai kaaro ibukiia natiia?

A BANE n tabeaianga kaaro ibukin aroia natiia nakon taai aika a na roko. Ni moa man te tai are e bungiaki iai te tei, ke mai mwaina riki, ao e a moa naba maiai tabeaiangaia kaaro ibukin aroia natiia. E na marurung raoi? E na bwaibwainnanti ke e kanga? Ngkana e a tabe n ikawai rake te tei, iai riki tabeaianga tabeua aika a kona n riki. N aron ae e ataaki, a tangiria kaaro bwa a na karaoa aia kabanea n tamaroa ibukia natiia.​—1 Tamuera 1:11, 27, 28; Taian Areru 127:3-5.

2. Bukin tera bwa a mwaiti kaaro ni boong aikai, aika a kakorakoraia bwa e aonga n reke irouia natiia te maiu ae kakukurei ngkana a a ikawai?

² Moan te kangaanga irouia kaaro ni boong aikai, karaoan aia kabanea n tamaroa ibukiia natiia. A mwaiti kaaro aika a a tia n rinanon taai aika kangaanga n aron bo-ni-buaka, mangaongaon taian tautaeka, kangaanga ni kaineti ma te mwane, kammarakan rabwataia ke nanoia, ao a a mwaiti riki. Ni koauana, e korakora nanoia kaaro ni kan tuukia natiia man rinanoakin aaro aika titeboo ma aikai. N aaba aika a kaubwai tao a kona kaaro n noria bwa a reke nakoa aika rietata, irouia natiia raoraoia aika mwaane ao aine ao aia koraki, ao a taraa n nakoraoi maiuiia. Mangaia are, a kaungaaki iai bwa a na karaoi bwaai ni kabane aika a konaa, bwa e aonga n reke naba irouia natiia te maiu ae nakoraoi ao te kaubwai are e na kamanoia man te kabuanibwai, ae bon te maiu ni kukukurei ngkana a a ikawai.​—Te Minita 3:13.

Rinean te Maiu ae Nakoraoi

3. Tera ae a a tia ni motinnanoia Kristian?

³ Ngkai taan rimwin Iesu Kristo Kristian, a a tia ngkanne ni motinnanoia bwa a na katabui maiuiia nakon Iehova. A mwannanoi ana taeka Iesu aikai: “Ane kan ri mwiu, ao ke e kakaakea n taona nanona, ao ke e tabetabeka ana kaibangaki [“te kai-ni-kammaraki,” NW ] n te bong ae koraki, ao ke e irirai.” (Ruka 9:23; 14:27) Eng, e irekereke maiun te Kristian ma te nano ni kan anga ngaia. Ma e aki nanonaki iai, te maiu ni kainnano ao te nanokawaki. Ni kaitaraan aei, bon te maiu ae kakukurei ao ni karaunano, ae te maiu ae nakoraoi, ibukina bwa e irekereke ma te nano ni kan anga, ao n aron are e taku Iesu, “e kakabwaia [“kakukurei,” NW] riki te anga nakon te anganaki.”​—Mwakuri 20:35.

4. Tera are e kaumakiia iai taan rimwina Iesu bwa a na ukoukoria?

⁴ A maeka aomata ake n ana tai Iesu i buakon aroaro aika rangi ni kangaanga. Irarikin aia kakorakora ibukin karekean te mwane ibukin maiuiia, a riai naba n taotaon nanoia nakon ana tautaeka Rom ae bangaaomata ao ribuakan te Aro n Iutaia are e karawawataia aomata ni boong akanne. (Mataio 23:2-4) Ma e ngae n anne, ao a boni mwaiti naba ake a ongo ana taeka Iesu, ake a kukurei ni kitan oin aia waaki ao aia mwakuri naba, ao a a riki bwa taan rimwina. (Mataio 4:18-​22; 9:9; I-Korote 4:14) Te koaua bwa taan rimwin Kristo akekei, a karaoa ae a na ruanikai iai maiuiia, ma ni karekei aia kangaanga nakon taai aika a na roko? Kakauongo nakon ana taeka Iesu aikai: “Ane kitana batana, ke tarina, ke mwanena, ke tamana, ke tinana, ke natina, ke abana, i bukin arau, ao e na anganaki tebubua, ao e na reke irouna te maiu are aki toki.” (Mataio 19:29) E kaotia Iesu nakoia taan rimwina bwa e atai baika a kainnanoi, Tamaia are i karawa. Mangaia are e kaumakiia ni kangai: “Ukoukora moa uean te Atua ma ana raoiroi; ao a na bane n raonaki baikai nako imi.”​—Mataio 6:31-33.

5. Tera aia iango kaaro tabeman ni kaineti ma ana karaunano Iesu ae kangai: E na bon tabeakinia ana toro te Atua?

⁵ E aki rangi n okoro te aroaro ni boong akekei ma ae ngkai. E atai baika ti kainnanoi Iehova ao te koraki ake a moanibwaia naba Ueana i nanoni maiuiia, riki te koraki ake a kabwanina aia tai n te mwakuri ni minita a anganaki te taeka ae koaua aei: E na bon mutiakinira. (Maraki 3:6, 16; 1 Betero 5:7) Ma, a nanououa tabeman kaaro ni kaineti ma te itera aei. N te itera teuana, a tangiria bwa a na ririkirake natiia n aia beku ibukin Iehova, ao tao ni karaoa te mwakuri ni minita ike a a kabwanina aia tai iai, imwina riki. Ma n te itera riki teuana, iangoan te kangaanga ni kaineti ma karekean te mwane ibukin te maiu ao te mwakuri ae tau ni boong aikai, a a iangoia ngkanne bwa e kakawaki ibukiia natiia, bwa a na karekei moa aia reirei aika bubura bwa a aonga n tauraoi ma aia beeba ibukin karekean aia mwakuri aika a tangiri ngkai, ke tao imwina riki ngkana e kainnanoaki. Irouia kaaro aikai, te reirei ae raoiroi e nanonaki iai te reirei ae rietata riki.

Te Katauraoi Ibukin Taai Aika A na Roko

6. Tera ae nanonaki n te taeka ae te “reirei ae rietata” n te kaongora aei?

⁶ A kakaokoro waaki n angareirei n te aba teuana ma teuana. N te katoto, n te United States, a kona n reirei ataei i nanon 12 te ririki n ana reirei te tautaeka. Imwin anne, a kona ataein te reirei n reitanako aia reirei n te kuura ae rietata ibukin aua riki te ririki ke e nako riki, ike e a kona n reke iai te beeba ae te kabanea mai nano ae te bachelor, ke n reirei riki ibukin karekean te beeba n taokita, n rooia, n intinia, ao nakoa riki tabeua n aron aikai. Ngkana e taekinaki te “reirei ae rietata” n te kaongora aei, e nanonaki iai ngkanne te rin n te kuura ae rietata. N iterana are teuana riki, iai kuura ni kataneiai ibukin te mwakuri teuana ma teuana, ike e a kona n reke iai te beeba ni bwaati n te rabakau teuana.

7. Baikara karawawata aika a kaaitara ma ngaai ataein te reirei ni kuura aika rietata?

⁷ Te waaki ni boong aikai bon katauraoaia ataein taiani kauarinan n reirei, ke koraki ake i aoia riki, imwain rinia n reirei aika a rangi n rietata riki. Ibukin uaiakinan te tia aei, a a kaatuui aia waaki angiin kauarinan n reirei i aoni bwaai n reirei ake a na kona iai ataei ni karekei aia bwi aika bubura n tain te ukeuke ni karinrin nakon te kuura ae rietata. A aki kaatuui aia waaki i aoni bwaai ake a na kataubobongaia iai aia ataei ibukin karaoan te mwakuri teuana ibukin karekean aia mwakuri. A kaaitara ma te rawawata ae korakora, ataein kauarinan n reirei ni boong aikai mairouia tia reirei, ao raoia n reirei, ibukin uaiakinan rinia ni kuura aika rietata aika a moan raraoi, ike a na kaantaningaa iai reken aia degree n te aro are e na kakai reke iai nakoaia aika nakoraoi ao ni bubura iai booia

8. Baikara motinnano aika a kaaitara ma ngaai kaaro aika Kristian?

⁸ Tera ngkanne, ae a riai ni karaoia kaaro aika Kristian? Ni koauana, kaaro a tangiriia natiia bwa a na nakoraoi aia waaki n aia reirei ao n reiakini naba rabakau aika a na kainnanoaki ibukin maiuraoia nakon taai aika imwaia. (Taeka N Rabakau 22:29) Ma, e riai bwa a na kariaia kairarangaia natiia n te nano ni kaiangatoa ibukin bwaikorakin te maiu aei ao te maiu ae kakukurei? Baikara tiia aika a karin i nanoia natiia, ngkana a maroro ma ngaiia ao n aia mwakuri aika a kaakaraoi? A mwakuri korakora kaaro tabeman ao a kaiko mwane, bwa a aonga ni kona n reita nako aia reirei natiia ni kuura aika rietata ngkana e a boo taina. Tabeman, a kukurei bwa a na tangomwane ibukin te iango aei. Tiaki tii te kabane mwane ae riai n taraaki n te itera aei, ma e riai naba iangoan bwaai riki tabeua. Iraua te kabane mwane ibukin ukoukoran te reirei ae rietata ni boong aikai?​—Ruka 14:28-33.

Boon Uaiakinan te Reirei ae Rietata

9. Tera ae kona n taekinaki ibukin te kabanemwane ibukin te reirei ae rietata ni boong aikai?

⁹ Ngkana ti iangoa boon te bwai teuana, n angiin te tai ti iangoa iai te kabanemwane. N aaba tabeua, e kabwakaki te roo ibukin te rin n reirei aika rietata man te tautaeka, ngaia are akea tabeia ataei ake a katauaki ibukin aei ibukin rooia ke reireiaia. Ma n angiin taabo, e boobuaka te reirei ae rietata ao e a rikirake ni boobuaka riki ngkai. E taekinaki ae kangai n te nuutibeeba ae te New York Times i aante atu ae Op-Ed: “E taneiai te aba ni kabotauaki te reirei ae rietata ma te bwai ae e na kauka te kawai ibukin reken te nakoa. Ni boong aikai, e a kakoauaki bwa te reirei ae rietata e katerea raoi te kaokoro i marenaia te koraki ake a kaubwai ao ake a maiu ni kainnano.” N te itera teuana, e a tabangaki iangoan te reirei ae rietata bwa aia bwai aomata aika kaubwai ao aika kakannato, ao a karinia natiia iai bwa a aonga ni manga riki bwa aomata aika kaubwai ma ni kakannato naba n te aonnaba aei. E riai rinean te tia aei irouia kaaro aika Kristian, ibukia natiia?​—I-Biribi 3:7, 8; Iakobo 4:4.

10. E kanga n irekereke te reirei ae rietata ma karikirakean te waaki i aon te aba ae ngkai?

¹⁰ E ngae naba ngkana iai reirei aika rietata aika akea te roo iai, ma e na boni bae n iai irekerekeia ataei ma baika aki-kakukurei naba. N te katoto, e taekinaki n te nuutibeeba ae The Wall Street Journal, bwa n aban Atia teuana i Maiaki-mainiku, ao e katea ana reirei te tautaeka ae “te waaki n reirei iai, e kabirirakeia ataei aika wanawana riki.” Ataei aikai a kona n reke rinia n reirei aika ririeta aika mataiakinaki, n aron te Oxford ao te Cambridge i Engiran, kuura aika aranaki bwa taian Ivy League ake n te United States, ao tabeua riki. Bukin tera ngkai e karaoa te waaki anne te tautaeka? E kaotia te ribooti anne bwa “ibukin karikirakean kaubwain te aba.” Tao akea te roo ae a riai ni kabwakaa ataei iai, ma iai boona nakoia bwa a riai ni kabanei maiuia ni buoka karikirakean te waaki i aon te aba ae ngkai. E ngae ngkai e rangi ni mataiakinaki aei irouia kaain te aonnaba, ma te koaua bwa a na tangira aei kaaro aika Kristian ibukia natiia? ​—Ioane 15:19; 1 Ioane 2:15-17.

11. Tera ae e oti man taian ribooti ni kaineti ma kamanenan te kamanging n te aro ae riao ao te wene ni bure irouia ataein te kuura ae rietata?

¹¹ Te bwai teuana riki ae riai n iangoaki bon aron te maiu n taian kuura aika ririeta. A rangi n ataaki kuura aika rietata ma taabo ni matu iai, bwa bon taabo ake a koburake mai iai aroaro aika bubuaka n aron kamanenan taian drug ao kabatiaan te moi kamanging, te wene ni bure, te aonikai, karaoan mwakuri aika kakamaaku, ao a a mwaiti riki aika ai aron aikai. Iangoa aron kamanenan te moi manging n te aro ae riao. E taekina ae kangai te maekatin ae te New Scientist ibukin rongorongon kabatiaan nimakin te kamanging: “A kabatiaa te moi manging tao 44 te katebubua mai buakoia [ataein kuura aika ririeta n te United States] teuana te tai i nanon uoua te wiki.” E a taabangaki te kangaanga aei i buakoia rooro-n-rikirake i Aotiteria, Engiran, Rutia, ao n taabo riki tabeua. Ni kaineti ma te wene ni bure, taan reirei a tataekina “te boo” are kabwarabwaraki n te Newsweek bwa “te kaitiboo ni karekenano ibukin tii te taina are a tii kaboria iai aomata, ke a boni wene naba n taanga. Aomata aika kaitiboo n aron aei, a aki iangoa te manga kaitiboo ma raoia aikai rimwi riki.” E oti n taiani kakaae bwa 60 nakon 80 te katebubua mwaitiia ataei aika a kaakaraoa te aeka ni mwakuri aei. E taku temanna te tia kakaae: “Ngkana ataein te kuura ae rietata ngkoe ae ko maiuraoi, ko na boni bae ni karaoa naba aei.”​—1 I-Korinto 5:11; 6:9, 10.

12. Baikara kangaanga aika a na bae ni kaaitara ma ngaai ataein te kuura ae rietata?

¹² Irarikin buakakan aroaroia aomata aika ti mena i buakoia, bon iai naba kangaangan bwaai n reirei ao ukeuke. A riai ni kamatebwai ataei ao iai naba aia bwai n reirei ake a riai ni karaoi ni bon oin aia tai, bwa a aonga ni bwaati n ukeuke aikai. Tabeman, a kainnanoa karekean aia mwakuri ni kareketianti ae e itera n tai, i nanon aia tai n reirei. E kainnanoaki te tai ao te korakora ae rangi ni bati ibukin bwaai aikai ni kabane. E na mwaiti raa ngkanne te tai ao te korakora are e na katauaki ibukin mwakuri aika kakukureia te Atua? Ngkana a ririkirake n rawawata, tera ngkanne ane a nang katuka moa taekana? Te koaua bwa a na teimatoa ni moanibwaia taekan te Tautaeka n Uea, ke a nang mwinibwaia? (Mataio 6:33) E kaumakiia Kristian te Baibara ni kangai: “Taratarai raoi aromi n nakonako, n ai aroia akana ataibwai, ao tiaki n ai aroia akana bangabwai; ao kam na kabo ami tai ni kawakin, ngkai a bubuaka boong aikai.” (I-Ebeto 5:15, 16) Ai kananokawaki ra, bwa iai tabeman ake a a tia ni kitana te onimaki ibukina bwa a irarang ni kamanenai aia tai ao korakoraia ni kakaraoan mwakuri aikai, ke n reketaati ni mwakuri aika a aki kakukureia te Atua n te kuura ae rietata!

13. Baikara titiraki aika a riai n rinanoi kaaro aika Kristian?

¹³ E koaua bwa tiaki tii kuura aika ririeta ake a kaakaraoaki iai mwakuri n aron te wene ni bure, aroaro aika bubuaka, ao kataaki. Ma a mwaiti rooro-n-rikirake aika kaain te aonnaba aika a iangoi baikai bwa irian te reirei, ao akea bureia. E riai irouia kaaro aika Kristian, bwa a na kariaia natiia ni kaaitara ma te aeka ni maiu aei, i nanon aua te ririki ke tao e nako riki? (Taeka N Rabakau 22:3; 2 Timoteo 2:22) Te koaua bwa e raoiroi ae a na kaaitara ma te karuanikai aei rooro-n-rikirake, tii ibukin te kaubwai are a na karekea mai iai? Ma ae moamoa riki, tera reireiaia ataei iai ibukin baika riai ni moanibwaiaki riki ni maiuia?a (I-Biribi 1:10; 1 I-Tetaronike 5:21) A riai kaaro n rinanoi titiraki aikai ao n tataroakin naba, n ikotaki naba ma te karuanikai are e na riki ngkana a kanakoia natiia n reirei n te kaawa ke te aba riki teuana ae raroa nako.

Tera Onean Mwiia?

14, 15. (a) E ngae ngkai iai te iango ae taabangaki, ma tera ana reirei te Baibara ae kaineti ma boong aikai? (b) Baikara titiraki aika a kona n titirakinia iai rooro-n-rikirake?

¹⁴ Ni boong aikai, e a taabangaki te iango ae e na nakoraoi maiun te roro-n-rikirake, tii man reireina n te kuura ae rietata. Ma a aki kakairi n te iango ae e a taabangaki aei Kristian, kioina ngkai a mutiakina ana kaungaunga te Baibara ae kangai: “Tai katotonga aron aon te aba: ma kam na onikaki n onean nanomi, ba kam na riki n ata Nanon te Atua, are raoiroi, are kakukurei, are koro-raoi.” (I-Rom 12:2) Tera ana kaantaninga te Atua ibukiia ana aomata, rooro-n-rikirake, ao kaara, ni kabanean boong aika kaitira aikai? E kaumakaki Timoteo iroun Bauro ni kangai: “Kamarurungko n taua baangim nakoni bwaai ni kabane, ko na taona nanom nakoni marakim, ko na karaoa ana makuri te tia taekina te euangkerio, ko na kakororaoa nakoam.” A kaineti raoi taeka akanne nakoira ni kabane i nanon ara bong aikai.​—2 Timoteo 4:5.

¹⁵ N onean mwin are ti na reketaati ma bwaikorakin te aonnaba aei, ti riai ngaira ni kabane ni ‘kamarurungira n tauu baangira’ ni kaineti ma ara onimaki. Ngkana te roro-n-rikirake ngkoe, titirakiniko ni kangai: ‘I kakorakoraai ni karaoa au kabanea n raoiroi ibukin ‘kakororaoan nakoau,’ bwa I aonga n tau n riki bwa te minita ibukin Ana Taeka te Atua? Tera au babaire ibukin ‘kakororaoan’ au mwakuri ni minita? I a tia n iangoia bwa karaoan te mwakuri ni minita ni kabwaninan au tai iai ai bon nakoau?’ Aikai titiraki aika kangaanga iangoakia, riki ngkana ko noriia rooro-n-rikirake ake tabeman bwa a tabe ma katokan oin nanoia ni bwaai ake a tangiri, ao a “ukoukori baika kakanato” ake a taku bwa a na kanakoraoaki iai maiuiia nakon taai aika imwaaia. (Ieremia 45:5) Mangaia are, a karaoi aia babaire kaaro aika Kristian ibukin kaungaaia natiia nakoni mwakuri aika a kakukureia te Atua man uarerekeia, n ikotaki naba ma kataneiaaia iai.​—Taeka N Rabakau 22:6; Te Minita 12:1; 2 Timoteo 3:14, 15.

16. Tera aia aanga kaaro aika Kristian aika a kona ni karekea te iraorao nakon natiia ae e na kaungaki iai nanoia nakon mwakuri aika irekereke ma te onimaki?

¹⁶ E ururing rikaaki te teinimwaane ae te kabanea n ikawai i buakoia ataeinimwaane aika teniman n te utu teuana, are e kabwanina iai ana tai tinaia n te mwakuri ni minita i nanon ririki aika bati, ao e taku: “E tararuaa raoi aron ara itoman i marenara tinara. Ti aki iraorao ma raora n reirei, ma tii kaain te ekaretia ake a kaakaraoi mwakuri ake a kakukureia te Atua. E katoa tai ni kaoia te koraki ake a kabwanini aia tai n te mwakuri ni minita, n aroia mitinare, mataniwi aika mwamwananga, kaain te Betaera ao ai bwaiania, nakon ara auti ibukin te botaki n iraorao. Ni kakauongora n aia rongorongo ao noran kukureia iai, ti a buokaki bwa e na rin i nanora tangiran kabwaninan ara tai ibukin te mwakuri ni minita.” Ai kakukureira norakia naati mwaane aika teniman aikai ni kabwanini aia tai ni beku iroun te Atua, bwa temanna e mwakuri i Betaera, are temanna e a tia n ira te Kuura Ibukin Kataneiakia Minita, ao are temanna e a kabwanina ana tai n te mwakuri ni minita ngkai!

17. A na kanga kaaro ni kairia natiia ni kaineti ma reiakinan bwaai n reirei aika a na rinanoi, ao tiaia ibukin aia mwakuri ake a na karaoi ni maiuia? (Nora te bwaoki n iteraniba 31.)

¹⁷ Irarikin kaungan nanoia natiia rinanon te iraorao ae riai, moan te kakawaki naba bwa a na moantaai kaaro ni karaoa aia kairiri ae riai, ni kaineti ma rinean aia bwai n reirei ao tiaia imwin banen aia reirei. E taku temanna te roro-n-rikirake ae e a mwakuri ngkai n te Betaera: “A kaai ni kabwanina aia tai au karo n te mwakuri ni minita imwain ao imwin mareia, ao a karaoa aia kabanea ni konaa ni karina te nano ni kani bwaiania i nanoia kaain aia utu ni kabane. Ngkana ti rinei bwaai aika ti na reiakin n te reirei ke ni karaoi ara motinnano aika irekereke ma taai aika imwaira, a kaungaira ara karo n taai nako nakon karaoan ara motinnano, aika e na kona n angaraoi iai karaoan te mwakuri ae e itera n tai ao te bwaiania.” A riai kaaro ao naati n iangoi reirei ake a na manena ibukin uaiakinan te mwakuri ibukin te Atua, n onean mwin are a na rinei bwaai n reirei ake mataroan te rin nakoni kuura aika ririeta.b

18. Baikara mwakuri aika a kona n iangoi rooro-n-rikirake?

¹⁸ E oti imwin te kakaae bwa a mwaiti aaba aika e korakora iai kainnanoakiia taani mwakuri aika rabakau, ao a aki rangi ni kainnanoaki iai aomata aika a kareke beeba man kuura aika ririeta. E riibotinaki n te USA Today bwa “70 te katebubua mai buakoia taani mwakuri ibukin tatabebwi te ririki aika i mwaira, a nang aki kainnanoa te beeba ni bwaati ae te degree are e kabaneaki iai aua te ririki n te kuura ae rietata, ma a na tangiraki riki beeba ni bwaati aika reke man kuura ake e kabaneaki iai tii uoua te ririki, ke kuura ni kataneiai riki tabeua.” A mwaiti kuura ni kataneiai aika a kataneiaia ataei i nanon te tai ae kimototo n rabakau n aron mwakurin te aobiti, te mwakaeneke, karaoan uruakin te kombiuta, te buramwa, te koroira ke katamaroan te ira, ao a a mwaiti riki. A tatangiraki mwakuri aikai? Eng! Tao a kona n iangoia tabeman bwa a aki rangi ni mataiakinaki mwakuri aikai, ma a angaraoi ibukia te koraki ake a bon tangiria ni beku riki ibukin Iehova.​—2 I-Tetaronike 3:8.

19. Tera te kawai ae te kabanea n nakoraoi ibukin karekean te maiu ae kakukurei ao te raunnano?

¹⁹ E kaungaira te Baibara ni kangai: “Rorobuaka ma ateiaine . . . kamoamoa aran Iehova; ba ti arana ae neboaki. E mena mimitongina i aon aonaba ma karawa.” (Taian Areru 148:12, 13) Ni kabotauan nakoa ao kakabwaia aika reke man te aonnaba, rinean te mwakuri ae e kabwaninaki te tai iai ibukin Iehova bwa nakoam ni koaua, bon akea te nanououa iai bwa boni ngaia te kawai ae te kabanea n nakoraoi ibukin karekean te maiu ae kakukurei ao te raunnano. Uringa ana taeka ni kaunganano te Baibara ae kangai: “Kakabaian te aba iroun Iehova, e kabatia kaubwain te aba, ao e aki raonna n te rawawata teuana.”​—Taeka N Rabakau 10:22.

[Kabwarabwara ae nano]

Ko Kona ni Kabwarabwaraa?

• Tera ae a onimakinna Kristian ibukin kakukurein taai aika a na roko?

• Baikara kangaanga aika a kaaitara ma ngaai kaaro aika Kristian, ni kaineti ma aroia natiia nakon taai aika a na roko?

• Tera ae riai n iangoaki ngkana e ukoukoraki raoiroin ke buakakan te reirei ae rietata?

• A na kanga kaaro ni buokiia natiia bwa a aonga n ukoukora te beku iroun Iehova?

[Te Bwaoki n te iteraniba 31]

Tera Kakawakin te Reirei ae Rietata?

A ingainga nanoia angiia aomata ake a reirei ni kuura aika rietata ibukin reken aia degree are e na kauka te mataroa nakon reken nakoaia aika bubura booia iai ao n nakoraoi. Ma e ribootinna te tautaeka teuana bwa tao tii teuana te kaamwakoro mai buakoia ake a reirei ni kuura aika ririeta, ake a reke aia degree imwain banen onoua te ririki n reirei. E uarereke mwaitiia ake a tokanikai iai. Ma e ngae n anne, te koaua bwa reken aia degree ake tabeman, e nanonaki iai bwa e na reke aia mwakuri ae nakoraoi? Noria bwa tera ae taekinaki ni kakaae ao ukeuke tabeua ake a karaoaki n taai aikai.

“Tiaki nanona bwa ngkana ko reirei [n te kuura ae rietata] i Harvard ke i Duke, ao e nang reke naba nakoam ae raoiroi riki ao boom ae bubura riki . . . . A aki rangi n ataaki raoi aroaroia taani mwakuri aika rooro-n-rikirake n taiani kambwana ni kamwakuri. A kona n anaaki nanoia n noran beeba aika bubura n te moan tai. Ma imwin anne, te bwai ae kakawaki riki nakon te tia kammwakuri, bon te mwakuri are e kona ni karaoia ke are e aki kona ni karaoia te aomata.”​—Newsweek, ae bwain Nobembwa 1 1999.

“E ngae ngke e a korakora riki kainnanoakin te mwaatai ni mwakuri ngkai nakon are rimoa, ibukin karekean te mwakuri ni boong aikai . . . , ma te rabakau ae tangiraki ibukin mwakuri aikai, bon te rabakau ae kona n reke man te kauarinan n reirei n aron te warebwai, te wareware, ao te koroboki are e reke n te karuaiwa ni koraki n te reirei . . . , ma tiaki are e reke man te kuura ae rietata. . . . A aki kainnanoa te rin ni kuura aika ririeta ataei n te reirei ibukin karekean nakoaia ae nakoraoi, ma a kainnanoa te rabakau are e reiakinaki ni kauarinan n reirei.”​—American Educator, Spring 2004.

“E bon raroa nako aia waaki kuura aika ririeta ma ae kainnanoaki ni kaineti ma katauraoaia ataei bwa a na riki bwa taani mwakuri. E korakora te rikirake ngkai ni mwaitin kuura ni kataneiai. E a rikirake naba mwaitiia ataei ake a kabaei araia ni kuura aikai n te mwaiti ae 48 te katebubua, i marenan 1996 ao 2000. . . . Ma beeba aika bubura man kuura aika ririeta aika kabane tai ao ni kabane mwaane, a a rikirake n akea bongaia.”​—Time, ae bwain Tianuare 24 2005.

“E katautauaki man te U.S. Department of Labor bwa iai te bwai ae kakamaaku ae e na riki n te ririki 2005, ike a nang aki kona n reke iai aia tabo ni mwakuri, teuana te katenimwakoro mai buakoia ataei ake a a bane aia tai ni kuura aika ririeta, bwa ai akea te tabo ni mwakuri ae kaineti ma aia degree.”​—The Futurist, ae bwain Turai/Aokati 2000.

Ibukin aaro aikai ni kabane, a a rikirake ni mwaiti taan angareirei aika nanououa n aron kakawakin te reirei ae bubura ni boong aikai. E kaota nanokawakina ibukin aei te ribooti man te Futurist ni kangai: “Ti a bon reiakinia aomata tiia aika a aki tau ibukin taai aika a na roko.” Ni kaaitaran aei, nora ae taekinaki n te Baibara ibukin te Atua: “Bon Iehova ae Atuam Ngai, ae I reireiko arom ae ko na kabaia iai, ae I kaiririko i nanon te kawai ae riai ba ko na nakonako iai. Ko bia kaman iri nanon au tua nako! Ao ai aron te karanga raun nanom iai, ao ai aron naoni marawa am raoiroi:.”​—Itaia 48:17, 18.

[Taamnei n iteraniba 32]

Kaaro aika Kristian a karekea te iraorao n te mwenga ae kaungai nanoia natiia n te onimaki man uarerekeia