Buu-Mɔɔ INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Buu-Mɔɔ
INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Ga
@
  • ɛ
  • ɔ
  • ɛ́
  • ɛ̃
  • ɔ̃
  • ã
  • ŋ
  • á
  • BIBLIA
  • WOJI
  • ASAFOŊ KPEEI
  • ijwbq sane ni ji 143
  • Ani Eji Esha Akɛ Abaashɛre Tawa Kɛ Ehenɔi Lɛ?

Vidio ko bɛ kɛhã nɔ ni ohala nɛɛ.

Ofainɛ waa, be ni wɔtaoɔ wɔjie vidio lɛ, wɔná naagba ko.

  • Ani Eji Esha Akɛ Abaashɛre Tawa Kɛ Ehenɔi Lɛ?
  • Sanebimɔi Ni Biblia Lɛ Ehã Hetoo
  • Saneyitsei Bibii
  • Saji Ni Tamɔ Enɛ
  • Hetoo ni Biblia lɛ kɛhãa
  • Ani Biblia lɛ wieɔ nɔ ko yɛ wii loo tsofai krokomɛi ni tamɔ nakai ni akɛjieɔ hiɛtserɛ lɛ he?
  • Kɛ́ Mishɛre Tawa lɛ Ani Egbaa Nyɔŋmɔ Naa?
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—2012
  • Mɛni Ji Nyɔŋmɔ Susumɔ yɛ Tawa Shɛremɔ He?
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—2014
Sanebimɔi Ni Biblia Lɛ Ehã Hetoo
ijwbq sane ni ji 143
Mɔ ko ni miishɛre sigaret

Ani Eji Esha Akɛ Abaashɛre Tawa Kɛ Ehenɔi Lɛ?

Hetoo ni Biblia lɛ kɛhãa

Biblia lɛ etsĩii tawa loo nibii krokomɛi ni ashɛreɔ lɛ atã.a Shi ewieɔ shishitoo mlai ni hãa wɔnaa akɛ, Nyɔŋmɔ sumɔɔɔ ni wɔkɛ nibii ni baanyɛ awo wɔ hela loo nibii ni hãŋ wɔhe atse, tamɔ tawa kɛ ehenɔi lɛ atsu nii.

  • Ohiɛ asɔ wala. ‘Nyɔŋmɔ hãa mɛi fɛɛ wala kɛ mumɔ.’ (Bɔfoi 17:24, 25) Akɛni wala ji nikeenii ni jɛ Nyɔŋmɔ ŋɔɔ hewɔ lɛ, esaaa akɛ wɔfeɔ nɔ ko ni baafo wɔwala sɛɛ, tamɔ tawa kɛ ehenɔi lɛ shɛremɔ nɛkɛ. Tawa shɛremɔ ji nibii ni gbeɔ mɔ waa yɛ je lɛ mli ni abaanyɛ aku naa lɛ ateŋ ekome.

  • Suɔmɔ onyɛmi gbɔmɔ. “Suɔmɔ onyɛmi gbɔmɔ tamɔ bo diɛŋtsɛ ohe.” (Mateo 22:39) Kɛ́ mɔ ko shɛreɔ tawa yɛ mɛi ateŋ lɛ, etsɔɔɔ suɔmɔ. Helai ni mɔmɔɔ mɛi ni shɛreɔ tawa lɛ, bei pii lɛ no nɔŋŋ mɔmɔɔ mɛi ni muɔ lasu ni jɛɔ tawa ni ashɛreɔ lɛ mli lɛ.

  • Esa akɛ wɔfee krɔŋkrɔŋ. “Nyɛkɛ nyɛgbɔmɔtsei lɛ ahãa akɛ afɔle ni hiɛ kã, ni yɔɔ krɔŋkrɔŋ, ni Nyɔŋmɔ náa he miishɛɛ.” (Romabii 12:1) “Nyɛhãa wɔjiea nɔ fɛɛ nɔ ni woɔ mɔ he muji yɛ heloŋ kɛ jwɛŋmɔ mli lɛ kɛjea wɔhe, ni wɔhã wɔkrɔŋkrɔŋfeemɔ lɛ aye emuu yɛ Nyɔŋmɔ gbeyeishemɔ mli.” (2 Korintobii 7:1) Tawa shɛremɔ ehiii hãaa gbɔmɔtso lɛ ni ehãaa mɔ afee krɔŋkrɔŋ, ni tsɔɔ akɛ ehãaa mɔ he atse, ejaakɛ, ebɔɔ ko yɛ tawa lɛ mli ni fiteɔ gbɔmɔtso lɛ.

Ani Biblia lɛ wieɔ nɔ ko yɛ wii loo tsofai krokomɛi ni tamɔ nakai ni akɛjieɔ hiɛtserɛ lɛ he?

Biblia lɛ etsĩii wii loo tsofai ni tamɔ nakai lɛ atã. Shi shishitoo mlai komɛi yɛ mli ni hãa wɔnaa akɛ Nyɔŋmɔ sumɔɔɔ ni wɔkɛ tsofai ni ekɛ nitsumɔ kaa mɔ he lɛ ajie wɔhiɛtserɛ. Kɛfata shishitoo mlai ni atsĩ tã kɛtsɔ hiɛ lɛ ahe lɛ, nɔ ni nyiɛ sɛɛ nɛɛ hu abaanyɛ aye abua:

  • Esa akɛ wɔkudɔ wɔjwɛŋmɔ. “Suɔmɔ Yehowa, o-Nyɔŋmɔ lɛ . . . kɛ ojwɛŋmɔ muu fɛɛ.” (Mateo 22:37, 38) “Nyɛhiɛ ahia nyɛhe nɔ jogbaŋŋ kɛmɔa shi.” (1 Petro 1:13) Kɛ́ mɔ ko kɛ tsofai tsuɔ nii yɛ gbɛ ni esaaa nɔ lɛ, enyɛŋ ekudɔ ejwɛŋmɔ lɛ jogbaŋŋ kɛmɔ shi, ni bei pii po lɛ, mɛi babaoo nyɛɛɛ akpa tsofai nɛɛ kɛnitsumɔ. Nɔ najiaŋ ni amɛbaajwɛŋ nibii kpakpai ahe lɛ, nɔ moŋ ni amɛjwɛŋɔ he daa nɛɛ ji, bɔ ni amɛbaafee amɛná tsofai nɛɛ eko.—Filipibii 4:8.

  • Esa akɛ wɔye maŋ lɛ mlai anɔ. ‘Nyɛbaa nyɛhe shi nyɛwoa nɔyelii kɛ hegbɛi ashishi.’ (Tito 3:1) Yɛ maji babaoo anɔ lɛ, awo mlai yɛ bɔ ni esa akɛ akɛ tsofai komɛi atsu nii ahã lɛ he. Kɛ́ wɔmiitao ni wɔhiɛ aba nyam yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ lɛ, esa akɛ wɔbo hegbɛi ni yeɔ lɛ toi.—Romabii 13:1.

Tawa Kɛ Ogbɔmɔtsoŋ Hewalɛnamɔ

Jeŋ Hewalɛnamɔ Gbɛjianɔtoo (World Health Organization) lɛ bɔ amaniɛ akɛ daa afi lɛ, helai ni jɛɔ tawa shɛremɔ mli kɛbaa lɛ gbeɔ mɛi aaafee akpekpei 6, ni mɛi ni fa fe 600,000, ni muɔ tawa lasu lɛ hu fata he. Susumɔ bɔ ni tawa yeɔ mɛi ni shɛreɔ lɛ kɛ ni mɛi ni muɔ elasu lɛ awui lɛ he okwɛ.

Kansa. Tsofai ni fa fe 50 yɛ tawa mli ni hãa mɔ kansa. Wolo ko (Encyclopædia Britannica) tsɔɔ mli akɛ, “mɛi ni náa kansa yɛ amɛflufla mli lɛ ateŋ oha mlijaa 90 ji mɛi ni shɛreɔ tawa.” Tawa shɛremɔ baanyɛ ahã kansa amɔ gbɔmɔtso lɛ hei komɛi tamɔ, daa, sɛ̃, flufla, mlɛbo, kɛ shamɔ tɔ lɛ.

Flufla helai. Kɛ́ mɔ ko shɛreɔ tawa lɛ, ewaaa kwraa akɛ ebaaná flufla helai tamɔ nimonia kɛ flu. Ewaaa akɛ helai tamɔ fɛ̃fɛ̃, wɔlɔmɔ fɔŋ, kɛ helai krokomɛi ni hãaa flufla lɛ atsu nii jogbaŋŋ lɛ baamɔmɔ gbekɛbii ni fɔɔ tawa lasu muu lɛ.

Tsui hela. Ewaaa akɛ strok loo tsui hela baamɔ mɛi ni shɛreɔ tawa. Kɔɔyɔɔ gbonyo (Carbon monoxide) ni yɔɔ tawa lasu mli lɛ tsɔɔ flufla lɛ mli kɛyaa la lɛ mli kɛyayeɔ kɔɔyɔɔ kpakpa, ni ji ɔsijin yɔɔ jɛmɛ lɛ najiaŋ. Ni kɛ́ ɔsijin ni yɔɔ la lɛ mli lɛ faaa lɛ, ebaabi ni tsui lɛ atsu nii waa koni enyɛ ehã gbɔmɔtso lɛ ɔsijin.

Eyeɔ bi ni yɔɔ musuŋ lɛ awui. Kɛ́ yoo ko hiɛ hɔ ni eshɛre tawa lɛ, ebaanyɛ ehã efɔ be ni ebe shɛko, gbekɛ lɛ baafee bibioo, loo enaabu ŋwɛigbɛ nɔ lɛ mli baagba enyɔ. Gbekɛbii lɛ baanyɛ aná naagbai hu yɛ amɛfluflai lɛ amli loo amɛbaagboi be ni amɛdarako.

a Tawa kɛ ehenɔi ni akɛtsu nii yɛ biɛ lɛ kɔɔ sigaret, kɛ nɔ ni blɔfo tsɛɔ lɛ cigar, kɛ bɛlɛ kɛ ehenɔi ni ashɛreɔ he. Shishitoo mla nɛɛ kɔɔ tawa ni ataa, asara, ilɛtrɔnik sigaret ni nikotin yɔɔ mli, kɛ amɛhenɔi lɛ ahe.

    Ga Woji (1980-2026)
    Shi Mli
    Botemɔ Mli
    • Ga
    • Kɛmaje
    • Bɔ Ni Misumɔɔ Lɛ Mihãa
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mlai Ni Yɔɔ He
    • Ohe Saji
    • Ohe Saji Lɛ Ahe Gbɛjianɔtoo
    • JW.ORG
    • Botemɔ Mli
    Kɛmaje