Te Botannaomata Ae Kaitiakaki Nakon Karaoan Mwakuri Aika Raraoi
“Ti na kaitiakira mani kamwaran te rabata ma te tamnei ni kabanea, n riki ni koro raoi n te raoiroi n te maka te Atua.”—2 I-KORINTO 7:1.
1. Tera ae e tangiria Iehova mairouia taan taromauria?
“AI antai ae na ararake n ana maunga Iehova? Ao ai antai ae na tei n ana tabo are tabu?” E tabeka te titiraki ni karekeiango anne Uean Iteraera ngkoa are Tawita, ni kaineti ma te taromauri ae butimwaeaki iroun Iehova, ma e a manga boni kaekaa ngke e kangai: “Ane iai baina aika aki baareka, ao iai nanona ae itiaki; ane tuai ni kawaerakea nanona nakon te bwai ae akea manena, ma n taetae n tuea ni kewe.” (Taian Areru 24:3, 4) Mangaia are e riai n itiaki ma n tabu te aomata ae kan akoaki iroun Iehova, are Ngaia nibwan te itiaki. E kauringia ngkoa tibun Iteraera Iehova ni kangai: “Kam na tabuingkami, ao kam na itiaki; ba I itiaki Ngai.”—Nakoaia Ibonga 11:44, 45; 19:2.
2. E kanga Bauro ao Iakobo ni kabwarabwaraa kakawakin itiakin te taromauri ae koaua?
2 Tabeua te tienture imwina, e korea ae kangai te abotoro Bauro nakoia raona ni Kristian ake a mena n te kaawa ae Korinto, are e aki bwainaki te aroaro ni maiu ae riai iai: “Raou aika kam tangiraki, ngkai ara bwai taeka n akoi aikai ma ngkami, ao ti na kaitiakira mani kamwaran te rabata ma te tamnei ni kabanea, n riki ni koro raoi n te raoiroi n te maka te Atua.” (2 I-Korinto 7:1) Aei are e a manga katereterea riki kakawakin are e riai moa n itiaki te aomata, man bwaai aika a kamwaraea te rabwata ma te taamnei, ngkana e kani kateimatoaa ana iraorao ma te Atua ao ni kakabwaiaki naba. N aron naba anne, e korea ae kangai te abotoro Iakobo ni kaineti ma te taromauri ae kariaiakaki iroun te Atua: “Aio te aro ni Kristian ae itiaki ae aki kamwara i matan te Atua ae te Tama, te kakawariia akana a mate tamaia ma aine aika a mate buia, ngkai a rawawata, ao te kakawakina naba ngaia, ba e kawa ni baareka ni bwain aon te aba.”—Iakobo 1:27.
3. Ngkana e na kariaiakaki ara taromauri iroun te Atua, tera te bwai ae ti riai ni mutiakinna?
3 Kioina ngkai e kakawaki te itiaki ni kaineti ma te taromauri ae koaua, te koraki ake a kan akoaki iroun te Atua, a riai ni maiuakina te aroaro aei. E bon riai bwa ti na ota raoi ao ni maiuakina are e taku Iehova bwa e itiaki, ibukina bwa a kakaokoro nako aroaroia aomata ao aia iango ni kaineti ma te itiaki. Ti riai n ataia bwa tera ae e tangiria te Atua mairouia taan taromauria, n ikotaki naba ma baike e a tia ni karaoi ibukin buokaia bwa a na kaitiakaki, ma n teimatoa n itiaki ao n akoaki irouna.—Taian Areru 119:9; Taniera 12:10.
Itiaki Ibukin te Taromauri ae Koaua
4. Kabwarabwaraa te kaantaninga ni kaineti ma te itiaki ae kaotaki n te Baibara.
4 Angiia aomata a iangoia bwa te itiaki bon te inaaomata man te baareka ke man te kamwaraeaki. Ma n aron ae kaotaki n te Baibara, te itiaki e kabwarabwaraki n taeka tabeua n te taetae n Ebera ao n Erene, bwa te bwai ae aki tii nanona te itiaki n te itera n rabwata, ma e kaineti riki nakon te itiaki n te aroaro ni maiu ao n te itera n taamnei. E taekina ae kangai teuana te Bible encyclopedia: “E karako kabonganan te taeka ae te ‘itiaki ao te ‘aki-itiaki’ ni kaineti ma tauan tuan te mauri, ma e kaineti riki nakon waakin te Aro. Ni kaineti ma te kabwarabwara aei, ‘te itiaki’ bon te bwai ae e rangi n irekereke ma iteran nako te maiu aei.”
5. Tera aron rotakin maiuia tibun Iteraera ni kaineti ma te itiaki, ni kaetieti ake n te Tua Mairoun Mote?
5 Bon iai kaetieti ibukin itera nako aika irekereke ma maiuia tibun Iteraera n te Tua Mairoun Mote, aika a kaotia bwa tera ae itiaki ma ni butimwaeaki, ao ae e aki. N te katoto, n Nakoaia Ibonga mwakoro 11 nakon 15, ti kunei iai kaetieti aika irekereke ma te itiaki ao te aki-itiaki. Iai maan tabeua aika aki itiaki, ao a aki riai ni kanaki irouia tibun Iteraera. Te bung e karekea te aki-itiaki iroun te aine i nanon te tai ae maan teutana. Aorakin te kun tabeua n aron te rebera, ao burinnauauia mwaane ma aine, e kona ni karika naba te aomata bwa e na aki-itiaki. E kaotaki naba te bwai ae riai ni karaoaki n te Tua ni kaineti ma te aki-itiaki. N te katoto, e taekinaki ae kangai ni Warekaia Iteraera 5:2: “Ko na tuangia tibun Iteraera ba a na kanakoia ake a rebera ni kabaneia mai nanon te maeka n rianna, ma ake iai burinauauia ni kabaneia, ma ake a kamwara ni bannan te mate ni kabaneia.”
6. Tera bukina ngkai e anganaki te aba te tua i aon te itiaki?
6 Akea te nanououa, bwa tuua aikai ao tabeua riki ake a nako mairoun Iehova, a kaotiota te ataibwai i aon marurungin te rabwata are tuai ngkoa n ataaki, ao a kakabwaiaki aomata ake a kakairi iai. Ma a bon aki katauraoaki tuua aikai ibukin tuan te mauri ke bwaai n ibuobuoki ibukin tukan te aoraki. Boni kanoan naba te taromauri ae koaua. Tuua aikai a irekereke ma anuani maiuia aomata n aron te amwarake, te bung, waakin te mare, ao a a bati riki, ao aei are e a kateretereaki iai bwa Iehova ae Atuaia, bon iai mwaakana n taraia bwa tera ae riai ao ae aki-riai, n anuaia taan taromauria ake a a tia ni katabuaki nakoina.—Te Tua-Kaua 7:6; Taian Areru 135:4.
7. Tera kabwaiaia tibun Iteraera ae e na reke, ngkana a kawakina te Tua?
7 A kamanoaki tibun Iteraera n te Tua, man waaki ake a na kamwaraeaki iai, ake a karaoaki irouia botannaomata ake i rarikiia. Ngkana a kawakina raoi te tua tibun Iteraera, n ikotaki ma kaetieti ni kabane ake a kateimatoaa te itiaki i matan Iehova, a na bon tau ngkanne ni beku iroun te Atua ao ni karekei naba kabwaiaia mairouna. Ni kaineti ma aei, e tuangia Iehova ni kangai: “Ngkana tao kam boni kan ongo bwanau, ma ni kawakina au berita, ao kam na riki iai ba bon au aomata mai buakoia botanaomata ni kabaneia: ba bon au bwai aonaba ni bane: ao kam na riki ba au koraki n ibonga, ma te botanaomata ae tabu.”—Te Otinako 19:5, 6; Te Tua-Kaua 26:19.
8. Bukin tera bwa Kristian a riai ni mutiakina are taekinaki n te Tua ni kaineti ma te itiaki?
8 Kioina ngkai e korea te Tua Iehova ibukin reiakinaia tibun Iteraera aroia n itiaki ao n akoaki irouna, tiaki te koaua naba bwa Kristian a riai n tuoiia bwa tera aroaroia iai? E ngae ngke a aikoa kabaeaki i aan te Tua Kristian, ma a riai n ururinga are e kabwarabwaraa Bauro, are bwaai ni kabane ake a mena n te Tua, “boni bannani baika na roko, . . . ma te rabata ni koaua bon ana bwai Kristo.” (I-Korote 2:17; Ebera 10:1) Kioina ngkai Iehova ae te Atua are kangai, “I aki bibitaki,” e taraa te itiaki ao te aki-kamwaraeaki bwa bwaai aika a kakawaki ibukin te taromauri ae koaua n taai akekei, ngaira naba ni boong aikai ti riai ni mutiakina kakawakin te itiaki n te itera n rabwata, n te aroaro ni maiu, ao n te itera n taamnei, ngkana ti kan akoaki ao ni kakabwaiaki irouna.—Maraki 3:6; I-Rom 15:4; 1 I-Korinto 10:11, 31.
Ti Kinaaki man Arora n Itiaki
9, 10. (a) Bukin tera ngkai e kakawaki te itiaki n te itera n rabwata irouia Kristian? (b) Baikara rongorongo ake a tataekinaki ni kaineti ma aia bwabwaro Ana Tia Kakoaua Iehova?
9 E koaua bwa e bon teimatoa naba ngkai ni kakawaki te itiaki n te itera n rabwata ni kaineti ma te taromauri ae koaua? E ngae ngkai itiakin te rabwata n tii ngaia e aki kona ni karika te aomata bwa te tia taromauria te Atua ni koaua, e riai ngkanne bwa e na karaoa ana kabanea ni konaa te aomata ni kaineti ma te kakaitiaki. Ibukina bwa a bati aomata ni boong aikai aika a aki rangi n tabe ma itiakiia, itiakin aia kunnikai ke mwengaia, te koraki ake a tabeakina itiakiia, a rangi ni kai ataaki irouia aomata. E kona n reke uaan aei ae raoiroi, n aron are e taekinna Bauro nakoia kaaini Korinto aika Kristian ngke e kangai: “Ti aki karika kabwakan temanna n te bwai teuana, ba e kawa ni kabuakakaki nakoara ni minita; ma ti kaotira ba ana minita te Atua ngaira aika raoiroi, ni bwaai nako.”—2 I-Korinto 6:3, 4.
10 E okioki taekinaia Ana Tia Kakoaua Iehova irouia taani beku ni botaki ni botannaomata, ibukin aroia ae itiaki, ae baireaki raoi, ao aia karinerine ma anuaia ae raoiroi, ake a nonoraki n aia bwabwaro ake a bubura ake a kakaraoi. N te katoto, e taekina ae kangai te nuutibeeba ae La Stampa ni kaineti ma te bwabwaro are e karaoaki i Savona, i Itare: “Te bwai ae anainano ngkana e kawaraki te tabo are a botaki iai, bon aroia aomata ake a roko iai n itiaki ao ni baireaki raoi.” Imwin aia bwabwaro taani Kakoaua are karaoaki n te marae teuana i São Paulo, Brazil, e tuangia ana tia kaitiaki te mataniwi temanna n te tabo anne ni kangai: “Mangkai ao ti tangiria bwa e na kakaitiakaki te marae aei n aron kaitiakana irouia Ana Tia Kakoaua Iehova.” E taekina naba ae kangai te mataniwi temanna n te tabo anne: “Ngkana a kan tangoa te marae aei Ana Tia Kakoaua Iehova, te bwai ae ti na tabeakinna riki bon tii te bong n namwakaina [are a na kabongana iai te marae]. Akea riki te bwai ae ti na raraoma iai irouia.”
11, 12. (a) Tera te boto n reirei n te Baibara ae ti riai ni mutiakinna ae kaineti ma aron te aomata ni kakaitiaki? (b) Baikara titiraki aika a kona n tabekaki ni kaineti ma anuara ao aroni waakin maiura?
11 Ngkana e karekea neboakin te Atua are ti taromauria arora n itiaki ao ni baireaki raoi, nanona ngkanne bwa e kakawaki kaotiotan aroaro aikai n anuani maiura. Ma tao ti kona n namakinna bwa iai inaaomatara n aki kaitiakira ao ni boni karaoi bwaai ake ti taku ngkana ti mena ni mwengara, ibukina bwa akea ae norira. Ni kaineti ma aron ononeakira, ti kona n taku bwa iai inaaomatara n rinea oneara ae ti taku bwa ti mwengaraoi ma n taraaraoi iai! Ma e ngae n anne, bon iai tian inaaomatara iai. Uringa are ni maroroakinan ana rinerine temanna ni kaineti ma rinanin nako te amwarake, e kauringia raona ni Kristian Bauro ni kangai: “Taraingkami ba e na aki riki inaomatami anne ba te bai ni kabakabaka i bukia akana a mamara.” Imwina, e a manga taekina te boto n reirei ae kakawaki ni kangai: “ ‘A kariaiaki bai ni kabane’, ma a aki bane ni bongana. A kariaiaki bai ni kabane, ma a aki bane ni kateimatoa te aomata.” (1 I-Korinto 8:9; 10:23, BK) E kanga ana reirei Bauro ae taekan te itiaki, ni kaineti nakoira?
12 E riai bwa a na kaantaningaia aomata bwa e na itiaki ana minita te Atua, ao e na karaoa ae riai ni maiuna. Mangaia are e aki riai n riki mwengara ao rarikina nako bwa kabuakakara, ngkai minita ngaira n ana Taeka te Atua. Tera ae kaotiotaki ibukira ao ara koaua, man taraan mwengara? E kaotaki iai bwa ti kani maeka n te aonnaba ae boou ae raoiroi ao ae itiaki, are ti aki toki n tataekinna nakoia aomata? (2 Betero 3:13) N aron naba anne, aroarora ni kakibotu ke n uarongorongo, e kona ni kataraaraoa ke ni katarabuakaa te rongorongo are ti tataekinna. Nora te katoto ae taekinaki iroun te tia kareke rongorongo ibukin te nuutibeeba teuana i Mexico ae kangai: “A bati Ana Tia Kakoaua Iehova aika a ataei riki, ao te bwai ae a okoro iai bon aron korean iraia, itiakiia, ao aroia ni kunikainiia n ae riai.” Ai kakukurei ra ngkai a mena i rarikira te koraki akanne!
13. Tera ae ti kona ni karaoia, bwa e aonga ni kakoauaki bwa e itiaki anuani maiura ao e baireaki raoi?
13 Ni bon arona, e bebete riki atongan ae a riai n teimatoa n itiaki rabwatara, ara bwai, mwengara ao ni baireaki raoi bwain nanona, nakon karaoana. Te bwai ae kainnanoaki bon tiaki bwaai ake a bobuaka ke katoamauan nako bwain nanon ara auti, ma bon te babaire ae nakoraoi ao te waaki ni kakorakora ae teimatoa. E riai ni baireaki raoi te tai ibukin kaitiakan rabwatara, ara kunnikai, mwengara, ara kaa, ao a a bati riki. E aki riai n riki te mwakuri ni minita, kaean te botaki, te ukeuke n reirei, ke tararuaan bwaai tabeua aika kaineti ma maiura, bwa karekean angara bwa ti na aki teimatoa n itiaki n aron ae kaantaningaki iroun te Atua ao irouia aomata. Te boto n reirei ae bati n ataaki ae “bon iai bongini bwaai ni bane,” e kaineti raoi nakon iteran maiura aei.—Te Minita 3:1.
Te Nano ae Itiaki
14. Bukin tera ngkai e kona n taekinaki bwa te aroaro ni maiu ae riai ao te itiaki n te itera n taamnei, a kakawaki riki nakon te itiaki n te itera n rabwata?
14 E kakawaki riki tabeakinan te aroaro ni maiu ae riai ao te itiaki n te itera n taamnei, nakon te itiaki n te itera n rabwata. Ti kakoauaa anne ngkana ti uringia tibun Iteraera ngkoa ake a aki kakeaaki iroun Iehova ibukina bwa a baareka n te aro n rabwata, ma ibukina bwa e aki nakoraoi aroaroni maiuia ao aroia naba n te itera n taamnei. E tuangia Iehova rinanon te burabeti ae Itaia bwa kioina ngkai ngaiia “te botanaomata ae bubure, te koraki n aomata ae rawawata n te buakaka,” aia karea ngkanne, aroia n ongeaba n te oiaki ma te tabati, ao aia tataro, a a bon riki bwa karawawatana. Tera ae a riai ni karaoia bwa a aonga ni manga karekea akoaia iroun te Atua? E kangai Iehova: “Kam na tebotebo, kaitiakingkami; kaki buakakan ami makuri mai matau; toki ni kakaraoa ae buakaka.”—Itaia 1:4, 11-16.
15, 16. Tera are e taku Iesu bwa e kabuakakaa te aomata, ao ti na kanga ni kakabwaiaki man ana taeka Iesu aikai?
15 Ibukin kamatataan riki bonganan te aroaro ni maiu ae riai ao te itiaki n te itera n taamnei, iangoa are taekinna Iesu ngke a bukinaki taan rimwina irouia Baritaio ao taani koroboki bwa a aki itiaki ibukina bwa a aki teboki baiia imwain amwarakeia. E kaetiia Iesu ni kangai: “E aki bua itiakin te aomata n te bai ae e rin i nanoni wina, ma e bua itiakina n te bai ae e otinako mai wina.” Imwina, e a manga kabwarabwaraa nanon ana taeka Iesu ni kangai: “Baika a otinako man te wi, a nako man te nano, ao boni ngaai aika e bua iai itiakin te aomata. Ba a nako man te nano iango aika a bubuaka, ao e reke iai te tiriaomata, te wenenibure, te kamara, te iraa, te kaotioti ni kewe, ao te kabuakaka. Bon akanne baika a kabua itiakin te aomata. Ma e aki bua itiakin te aomata ngkana e aki taua tuan te tebobai i main te amarake.”—Mataio 15:11, 18-20, BK.
16 Tera reireiara ae reke man ana taeka Iesu? E katereterea Iesu bwa te buakaka, te aroaro ni maiu ae aki-riai, ao mwakuri aika bubuaka, a nako man tangiran te buakaka, te aroaro ni maiu ae aki-riai, ao namakin aika aki-itiaki ake a mena i nanon te aomata. E korea ae kangai Iakobo: “E kaririaki te aomata ngkana e kairaki n ana kaibabaru ni mamanaki iai.” (Iakobo 1:14, 15) Ngkana ti aki-kan reketaati n te bure ae rawawata are e kabwarabwaraa Iesu ikai, ti riai ni taeki mai nanora tangiran bwaai aikai, ma ni katinanikui. E nanonaki n anne bwa ti riai n taratara raoi ni kaineti ma bwaai aika ti wareki, ti mataku iai, ao ake ti ongoraei. A kaantaningaia, taani karaoi bwaai ni kaki botu ao taani kanakorongorongo, bwa a inaaomata ni karaoi kamataku ao kaongora aika mwaiti, ake a na kakukurei nanoia aomata aika tangira te kaibwabwaru. Ti riai ni kakorakoraira bwa ti na aki kariai iango aikai bwa a na wakaa i nanora. Te reirei ae kakawaki ibukira, bwa ngkana ti na kakukureia te Atua ma n akoaki irouna, ti riai n teimatoa n tarataraira bwa ti aonga ni kateimatoaa te nano ae itiaki.—Taeka N Rabakau 4:23.
Itiaki Ibukin Mwakuri Aika Raraoi
17. Bukin tera ngkai e kaitiakia ana aomata Iehova?
17 Ti kakabwaiaki ma ni kamanoaki ngkai e buokira Iehova bwa ti na taraaki irouna bwa ti itiaki. (2 I-Korinto 6:14-18) Ma ti kakaitau ngkai e a tia Iehova ni kaitiakia ana aomata ibukin kakoroan bukin te kaantaninga teuana. E tuangaki Tito iroun Bauro, bwa Kristo Iesu e “anga Ngaia i bukira, ba E aonga ni kamaiuira man te buakaka ni kabanea, ao E aonga ni kaitiaka te botanaomata ba bon ana botanaomata, aika bati ni kani karaoi makuri aika raraoi.” (Tito 2:14) Baikara mwakuri ake ti na kabanea korakorara nako iai, kioina ngkai ti a tia ni kaitiakaki?
18. Ti kanga ni kaotia bwa ti kakorakoraira ni mwakuri aika a raraoi?
18 Te moanibwai, ti bon riai ni kakorakoraira n tataekina rongorongon te Tautaeka n Uea ae raoiroi nakoia aomata. (Mataio 24:14) Ni karaoan aei, ti kaongoia iai aomata taekan te kaantaninga ae te maeka n aki toki i aon te aba are e nang akea iai te baareka n aekana nako. (2 Betero 3:13) Ara mwakuri aika a raraoi a na boni kaotiota naba uaan taamnein te Atua n anuani maiura ni katoa bong, are e na neboaki iai Tamara are i karawa. (I-Karatia 5:22, 23; 1 Betero 2:12) Ao ti aki mwaninga naba taekaia aomata ake tiaki kaain te onimaki ake a uruanaki aroia ni kabuanibwai aika a riki n te aonnaba, ao ai kabuanibwai tabeua riki. Ti na ururinga ana reirei Bauro are kangai: “Ma ngaia ae ti na kakaraoa ae raoiroi nakoia aomata ni kabaneia, n ai aron ae ti kona, ao e na kamaitaki riki nakoia kaain te onimaki.” (I-Karatia 6:10) Mwakuri nako ake a nako man te nano ae itiaki, a boni kakukureia te Atua.—1 Timoteo 1:5.
19. Baikara kakabwaia ake a mena i mwaira ngkana ti kateimatoaa te itiaki ni kaineti ma te itera n rabwata, n aroaroni maiura, ao n te itera n taamnei?
19 Kioina ngkai ngaira ana toro Teuare Moan te Rietata, ti taua ana taeka Bauro ae kangai: “I butingkami, tariu, i bukin ana nanoanga te Atua, ba kam na anga rabatami ba te karea ae maiu, ae itiaki, ae kakukureia te Atua, ae ami taromauri ae bwain te nano.” (I-Rom 12:1) Ti bia teimatoa n ataa kakawakin kaitiakara iroun Iehova, ma ni kateimatoaa itiakira n te itera n rabwata, n aroaroni maiura, ao n te itera n taamnei. Karaoana e na karekea nakoira tiaki tii te karineaki ma te kimwareirei ngkai, ma bon te kakabwaia naba ni kaineti ma noran kamaunan “bwaai rimoa,” ae taekan te waaki ae ngkai ae buakaka ma ni kamwara, ngkana e a ‘kabooui bwaai ni kabane’ te Atua.—Te Kaotioti 21:4, 5.
Ko Uringnga?
• Bukin tera ngkai a anganaki tuua aika bati tibun Iteraera ni kaineti ma te itiaki?
• E kanga te itiaki n te itera n rabwata ni kanakoraoa te rongorongo are ti tataekinna?
• Bukin tera ngkai e kakawaki riki te aroaro ni maiu ae riai ao te itiaki n te itera n taamnei nakon te itiaki n te itera n rabwata?
• Ti na kanga ni kaotia bwa aomata ngaira aika “bati ni kani karaoi makuri aika raraoi”?
[Taamnei n iteraniba 17]
Te itiaki n te itera n rabwata e kanakoraoa te rongorongo are ti tataekinna
[Taamnei n iteraniba 18]
E kauring Iesu bwa te iango ae buakaka, e na kairira nakon karaoan mwakuri aika bubuaka
[Taamnei n iteraniba 19]
A kani karaoi mwakuri aika a raraoi Ana Tia Kakoaua Iehova n aroia aomata aika raoiroi