Neboa Te Atua “Ma Te Wi Ae Ti Teuana”

“Neboa te Atua, are Taman ara Uea are Iesu Kristo, ma te wi ae ti teuana.”​—I-rom 15:6.

1. Tera te reirei ibukin kanakoraoan iango aika kakaokoro are e anga Bauro nakoia raona n onimaki?

A AKI bane n titeboo aia rinerine Kristian ke bwaai aika a tatangiri. Ma e ngae n anne, a riai ni boonnanoia Kristian ni kabane bwa a na toua te kawai nakon te maiu. E kona n reke anne? Eng, ngkana ti aki kariaia okoro aika uarereke bwa a na riki bwa oi ni kangaanga. Anne ana reirei teuana te abotoro Bauro are e ibuokanibwai iai ma raona n onimaki n te moan tienture. E a kanga ni kabwarabwaraa te reirei ae kakawaki aei? Ao ti na kanga ni maiuakina ana reirei ae kairaki koreana ni boong aikai?

Kakawakin te Katiteuanaki Irouia Kristian

2. E a kanga Bauro ni katuruturua kakawakin te katiteuanaki?

² E ataia Bauro bwa e rangi ni kakawaki te katiteuanaki irouia Kristian, ao e anga te reirei ae tamaroa ni buokiia iai Kristian bwa a na uaia n i taotaon nanoia n te tangira. (I-Ebeto 4:1-3; I-Korote 3:12-​14) Ma e ngae n anne, imwin katean ao kawaran ekaretia aika bati i nanon te maan ae raka i aon 20 te ririki, ao e bon ataia bwa e kona ni kangaanga kateimatoan te katiteuanaki. (1 I-Korinto 1:11-13; I-Karatia 2:11-14) Ai ngaia are e a kaumakiia raona n onimaki ake a maeka i Rom ni kangai: “Ao te Atua are e riki mai Rouna taotaonan te nano ma kabebetean te nano E na anganingkami . . . te nano ae ti te arona ma te wi ae ti teuana, kam na neboa iai te Atua, are Taman ara Uea are Iesu Kristo.” (I-Rom 15:5, 6) Ti riai naba ngaira ni boong aikai ni katotonga anne n neboa Iehova ae te Atua “ma te wi ae ti teuana” ngkai ana aomata ngaira aika katiteuanaki. Tera arora ni kaineti ma aei?

3, 4. (a) Tera ae e kaokoro iai rikiaia Kristian ake i Rom? (b) A na kanga Kristian ake i Rom ni kona ni beku iroun Iehova “ma te wi ae ti teuana” n aki ongea kakaokoron aroaroia tabeua?

³ A mwaiti Kristian i aon Rom aika bon raoraon Bauro ni kaan. (I-Rom 16:3-16) E ngae ngke a kakaokoro rikiaia, ma e butimwaeia tarina nako n te onimaki Bauro bwa aomata aika “a tangiraki iroun te Atua.” E korea ae kangai: “I katituaraoa Atuau iroun Iesu Kristo i bukimi ni kabaneingkami, ngkai a taekinaki ami onimaki” n taabo nako. E teretere bwa a raoiroi aroaroia kaain Rom n aanga aika bati. (I-Rom 1:7, 8; 15:14) Ma e ngae n anne, iai tabeman kaain te ekaretia ae a kakaokoro aia iango i aon bwaai tabeua. Kioina ngke a kakaokoro rikiaia ao kateia Kristian ni boong aikai, neneran ngkanne ana reirei Bauro ae kairaki koreana ni kaineti ma kanakoraoan taiani kakaokoro, e kona ni buokiia bwa a na taetae “ma te wi ae ti teuana.”

⁴ Iai I-Iutaia ao Tientaire i aon Rom, aika taan onimaki. (I-Rom 4:1; 11:13) E teretere bwa tabeman Kristian aika I-Iutaia, a aki kona ni katoka bukamaruan katei tabeua ake a a tia ni kaakaraoi i aan te Tua Mairoun Mote, e ngae ngke a riai n tia n ataia bwa a aikoa kainnanoi katei aikai ibukin kamaiuaia. N te itera are teuana, tabeman I-Iutaia aika Kristian, a butimwaea ana karea ni kaboomwi Kristo, are e a tia ni kainaaomataia man katei ake a bwabwaini ngkoa imwain rikia bwa Kristian. Ibukin anne, a bitii anuani maiuiia tabeua ao kateiia. (I-Karatia 4:8-11) Ma e ngae n anne, ao n aron are e taku Bauro, naakai ni kabane bon aomata aika “a tangiraki iroun te Atua.” A kona ni bane n neboa te Atua “ma te wi ae ti teuana” ngkana a kateimatoaa iangoakia tariia ni kabane n te aro ae riai. A kona ni kakaokoro arora ni kaineti ma bwaai tabeua, ai ngaia are e raoiroi iroura bwa ti na iangoa raoi aron Bauro ni kabwarabwaraa te reirei ane kakawaki anne.​—I-Rom 15:4.

“I Mwanemwane n i Akoakoi”

5, 6. Bukin tera bwa e kakaokoro aia iango kaain te ekaretia are i Rom?

⁵ N ana reta Bauro nakoia I-Rom ao e taekina iai aroia teuana ae a kakaokoro n iango iai. E korea ae kangai: “E taku temanna ba e riai i rouna te kangi bwaai ni kabane: ao temanna, ae mamara, e kang amarake aika riki man te tano.” Bukin tera bwa e riki anne? Ibukina bwa i aan te Tua Mairoun Mote, ao e aki butimwaeaki kanakin irikon te beki. (I-Rom 14:2; Nakoaia Ibonga 11:7) Ma e toki korakoran te Tua anne imwin maten Iesu. (I-Ebeto 2:15) Tenua ao te iterana te ririki imwin maten Iesu, ao e tua te anera nakon te abotoro Betero bwa akea te amwarake ae baareka n ana taratara te Atua. (Mwakuri 11:7-12) Man iaiangoan baikai irouia tabeman Kristian aika I-Iutaia, ao a kona n namakinna bwa a kona ni kana irikon te beki ke ni kang amwarake riki tabeua ake a a katabuakaki kanakia ngkoa i aan te Tua.

⁶ Ma irouia tabeman I-Iutaia aika Kristian, e kona ni kammaira iaiangoan kanakin amwarake ake a a tia ni katabuakaki ngkoa. Tao a na kai maraki nanoia koraki aikai ngkana a noriia tariia ni Kristian aika kaain Iutaia, ni kang aeka n amwarake aikai. Ma tabeman Kristian aika Tientaire ake a nako man Aaro ngkoa aika akea iai tuan te amwarake, a kona ni kubanako ao n aki ota bwa e na kanga n riki te kangaanga ni kaineti ma te amwarake. Ni koauana, akea kairuan temanna bwa e na kararoai amwarake tabeua, ma e na aki imanono n taku bwa e boni kainnanoaki kararoaan amwarake aikai ibukin te kamaiuaki. Ma e ngae n anne, e kona n ueke te kauntaeka i nanon te ekaretia ibukin kakaokoron te iango i aon aei. A riai n taratara raoi Kristian ake i Rom, bwa a na aki riki kakaokoro akanne bwa tukaia man neboan te Atua “ma te wi ae ti teuana.”

7. Baikara iango aika okoro ake a riki ni kaineti ma kaokoroan te bong teuana i nanon te wiki?

⁷ E anga te katoto ae te kauoua Bauro ni kangai: “Iai ae e taku ba a kakawaki riki boong tabeua nakoni boong tabeua, ao iai ae e taku ba a boraoi bong ni kabane.” (I-Rom 14:5a, BK) Akea te mwakuri ae e na karaoaki n te Taabati i aan te Tua Mairoun Mote. E rangi n tiatianaki naba te mwamwananga n te bong anne. (Te Otinako 20:8-10; Mataio 24:20; Mwakuri 1:12) Ma a bane n roko n tokiia kaetieti akanne ngke e a katokaki te Tua. Ma a kona n tabeaianga tabeman Kristian aika I-Iutaia ibukin karaoan mwakuri nako ke te mwamwananga nakon taabo aika raroa nako, n te bong are e a tia ngkoa n iangoaki bwa e tabu. Imwin naba rikiia bwa Kristian, tao a kaokoroa te kaitiua ni bong ibukin bwain te onimaki, e ngae ngke e aikoa manena tuan te Taabati n ana taratara te Atua. A kairua ni karaoan aei? A aki, ma tii ngkana a aki imanono n taku bwa e riai iroun te Atua kawakinan te bong n Taabati. Mangaia are e korea ae kangai Bauro ibukin tabeakinan mataniwin nanoia tarina ni Kristian: “Ke e tiku te aomata ma ana eti.”​—I-Rom 14:5b, BK.

8. Tera ae a aki riai ni karaoia Kristian ake i Rom, e ngae ngke a kaota iai tabeakinan mataniwin nanoia tariia tabemwaang?

⁸ E ngae ngke e akoi Bauro ni kaungaia tarina bwa a na taotaona nanoia nakoia te koraki ake a tabe ni kataneiaa mataniwin nanoia, ma e boaia te koraki ake a kairoroia tariia bwa a na aantaeka nakon te Tua Mairoun Mote, aongkoa ibukin kamaiuakiia. N te katoto, tao n 61 C.E., ao e korea te boki ae Ebera Bauro, ae te reta ae riinga te nano nakoia Kristian ake I-Iutaia, ni kabwarabwaraa raoi bwa akea manenan te aantaeka nakon te Tua Mairoun Mote, ibukina bwa iai irouia Kristian te kaantaninga ae raoiroi riki ae boto i aon ana karea ni kaboomwi Iesu.​—I-Karatia 5:1-12; Tito 1:10, 11; Ebera 10:1-17.

9, 10. Tera ae a riai n rawa ni karaoia Kristian? Kabwarabwaraa.

⁹ N aron ae ti a tia n noria, e kabwarabwaraa raoi Bauro bwa kaokoron aia rinerine aomata e aki riai n urua te katiteuanaki ngkana e teretere bwa a aki uruaki iai kaetieti ni Kristian. Mangaia are e titirakinia Kristian Bauro, aika mamaara mataniwin nanoia ni kangai: “Ao ngkoe, ko aera ngkai ko motika taekan tarim?” Ao e titirakinia aika korakora riki (tao te koraki ake a kariaiakaki ni mataniwin nanoia bwa a na kang amwarake tabeua aika a katabuakaki kanakia ngkoa i aan te Tua ke ni karaoi mwakuri ibukin maiuiia n te Taabati): “Ko aera ngkai ko kaakea bongan tarim?” (I-Rom 14:10) N aron are e taekinna Bauro, a aki riai Kristian ake a mamaara mataniwin nanoia, ni kabuakakaia tariia ake a kai butimwaei riki aeka n iango aika kakaokoro. A riai naba Kristian ake a korakora, n aki kaakeai bongaia te koraki ake a mamaara mataniwin nanoia n itera aikai. A riai ni bane ni karinei nanoia tabemwaang ao “e na tai iango temanna i nanona ni kamoamoa i bon i rouna ni kamaitia riki nakon are e riai ba e na iangoia.”​—I-Rom 12:3, 18.

¹⁰ E kabwarabwaraa te iango ae raoiroi Bauro n te aro aei: “Ane kang ao ke e tai kaakea bongan ae aki kang; ao ae aki kang ao ke e tai kabuakaka ane kang: ba E mwaneia te Atua n akoia.” E a manga taku riki: “N ai aron naba Kristo ngke E mwaneira n akoira, ba E aonga n neboaki iai te Atua.” Kioina ngke a kariaiakaki aomata aika korakora ao aika mamaara mataniwin nanoia iroun te Atua ao Kristo, ti riai naba ngaira ni karekea te aeka n nano anne iroura ao n “i mwanemwane n i akoakoi.” (I-Rom 14:3; 15:7) Antai ae e aki kariaia anne?

E Karika te Katiteuanaki ni Boong Aikai Aia Itangitangiri Taari

11. Tera te bwai ae okoro are e riki n ana bong Bauro?

¹¹ E taekina te bwai teuana ae okoro Bauro, n ana reta nakoia I-Rom. E a tibwa tia ni kamauna te tua teuana Iehova ao n onea mwina n te tua ae boou. E kangaanga irouia tabeman waekoan bitakia man te tua nikawai nakon ae boou. E aki riki te aroaro anne ni boong aikai, ma a kona n reke kangaanga aika kuri n titeboo ma aikai n taai tabetai.

12, 13. Baikara aroaro tabeua ni boong aikai, ake a kona Kristian ni kaota iai karinean mataniwin nanoia tariia?

¹² N te katoto, e kona te aine ae te Kristian ni kaaina ngkoa te Aro are e tii kakabonganaki iai kunnikai aika tii te matana ao n aki kakatikiraoia. Ngke e a butimwaea te koaua, ao e kona ni kangaanga irouna bwa e na butimwaea te iango are e aki katabuaki bwainan kunnikai aika riai aika tamaroa ao aika matamata n taai aika riai, ke ni kabonganai bwaai ni make-up n te aro ae tau. Kioina ngke akea te boto-n-reirei man te Baibara ae irekereke iai, e aki riai ngkanne temanna bwa e na kairoroa te aine ane te Kristian anne bwa e na urua mataniwin nanona. E ataia naba neiei bwa e aki riai ni kabuakakaia aine aika Kristian ake a kabonganai bwaai ni katamaroa n aron aikai ibukina bwa e kariaia anne mataniwin nanoia.

¹³ Iangoa te katoto teuana riki. E kona te Kristian ae te mwaane ni kaikawaaki n te utu ae e aki kariaiakaki iai kabonganakin te kamanging. Imwin reken ataakin te koaua, ao e a ataia n te Baibara bwa te wain bon te bwaintangira mairoun te Atua, ao e kona ni kabonganaki ma te taubaang. (Taian Areru 104:15) E butimwaea te iango anne. Ma ibukin aron kaikawakina, ao e tangiria riki bwa e na kararoaa man bwaai ni kamanging. Ma e aki kabuakakaia te koraki ake a kabonganai bwaai ni kamanging ma te taubaang. Mangaia are e maiuakina nanon ana taeka Bauro aikai: “Ti na ukeri baika a buoka te raoiroi, ao baika ti na uaia ni kamatoaki iai.”​—I-Rom 14:19, BK.

14. N aaro raa ae a kona iai Kristian ni maiuakina nanon ana reirei Bauro nakoia I-Rom?

¹⁴ A kona n riki aroaro tabeua, ake e kainnanoaki iai maiuakinan nanon ana reirei Bauro ake e koroi nakoia I-Rom. E kaainaki te ekaretia ni Kristian irouia aomata aika bati, ma a kakaokoro bwaai aika a tatangiri. Mangaia are e kona ni kaokoro aia rinerine, n te katoto, ni kaineti ma te kunnikai ao aron te katamaroa. Ni koauana, e kaoti booto-n-reirei aika mataata te Baibara are a riai Kristian ni koaua ni kakairi iai. Akea i buakora ae e riai ni kabongana te kunnikai ke te aeka n ira ae rangi n okoro teina ke ae e aki taraaraoi ke ae kaotia bwa iai irekerekera ma bwain te aonnaba ae aki-raoiroi. (1 Ioane 2:15-17) A uringnga Kristian bwa n taai nako, ao ngkana a kakibotu naba, boni minita ngaiia aika a tei ibukin te tia Tautaeka i aon Bwaai ni Kabane. (Itaia 43:10; Ioane 17:16; 1 Timoteo 2:9, 10) Ma e ngae n anne, a mwaiti bwaai aika kakaokoro, aika a raoiroi ni bwainaki irouia Kristian.a

Tai Karika Bwakaia Tabemwaang

15. Ibukin kabwaian tarina, n ningai ngkanne ae e na rawa iai te Kristian ni karaoa te bwai ae iai inaaomatana ni karaoia?

¹⁵ Iai riki te boto-n-reirei ae kakawaki are e kaongoira Bauro, n ana taeka n reirei nakoia Kristian ake i Rom. N taai tabetai, e kona te Kristian ae kataneiaki raoi mataniwin nanona, n rineia bwa e na rawa nakon te bwai ae aeka burena. Bukin tera? Ibukina bwa e ataia bwa karaoan anne irouna e kona ni kamamaaraia tabeman. Tera ae ti riai ni karaoia ngkana ti a kaaitara ma te aeka ni motinnano aei? E taku Bauro: “E raoiroi te aki kang iriko, ao te aki nim wain, ao te aki karaoa te bwai teuana ngkana tao e tatatata tarim iai.” (I-Rom 14:14, 20, 21) Mangaia are, “e riai i roura . . . te korakora ba ti na taotaon nanora nakoni mamaraia akana aki korakora, ao ba ti na aki kakukureira. Ti na bane ni kakukureiia raora i bukin aia raoiroi, ba a aonga ni kateimatoaki iai.” (I-Rom 15:1, 2) Ngkana e na kona ni kamamaaraki mataniwin nanon temanna raora ni Kristian ni baike ti na karaoi, ao ti na kairaki ngkanne n ara itangitangiri n tari bwa ti na ataa ana namakin ao n rawa nakon karaoan mwakuri akanne. Te katoto ibukin aei, e kona ni kaineti ma kabonganakin bwaai ni kamanging. E kariaiakaki te Kristian bwa e na nima te wain ma te taubaang. Ma ngkana karaoan anne irouna, e na kona n tatatata iai raona, ao e aki riai bwa e na imanono ni nima te wain kioina ngke iai inaaomatana ni karaoa anne.

16. Ti na kanga ni kaota tabeakinaia te koraki ake a mena n ara tabo are ti uarongorongo iai?

¹⁶ E kona ni kaineti te boto-n-reirei aei ma aroarora i tinanikun te ekaretia ni Kristian. N te katoto, ti kona ni maeka n te tabo are angiia aomata a kaaina te Aro ae a kaumakaki iai bwa a na taua te bong teuana i nanon te wiki bwa te bong ni motirawa. Ibukin anne, ti na kakorakoraira ni kataia n aki karaoa te bwai teuana n te bong anne are a na un iai kaain rarikira, bwa a aonga n aki tatatata iai ao n totokoa ara mwakuri n uarongorongo. N te itera riki teuana, e kona te Kristian ae kaubwai, ni mwaing nakon te ekaretia teuana ae e kainnanoaki iai te ibuobuoki, ae mena n te tabo ae e karako kaubwaia aomata iai. E kona n rineia bwa e na kaota tabeakinaia kaain rarikina n ana tabo ae boou, rinanon kabonganan kunnikai aika aki bobuaka booia, ke ni maeka n te aro ae bon tau, e ngae ngke e kona riki n rangi ni mwengaraoi.

17. Bukin tera bwa e riai iangoakia tabemwaang, n ara rinerine ake ti karaoi?

¹⁷ E riai bwa ti na kaantaningaia te koraki ake a “korakora” bwa a na karaoi bitaki n aron aikai? Iangoa te kabotau aei: Ngke ti tabe ni buti i nanon te kawai, ao ti noria ataei tabeman imwaira, aika nakonako n te aro ae karuanikai n uakaan ma te kawai. Ti teimatoa ni kabanea butira, ibukina ngke iai inaaomatara i aan te tua ni karaoa anne? Ti aki, ma ti karaurau bwa ti aonga ni kararoaa reken te kangaanga nakoia ataei. N taai tabetai ao ibukin ara iraorao ma raora n onimaki ke aomata tabemwaang, e kainnanoaki naba iai te tatauraoi ni karaurau ke n aki kabongana inaaomatara. Tao ti kona ni karaoa te bwai teuana ae e bon uki karaoana. E aki riaoaki iai te boto-n-reirei man te Baibara. Ma e ngae n anne, e na kairira ara itangitangiri n tari bwa ti na mwakuri ma te iango raoi, ngkana karaoan anne e na kammarakiia tabemwaang ke ni kabwakaia te koraki ake a mamaara mataniwin nanoia. (I-Rom 14:13, 15) Kateimatoan te katiteuanaki ao boutokan ana waaki te Tautaeka n Uea, bon te bwai ae moanibaan te kakawaki nakon karaoan ae ti inaaomata iai.

18, 19. (a) Ni kaotan tabeakinaia tabemwaang, tera arora ni kakairi n ana katoto Iesu? (b) Ti katiteuanaki ni mwakuri n te aro raa, ao tera ae e na maroroakinaki n te kaongora are imwina?

¹⁸ Ngkana ti mwakuri n te aro aei, ti kakairi iai n te banna ni katoto ae moanibaan te tamaroa. E taku Bauro: “E aki kakukureia naba Kristo; ma ai aron are koreaki ni kangai, A bwakarai aia taetaebuaka ake a taetaebuakaiko.” E tauraoi Iesu n anga maiuna ibukira. Mangaia are ti na tatauraoi n taona nanora nakon bwaai tabeua aika ti inaaomata iai, ngkana ngaia bwa e na reke iai aia tai te koraki ake “aki korakora” n neboa te Atua ni katiteuanaki ma ngaira. Ni koauana, kaotan te aroaro ni butimwaei ao n akoi nakoia Kristian aika mamaara mataniwin nanoia ke ni kataua aron ara rinerine ao n aki imanonoa ara eti, e kaota iai te nano ae “ai aroni Kristo Iesu.”​—I-Rom 15:1-5.

¹⁹ E ngae ngke a kona ni kaokoro ara iango i aon bwaai aika akea irekerekeia ma booto-n-reirei man te Baibara, ma ti boni katiteuanaki ni kaineti ma bwaai aika a irekereke ma te taromauri. (1 I-Korinto 1:10) E noraki te katiteuanaki aei n arora nakoia te koraki ake a kaitaraa te taromauri ae koaua. A aranaki te koraki aikai n ana Taeka te Atua, bwa ianena ao ni kauringira bwa ti na tarataraira man “bwanaia ianena.” (Ioane 10:5) Ti na kanga ni kinaia ianena aikai? Tera arora nakoia? A na rinanoaki titiraki aikai n te kaongora are imwina.

[Kabwarabwara ae nano]

Tera Am Kaeka?

• Bukin tera bwa kakaokoron te iango ni kaineti ma are a tangiria aomata, e aki riai n urua te katiteuanaki?

• Bukin tera bwa ngaira aika Kristian ti riai ni kaota tabeakinan temanna ma temanna i buakora?

• Baikara kawai tabeua aika ti kona ni maiuakin iai ana reirei Bauro ni kaineti ma te katiteuanaki ni boong aikai, ao tera ae e na kairira nakon karaoan anne?