Te Onimaki E Kona ni Bita Maium

“E BONI kona naba n reke te aroaro ni maiu ae riai ngkana akea kakoauan te Atua iroun te aomata.” Boni ngaia ana taeka te aomata ae nanououa ibukin te Atua. E taekinna bwa e kaikawaiia natina n reireinia n te aroaro ni maiu ae moanibaan te raoiroi, ao natina a manga kaikawaiia naba natiia inanon te aroaro ni maiu ae raoiroi anne—ao a bane n aki onimakina te Atua.

E nanonaki iai bwa e aki kainnanoaki onimakinan te Atua? E mataata bwa anne ana koaua te aomata arei. Ao e koaua bwa a aki bane ni buakaka aomata aika a aki kakoaua te Atua. Te abotoro Bauro e taekinia “bekan” aika a aki ataa te Atua ma “a karaoa kanoan te Tua n oin nanoia.” (I-Rom 2:14, Te Baibara ni Katorika [BK]) Aomata ni kabaneia—n ikotaki naba ma aomata aika a nanououa ibukin te Atua—bon iai naba mataniwin nanoia ngke a bungiaki. A mwaiti aomata aika a kataia ni kakairi ni mataniwin nanoia, e ngae ngkana a aki kakoaua te Atua are e anganiia ataakin ae raoiroi ao ae buakaka inanoia.

Ma onimakinan te Atua ae nene—ae aanaki n te Baibara—bon te bwai ni kairiri ae korakora riki ibukin kairan te aomata n te aro ae raoiroi riki, nakon ae kairana ni mataniwin te nano ae aki reireiaki raoi. Te onimaki ae boto i aon ana Taeka te Atua ae te Baibara e kawanawana mataniwin te nano, ao e kamarurungnga riki bwa e aonga n ataa te kaokoro imarenan te raoiroi ao te buakaka. (Ebera 5:14) Irarikin anne, te onimaki e kakorakoraia aomata bwa a na teimatoa ni maiuakina te aroaro ni maiu ae moanibaan te raoiroi, e ngae ngke e korakora te kariri iai. N aron anne, inanon te ka 20 n tienture, a mwaiti aaba aika a tautaekanaki irouia tautaeka aika babakanikawai, aika a kairoroia aomata aika a raoiroi bwa a na karaoi mwakuri aika moan te iowawa. Ma e ngae n anne, aomata aika iai onimakinan te Atua ni koaua irouia, a rawa ni kaakea aroaroia aika raraoi, e ngae ngkana tao a kona ni bua maiuiia iai. Irarikin anne, te onimaki ae boto i aon te Baibara e kona ni biti maiuia aomata. E kona ni kamaiuia aomata aika aongkoa a bua, ao e kona ni kararoaia aomata man karaoan kairua aika korakora. Iangoi katoto tabeua iai.

Te Onimaki E Kona ni Bita te Maiu n Utu

“Rinanon am onimaki, ko a karaoa te bwai ae aongkoa e aki kona ni karaoaki.” Boni ngaia ana taeka te tia moti ae kaain Engiran ngke e kanakoa ana moti ibukin ae antai ae na kawakinia natia John ao Nei Tania. Ngke John ao Tania a moan tabeakinaki iroun te tautaeka, a bon tuai ni mareaki ao e aki nako raoi aron tekatekaia. Iai ana kangaanga John ni kaineti ma taian drug ao e a karekea ana mwane ibukin kateimatoan ana mwaan aikai, man karaoan mwakuri ni kakeru. E bakainea natina ao tinaia. Mangaia are tera te “kakai” are e a riki iai?

N te bong teuana, John e ongongo iroun ae ai natina ngke e taekina te Baretaiti. E anaaki nanona iai ao e titirakinia ana karo te tei arei. Kaaro aikai boni kaain Ana Tia Kakoaua Iehova ao a buoka John bwa e na reirei taekana man te Baibara. Teutana imwin teutana, John ao Nei Tania a karekea aia onimaki ae boto i aon te Baibara, are e a bitaki maiuiia iai. A karekea aia mare ao a tokanikai i aon aia mwaan aika bubuaka. Kaain te tautaeka aika a tuoa mwengaia a nora te bwai ae tara n aki kona n reke irouia mai imwaina—ae te utu ae kakukurei ae maeka n te auti ae itiaki. Bon te tabo ae raoiroi ni kaikawaki iai ataei. E bon eti te tia moti arei ngke e taekinna bwa kaanga te “kakai” aei e a riki ibukin aia onimaki ae boou, John ao Nei Tania.

Tenga ma tenga te kirometa raroana mai Engiran, te aine n uma ae te ateiaine are e mena n te Near East, e nang reke n te kabuanibwai. E iangoia bwa e na ira te koraki aika mirion ma mirion mwaitiia ni katoa ririki, aika a kamauna aia mare ngke a karekea aia buu-raure. Bon iai natina, ma e a rangi n ikawai riki buna nakoina. Ibukin anne, ana koraki a kaunga nanona bwa e na buu-raure ma buna, ao e a tia ni moanna ni waakina anne. Ma e a tabe n reirei n te Baibara ma Ana Tia Kakoaua Iehova. Ngke te tia Kakoaua e ongo taekan te bwai are e nang karaoia neierei, e kabwarabwara ana taeka te Baibara ibukin te mare nakoina—are teuana are te mare bon te bwaintangira ae kakawaki mairoun te Atua ao tiaki te bwai ae riai ni kaakeaki n aki akaka. (Mataio 19:4-6, 9) E iangoia ibon irouna te aine arei, bwa ‘E kamimi ngkai te aine aei ae aki kinaira e kataia ni kamaiua ara utu, ma ara koraki a kataia n urua.’ Ana onimaki ae boou e a buokia ni kawakina ana mare.

Te bwai ae kananokawaki ae roota te maiu n utu, e reitaki ma kabwakaia ataei aika mena inanoni biroton tinaia. Te ribooti teuana man te Botaki ni Botannaomata e kaotia bwa ni katoa ririki, 45 te mirion mwaitiia ataei aika a mena inanoni biroton tinaia aika a kabwakaki. Bon te kabuanibwai ae korakora ngkana e a riki anne. Te atatai man te Baibara e buoka te aine temanna i Biribin bwa e na aki karaoa anne.

E kawaraki te aine arei irouia Ana Tia Kakoaua Iehova ao e butimwaea te boki ae katauraoaki ibukin waakinan te reirei n te Baibara, ae arana are Tera ae E Tangiria Mairoura te Atua?,a ao e moanna n reirei n te Baibara. Tabeua te namwakaina imwin anne, e kabwarabwara bwa bukin tera ngke e butimwaea te reirei. E bikoukou te aine arei ngke e moan kawaraki irouia taani Kakoaua, ao ngaia ma buna a baireia bwa a na kabwaka natiia arei. Ma taamnein te tei are e mena inanoni biroton tinana ae mena n te iteraniba 24 n te boki anne, e riinga nanon te aine arei. Iriana ae te kabwarabwara man te Baibara ae kaotia bwa e tabu te maiu ibukina bwa ‘te Atua bon nibwan te maiu,’ e kairia bwa e na aki kabwaka natina. (Taian Areru 36:9) E a riki ngkai bwa tinan te merimeri ae tikiraoi ma ni marurung.

Te Onimaki E Buokia Aomata Aika A Ribaki

I Itiobia, mwaane aika uoman aika a mangori aia kunnikai, a kaea te botaki n taromauri ae waakinaki irouia Ana Tia Kakoaua Iehova. Ngke e bwara te botaki anne, te tia Kakoaua temanna e kawaria n iraorao ma ngaiia. Mwaane aikai a bubutii te mwane mairouna. Te tia Kakoaua arei e aki angania te mwane, ma e angania te bwai ae rangi n raoiroi riki nakon anne. E kaungai nanoia bwa a na karekea onimakinan te Atua irouia, ae “kakaawaki riki nakon te koora.” (1 Betero 1:7) E butimwaea anne temanna, ao e moanna n reirei n te Baibara. E a bitaki naba maiuna iai. Ngke e rikirake riki ana onimaki, e kaakea te moko, te mamanging, te wene ni bure, ao kabonganan te khati (ae te bwai ni kamanging). E reireinna aron karekean oin maiuna ao e aki manga bubutii te mwane mairouia aomata. E itiaki ma ni manena maiuna ngkai.

Te mwaane temanna i Itare ae ai 47 ana ririki ni maiu e kabureaki nakon tebwina te ririki n te karabuti, ao e kainaki n te oo-ni-baba ae te karabuti. E reirei ma ngaia n te Baibara, temanna mai buakoia kaain Ana Tia Kakoaua Iehova, ae iai te kariaiakaki irouna ibukin kawaran taiani karabuti ibukin buokaia kaaia n te aro n taamnei. E waekoa n rikirake te mwaane arei. E rangi ni korakora bitakin maiuna ibukin ana onimaki, n te aro ae kaain te karabuti a kakawaria ngkai ni bubutii buokaia ibukin kaitaran aia kangaanga. Ana onimaki ae boto i aon te Baibara e a karekea karineana irouia aomata, ao onimakinana irouia mataniwi n te karabuti.

Inanon ririki aika a tibwa nako, iai rongorongon buaka imarenaia kaain te aba i Aberika, inanon taian nuutibeba. A kakamaaku riki rongorongoia ataeinimwaane aika uarereke aika a kataneiaki bwa tautia. Ataei aikai a kamangingaki n taian drug, a batiboaki ni kaikoakaki, ao a kairoroaki bwa a na karaoi bwaai aika kamwara nakoia aia koraki. A kairoroaki ni karaoi mwakuri aikai bwa a aonga ni kakoaua iai bwa a kakaonimaki nakon te koraki ake a na buaka ibukiia. E a tau korakoran te onimaki man te Baibara ibukin bitan maiuia ataeinimwaane aikai? E a bon tau, n aron are e noraki irouia aomata aika uoman.

I Liberia, Alex e a beku bwa te tia anga karea n te Aro ni Katorika n Rom. Ma ngke ai 13 ana ririki ni maiu, e ira te taanga ni buaka teuana ao e a riki bwa te tautia-te-tei ae kakamaaku taekana. E kabongana te tabunea bwa e aonga n aki kibiubiu ni buaka. Alex e nora kamateaia raoraona aika mwaiti, ma e bon aki mate ngaia. N 1997, e kaitiboo ma Ana Tia Kakoaua Iehova ao e namakina bwa a aki kaakea bonganana. Ma a buokia bwa a na reiakina ana taeka te Baibara ibukin te tiritiri. E kitana te taanga ni buaka Alex. Ngke e a moanna n rikirake ana onimaki, ao e ira nanon ana kaetieti te Baibara ae kangai: “E na kitana te buakaka, ao e na kakaraoa te raoiroi; E na ukoukora te raoi, ao e na kaea ni kan tauua.”​—1 Betero 3:11.

Iai naba te aomata temanna are arana Samson, are te tautia ae te tei rimoa are e kawara te kaawa are e maeka iai Alex. Bon te tia kaira te anene n te taromauri te tei ni mwaane aei, ma n 1993 ao e a riki bwa te tautia ao e moanna ni kabonganai drug, e tatabunea, ao e wewene ni bure. E kamotirawaki man te nakoa n tautia n 1997. I aoni kawaina Samson ni kaea te aba ae Monrovia, are e na kaaina te taanga ni buaka teuana ae kaokoro iai, ngke raoraona temanna e tuanga bwa e na reirei n te Baibara ma kaain Ana Tia Kakoaua Iehova. Imwin te reirei anne e a reke irouna te onimaki ae boto i aon te Baibara. E a ninikoria iai ni kaakea nanona n ira te buaka. Alex ao Samson a uaia ngkai ni maiu ma te rau ao a te aroaro ni maiu ae riai. Iai riki te bwai teuana, irarikin te onimaki ae boto i aon te Baibara ae kona ni biti maiuia aika a rangi ni mangaongao?

Te Aeka n Onimaki ae Riai

Aikai bon katoto aika tii tabeua mai buakon katoto aika mwaiti aika a kona n taekinaki aika a kaota aron mwaakan te onimaki ni koaua ae boto i aon te Baibara. Tiaki aomata ni kabane aika a taku bwa a kakoaua te Atua aika a maiuakina te aroaro ni maiu ae riai ae kaotaki n te Baibara. Ao ni koauana, a raraoi riki aroaroni maiuia aomata tabeman aika a aki kakoaua te Atua, nakon maiuia aomata tabeman aika a taku bwa Kristian ngaiia. E a riki anne ibukina bwa e bati riki ae nanonaki n te onimaki ae boto i aon te Baibara, nakon ae tii taekinan ae ti kakoaua te Atua.

Te abotoro Bauro e kabwarabwara te onimaki bwa “bon te aki-nanokokoraki nakoni baika kaantaningaki, ae kakoauani baika aki noraki.” (Ebera 11:1) Mangaia are te onimaki e nanona naba tauan te koaua—ae boto i aon bwaai ni kakoaua aika a aki kona ni kakeweaki—i aon bwaai aika a aki nonoraki. Ao ae moamoa riki, e nanona te aki nanokokoraki bwa bon iai te Atua, ae e tabeakinira, ao e na kakabwaiaia aomata aika a na karaoa nanona. E manga kangai te abotoro Bauro: “E riai ba ane nako n te Atua ao e na kakoaua ba bon iai, ao ba bon te tia kabo aia onimaki akana kakorakoraia n ukoukoria.”​—Ebera 11:6.

Bon te aeka n onimaki aei ae e bitii maiuiia John, Tania, ao tabemwaang riki ake a taekinaki n te kaongora aei. E kairiia bwa a na onimakina raoi ana Taeka te Atua ae te Baibara, bwa te bwai ae na kairiia ngkana a karaoa aia moti n nano. E buokia bwa a na taona nanoia moa, bwa a na aki karaoa aroia ae anga raoi irouia, ke a kairua. E ngae ngke a kakaokoro nako rongorongo aikai, ma tii te arona, aron te moan bwai ae riki irouia. Kaain Ana Tia Kakoaua Iehova temanna e reirei n te Baibara ma ngaiia, ao a nora koauan ana taeka te Baibara ae kangai: “Ana taeka te Atua e maiu, ao e mwaka.” (Ebera 4:12) Mwaakan ana Taeka te Atua e buokia aomata aikai n tatabemania nako bwa a na karekea te onimaki ae matoatoa ae biti maiuia, ni karaoiroiia.

Ana Tia Kakoaua Iehova a mwamwakuri n aaba ao abamwakoro aika 230 tabun mwaitiia. A kaoko bwa ko na reirei naba ma ngaia n te Baibara. Bukin tera? Ibukina bwa a kakoaua bwa te onimaki ae boto i aon te Baibara e kona ni katamaroa riki aroaroni maium naba.

[Kabwarabwara ae nano]

[Taamnei n te iteraniba 3]

Te onimaki ae boto i aon te Baibara e bitii maiuia aomata, ni karaoiroia riki