‘Taotaona Nanom’ I Aan Te Kairiribai
“E aki riai ni kakauntaeka ana tabonibai te Uea. E riai n nimamannei nakoia aomata ni kabaneia, . . . ma n taotaona nanona.”—2 TIMOTEO 2:24, BK.
1. Ngkana ti karaoa ara mwakuri ni Kristian, ao bukin tera n taai tabetai ti kaitiboo ma aomata aika a taetae n aki akaka nakoira?
TERA arom ngkana ko kaaitaraki irouia aomata aika kan ekiko nako ma te koaua ae ko tei ibukina? N ana kabwarabwara te abotoro Bauro ae kaineti ma boong aika kaitira, ao e a kaman taekina iai ae a na riki aomata bwa “taan taetaebuaka te Atua, . . . taani winanti, taan aki tauu baangia, taan tiritiri.” (2 Timoteo 3:1-5, 12) Ko kona ni kaitiboo ma aeka n aomata aikai n am mwakuri ni minita ke ni mwakuri riki tabeua aika ko karaoi.
2. Baikara kiibu aika a kona ni buokira ni bwaina te wanawana nakoia aomata ake a taetae n aki akaka nakoira?
2 Tiaki aomata ni kabane mai buakoia aika a tataetae n aki akaka nakoira, ae akea nanoia n te bwai ae eti. Te kataaki ae kakaiaki ke te bwarannano e kona ni kairiia aomata bwa a na karina n taetae n aki akaka nakoia aomata ake i rarikiia. (Te Minita 7:7) A mwaiti aika a karaoa aei ibukina bwa a maeka ao a mwakuri n te tabo ae e a taabangaki iai kabonganakin te taetaebuaka. E aki butimwaeaki te taetae aei iroura ngaira aika Kristian, ma e buokiia n ota bwa bukin tera ngkai a kabonganai taeka akanne aomata. Tera arora nakon te taetae n aki akaka? E taku Taeka N Rabakau 19:11: “Ngkana e nanowanawana te aomata ao e aki kakaiun.” Ao I-Rom 12:17, 18 e kauringira ni kangai: “Tai kaboa ana buakaka te aomata n te buakaka. . . . Ngkana tao e konaki, ao kam na raoi ma aomata ni kabaneia, n ane kam kona.”
3. Tera irekereken ukeran te raoi ma te rongorongo are ti uotia?
3 Ngkana te koaua bwa ti kan raoi ma aomata, ao e na kaotaki aei n aroarora. E na kaotaki n te bwai are ti taekinna ao n ara mwakuri, tao n tein naba ubura ao ni bwanara. (Taeka N Rabakau 17:27) Ngke e kanakoia ana abotoro Iesu ao e reireinia ni kangai: “Ngkana kam rin n te auti teuana, ao kam na kamauriia kaaina [“kangai: Te raoi nakoimi,” BK]. Ao ngkana a raoiroi kaain te auti arei, ao e na roko ami rau i aoia: ma ngkana a aki raoiroi, ao e na okiringkami ami rau.” (Mataio 10:12, 13) Te rongorongo ae ti uotia bon te rongorongo ae raoiroi. E atongnga te Baibara bwa “Euangkerion te raoi,” “te Rongorongo ae e Raoiroi ae taekan ana akoi te Atua,” ao “euangkerion uean te Atua.” (I-Ebeto 6:15; Mwakuri 20:24, BK; Mataio 24:14) Tiara bon tiaki kabuakakan ana koaua te aomata ke ni kauntaekaa ana iango, ma ti na tibwaa te rongorongo ae raoiroi man Ana Taeka te Atua.
4. Tera ae ko kona n taekinna ngkana ko tuangaki aei, “I aki kan ongora” imwain are e na reke am tai ni kaota bukin rokom?
4 Te aomata ae e aki moa kakauongo, e kona ni waekoa ni kangai: “I aki kan ongora.” N taai aika mwaiti, e angaraoi taekinan ae kangai: “I iangoia bwa N na wareka te kibu teuana aei ae kimototo man te Baibara.” E kona n aki totokoa anne. N aanga tabeua e kona n riai atongan aei: “I iangoia bwa N na tuangko taekan te tai are e nang akea iai te ribuaka ao a nang bane aomata n reiakinaki taekan te itangitangiri i marenaia.” Ngkana am taeka anne e aki waekoa ni kaira te aomata bwa e na kan ataa riki taekana, ko a kona ngkanne ni kangai: “Tao e aki moa angaraoi te tai aei iroum.” E ngae ngkana e aki karekea te raoi ana kaeka te aomata are ti kawaria, e riai bwa ti na motikia n taku bwa e “aki raoiroi”? N aki ongea aroia aomata nakoira, ma uringa ana reirei te Baibara are ti na ‘nimamannei nakoia aomata ni kabaneia, ma n taotaona nanora’ i aan te kairiribai.—2 Timoteo 2:24, BK.
E Kainikatonga ma E Aki Atatai
5, 6. Tera aron Tauro nakoia taan rimwin Iesu, ao bukin tera bwa e karaoa anne?
5 N te moan tienture, ao e rangi n tanoata taekan te mwaane ae arana Tauro ibukin ana taetae-ni-kawai ae aki-karinerine, ao aroarona ae kakamaaku ma n tiritiri. E taku te Baibara bwa e “aki momotirawa Tauro ni kani kakamakuia ma ni kamateia ana reirei te Uea.” (Mwakuri 9:1, 2, BK) E kaotia imwina teuaei bwa e a tia n riki ngkoa ngaia bwa ‘te tia tataebuaka ao te tia bwainikirina te aba.’ (1 Timoteo 1:13) E ngae ngke tao a a riki tabeman ana koraki bwa Kristian, ma e taekina ikai aroarona nakoia taan rimwin Kristo: “Ao moan te unun ngai nako ia ni bainikirinia, ao tokiu kaawa ake a raroa.” (Mwakuri 23:16; 26:11; I-Rom 16:7, 11) Akea te rongorongo are e kaotaki iai bwa a kani kauntaeka taan rimwin Iesu ma Tauro i mataia aomata, ngke e karaoa arona anne.
6 Bukin tera bwa e karaoa aron anne Tauro? E korea ae kangai n ririki ake imwina: “I karaoia, kioina ngke e tuai n reke irou te onimaki ngkekei.” (1 Timoteo 1:13, BK) Bon te Baritaio ngaia ao e “reireiaki aia tua ana bakatibu.” (Mwakuri 22:3) E ngae ngke e aki nanonano ana tia reirei Tauro are Kamariera, ma raoraon Tauro temanna are te ibonga ae rietata are Kaiaba, bon te aomata ae baba ibukin ana Aro. E a tia n riki Kaiaba bwa te tia kaira kamwanean Iesu Kristo nakon te tiringaki. (Mataio 26:3, 4, 63-66; Mwakuri 5:34-39) Imwin anne, e taraia raoi Kaiaba bwa a na bane ni kataereaki ana abotoro Iesu, ao e tua ma te matoa bwa a na aki uarongorongo n aran Iesu. Kaiaba, ngaia are e kaira te boowi n Tanirim ike e a roko iai nanoia aomata ao e a baireaki bwa e na kairaki nako Tetebano ao ni karebanaki n atibu. (Mwakuri 5:27, 28, 40; 7:1-60) E mataku Tauro ni karebanakin Tetebano ao e tuangaki iroun Kaiaba bwa e na karaoi mwakuri ake a na kakerikakaki iai aia waaki taan rimwin Iesu, rinanon kabureakiia i Tamateko. (Mwakuri 8:1; 9:1, 2) I aan ana kairiri Kaiaba, e a iangoia ngkanne Tauro bwa te bwai are e karaoia, boni kaotan ingaingan nanona ibukin te Atua, ma ni koauana, e aki reke irouna te onimaki ni koaua. (Mwakuri 22:3-5) Ibukin anne, e a aki kona n ota ae Iesu bon te Mesia ni koaua. Ma e a riki n ataa karuanikain ana waaki Tauro ngke e mwananga nako Tamateko ao e taetae nakoina Iesu imwin kautakina.—Mwakuri 9:3-6.
7. Tera are e riki nakon Tauro imwin kaitiboona ma Iesu ni kawaina nako Tamateko?
7 N te tai ae aki-maan imwin anne, ao e a kanakoaki ana reirei Iesu are Anania bwa e na uarongorongo nakon Tauro. Ngke arona bwa boni ngkoe anne, e na ingainga nanom ni kan uarongorongo nakon Tauro? E raraoma iai Anania ma e taetae ma te akoi nakon Tauro. E a tia ni bitaki aron Tauro imwin kaitiboona ae kamimi ma Iesu ni kawaina nako Tamateko. (Mwakuri 9:10-22) E manga riki imwina bwa te abotoro Bauro, ae te mitinare ae te Kristian ae ingainga nanona.
E Nimamannei ma E Ninikoria
8. E a kanga Iesu ni kaotiota anuan Tamana nakoia aomata ake a a tia ni karaoi mwakuri aika buakaka?
8 Iesu bon te tia uarongorongoa te Tautaeka n Uea ae ingainga nanona iai, ae e nimamannei ma e ninikoria n arona nakoia aomata. (Mataio 11:29) E kaotiota aroaron Tamana are i karawa, are e kaumakiia aika buakaka bwa a na kitan aia mwakuri aika bubuaka. (Itaia 55:6, 7) Aron Iesu nakoia taani bure, e mutiakin raoi taai ake a bitaki iai aroia nakon ae raoiroi riki, ao e kaungaia te koraki akanne. (Ruka 7:37-50; 19:2-10) N onean mwin are e na motiki taekaia aomata tii man taraakiia, e katotonga aron ana akoi Tamana, ana nanomwaaka ao ana taotaonakinnano i aan te kaantaninga are e na kairiia bwa a na raira nanoia. (I-Rom 2:4) Bon nanon Iehova bwa a na rairi nanoia aomata n aekaia nako ao ni kamaiuaki.—1 Timoteo 2:3, 4.
9. Tera reireiara n aron Iesu ni kakoroa nanon Itaia 42:1-4?
9 Te tia korea te Euangkerio are Mataio, e mwanewei taeka ni burabeti aikai ni kaota iai ana iango Iehova ibukin Iesu Kristo: “Nora au tia makuri, ae I rineia, ae tangiraki i Rou, ae e kakatonga tamneiu i Rouna: N na kaki Tamneiu i aona, ao E na tuangia Tientaire te aro ae raoiroi. E na aki mwamwangaingai, ao E na aki tatakarua, ao a na aki ongo bwanana aomata i nanoni kawai. E na aki otea te maunei ae manamana, ao E na aki kamatea karain te bwae ae bubu, ngkae E tuai ni katokanikaia te aro ae raoiroi ni kabuta. Ao ane a na onimakina arana Tientaire.” (Mataio 12:17-21; Itaia 42:1-4) E taneiai ma taeka ni burabeti akanne Iesu, ma ngaia are e aki kairekerekea ma kauntaeka aika karongoa. Ngke e kataaki ao e taekina naba te koaua n te aro are e anaaki iai nanoia aomata aika raoiroi nanoia.—Ioane 7:32, 40, 45, 46.
10, 11. (a) E ngae ngke a mena Baritaio i buakoia te koraki aika korakora riki aroia ni kakaitaraa Iesu, ma bukin tera ngke e uarongorongo nakoia tabeman i buakoia? (b) Tera aron Iesu ni kaekaia taani kakaaitaraa n taai tabetai, ma tera are e aki karaoia?
10 E taetae Iesu nakoia Baritaio aika bati n ana mwakuri ni minita. E ngae ngke tabeman i buakoia a kakorakoraia ni kamwanea n ana taetae-ni-kawai, ma e aki motikia i nanona Iesu bwa a boni bubuakaka nako naba aia iango. E tiriburea Iesu teutana Timon, ae te Baritaio, ma e ngae n anne e kani kinaa riki Iesu ao e kaoa bwa e na amwarake ma ngaia. E butimwaea te kakao Iesu ao e uarongorongo nakoia te koraki ake a roko. (Ruka 7:36-50) N te tai teuana, te Baritaio ae kakannato ae arana Nikotemo, e karabaa ni kawara Iesu ngke e a roo. E aki un nakoina Iesu ngke e tataningaa te roo ao e a tibwa kawaria. Ma e uarongorongo nakon Nikotemo ibukin te tangira are e kaotaki iroun te Atua ngke e kanakomaia Natina bwa e na kauka reken te kamaiuaki nakoia te koraki ake a onimaki. E akoi Iesu ni katereterea kakawakin te aantaeka nakon ana babaire te Atua. (Ioane 3:1-21) Imwina, ao e tei Nikotemo ibukin Iesu ngke e a kabuakakaki taekan Iesu irouia Baritaio ake tabeman.—Ioane 7:46-51.
11 E aki mataki Iesu nakon aia mwamwana-te-aba te koraki ake a kataia ni kamwanea. E aki kariaia taani kakaaitaraa bwa a na kareketaatia n te kauntaeka ae akea manenana. Ma ngkana e angaraoi irouna, ao e kakimototoa ana kaeka aika anainano, rinanon taekinan te boto-n-reirei, te kabotau, ke ni mwanewea te kibu. (Mataio 12:38-42; 15:1-9; 16:1-4) N taai tabetai, e kona n aki kaeka Iesu ngkana e teretere bwa akea te bwai ae raoiroi ae e na reke man karaoan anne.—Mareko 15:2-5; Ruka 22:67-70.
12. E ngae ngke e tatakaruaeaki Iesu irouia aomata, ma e a kanga ni kona ni buokiia aomata?
12 N taai tabetai, e tatakaruaeaki Iesu irouia aomata ake a taniaki irouia taimonio. Ngkana e riki anne, e taotaona nanona ao ni kabongana mwaakana mairoun te Atua ni buokiia. (Mareko 1:23-28; 5:2-8, 15) Ngkana a moanna n un iroura tabeman aomata ma n tatakaruaira n ara tai ni karaoa ara mwakuri ni minita, ti riai naba ni bwaina te taotaonakinnano. Ti riai ni kataia ni kaota iai te akoi ao te wanawana.—I-Korote 4:6.
N te Utu
13. Bukin tera bwa n taai tabetai, a karaoi waaki ni kakaaitara aomata nakon temanna kaain aia utu are e a moanna n reirei n te Baibara ma Ana tia Kakoaua Iehova?
13 Riain te taotaonakinnano irouia taan rimwin Iesu, e aki toki n nonoraki i nanon te utu. Te aomata ae rangi n rotaki nanona n te koaua man te Baibara, e rangi n tangiria bwa a na rotaki naba nanoia ana utu n aron are e riki nakoina. Ma n aron are e taku Iesu, a kona ni kaota te riribai kaain te utu. (Mataio 10:32-37; Ioane 15:20, 21) A kakaokoro bukina. N te katoto, e ngae ngke e kona ana reirei te Baibara ni buokira bwa ti na bwaina te kakaonimaki ao te karinerine, ao te aki toki ni kakororaoa mwiokoara, ma e reireinira naba bwa ti na ira riki nanon ara tia Karikiriki n taai nako. (Te Minita 12:1, 13; Mwakuri 5:29) E kona n un kaain te utu temanna are e a namakinna bwa e aki kubaraki ana kairiri n te utu, ibukin ara kakaonimaki nakon Iehova. Ngkana ti kaaitara ma te aekaki aei, ai kakawaki ra ngkanne bwa ti na kakairi n ana katoto Iesu ibukin kaotan te taotaonakinnano!—1 Betero 2:21-23; 3:1, 2.
14-16. Tera ae e karika bitakia tabeman ake a kakaaitaraia ngkoa kaain aia utu?
14 A mwaiti ngkai aika a beku iroun Iehova, ae iai buia ke kaain aia utu, are a kakaaitaraki ngkoa ngke a karaoi bitaki ni maiuiia, ibukin reireia n te Baibara. A kona taani kakaaitara aikai n ongotao rongorongo ni kabuakaka ibukia Ana tia Kakoaua Iehova, ao tao a maaka are e na rotaki buaka iai aia utu. Ma tera ae e kairiia bwa a na bita aroia anne? N taai aika bati, te katoto ae raoiroi boni ngaia bukina. Ibukina bwa e teimatoa te tia onimaki ni maiuakin ana reirei te Baibara, e katoa tai n iri bobotaki ni Kristian ao n ira te mwakuri ni minita, ma n tabeakina naba tabena n ana utu ao ni kaota te taotaonakinnano n aki ongea te taetae n aki akaka, arona anne e kona ni kamaraua te kakaaitara man ana utu.—1 Betero 2:12.
15 E kona te tia kakaaitara n tia n rawa n ongo nakon te kabwarabwara man te Baibara, ibukina bwa e kakairiribai ke e kainikatonga. E koaua anne ni kaineti ma te mwaane ae mena n te United States are e taku bwa ngaia te aomata ae e korakora irouna te nano-n-aba. N te taina ngke e mena buna n te bwabwaro, ao e anai ana kunnikai ni kabane te mwaane aei ao ni kitana te auti. N te tai naba teuana e kitana mwengana ma te katii ao n taku bwa e na tiringnga iai. E bukina ana Aro buna bwa ngaia bukin riki karaoan mwakuri aika aki-riai irouna. Ma e nanomwaaka neiei ni maiuakina ana reirei te Baibara. Uabwi te ririki imwin rikin neiei bwa Ana tia Kakoaua Iehova, ao teuare buna e a riki naba bwa te tia Kakoaua. I aon Albania ao e un te aine temanna ibukina bwa e reirei natina n te Baibara ma Ana tia Kakoaua Iehova ao imwina e bwabetitoaki. Tebwi-ma-uoua ana tai neiei ni kabueki katoton ana Baibara natina. Ma n te bongina, e kauka ana Baibara natina arei ae boou are e katikua i aon te taibora, ao e a rina naba n tangaina nakon Mataio 10:36, ike e a ataia iai te tina aei bwa anne raoi taekana. Ma e ngae n anne, ibukin raraomana ni mweraoin natina, ao e ira natina aei nakon te kaibuke ike e na mwananga nako iai ma tabeman taani Kakoaua ni kaea te bwabwaro i Itare. Ngke e nora te tangira te tina aei, ma te irabwati, te moangare irouia taani Kakoaua ao n ongo kukureia n ngarengare, ao e moanna ni bitaki ana namakin. N te tai ae waekoa imwin aei, e a butimwaea te reirei n te Baibara. Ni boong aikai, e a kananomwaakaa ni buokiia tabeman ake a a tia naba ni kakaaitaraki.
16 N te katoto teuana, temanna te buu-mwaane ae e uota te biti, ma n tei i matan buna ao n takaruai taeka ni kabuakaka ngke e tabe neiere te buu ni mwananga nako nanon te Tabo n Taromauri. E karaurau neierei ni kaeka n taku: “Nakomai rin n te Tabo n Taromauri ao kakoauaa i bon iroum.” E karaoa anne teuanne ao imwin te tai ae aki-maan, e a riki ngaia bwa temanna unimwaanen te ekaretia.
17. Ngkana e a aki nakoraoi te iraorao i nanon mwengan te Kristian, tera te reirei man te Baibara ae e kona n ibuobuoki?
17 Ngkana kaain am auti ni kabane boni Kristian, iai taai aika e na rawawata iai te utu ke taai aika a na kabonganaki iai taeka aika bubuaka ibukin te aki-kororaoi. E kakannongora bwa Kristian ngkoa ake i Ebeto a kauringaki naba aei: “E na kakiaki mai roumi te taetae ni kananomaraki, ma te nanobuaka, ma te un, ma te takarua, ma te taetaebuaka, ma te iowawa ni kabanea.” (I-Ebeto 4:31) E teretere bwa a rotaki Kristian ake i Ebeto n aki-kororaoia, aroaroia imwain rikiia bwa Kristian ao ai aroaroia aomata ake a mena i rarikiia. Tera ae e na buokiia ni bitaki? A riai n “oneaki n aron [nanoia].” (I-Ebeto 4:23) Ngkana a reirei n Ana Taeka te Atua, a kananoa aia iango n arona n rota maiuiia, a bobotaki ma raoia ni Kristian, a botumwaaka n tataro, ao e na kaotiota riki ni maiuiia uaan taamnein te Atua. A na reireiaki taekan te ‘i akoakoi, te nanoanga, te i kabwarabure i marenaia n ai aron te Atua ngkae E a tia ni kabwara aia bure iroun Kristo.’ (I-Ebeto 4:32) N aki ongeia bwa tera ae a kona ni karaoia tabemwaang, ti riai ni bwaina te taotaonakinnano, te akoi, te nanoanga, ao te kabwarabure. Ni koauana, ti aki riai ni “kaboa ana buakaka te aomata n te buakaka.” (I-Rom 12:17, 18) Kaotan te tangira ni koaua ni katotonga iai te Atua, bon te bwai ae eti n taai nako bwa ti na karaoia.—1 Ioane 4:8.
Te Reirei Ibukia Kristian ni Kabane
18. Bukin tera bwa te reirei are e kuneaki n te 2 Timoteo 2:24, e riai ibukia unimwaanen te ekaretia are i Ebeto ngkoa, ao a na kanga ni kakabwaiaki iai Kristian ni kabane?
18 Te reirei ibukin kateimatoara n ‘taotaon nanora’ i aan te kairiribai, e kaineti nakoia Kristian ni kabane. (2 Timoteo 2:24) Ma e moan kaineti nakon Timoteo, are e kainnanoia ngke e karaoa tabena bwa unimwaanen te ekaretia i Ebeto. Tabeman n te ekaretia iai, a eti matoa ni kaota nanoia n aia taeka ao a reireiia aomata baika a kairua. Ibukina bwa a aki ota raoi n te boto n reirei n te Tua Rinanon Mote, ao a aki kona n ataa kakawakin te onimaki, te tangira ao karekean mataniwin te nano ae raoiroi. Te nanorieta e karika rawaia ni butimwaei iango ngke a kauntaeka ibukin taian taeka, ao a aki ota raoi n ana reirei Kristo ma kakawakin taromauriakin te Atua. Ibukin kaetan te aroaro aei, e na matoatoa Timoteo ibukin te koaua man te Baibara ma e ngae n anne e na nimamannei n arona nakoia tarina. N aroia unimwaanen te ekaretia ni boong aikai, e ataia bwa tiaki ana bwai tauan taekaia kaain te nanai ma e na riai ni mwakuri ma ngaiia n te aro are e na karikirakeaki iai te tangira ni Kristian ao te bonnano.—I-Ebeto 4:1-3; 1 Timoteo 1:3-11; 5:1, 2; 6:3-5.
19. Bukin tera bwa e kakawaki ibukira ni kabane bwa ti na “ukoukora te nimamanei”?
19 E kaumakiia ana aomata te Atua bwa a na “ukoukora te nimamanei.” (Tebania 2:3) Te taeka n Ebera ibukin “te nimamanei” e nanona te ingaingannano are e kaira te aomata bwa e na kona n nanomwaaka i aan te maraki ma te taotaonakinnano, n aki un ao n aki manga kabooa mwin te buakaka. Ti bia botumwaaka n onnonia Iehova buokara bwa ti aonga ni kona ni bwaina te taotaonakinnano ao n tei ibukina n te aro ae riai, e ngae naba ngkana ti a rotaki n te kangaanga.
Tera Reireiam?
• Ngkana ko a kaaitaraki ma taeka ni kainikatonga, baikara kiibu aika a kona ni buokiko?
• Bukin tera bwa e kainikatonga Tauro n ana mwakuri ake e karaoi?
• E a kanga ana katoto Iesu ni buokira bwa ti na karaoa ae riai nakoia aomata n aekaia nako?
• Baikara kakabwaia aika a kona n reke man bwainan te taotaonakinnano n ara taetae-ni-kawai ni mwengara?
[Taamnei n iteraniba 18]
N aki ongea aroaron Tauro ae e a kinaaki iai, ma e bwaina te akoi Anania ngke e maroro ma ngaia
[Taamnei n iteraniba 21]
Te Kristian ae kakaonimaki ni karaoi mwiokoana, e kona ni kamaraua aia kakaaitara kaain ana utu
[Taamnei n iteraniba 22]
A karikirakea te tangira ma te bonnano Kristian