Unikakin Koraan Te Koaua Ae Taekan Te Tautaeka N Uea
“Ko na kamae am uaa n ununiki n te ingabong, ao tai motika rawani baim n te tairiki.”—TE MINITA 11:6.
1. N te aro ra are Kristian a karaoa te mwakuri n ununiki n taai aikai?
MOAN te kakawaki te ununiki irouia I-Ebera rimoa. Boni ngaia anne bukina are Iesu, e kabanea maiuna n te Aba ni Berita ngke e mena i aon te aonnaba, e taekin kabotau aika a boto i aon te mwakuri n ununiki. N aron anne, e kabotaua tataekinan euangkerion te Tautaeka n Uea ma te kamae n ununiki koraa. (Mataio 13:1-9, 18-23; Ruka 8:5-15) Ni karokoa te bong aei, ngkana ti maeka n te tabo are e waakinaki iai te ununiki ke ti aki, ma unikan te koraa n taamnei n te aro aei bon te mwakuri ae moan te kakawaki riki are e karaoaki irouia Kristian.
2. Tera aron kakawakin ara mwakuri n tataekina te rongorongo, ao baikara bwaai tabeua ake a karaoaki ni boong aikai ibukin waakinana?
2 Bon te kabwaia ae kakawaki iroun te aomata, te kona ni buoka tibwatibwakin te koaua man te Baibara, n tain te toki aei. E raoiroi aron taekan aei n I-Rom 10:14, 15: “A na iranna n ongo ngkana akea te tia taekinna? Ao a na iranna n tataekinna ngkana a aki kanakoaki? N ai aron are koreaki ni kangai, Ai tamaroa ra waeia ake a uarongorongoi baika raraoi!” Bon ngkai te tai ae kakawaki riki nakon taai ni kabane ae e riai ni waakinaki kakoroan bukin te mwioko mairoun te Atua aei, ma te kaantaninga ae riai. Ibukin anne, Ana Tia Kakoaua Iehova a rangi n tabetabe ni karaoi ma n tibwatibwai Baibara ao booki aika a buoka reiakinan te Baibara n taetae aika 340 mwaitiia. Katauraoan bwaai aikai e kainnanoia taan ibuobuoki aika 18,000 mwaitiia, aika a mwakuri n atun aia botaki ke mwaangana n aaba aika kakaokoro. Ao e a kaania ma onoua te mirion, mwaitiia taani Kakoaua aika a buoka aron tibwatibwakin booki ibukin te Baibara aikai ni katobibia te aonnaba.
3. Tera uaan unikan koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea?
3 Tera uaan te mwakuri korakora aei? N aron are e a riki n aia tai moan Kristian, a mwaiti aomata ngkai aika a butimwaea te koaua. (Mwakuri 2:41, 46, 47) Ao ae kakawaki riki nakon mwaitiia taan uarongorongoa te Tautaeka n Uea aika a tibwa babetitoaki, bon te koaua ae te kaotioti ae abwabwaki aei e buoka aron katabuan aran Iehova, ao kakoauana bwa bon tii ngaia te Atua ni koaua. (Mataio 6:9) Irarikin anne, te atatai man ana Taeka te Atua e tabe ni katamaroa maiuia aomata aika mwaiti, ao e kona ni kairia nakon te kamaiuaki.—Mwakuri 13:47.
4. Tera aroia abotoro n tabeakinaia aomata ake a tataekina te rongorongo nakoiia?
4 A bon ataa kakawakin te euangkerio ibukin te kamaiuaki, ao a mutiakinia raoi aomata ake a taekina te rongorongo nakoia. E teretere aei man ana taeka te abotoro Bauro ngke e korea ae kangai: “Ngkai a bati tangirami i roura, ao ti aki kan anganingkami ti ana euangkerio te Atua, ma ti kan anganingkami naba maiura, ngkai kam a riki ni bati n tangiraki i roura.” (1 I-Tetaronike 2:8) N aroia ni mutiakinia raoi aomata, Bauro ma abotoro tabeman a katotonga Iesu ao anera ake i karawa, ake a rangi n tabeakina te mwakuri ae kakamaiu aei. Ti bia rinanon aia mwakuri ae kakawaki aei ake a karaoi ana toro te Atua ake kaaini karawa aikai n te mwakuri n unika koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea, ao ti na nora aron aia katoto ni kona ni kaungai nanora bwa ti na kakoroa bukin tabera iai.
Iesu—Te tia Unika Koraan te Koaua Ibukin te Tautaeka n Uea
5. Tera te mwakuri are e tabeakinna riki Iesu ngke e mena i aon te aonnaba?
5 Iai iroun te aomata ae kororaoi ae Iesu, te mwaaka ni karekei bwaai aika raraoi aika mwaiti nakoia aomata ake a maiu n ana bong, n te itera n rabwata. N aron anne, e kona ni kaeti kairua aika mwaiti ni kaineti ma bwainaoraki ake a bwainaki n ana tai, ke e kona ni karikirakea riki aia atatai aomata i aon te rabakau n aonnaba. Ma e ngae n anne, e moantaai ni katereterea bwa mwiokoana n ana mwakuri ni minita, bon tataekinan te euangkerio. (Ruka 4:17-21) Ao e kabwarabwara ni kangai ngke e a kaan tokin ana mwakuri ni minita: “I bungiaki i bukin ae te kaotiota te koaua, ao I roko i aon te aba, i bukin aei naba.” (Ioane 18:37) Ma ngaia are e katabetabea n uniki koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea. Moan te kakawaki riki reiakinaia aomata ake a maiu iai taekan te Atua ma Ana kaantaninga, nakon aeka n reirei ni kabane ake e kona n taekin Iesu nakoia.—I-Rom 11:33-36.
6, 7. (a) Tera te berita ae kamimi are e taekinna Iesu imwain waerakena nako karawa, ao tera arona ni kakoroa bukin anne ngkai? (b) E a kanga ana kaantaninga Iesu ni kaineti ma tataekinan te rongorongo n riinga nanom?
6 Iesu e atongnga bwa te tia Unika te koaua ibukin te Tautaeka n Uea. (Ioane 4:35-38) E tibwatibwai koraan te euangkerio n taai nako. Ngke e a tabe ni mate i aon te kai, e kaotiota euangkerion te baretaiti ae na roko i aon te aonnaba. (Ruka 23:43) Irarikin anne, katabeakin nanona ae korakora ibukin tataekinan te euangkerio, e aki toki ni matena i aon te kai-ni-kammaraki. Imwain waerakena nako karawa, e tuangia abotoro bwa a na teimatoa n unika koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea, ma ni kairia aomata bwa a na riki bwa taan rimwina. Ao ngkanne, e taekina te berita ae kamimi Iesu. E kangai: “Noria, I a memena naba i roumi ni boongi ni kabane ni karokoa tokin aonaba.”—Mataio 28:19, 20.
7 N taeka aikai, Iesu e anga nanona bwa e na boutokoa, ni kairia, ao ni kawakina te mwakuri n tataekina te euangkerio “ni boong ni kabane ni karokoa tokin aonaba.” Ni karokoa ara tai aei, e teimatoa Iesu n tabeakina te mwakuri ni kakiritiania aomata. Bon ara tia Kairiri ngaia, are e mataniwina unikakin koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea. (Mataio 23:10) Kioina ngkai Atun te ekaretia ni Kristian ngaia, e bae iai n angan Iehova taekan arona ni kaineti ma te mwakuri aei ae e waakinaki ni katobibia te aonnaba.—I-Ebeto 1:22, 23; I-Korote 1:18.
A Tataekina te Euangkerio Anera
8, 9. (a) A kanga anera ni kaota tabeakinaia raoi aomata? (b) N te aro ra are e kona n taekinaki bwa ti a riki bwa te bwai ni kamataku irouia anera?
8 Ngke e karika te aonnaba Iehova, anera a “botaki n anene ni kimareirei . . . ao a . . . takaakaa ni kakatonga.” (Iobi 38:4-7) Man te tai arei ni karokoa ngkai, anera ake i karawa aikai a kaotiota tabeakinan aia waaki aomata irouia. E a tia Iehova ni kabonganaia bwa a na taekin ana rongorongo te Atua nakoia aomata. (Taian Areru 103:20) E koaua riki aei ni kaineti ma kabutan te euangkerio n ara bong aikai. N te kaotioti are e anganaki, te abotoro Ioane e nora “te anera temanna ba e kibakiba i nukani karawa” are iai irouna “te euangkerio ae aki totoki ba e na taekinna nakoia ake a maeka i aon te aba, ao nakoia botanaomata ni kabaneia ma baronga ma taian taetae ma natanaomata, ao e kangai n te bwana ae korakora, Kam na maka te Atua, ao kam na anganna te neboaki; ba e a roko ana aua ni motiki-taeka.”—Te Kaotioti 14:6, 7.
9 Te Baibara e taekinia bwa “tamnei aika tabonibai anera ni kabaneia, aika kanakoaki ba a na akoiia akana na bwaibwai n te maiu.” (Ebera 1:14) Ngkana anera a waakina mwiokoaia ma ingaingan nanoia, e a reke naba aia tai ni mataku iroura ao n ara mwakuri. Ai aron ae ti mena n te tabo ni kamataku are ti waakina iai ara mwakuri imataia taani mataku ake i karawa. (1 I-Korinto 4:9) Ai kakawakira ma ni kamaiura ataakin ae ti aki mwakuri n tii ngaira ngkai bwa taan unika koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea!
A Ingainga Nanora ni Kakororaoa Mwiokoara
10. E na kanga te reirei man Te Minita 11:6 ni kamanenaki nakon ara mwakuri n tataekina te rongorongo?
10 Bukin tera bwa Iesu ma anera a rangi n tabe ma ara mwakuri? Iesu e taekina bukina teuana ngke e kangai: “I taku nako imi ba ai arona naba ba bon iai te kimareirei i mataia ana anera te Atua i bukin te aomata ae buakaka ae ti temanna ae raira nanona.” (Ruka 15:10) Ngaira naba ti tabeakinia raoi aomata. Mangaia are ti karaoa ara kabanea n raoiroi ibukin tibwatibwakin koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea n taabo nako. A kona ni kamanenaki ana taeka Te Minita 11:6 nakon ara mwakuri. E kaungaunga ni kangai te Baibara iai: “Ko na kamae am uaa n ununiki n te ingabong, ao tai motika rawani baim n te tairiki: ba ko aki ata ae na materaoi, ba tao aei ke anne, ao tao a na uaia n raoiroi.” Te koaua bwa ngkana iai temanna ae butimwaea ara rongorongo, ao tao iai aomata aika bubua ma bubua mwaitiia ake a rarawa nako iai. Ma n ai aroia anera, ti kakatonga ni kimareirei ngkana iai “te aomata ae buakaka ae ti temanna” ae e butimwaea rongorongon te kamaiuaki.
11. Tera aron uaan tibwatibwakin ara boki aika a boto i aon te Baibara?
11 A mwaiti bwaai aika a reitaki ma tataekinan te euangkerio. Te bwai n ibuobuoki ae kakawaki teuana boni bwaai aika boreetiaki aika a boto i aon te Baibara ake a kabonganaki irouia Ana Tia Kakoaua Iehova. N itera tabeua, bwaai aika boreetiaki aikai, ai aron koraa ake a kamaeaki n taabo nako. Ti aki ataia bwa iia te tabo ae a na materaoi iai. N taai tabetai te boki teuana e a kona ni kabutaki iroun te aomata temanna nakon te aomata temanna, ao e a tibwa warekaki iroun are e a roko irouna rimwi. Iesu ma anera a kona naba ni kairiri n taai tabetai, bwa e aonga ni karaoaki anne ibukin buokan te aomata temanna ae e raoiroi nanona. Iangoi rongorongo tabeua ake a kaota aron Iehova ni kona ni kariki uaa aika kamimi aika aki kaantaningaki, man kabonganakin bwaai ni wareware ake a katukaki irouia aomata.
Ana Mwakuri te Atua ni Koaua
12. E a kanga te maekatin nikawai teuana ni buoka te utu teuana bwa e na ataa Iehova?
12 N 1953, Robert, Lila, ao natiia, a mwaing man te kaawa ae bubura nakon te auti ae uruaki ae mena n te tabo n ununiki n aonon Pennsylvania, U.S.A. Tii teutana imwin rokoia iai, Robert e iangoia bwa e na katea te roki n tebotebo i aan te kai n tamwarake ae mena inanon te auti. Ngke e urui kaai tabeua, e noria bwa maan aika kimoa a karina te mwakorokoro ni beeba i akun te oo, n ikotaki ma nanan te uaa ni kai ao maange tabeua riki. Iai ibuakon bwaai aikai, teuana te maekatin ae The Golden Age. E anaaki riki nanon Robert n te kaongora teuana ae taekan kaikawakiia ataei. E rangi n anaaki nanona n reirei man te Baibara aika mataata aika a kaotaki n te maekatin anne, ao e tuanga Lila bwa a na kaaina “te Aro ae reitaki ma te Golden Age.” Ai tii tabeua te wiki imwin anne ao a roko kaain Ana Tia Kakoaua Iehova ni kawara aia auti, ma Robert e tuangia bwa a tii kan tabe ma “te Aro ae reitaki man te Golden Age.” Taani Kakoaua akekei a kabwarabwara bwa e a bitaki aran The Golden Age ngkai nakon te Awake! Robert ma Lila a moanna n reirei n te Baibara ma taani Kakoaua, ao imwina riki, a babetitoaki. Ngaia naba a unika koraan te koaua inanoia natiia, ao a tai uaana aika mwaiti. Ni boong aikai, a raka riki nakon 20, mwaitiia kaain te utu aei n ikotaki ma natiia Robert ma Lila ake itiman, ake a a tia ni babetitoaki ma ngaiia bwa taan toro iroun Iehova ae te Atua.
13. Tera are e kaira te taanga teuana i Puerto Rico ni karikirakea tangiran te Baibara irouia?
13 Abwi tabun te ririki n nako, akea nanoia William ma Ada, ae te taanga ni mare ake a roko mai Puerto Rico, ni kan reirei n te Baibara. Ngke kaain Ana Tia Kakoaua Iehova a kawara aia auti, te taanga aei a baka n aki mena n aia auti. N te bong teuana, William e kawara te tabo n tuutaraa bwa e na kabooa te bwai teuana are e kainnanoia ibukin karaoan te uruaki n ana auti. Ngke e nang kitana ikekei, e nora te boki teuana ae kiriin matana, ae mena inanon te bwaketi ni maange. Atun te boki aei bon Religion, ae te boki teuana are boreetiaki irouia Ana Tia Kakoaua Iehova n 1940. William e anaa te boki anne nakon mwengana ao moan te kukurei ngke e wareka iai kabwarabwaran te kaokoro imarenan te Aro ae koaua ao te Aro ae kewe. Ngke a manga roko kaain Ana Tia Kakoaua Iehova, William ma Ada a kukurei n ongora n aia rongorongo, ao a moanna n reirei n te Baibara ma ngaiia. Tabeua te namwakaina imwin anne ao a babetitoaki n te bwabwaro ae atuna ae te Divine Will International Assembly, ae booaki n 1958. Man te tai arei ni karokoa ngkai, a a tia ni buokia aomata aika 50 tabun bwa a na kaaina ara botaki n itaritari ni Kristian.
14. N aron are e a kaotaki n te rongorongo teuana, tera uaa aika raraoi aika a kona n riki man ara bwai ni wareware aika a boto i aon te Baibara?
14 Ai 11 ana ririki Karl, ao iai te tokonoono irouna. N ana iango, e aki toki n reke n te kangaanga. Tamana, are te mataniwi n te Aro ae te German Methodist, e reireinna bwa imwin te mate a na kabuekaki aomata aika buakaka i moone. Mangaia are e rangi ni maaka moone Karl. N te bong teuana n 1917, Karl e nora te mwakoro ni beeba are iai te rongorongo are e boreetiaki i aona ae e wene inanon te kawai, ao e anaia. Ngke e warekia, matana a waekoa ni katurua taraan te titiraki ae kangai: “Tera moone?” Te beeba anne bon te beeba ni kakao nakon te kabwarabwara i aon moone, are e baireaki irouia Taan Reirei n te Baibara, aika a kinaaki ngkai n araia ae Ana Tia Kakoaua Iehova. Tao teuana te ririki imwin anne, imwin reirei i aon te Baibara tabeua, e a babetitoaki, ma n riki bwa kaain te botaki ae Taan Reirei n te Baibara. N 1925, e kaoaki bwa e na mwakuri ni kautun aia botaki Ana Tia Kakoaua Iehova n te aonnaba—ao e a teimatoa ni beku iai ni karokoa te tai aei. Te waaki ni Kristian ae teimatoa inanon 80 tabun te ririki e a moanaki ngke e noraki te mwakoro ni beeba are wene inanon te kawai.
15. Tera are e kona ni karaoia Iehova ngkana e nora riaina?
15 Te koaua bwa e riaon aia kona aomata n ataia ngkana iai aia mwakuri anera ni kaineti ma rongorongo aikai ke tera aroia ni mwakuri iai. Ma e ngae n anne, ti aki riai n nanououa bwa Iesu ma anera a aki toki ni buoka te mwakuri n tataekina te rongorongo, ao Iehova e kona ni bairei bwaai n aron ae riai irouna Rongorongo aikai ao a mwaiti riki n ai aroia aika a kaota aron uaa aika raraoi aika a kona n riki man ara bwai ni wareware ake ti tibwai nakoia aomata.
Ti a Mwiokoaki n te Bwai ae Kakawaki
16. Tera reireiara man taeka ake a mena n te 2 I-Korinto 4:7?
16 Te abotoro Bauro e taekina “te bwai ae kakawaki aei i nanoni maangko aika taano.” Te bwai ae kakawaki anne bon te mwioko mairoun te Atua ibukin tataekinan te rongorongo, ao maangko aika taano bon taekaia aomata ake a mwiokoaki n te bwai ae kakawaki aei, iroun Iehova. Kioina ngkai a aki-kororaoi aomata aikai ao e uarereke aia konabwai, Bauro e reitia nako ni kaotia bwa uaan mwiokoaia iai bon ataakin ae ‘te mwaka ae moan te korakora bon mwakan te Atua, ao tiaki mwakara.’ (2 I-Korinto 4:7) Eng, ti kona n onimakina Iehova bwa e na anganira te mwaaka ae ti kainnanoia ibukin katiaan te mwakuri ae riai ni karaoaki.
17. Tera ae ti na kaitara ma ngaai ngkana ti uniki koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea, ao bukin tera bwa ti riai naba ni bwaina te kaantaninga ae raoiroi iai?
17 A mwaiti taai ike ti riai n taotaona nanora iai ibukin katiaan te mwakuri. Tao e kangaanga te mwakuri n taabo tabeua. Bon iai taabo tabeua ike aomata a tara n aki bwerengaki n te rongorongo, ao taabo tabeua ike a kairiribai aomata iai. Tao a mwakuri korakora taan uarongorongo n taabo aikai, n aki bati ni kona n noraki uaana. Ma e boni manena naba te kakorakoraki iai, ngkana e iangoaki bwaai aika reitaki iai. Uringnga, koraa ake ko uniki a kona ni karekea te kukurei nakoia aomata ngkai, ao te maiu are aki toki n taai aika a na roko. A a tia ni kakoaua ana taeka Taian Areru 126:6 n taai aika mwaiti: “Ngkana tao e wakina kawaina ni katu rannimatana, ma n uoti uaa aika na unikaki; Ao e na manga oki ma te kakatonga, n uoti ana bwabwati.”
18. Ti na kanga ni kona n taratara raoi ara mwakuri ni minita, ao bukin tera ngkai ti riai ni karaoa anne?
18 Ti bia kabonganai taai ni kabane aika riai ibukin unikan koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea aika mwaiti. Ti bia aki mwaninga bwa e ngae ngkai boni ngaira taan unika ma n teboki koraa, ma bon Iehova are e karikirakei. (1 I-Korinto 3:6, 7) Ma e ngae n anne, n aron Iesu ma anera ni kakoroa bukin tabeia n te mwakuri aei, Iehova e kaantaningaira naba bwa ti na kakororaoa raoi ara mwakuri ni minita. (2 Timoteo 4:5) Ti bia taratara raoi ara reirei, ara kaantaninga, ao ingaingan nanora n te mwakuri ni minita. Bukin tera? E kaeka Bauro: “Ngkana ko karaoa aei, ao ko kamaiuko iai ma ake a ongo i roum.”—1 Timoteo 4:16.
Tera Reireiara?
• Tera aron ara mwakuri n ununiki ni kariki uaa aika raraoi?
• A kanga Iesu Kristo ma anera n reitaki ma te mwakuri n tataekina te rongorongo n taai aikai?
• Bukin tera ngkai ti riai ni kabatiaa tibwatibwakin koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea?
• Ngkana ti kaitara ma te aki bwerengaki ke te kairiribai n ara mwakuri ni minita, ao tera ae na kairira bwa ti na nanomwaaka iai?
[Taamnei n iteraniba 15]
N aroia taan ununiki i Iteraera rimoa, Kristian ni boong aikai a kamaenakoa koraan te koaua ibukin te Tautaeka n Uea, aika mwaiti
[Taamnei n iteraniba 16]
Ana Tia Kakoaua Iehova a karaoi ma n tibwai bwaai ni wareware aika a boto i aon te Baibara, aika kakaokoro nako, n taetae aika 340 mwaitiia