E Maiu Ana Taeka Iehova

Reirei Aika Kakawaki Man te Boki ae te Kauouan Tamuera

TE KOAUA bwa e kainnanoaki ara ongeaba ae kororaoi ibukin butimwaeakin riain Iehova n tautaeka? Te koaua bwa te aomata ae kakaonimaki, e kaakaraoa ae eti n taai nako i matan te Atua? Aekara te aomata are e iangoia te Atua bwa “ai aron nanona”? (1 Tamuera 13:14) Iai kaekaan titiraki aikai aika a karaunano n te 2 Tamuera.

E koreaki te boki ae te 2 Tamuera irouia uoman burabeti aika Kata ao Natan, ake raoraon te Uea are Tawita are kaain Iteraera rimoa.a E bobonga raoi tao n te 1040 B.C.E., ngke e a kaania banen ana ka-40 n ririki n uea Tawita, ao angiin kanoan te boki aei, bon rongorongon Tawita ao arona n iraorao ma Iehova. E taekinaki n te karaki ae rangi ni kaunganano aei aron te botannaomata ae e korakora te kairiribai i marenaia, ni kona n riki bwa te botannaomata ae boonnano ao n totokanikai i aan ana kairiri te uea ae ninikoria. Ai aron te kaotioti ae kakaongora te boki aei, ae e kabwarabwaraki raoi iai aron rotakin nanoia aomata ni bwaai aika a riki nakoia.

“E RIKI RAKE NAKO NABA KAKANATON TAWITA”

(2 Tamuera 1:1–10:19)

Aron rotakin Tawita ngke e ongo taekan mateia Tauro ao Ionatan, e a katereterea iai tangiraia irouna ao tangiran Iehova naba. E kaueaki Tawita i Eberon i aon te baronga are Iuta, ao natin Tauro are Iti-boteta e kaueaki i aoia barongan Iteraera ake nikirana. E a bon “riki rake nako naba kakanaton Tawita,” ao e a kaueaki i aon Iteraera ni kabane, tao itiua ma te iterana te ririki rimwi riki.​—2 Tamuera 5:10.

E tokanikai i aoia I-Iebuti Tawita ao e a abana Ierutarem, mangaia are e a riki bwa atun kaawan ueana. E riki te kabuanibwai ngke e moani kamwainga te ati ni berita Tawita nako Ierutarem. Ma, e a tokanikai n ana kauoua n tai ni kamwaingnga, ao e mwamwaie ni kakatonga iai. E karaoa te berita Iehova ma Tawita ibukin te tautaeka n uea. E totokanikai Tawita i aoia ana kairiribai kioina ngke e teimatoa n raoraonna te Atua.

A Kaekaaki Titiraki Aika Boto i aon te Baibara:

2:18​—Bukin tera ngke a atongaki Ioaba ao tarina ake uoman bwa natin Teruia are tinaia? Angiin kateiriki n te Baibara n Ebera a taekinaki man ana itera te tama. Tao e a kamani mate buun Nei Teruia, ke e kona n iangoaki bwa e aki tau ni karinaki taekana n te Baibara ngkai bon te boki ae tabu. Ma e kona naba n ae e karinaki taekan Nei Teruia kioina ngke mwaanen ke ai mwaanen Tawita. (1 Rongorongo 2:15, 16) E tii oti rongorongon tamaia taari aika teniman aikai, ngke e taekinaki ana tabo n taunaki are Betereem.​—2 Tamuera 2:32.

5:1, 2​—Maan raa imwin tiringan Iti-boteta ao e a kaueaki Tawita i aoia I-Iteraera ni kabane? E taraa n eti taekinan ae e moana ueana Iti-boteta are uoua te ririki maanna, tabeua te tai imwin maten Tauro, ae titeboo ma te tai are e moana iai ueana Tawita i aon Eberon. E tautaeka i aon te baronga are Iuta Tawita mai Eberon i nanon itua ma te iterana te ririki. Imwin kaueakina i aon Iteraera ni kabane ao e waekoa ni mwaing nako Ierutarem ike e a riki bwa atun kaawan ueana. Mangaia are, tao nimaua te ririki imwin maten Iti-boteta, ao e a tibwa kaueaki Tawita i aoia kaain Iteraera ni kabane.​—2 Tamuera 2:3, 4, 8-11; 5:4, 5.

8:2​—Iraman mwaitiia I-Moaba ake a tiringaki imwin buakaia ma kaain Iteraera? E tauaki mwaitiia man te kabotau ao a aki warekaki. E kaweneia I-Moaba Tawita i aontano n taian rain, temanna irarikin temanna. Imwina e anaa abwakin te rain anne n te kora ke te iaia. E baireia bwa a na tiringaki aomata ake n rain ake uoua, ae nanona uoua kateni mwakoroia kaain Moaba ake a tiringaki, ao teuana te rain ke teuana te kateni mwakoro ake a kamaiuaki.

Reireiara:

2:1; 5:19, 23. E titirakina Iehova Tawita imwain nakona ni maeka i Eberon bwa e riai karaoan arei irouna ke e aki ao imwain naba buakanakia ana kairiribai. Ngaira naba, ti riai n ukoukora ana kairiri Iehova imwain ae ti karaoi ara motinnano aika a kona n rota ara onimaki.

3:26-30. E karekea te nanokawaki kabooan te buakaka n te buakaka.​—I-Rom 12:17-19.

3:31-34; 4:9-12. E rangi n raoiroi anuan Tawita ae e aki kakabooa te buakaka n te buakaka ao te aki-kakairiribai.

5:12. Ti aki riai ni mwaninga ae e a tia n reireinira Iehova aroarona nako ao e karekea naba te anga ae ti na kona n iraorao iai ma ngaia.

6:1-7. E ngae ngke e iangoia bwa e karaoa ae raoiroi Tawita, ma e urua ana tua te Atua ni kamwaingan te Ati ni berita i aon te kaa ao n tokina e aki koro bukin ana iango. (Te Otinako 25:13, 14; Warekaia Iteraera 4:15, 19; 7:7-9) Tauan te Ati ni berita iroun Uta, e kaota ae e ngae ngke e mwakuri te aomata ma te nano ae raoiroi ma e aki kona ni bitaki iai ana kaetieti Iehova.

6:8, 9. E un moa Tawita n tain te kangaanga ao imwina e a manga maaku, ao tao e bukina naba te Atua ibukin rikin te kabuanibwai. Ti riai ni kawakinira bwa ti na aki bukina Iehova ibukin kangaanga aika riki nakoira man aki-mutiakinan ana tua.

7:18, 22, 23, 26. Ti riai ni kakairi n aroaron Tawita aika te nanorinano, tangiran Iehova ma nanona ni kabane, ao ingaingana ni karinea aran te Atua.

8:2. E a koro bukin te taetae ni burabeti are e taekinaki tao 400 te ririki mai mwaina. (Warekaia Iteraera 24:17) A kokoro bukin ana taeka Iehova n taai nako.

9:1, 6, 7. E kakoroa nanon ana berita Tawita. Ti riai naba ngaira ni kakoroi nanon ara berita.

E KAROKOA TE KABUANIBWAI IEHOVA NAKON ANA TORO AE KABIRAKI

(2 Tamuera 11:1–20:26)

E taku Iehova nakon Tawita: “Norai, N na kateirakea te buakaka mai buakoia am kariki ae na ekiko nako, ao N na anaiia bum i matam, ao N na angan raom, ao e na wene ma bum nako i matan taai aei.” (2 Tamuera 12:11) E aera ngke e taekinaki te moti aei? Ibukin ana bure Tawita ma Nei Bata-teba. E ngae ngke e a kabwaraki ana bure Tawita, ma e bon riai ni kaaitara ma mwin karaoan te bure.

Te moani bwai, e mate te ataei are e bungia Nei Bata-teba. Imwina, e tauaki natin Tawita are te kibono are Nei Tama iroun ai mwanena are Amnon. E irantaanga mwanena ni koaua are Abetarom, ao e tiringa Ammon. E iangoa kabwakaan tamana Abetarom ao e katanoataa bwa ngaia uean Eberon. E a kairoroaki Tawita bwa e na waekoa ni birinako mai Ierutarem. E wene Abetarom ma buun tamana ni kewe aika tengaun mwaitiia, ake a katukaki bwa a na kawakina te auti. E a tibwa okira ueana Tawita imwin maten Abetarom. E toki ana karitei te I-Beniamina are Tieba ngke e a mate.

A Kaekaaki Titiraki Aika Boto i aon te Baibara:

14:7​—E tei ibukin tera te “makaro”? E kabonganaki ikai te mwaakaro n tei ibukin te nati.

19:29​—Bukin tera ngke e kaeka Tawita n te aro arei, nakon ana kabwarabwara Mebiboteta? N ongorana n ana taeka Mebiboteta, e a ataia iai Tawita bwa e bure ngke e a boni waekoa naba ni kakoauaa are e taekinna Tiba. (2 Tamuera 16:1-4; 19:24-28) Tao e a rangi n un iai Tawita, ao e a aki kan ongo riki te bwai teuana ibukin aei.

Reireiara:

11:2-15. Kaotan te rongorongo ae koaua n aron ana kairua Tawita, e kakoauaki iai ae te Baibara bon Ana Taeka te Atua ae kairaki koreana.

11:16-27. Ngkana ti karaoa te bure ae kakaiaki, ti aki riai ni kataia ni karabaa n aron are e karaoia Tawita. Ma ti riai ni kaotia nakon Iehova ao n ukoukora buokara mairouia unimwaanen te ekaretia.​—Taeka N Rabakau 28:13; Iakobo 5:13-16.

12:1-14. E katea te banna ni katoto ae raoiroi Natan ibukia unimwaanen te ekaretia. A mwiokoaki ibukini buokaia te koraki ake a karaoa te bure bwa a na manga kaetii aroaroia. A riai ni karaoa mwiokoaia aei unimwaane ma te wanawana.

12:15-23. Ana iango Tawita ae riai ni kaineti ma te bwai are e riki nakoina, e a buokia ni bwaina te aro ae riai ni kaineti ma kangaanga aika a manga riki iai.

15:12; 16:15, 21, 23. Ngke e a iangoia Aitobera are e nang kaueaki Abetarom ao te nanorieta ma te kani kakannato a bita arona man te aomata ae wanawana nakon te tia kamwane. E kona n riki bwa te bwai ni kamwane te rabakau ae e aki irianaki n te nanorinano ao te kakaonimaki.

19:24, 30. E kakaitau ma nanona ni koaua Mebiboteta ibukin ana akoi Tawita ae boto i aon te tangira, ao e aantaeka nakon ana babaire te uea ibukin Tiba. Te nano ni kakaitau nakon Iehova ma ana botaki, e riai ni kairira bwa ti na aantaeka.

20:21, 22. E kona n totokoaki te kabuanibwai ae e na rotiia aomata aika mwaiti man wanawanan te aomata ae tii temanna.​—Te Minita 9:14, 15.

TI NA BWAKA “I NANONI BAIN IEHOVA”

(2 Tamuera 21:1–24:25)

E roko te rongo i aon te aba i nanon tenua te ririki ibukin ana katutu raraa Tauro ngke e tiringia kaain Kibeon. (Iotua 9:15) Ibukin irantangaan te katuturaraa aei, a tuatua kaaini Kibeon bwa a na anganaki itiman natin Tauro mwaane bwa a na tiringaki. E anganako te koraki aikai Tawita nakoia I-Kibeon ao e a toki naba te rongo ao e bwaka te karau ae korakora. A “bwaka ni bain Tawita ao ni baiia naba ana toro, aintoan Biritia aika aman.”​—2 Tamuera 21:22.

E karaoa te bure ae kakaiaki Tawita ngke e tua te wareaomata ae e aki eti i aan te tua i aon Iteraera. E raraoma n aei, ao e anga nanona bwa e na “bwaka ngkai i nanoni bain Iehova.” (2 Tamuera 24:14) N tokina a mate aomata aika 70,000 mwaitiia man te aoraki ae ewewe ao n tiritiri. E toua mwin ana kaetieti Iehova Tawita ao e a toki naba te rekenikai aei.

A Kaekaaki Titiraki Aika Boto i aon te Baibara:

21:8​—E aera ngkai e kona n taekinaki Mikara are natin Tauro bwa iai niman natina mwaane, ao e a manga taekinaki n te 2 Tamuera 6:23 bwa e kanoabo neiei ni karokoa matena? Kaekaan te titiraki aei are e kakoauaki irouia angiia aomata, bwa natin tarina are Nei Meraba are buun Ateriera, ataeinimwaane aikai. E katautauaki bwa e moantaai ni mate Nei Meraba, mangaia are e a kaikawaia ataeinimwaane aikai Nei Mikara are e kanoabo.

21:9, 10​—Maan raa ana tai Nei Ritiba n teiakini rabwataia natina mwaane ake uoman ao tibun Tauro ake niman, ake a kamateaki irouia kaain Kibeon? A katineaki uaaka itiman aikai “ni moan taiakin baare,” i nanon Maati ke Eberi. A katineaki rabwataia maate aikai n akea rabunaia i aon te maunga. E teiakini rabwata aika itiman aikai Nei Ritiba ni moa man katineaia, ni ngaina ao ni bong ni karokoa ae e a kaota tokin unna Iehova ngke e a katoka te rongo. E aki kaantaningaki bwakan te karau ae korakora imwain banen te tai n tai n Okitobwa. Mangaia are, tao e a tia n teiakinia Nei Ritiba i nanon te maan ae nimaua ke onoua te namwakaina. Imwin anne, e tua Tawita bwa a na taunaki riia mwaane aikai.

24:1​—Bukin tera bwa bon te bure ae kakaiaki karaoan te wareaomata iroun Tawita? E aki tabuaki te wareaomata i aan te Tua. (Warekaia Iteraera 1:1-3; 26:1-4) E aki taekinaki n te Baibara bwa tera are e kaira Tawita bwa e na wareaomata. Ma, e taekinaki n te 1 Rongorongo 21:1 bwa e kaunga Tawita Tatan bwa e na karaoa aei. N aki ongeia bwa tera bukin karaoan te wareaomata iroun Tawita, e bon ataia mataniwin ana taanga ni buaka ae Ioaba bwa e boni bure iai Tawita, ao e kataia ni butiia bwa e na aki karaoia.

Reireiara:

22:2-51. Ai tikiraoi ra ana anene Tawita are e kaotiotia iai bwa Iehova bon te Atua ni koaua, ae ti riai n onimakinna!

23:15-17. E korakora karinean Ana tua te Atua ibukin te maiu ao te raraa iroun Tawita, mangaia are n te tai aei, e aki karaoa te bwai ae urua te tua anne, ke ae e taraa n urua. Ti riai naba ni karikirakea te aeka n aroaro aei ni kaineti ma Ana tua te Atua ni kabane.

24:10. E kaira Tawita mataniwin nanona bwa e na raraoma. E marurung raoi mataniwin nanora ni kairira bwa ti na karaoa aekan aei?

24:14. E kakoauaa raoi Tawita bwa e korakora riki ana nanoanga Iehova nakoia aomata. Iai iroura te aeka n namakin aei?

24:17. E taonaki n te nanokawaki Tawita ngke e a roko te kangaanga i aoia kaain Iteraera ni kabane ibukin ana bure. E riai naba n raraoma ni koaua te tia bure ibukin rotaki buakan te ekaretia imwin ana bure.

E Kona n Reke Iroura te Nano ‘ae ai Aron Nanon’ te Atua

E kakoauaki bwa te kauoman n uea i aon Iteraera bon te mwaane ae iai irouna te nano ae ‘ai aron nanon’ Iehova. (1 Tamuera 13:14) Akea te tai ae e kaota iai nanououana Tawita n Ana kaetieti Iehova aika raraoi, ao e aki ukoukora naba te kan inaaomata mairoun te Atua. Ni katoa te tai are e karaoa iai te bure Tawita, e kakoauaa bwa e bure, e butimwaea reireiana ao e kaetii aroarona. Bon te mwaane ae kakaonimaki Tawita. Ti aki ngkanne wanawana riki ngkana ti katotonga aroarona, ao ai moara riki ngkana ti bure?

E kaotaki man rongorongon maiun Tawita, bwa ataakin riain Iehova n tautaeka, e nanonaki iai butimwaean Ana kaetieti ibukin ataakin te buakaka ao te raoiroi, ao te kakorakora n ongeaba iai n ai aroia aomata aika teimatoa ni kakaonimaki. Ti boni kona ni karaoa aei. Ai kakaitau ra ngaira ibukin reirei aika ti reiakini man te 2 Tamuera! Te rongorongo ae kairaki koreana aika i nanona, a boni maiu ao a mwaaka.​—Ebera 4:12.

[Kabwarabwara ae nano]

[Taamnei n iteraniba 8]

E teimatoa n nanorinano Tawita man ururingan are antai are e moani kaueaa

[Taamnei n iteraniba 10]

“Norai, N na kateirakea te buakaka mai buakoia am kariki ae na ekiko nako”

[Taamnei n iteraniba 10]

Bata-teba

Tama

Amnon