Buu-Mɔɔ INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Buu-Mɔɔ
INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Ga
@
  • ɛ
  • ɔ
  • ɛ́
  • ɛ̃
  • ɔ̃
  • ã
  • ŋ
  • á
  • BIBLIA
  • WOJI
  • ASAFOŊ KPEEI
  • w97 2/1 bf. 30-31
  • Shekem—Maŋtiase ni Yɔɔ Jɔɔ Mli Lɛ

Vidio ko bɛ kɛhã nɔ ni ohala nɛɛ.

Ofainɛ waa, be ni wɔtaoɔ wɔjie vidio lɛ, wɔná naagba ko.

  • Shekem—Maŋtiase ni Yɔɔ Jɔɔ Mli Lɛ
  • Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1997
  • Saji Ni Tamɔ Enɛ
  • Gerizim—‘Gɔŋ Nɛɛ nɔ Wɔsɔle Yɛ’
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1993
  • “Yehowa Wɔ-Nyɔŋmɔ Lɛ Wɔɔsɔmɔ”
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1986
  • Ha Yoshua Aye Abua Bo Ni Osɔmɔ Yehowa Ekaa Naa!
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1984
  • Biblia Shikpɔŋ He Nilee Ani Eja?
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1993
Kwɛmɔ Ekrokomɛi Hu
Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1997
w97 2/1 bf. 30-31

Shekem—Maŋtiase ni Yɔɔ Jɔɔ Mli Lɛ

SHEKEM maŋtiase lɛ yɛ shikpɔŋ ni Nyɔŋmɔ hala kɛha ewebii lɛ, ni yɔɔ Ebal Gɔŋ lɛ kɛ Gerizim Gɔŋ lɛ teŋ lɛ, teŋ tuuŋtu. Biɛ ji he ni—aaafee afii akpei ejwɛ ni eho nɛ lɛ—Yehowa wo Abraham shi yɛ akɛ: “Oseshi lɛ maŋɔ nɛkɛ shikpɔŋ nɛɛ mahã.”—1 Mose 12:6, 7.

Yɛ shiwoo nɛɛ kɛ gbeekpamɔ naa lɛ, Abraham nabi Yakob shĩ ebuu yɛ Shekem ni ema afɔleshaa latɛ ni etsɛ lɛ akɛ “Israel Nyɔŋmɔ Mawu lɛ.” Ekolɛ Yakob tsa nubu yɛ kpokpaa nɛɛ nɔ koni ena nu eha eweku lɛ kɛ ekooloi lɛ, ni ji nubu ko ni afii ohai abɔ sɛɛ lɛ abaatsɛ lɛ akɛ “Yakob nubu lɛ.”—1 Mose 33:18-20, NW shishigbɛ niŋmaa; Yohane 4:5, 6, 12.

Shi kɛlɛ, jeee Yakob weku lɛ mli bii lɛ fɛɛ jie ekaa kpo kɛha anɔkwa jamɔ. Dina, ni ji ebiyoo lɛ, yatao nanemɛi yɛ Kanaan obalayei ni yɔɔ Shekem lɛ ateŋ. Dina, ní no mli lɛ eji gbekɛ lolo lɛ, shi eweku lɛ buui ni yɔɔ shweshweeshwe lɛ amli ni ebɔi shisharamɔ yɛ maŋtiase ni bɛŋkɛ jɛmɛ lɛ mli, ni ebɔ nanemɛi yɛ jɛmɛ.

Te obalahii ni yɔɔ maŋtiase lɛ mli lɛ baakwɛ nɛkɛ obalayoo fro ni basharaa shi yɛ amɛ maŋtiase lɛ mli be fɛɛ be—ni anaa faŋŋ akɛ mɔ ko fataaa ehe nɛɛ amɛha tɛŋŋ? Lumɔ ko binuu ‘na lɛ, ni emɔ lɛ ni ekɛ lɛ wɔ ni efite lɛ.’ Mɛni hewɔ Dina kɛ ehe yawo oshara mli kɛtsɔ ehe ni ekɛyabɔ Kanaanbii ni bɛ jeŋba kpakpa lɛ ahe lɛ nɔ lɛ? Ani akɛni enu he akɛ ehe miihia ni ena nanemɛi yei ni ji etipɛŋfoi lɛ hewɔ? Ani eji kuɛŋtilɔ kɛ mɔ ko ni sumɔɔ ni ena heyeli tamɔ bɔ ni enyɛmimɛi hii lɛ ekomɛi ji lɛ? Kanemɔ 1 Mose mli sane lɛ, ni obɔ mɔdɛŋ akɛ ooonu haomɔ kɛ hiɛgbele ni Yakob kɛ Lea nu he, yɛ amanehulu kpele ni jɛ shisharamɔi ni amɛbiyoo lɛ tee yɛ Shekem lɛ mli kɛba lɛ shishi.—1 Mose 34:1-31; 49:5-7; kwɛmɔ June 15, 1985, Blɔfo Buu-Mɔɔ, baafa 31.

Aaafee afii 300 sɛɛ lɛ, nibii ni jɛɔ hiɛ ni akuɔ ashwieɔ teokrase gbɛtsɔɔmɔi anɔ lɛ mli baa lɛ baje kpo faŋŋ ekoŋŋ. Beni amɛshɛ Shekem lɛ, Yoshua to henaabuamɔi ni sa kaimɔ fe fɛɛ yɛ Israelbii ayinɔsane mli lɛ ekome he gbɛjianɔ. Feemɔ nɔ ni ba yɛ jɔɔ lɛ mli lɛ he mfoniri okwɛ. Gbɔmɛi ni fa fe akpeiakpe kome—hii, yei, kɛ gbekɛbii—ni jɛ Israel akutsei ekpaa mli, damɔ Gerizim Gɔŋ lɛ hiɛ. Aaafee nakai yifalɛ nɔŋŋ, ni jɛ akutsei ekpaa krokomɛi lɛ amli, damɔ Ebal Gɔŋ lɛ hiɛ, yɛ jɔɔ lɛ afã kroko.a Ni osɔfoi lɛ kɛ Yoshua damɔ jɔɔ lɛ teŋ, yɛ kpaŋmɔ adeka lɛ masɛi, yɛ Israelbii akui enyɔ lɛ ateŋ. Mɛɛ gbɛjianɔtoo ni yɔɔ fɛo nɛ!—Yoshua 8:30-33.

Bɔ ni gɔji enyɔ nɛɛ anɔ kwɔlɔ fe gbɔmɛi babaoo nɛɛ hewɔ lɛ, ehaa anaa sɔrɔto feemɔ ni yɔɔ faŋŋ ni kã amɛteŋ, ni ji shikpɔŋ ni yɔɔ fɛo kɛ nɔ ni baaa nii lɛ. Gerizim ŋwɛi gbɛ tamɔ baa ŋmɔŋ ni ebaa nii jogbaŋŋ, yɛ be mli ni Ebal nɔ̃ lɛ tamɔ lamulu su ni jwɛi bɛ nɔ. Ani obaanyɛ ofee hũumɔ ni amɛkɛ miishɛɛ hũuɔ beni Israelbii lɛ mɛɔ ni Yoshua awie lɛ he mfoniri? Gbɛɛmɔ fɛɛ gbɛɛmɔ jijeɔ yɛ nɛkɛ adebɔɔ mli henaabuamɔ he nɛɛ.

Gbɔmɛi lɛ hu kɛ amɛhe wo ŋmɛlɛtswai ejwɛ kɛmiishɛ ekpaa ni Yoshua ye ni ekɛkane ‘Mose mla wolo lɛ’ etsɔɔ amɛ lɛ mli. (Yoshua 8:34, 35) Eka shi faŋŋ akɛ, Israelbii ni damɔ Gerizim hiɛ lɛ here nɔ akɛ Amen! yɛ jɔɔmɔi lɛ eko fɛɛ eko sɛɛ, yɛ be mli ni Amen! ni mɛi ni yɔɔ Ebal hiɛ lɛ kɛɛ lɛ, maa loomɔi lɛ eko fɛɛ eko nɔ mi. Ekolɛ bɔ ni Ebal Gɔŋ lɛ nɔ shikpɔŋ lɛ baaa nii lɛ kai gbɔmɛi lɛ yɛ amanehulu ni baajɛ toigbele mli kɛba lɛ he.

Yoshua bɔ kɔkɔ akɛ: “Alomɔ mɔ ni jɛɔ etsɛ loo enyɛ lɛ!” Ni gbeei ni fa fe akpeiakpe kome fee ekome kɛhere nɔ akɛ: “Amen!” Yoshua mɛ ni nɛkɛ nɔheremɔ ni gbɛɛ waa nɛɛ naa ba shi dani etsa nɔ akɛ: “Alomɔ mɔ ni tsiɔ enaanyo husu kɛyaa sɛɛ!” Akutsei ekpaa lɛ, ni gbɔi babaoo fata amɛhe lɛ, here nɔ waa shikome ekoŋŋ akɛ: “Amen!” (5 Mose 27:16, 17) Eji oyɛ jɛmɛ kulɛ, ani be ko baashɛ ni ohiɛ baakpa nakai kpee ni afee yɛ gɔji lɛ ateŋ lɛ nɔ? Ani kulɛ ekadiŋ bɔ ni toiboo he hiaa lɛ yɛ ojwɛŋmɔ mli bɔ ni anyɛŋ agbe kɔkɔɔkɔ?

Beni eshwɛ fioo ni ebaagbo, aaafee afii 20 sɛɛ lɛ, Yoshua bua maŋ muu lɛ fɛɛ naa shikome ekoŋŋ yɛ Shekem bɔni afee ni amɛwaje amɛ yiŋkpɛɛ lɛ. Ekɛ nibii ni esa akɛ mɔ fɛɛ mɔ ahala emli nɔ ni esumɔɔ lɛ shwie amɛhiɛ. “Ŋmɛnɛ gbi nɛɛ nyɛkɔa mɔ ni nyɛaasɔmɔ,” taakɛ ekɛɛ lɛ. “Shi mi lɛ, mikɛ miwe lɛ, wɔɔsɔmɔ Yehowa!” (Yoshua 24:1, 15) Eka shi faŋŋ akɛ, nɛkɛ henaabuamɔi wuji ni kanyaa hemɔkɛyeli, ni afee yɛ Shekem nɛɛ ná gbɔmɛi lɛ anɔ hewalɛ waa diɛŋtsɛ. Ejaakɛ yɛ Yoshua gbele sɛɛ afii babaoo lɛ, Israelbii lɛ kase enɔkwayeli he nɔkwɛmɔ nɔ lɛ.—Yoshua 24:31.

Aaafee afii ohai 15 sɛɛ beni Yesu jɔɔ ehe yɛ Gerizim Gɔŋ lɛ hɔɔŋ lɛ mli lɛ, ekɛ mɔ ko ná sanegbaa ko ni yɔɔ miishɛɛ waa. Akɛni gbɛfaa kakadaŋŋ lɛ eha etɔ lɛ hewɔ lɛ, Yesu ta Yakob nubu lɛ he kɛkɛ ni Samaria yoo ni tere nu gbɛ banina lɛ. Yoo lɛ naa kpɛ ehe waa beni Yesu kɛɛ lɛ akɛ eha lɛ nu lɛ eko ni enu lɛ, ejaakɛ Yudafoi kɛ Samariabii ewieee, aahu po ni amɛaanu nu kɛjɛ amɛ nu gbɛ mli. (Yohane 4:5-9) Yesu wiemɔi ni nyiɛ sɛɛ lɛ ha enaa kpɛ ehe po fe nakai.

“Mɔ fɛɛ mɔ ni nuɔ nu nɛɛ eko lɛ, kumai baaye lɛ ekoŋŋ; shi mɔ ni nuɔ nu ni mi maha lɛ lɛ eko lɛ, kumai yeŋ lɛ dɔŋŋ kɛaatee naanɔ; shi moŋ, nu ni maha lɛ lɛ, aaatsɔ nu hiŋmɛi ni baa kɛyaa naanɔ wala mli yɛ emli.” (Yohane 4:13, 14) Feemɔ miishɛɛ ni yoo lɛ baaná yɛ nakai shiwoo lɛ he lɛ he mfoniri okwɛ, ejaakɛ nɛkɛ nubu ni mli kwɔ nɛɛ mli nuyɛɛ ji nitsumɔ ni wa waa diɛŋtsɛ. Yesu tee nɔ etsɔɔ mli akɛ yɛ bɔ ni amɛhe hiaa yɛ yinɔsane mli lɛ fɛɛ sɛɛ lɛ, Yerusalem kɛ Gerizim Gɔŋ lɛ fɛɛ jeee jamɔ mli hei ni he hiaa, ni atsɔɔ nɔ abɛŋkɛɔ Nyɔŋmɔ dɔŋŋ. Tsui mli shihilɛ kɛ jeŋba ji nɔ ni he hiaa, shi jeee he ko pɔtɛɛ. “Anɔkwa jalɔi lɛ aaaja tsɛ lɛ yɛ mumɔ kɛ anɔkwale mli,” taakɛ ekɛɛ lɛ. “Ejaakɛ mɛi ni jaa lɛ nɛkɛ, tsɛ lɛ hu taoɔ.” (Yohane 4:23) Kwɛ bɔ ni nakai wiemɔi lɛ shɛjeɔ mɔ mii waa! Shikome ekoŋŋ lɛ, nɛkɛ jɔɔ nɛɛ batsɔ he ni awo gbɔmɛi hewalɛ yɛ koni amɛsɔmɔ Yehowa.

Ŋmɛnɛ, Nablus maŋtiase lɛ kã blema Shekem ni etsɔ amaŋfɔ lɛ masɛi. Gerizim kɛ Ebal Gɔji lɛ yeɔ jɔɔ lɛ nɔ lolo, ni amɛmamɔ shi akɛ nibii ni eho lɛ ahe odasefoi ni efee dioo. Anyɛɔ ayakwɛɔ Yakob nubu, ni yɔɔ nɛkɛ gɔji nɛɛ ashishi lɛ lolo. Yɛ be mli ni wɔjwɛŋɔ nibii ni tee nɔ yɛ jɛmɛ lɛ anɔ lɛ, ekaiɔ wɔ yɛ bɔ ni ehe hiaa ni wɔfi anɔkwa jamɔ sɛɛ, taakɛ Yoshua kɛ Yesu tsɔɔ wɔ ni wɔfee lɛ he.—Okɛto Yesaia 2:2, 3 he.

[Shishigbɛ niŋmai]

a Akutsei ekpaa ni damɔ Gerizim Gɔŋ lɛ hiɛ lɛ ji Simeon, Levi, Yuda, Isakar, Yosef, kɛ Benyamin. Akutsei ekpaa ni damɔ Ebal Gɔŋ lɛ hiɛ lɛ ji Ruben, Gad, Asher, Zebulun, Dan, kɛ Naftali.—5 Mose 27:12, 13.

[He ni Mfoniri ni yɔɔ baafa 31 lɛ Jɛ]

Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.

    Ga Woji (1980-2026)
    Shi Mli
    Botemɔ Mli
    • Ga
    • Kɛmaje
    • Bɔ Ni Misumɔɔ Lɛ Mihãa
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mlai Ni Yɔɔ He
    • Ohe Saji
    • Ohe Saji Lɛ Ahe Gbɛjianɔtoo
    • JW.ORG
    • Botemɔ Mli
    Kɛmaje