Buu-Mɔɔ INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Buu-Mɔɔ
INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Ga
@
  • ɛ
  • ɔ
  • ɛ́
  • ɛ̃
  • ɔ̃
  • ã
  • ŋ
  • á
  • BIBLIA
  • WOJI
  • ASAFOŊ KPEEI
  • w94 11/1 bf. 23-27
  • Wɔweku ni Ji Héyelilɔi ni Yɔɔ Bosnia lɛ Ayelikɛbuamɔ

Vidio ko bɛ kɛhã nɔ ni ohala nɛɛ.

Ofainɛ waa, be ni wɔtaoɔ wɔjie vidio lɛ, wɔná naagba ko.

  • Wɔweku ni Ji Héyelilɔi ni Yɔɔ Bosnia lɛ Ayelikɛbuamɔ
  • Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1994
  • Saneyitsei Bibii
  • Mɔdɛŋbɔɔ ni Efee Efolo?
  • Wɔshɛ Travnik Maŋ lɛ Mli
  • Wɔtsa nɔ Kɛtee Zenica
  • Sɛɛkuu kɛ Shia Yaa
Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1994
w94 11/1 bf. 23-27

Wɔweku ni Ji Héyelilɔi ni Yɔɔ Bosnia lɛ Ayelikɛbuamɔ

YEHOWA ODASEFOI kɛ amɛhe wooo maŋkwramɔŋ tai amli. (Yohane 17:16) Shi, akɛni amɛnyiɛɔ Paulo ŋaawoo lɛ sɛɛ akɛ amɛfee ekpakpa “titri lɛ kɛha wɔweku ni ji héyelilɔi lɛ” hewɔ lɛ, amɛkɛ oyaiyeli yayeɔ amɛbuaa amɛnanemɛi Kristofoi ni yɔɔ hei ni awuɔ tai yɛ lɛ. (Galatabii 6:10, Beck) Beni 1993-94 fɛ̃i be lɛ bɛŋkɛɔ lɛ, Odasefoi ni jɛ Austria kɛ Croatia kɛ amɛwala wo oshara mli koni amɛkɛye amɛbua amɛweku ni ji héyelilɔi ni yɔɔ Bosnia lɛ. Amɛ amaniɛbɔɔ ji nɔ ni nyiɛ sɛɛ nɛɛ.

Kɛjɛ March kɛyashi October 1993 lɛ, anaaa gbɛ ko kwraa ni abaatsɔ nɔ akɛ yelikɛbuamɔ nibii amaje kɛya Bosnia. Shi, yɛ October shishijee gbɛ lɛ, nɔyelɔi lɛ ha ale akɛ ekolɛ abaanyɛ akɛ nibii awo tsɔnei amli ni akɛya. Kɛlɛ enɛ baafee nitsumɔ ko ni yɔɔ oshara waa lolo, ejaakɛ aawu ta waa yɛ Bosnia husui sɔrɔtoi lɛ fɛɛ naa.

Shi kɛlɛ, yɛ Jufɔ, October 26, 1993 lɛ, wɔ tsɔnei wuji lɛ fã kɛjɛ Vienna ní amɛwo niyenii kɛ lai ni tsiimɔ shɛɔ tɔn 16 kɛha nanemɛi Kristofoi ni yɔɔ Bosnia lɛ. Wɔtsɛ wɔ kpokpaa wulu nɔ kpee shishi tsitsinaatsɛɛ nii lɛ koni akɛle mɛi ni wɔji.

Beni wɔyashɛ Croatia kɛ Bosnia husu lɛ naa lɛ, anyiɛ wɔhiɛ kɛtee asraafoi ŋsara ko mli ni aje gbɛ akwɛ wɔ tsɔnei wuji nɛɛ amli jogbaŋŋ kɛmɔ shi. Akpɛlɛɛɛ gbɛ ni wɔbi ni aha wɔtsɔ̃ Serbiabii akpokpaa nɔ lɛ nɔ. Abaaŋmɛ wɔ gbɛ ni wɔtsɔ Bosnia maŋ lɛ teŋgbɛ pɛ—kɛtsɔ he ni awuɔ ta lɛ yɛ lɛ tuuŋtu!

Mɔdɛŋbɔɔ ni Efee Efolo?

Beni asraafoi nyiɛɔ wɔhiɛ kɛjɛɔ hei ni amɛkwɛɔ tsɔnei lɛ amli yɛ lɛ ekome kɛyaa he kroko lɛ, belɛ wɔmiinu okpɛlɛmii kɛ tui ni atswaa kɛjɛɔ tawuu tsɔnei amli lɛ agbɛɛmɔ ni tsimɔɔ mɔ toi lɛ ahe. Nyɔɔŋ mli lɛ, wɔkɛ wɔ tsɔnei lɛ tsɔ koo ko mli, ni asraafoi atawuu tsɔnei enyɔ kɛ jeep kome nyiɛ wɔhiɛ. Wɔ tsɔnei lɛ nyiɛ blɛoo diɛŋtsɛ kɛtsɔ hei ni awuɔ ta lɛ yɛ lɛ! Nɔ fɛɛ nɔ tee nɔ jogbaŋŋ kɛha wɔ kɛyashi leebi, kɛkɛ ni abɔi tu tswaa kɛtsɔ wɔyiteŋ, ni enɛ ha ehe bahia ni wɔyatee wɔhe yɛ gɔŋkpɔ ko sɛɛ. Yɛ be fioo sɛɛ lɛ, amɛkpa tu lɛ tswaa, ni wɔtsa wɔgbɛfaa lɛ nɔ.

Beni wɔyashɛ asraafoi ŋsara ko mli lɛ, asraafonyo nukpa ni kwɛɔ amɛnɔ lɛ bi wɔ mɛi ni wɔji kɛ nɔ ni wɔtaoɔ. Beni wɔtsɔɔ wɔyiŋtoo lɛ, nɔ ni ekɛɛ ji akɛ: “Bɔ fɛɛ bɔ ni fee lɛ, nyɛnitsumɔ nɛɛ yeŋ omanye kɔkɔɔkɔ. Nyɛnyɛŋ nyɛje kpo kɛjɛ ŋsara nɛɛ mli kɛya he ko, nyɛnyɛŋ nyɛya aaashɛ abasaŋ fioo ko po. Hɔmɔ miiye mɛi yɛ maŋ lɛ mli waa diɛŋtsɛ akɛ, gbɔmɛi lɛ baatutua nyɛ ni amɛbaaju nyɛ nibii fɛɛ yɛ nyɛdɛŋ.” Ewo wɔ hewalɛ ni wɔku wɔsɛɛ wɔya he ni wɔjɛ kɛba.

Ani wɔ mɔdɛŋbɔɔ lɛ ‘yeee omanye kɔkɔɔkɔ’? Ani eeefee efolo akɛ wɔɔkpa gbɛ akɛ wɔɔfa gbɛ kɛtsɔ hei ni awuɔ ta yɛ, ni hɔmɔ miiye amɛ waa hu lɛ, ni kɛlɛ wɔbaa wɔjatsui lɛ kɛ wɔwala fɛɛ yi? Ehe bahia ni wɔkpɛ yiŋ ko ni hiɛdɔɔ yɔɔ he. Wɔnu tui atswiamɔ kɛ okpɛlɛmii agbɛɛmɔ ni naa wa waa momo. Beni wɔkɛ asraafoi lɛ yeɔ jenamɔ lɛ, wɔnyɛ wɔna akɛ amɛsaa amɛhe kɛha ta mli shihilɛ ni wa waa lɛ. Amɛwo atadei ni tuŋtɛ tsɔɔɔ mli yɛ nɔ ni amɛwo momo lɛ nɔ, ni amɛkɛ tawuu nii babaoo esaa amɛhe jogbaŋŋ. Mɔ ni hoɔ nii ehaa amɛ lɛ po tsotsoro tu ni tswaa tuŋtɛi pii shikome lɛ eko yɛ esɛɛ. Ni naa wɔ ni wɔwo shɛɛt, ni wɔfi tai, ni wɔtsɛ tsitsinaatsɛɛ nii! Ani nilee yɛ mli akɛ wɔtsa nɔ?

Wɔshɛ Travnik Maŋ lɛ Mli

Etamɔ nɔ ni wɔhiɛnɔkamɔ pɛ ji ni wɔkɛ kuu ni ji etɛ ni fata ta ni awuɔ nɛɛ he lɛ ayawie kɛha gbeekpamɔ. Enɔ jetsɛremɔ lɛ, wɔbi obalayoo ko kɛji ele he ni wɔbaanyɛ wɔna kuu lɛ asraafoi anitsumɔ he yitso lɛ yɛ. Nɔ ni ekɛɛ wɔ ji: “Ekɛ biɛ jekɛɛɛ. Kɛ nyɛtsɔ koo lɛ mli lɛ, nyɛbaana tsu ko ni tsutsu lɛ eji helatsamɔ he.” Wɔhe miitswa shi waa akɛ wɔya jɛmɛ. Asraafoi lɛ ahiɛ fee amɛ yaa akɛ wɔna ekaa akɛ wɔbaashi amɛ ŋsara lɛ mli ni wɔhiɛɛɛ tui.

Tsutsu helatsamɔ he lɛ efite kwraa, shi asraafonyo nukpa ko yɛ jɛmɛ. Ekpɛlɛ nɔ akɛ ebaaye ebua wɔ, ni ewo wɔ ŋaa akɛ wɔkɛ amɛ onukpa ni kwɛɔ amɛ fɛɛ amɛnɔ lɛ ayawie klɛŋklɛŋ. Ekɛ wɔ wo ekar ni egbɔjɔ lɛ mli ni ekudɔ tsɔne lɛ kɛ foi diɛŋtsɛ kɛtsɔ he ni awuɔ ta lɛ yɛ lɛ. Wɔyawa yɛ tsu ko he, ni asraafonyo nukpa ni kwɛɔ amɛnɔ lɛ kpɛlɛ akɛ ekɛ wɔ baawie yɛ tsu ko ni mli ewo duŋ kpii mli.

Ekɛɛ wɔ akɛ: “Nyɛ gbɛkɛ lɛ, kulɛ wɔmiitao wɔtswa nyɛ tu. Mɛni nyɛtaoɔ?”

“Yehowa Odasefoi ji wɔ, ni wɔmiitao wɔkɛ yelikɛbuamɔ nibii ayaha wɔnyɛmimɛi lɛ.”

Enaa kpɛ ehe fioo—ni ena he miishɛɛ hu—ejaakɛ otsii saŋŋ nɛ ni tsɔnei ni kɛ yelikɛbuamɔ nibii hoɔ lɛ eko kwraa ekaaa akɛ ebaaho kɛya Bosnia maŋ lɛ mli. Beni akwɛ wɔjatsui lɛ amli jogbaŋŋ agbe naa lɛ, aŋma wolo aha wɔ ni amɛkɛma nɔ mi. Gbi gbɛkɛ ni tsɔ hiɛ lɛ, no mli lɛ wɔsusu akɛ wɔnaŋ hegbɛ ko kwraa ni wɔkɛaatsa wɔ gbɛfaa lɛ nɔ, shi amrɔ nɛɛ wɔbaanyɛ wɔtsa nɔ ni ehe ehiaaa ni wɔna mɛi ni baabu wɔhe!

Wɔkɛ wɔtsɔnei lɛ tsɔ koo lɛ mli, ni wɔtsɔ hei ni asraafoi lɛ kwɛɔ tsɔnei amli yɛ lɛ babaoo, ni bei komɛi po lɛ, wɔkɛ tsɔnei lɛ tsɔɔ hei ni awuɔ yɛ lɛ. Yɛ oshara lɛ fɛɛ sɛɛ lɛ, wɔyashɛ Travnik shweshweeshwe. Asraafonyo ko ni nu akɛ wɔbashɛ jɛmɛ lɛ jo foi kɛtee shia ni wɔnyɛmimɛi lɛ ebua amɛhe naa yɛ lɛ. Ekɛ bolɔmɔ yakɛɛ amɛ akɛ: “Nyɛwebii lɛ kɛ tsɔnei wuji komɛi eba biɛ!” Bo diɛŋtsɛ feemɔ amɛmiishɛɛ lɛ he mfoniri okwɛ. Wɔloo niyenii kɛtee shia lɛ mli, ni wɔkɛ amɛ wie fioo pɛ, ejaakɛ esa akɛ wɔtsa nɔ. Duŋ ebɔi woo, ni gbɛ jekɛmɔ aaashɛ kilomitai 32 kɛ tɔlɛ ka wɔhiɛ lolo.

Wɔtsa nɔ Kɛtee Zenica

Kar ko nyiɛ wɔhiɛ ni ebu wɔhe kɛtsɔ koo lɛ mli kɛ foi diɛŋtsɛ. Mɛi komɛi wie akɛ wɔnyɛŋ wɔshɛ Zenica kɔkɔɔkɔ, shi wɔyashɛ jɛmɛ kɛ̃. Etamɔ nɔ ni awerɛho shihilɛ ko ebaha maŋ lɛ nɔ kwraa. Anaaa kanei yɛ he ko he ko ni kar ko kwraa hu enyiɛɛɛ gbɛjegbɛi lɛ anɔ. Awo Zenica maŋ lɛ he ka yɛ he fɛɛ he, ni enɛ eha hɔmɔ kɛ haomɔ kpele diɛŋtsɛ eba.

Beni wɔkɛ tsɔnei lɛ nyiɛ gbɛjegbɛ lɛ nɔ lɛ, wɔna naakpɛɛ nɔ ko—Kristofoi yei enyɔ ni miiye odase! Wɔna wɔle akɛ gbi ni tsɔ hiɛ lɛ mli, beni amɛtee kpee lɛ, akpɛ yiŋ akɛ nyɛmimɛi hii lɛ baaya koo lɛ mli ni amɛyatao niyenii, ejaakɛ amɛniyenii fɛɛ eta kwraa. Wɔbashɛ jɛmɛ yɛ be ni sa mli! Wɔjie jatsui lɛ kɛjɛ tsɔnei lɛ ekome mli leebi ŋmɛji ejwɛ, be mli ni mɔ ko kwraa bɛ gbɛjegbɛ lɛ nɔ.

Enɔ jetsɛremɔ lɛ, wɔyana asraafonyo nukpa ko, ni efee lɛ naakpɛɛ waa akɛ wɔnyɛ wɔbashɛ Zenica. Agbɛnɛ wɔbi lɛ akɛ ani wɔfa gbɛ kɛya he ni tsa nɔ, ni ji Sarajevo lɛ lo.

Asraafonyo nukpa lɛ kɛɛ: “Nyɔji saŋŋ nɛ ni mɔ ko kwraa ekako akɛ ekɛ tsɔne baaya jɛmɛ.” Naagbee lɛ, eŋmɛ wɔ gbɛ akɛ wɔtsɔ gɔji lɛ anɔ kɛya. Ni ebɔ wɔ kɔkɔ akɛ: “Shi miikɛɛ nyɛ akɛ, nyɛ jɛmɛ shɛɛ baawa waa diɛŋtsɛ. Mikpaaa shi akɛ nyɛ tsɔnei nɛɛ ahe wa bɔ ni amɛbaanyɛ amɛyashɛ he ni nyɛyaa lɛ shweshweeshwe.”

Jeee sane he asraafonyo nukpa lɛ woɔ. Beni eshwɛ kilomitai 40 pɛ ni wɔbaashɛ Sarajevo lɛ, ebalɛ akɛ esa akɛ wɔyalɔgɔ shi aaafee kilomitai 140 kɛtsɔɔ koo mli kɛya! Wɔhiɛ kpaŋ nyiɛmɔ ni wɔnyiɛ kɛjɛ Zenica kɛtsɔ Sarajevo kɛbaje Jablanica, ni he wɔ gbii etɛ kɛ jenamɔ shii enyɔ, ní bei pii lɛ, wɔnyiɛɔ aaashɛ kilomitai enumɔ pɛ yɛ ŋmɛlɛtswaa kome mli nɛɛ nɔ kɔkɔɔkɔ. Jeee “gbɛ” diɛŋtsɛ ni, shi asraafoi atawuu tsɔnei ni etsɔ jɛmɛ aahu lɛ eha jɛmɛ etsɔ gbɛ. Wɔkɛ wɔ tsɔnei lɛ tsɔ tɛsaai kɛ bui anɔ. Bei babaoo ji bei ni wɔkɛ tsɔnei lɛ nyiɛɔ ni wɔsuuu kane, ni shwɛ sharao ni wɔshane yɛ gɔŋ ko nɔ kɛyabote jɔɔ mli, shii enyɔ sɔŋŋ. Asraafoi atsɔne ko ni nyiɛ wɔ tsɔnei lɛ asɛɛ lɛ su ekane lɛ fioo kɛkɛ, ni oya nɔŋŋ kɛkɛ ni abɔi lɛ tu tswaa. Bei komɛi lɛ, ehe hiaa ni wɔsaa nu hiɛ agbai ni efite lɛ dani wɔtsɔ nɔ, aloo wɔsaa wɔ tsɔnei lɛ atai.

Beni wɔyashɛ Sarajevo maŋ lɛ klotia lɛ, wɔbi akɛ wɔmiitao ni wɔkɛ asraafonyo nukpa ni kwɛɔ jɛmɛ nɔ lɛ awie. Beni wɔmɛɔ lɛ, wɔna tsɔne wulu ko nyiɛ gbɛjegbɛ lɛ nɔ ni eloo gbohii nyɔŋma kɛ gbɔmɛi ayitsei yɛ kotoku mli; asraafoi komɛi miibi ni akɛ gbohii lɛ aha amɛ—nɔ ko ni yɔɔ gbeyei waa, ni eha wɔshwe gbi ni tai fɛɛ asɛɛ baafo kwraa lɛ waa diɛŋtsɛ.—Yesaia 2:4.

Leebi ŋmɛji 10:00 mli lɛ, yɛ naagbee lɛ aha wɔteŋ mɔ kome hegbɛ akɛ ebaanyɛ ekɛ asraafonyo nukpa lɛ kɛ enukpai krokomɛi ni fata ehe lɛ awie yɛ tsu ko ni mli ewo duŋ, ni kɛnrɛ pɛ asu yɛ mli lɛ mli.

Asraafonyo nukpa lɛ bi akɛ: “Namɛi ji nyɛ?”

“Yehowa Odasefoi ji wɔ. Wɔmiitao wɔkɛ niyenii ayaha wɔnanemɛi Odasefoi lɛ yɛ Sarajevo.”

“Ani nyɛle akɛ Yehowa Odasefoi pii yɛ Sarajevo?”

“Hɛɛ, no hewɔ wɔyɔɔ biɛ lɛ.”

Kɛkɛ ni asraafonyo nukpa lɛ tsɛ Odasefonyo ko gbɛi. “Ani nyɛle lɛ?”

“Hɛɛ, wɔnaanyo ni.”

“Mi hu minaanyo ni,” asraafonyo nukpa lɛ kɛɛ. “Wɔ fɛɛ wɔtee skul kome. Kɛjɛ be ni ebatsɔ Odasefonyo nɛɛ, minaa ehe miishɛɛ waa fe tsutsu lɛ. Efee nibii babaoo diɛŋtsɛ eha nyɛ. Nyɛfainɛ nyɛgbaa wɔ Yehowa Odasefoi ahe saji babaoo.”

Wɔgba sane ŋmɛlɛtswaa kome sɔŋŋ, ni no sɛɛ lɛ wɔha amɛ woji tɛtrɛbii kɛ woji bibii fe nyɔŋma kɛ enyɔ. Yɛ wɔkɛ lɛ kpee ni ji enyɔ sɛɛ lɛ, asraafonyo nukpa lɛ kpɛlɛ akɛ ebaato gbɛjianɔ krɛdɛɛ eha wɔ koni wɔnyɛ wɔkɛ yelikɛbuamɔ nibii lɛ ayaha Sarajevo nyɛmimɛi lɛ.

Enɛ jeee nitsumɔ bibioo. Gbɔmɛi aaashɛ 30, ni mɛi ni jeee Odasefoi po fata he lɛ ateŋ mɔ fɛɛ mɔ fimɔ jatsui ni tsiimɔ shɛɔ kilogram 27 ni amɛtere kɛtee. Amɛgbo deŋme aahu kɛjɛ gbɛkɛ ŋmɛji 8:00 kɛyashi leebi ŋmɛji 5:00, yɛ gbɛkɛ sɔrɔtoi enyɔ mli—ni fɛɛ fee ŋmɛlɛtswai 18. Onukpa ko gba akɛ ekutsoŋbii lɛ ahe jɔ̃ amɛhe yɛ yelikɛbuamɔ nibii ni akɛba lɛ ahe, aahu akɛ amɛkɛ nyɛmimɛi lɛ kula shi ni amɛda Yehowa shi! Yɛ anɔkwale mli, aha amɛ niyenii lɛ eko.

Bo diɛŋtsɛ feemɔ miishɛɛ ni wɔnyɛmimɛi lɛ na beni amɛnine shɛ yelikɛbuamɔ nibii ni tsiimɔ shɛɔ kilogram 11,000 nɔ lɛ he mfoniri okwɛ! No mli lɛ shihilɛ lɛ mli ewa waa. Ahɔ̃ɔ ashikishaŋ kilogram kome kɛjɛ DM450 kɛyashi DM1,000 (kɛjɛ $300 kɛyashi $660, U.S.). Ahɔ̃ɔ lai ke kome aaashɛ DM400 ($260, U.S.), kɛ mu ni akɛwoɔ tsɔne mli lɛ tɔ kome DM30 ($20, U.S.).

Etamɔ nɔ ni wɔna nyɔmɔwoo yɛ oshara fɛɛ oshara ni wɔkɛkpe yɛ gbɛ lɛ nɔ lɛ he. Wɔmli fili wɔ waa akɛ wɔɔsusu miishɛɛ ni wɔnyɛmimɛi lɛ na beni amɛnine shɛ yelikɛbuamɔ nibii ni akɛmaje nɛɛ anɔ lɛ he. Eji niiashikpamɔ ni amɛ—kɛ wɔ hu—hiɛ kpaŋ nɔ kɔkɔɔkɔ. Shi agbɛnɛ esa akɛ wɔbɔi kaa ni ka wɔhiɛ ni ji bɔ ni wɔɔfee wɔku wɔsɛɛ kɛya shia lɛ he susumɔ.

Sɛɛkuu kɛ Shia Yaa

Wɔbi asraafonyo nukpa lɛ akɛ: “Nɛgbɛ wɔbaanyɛ wɔtsɔ kɛku wɔsɛɛ?”

Ni eha hetoo akɛ: “He ni nyɛtsɔ kɛba lɛ nɔŋŋ.”

Etɔ wɔ waa, ni wɔtsɔnei lɛ amli mu lɛ hu faaa, ni wɔbɛ tai kroko ni kɛ eko jwa ni wɔkɛbaatsake. Nugbɔ hu bɔi nɛmɔ, ni wɔnyɛɛɛ wɔnyiɛ ŋmɔtɔ lɛ mli kɛya. No hewɔ lɛ wɔbi asraafonyo nukpa lɛ kɛji wɔbaanyɛ wɔya wuoyigbɛ moŋ.

Ekɛɛ wɔ akɛ: “Aawuu ta waa yɛ jɛmɛ gbɛ. Kwakwe po nyɛŋ etsɔ jɛmɛ shweshweeshwe.” Shi, yɛ be ko sɛɛ lɛ, esaa esusu sane lɛ he ekoŋŋ. Kɛkɛ ni ekɛɛ: “Nyɛyakaa nyɛkwɛa. Bɛ nakai nɔŋŋ nyɛfee ni nyɛkɛbashɛ biɛ.”

Ebalɛ akɛ esa akɛ wɔshi tsɔne kome yɛ biɛ, koni wɔja mu ni yɔɔ mli lɛ mli wɔwo tsɔnei etɛ ni eshwɛ lɛ amli. Wɔshi jɛmɛ maŋkɛ̃ ni wɔkɛ tsɔnei lɛ nyiɛ ekoŋŋ kɛtsɔ kooi lɛ amli.

Wɔna naagbai yɛ wɔsɛɛkuu lɛ hu mli. Wɔyanina asraafoi atsɔne ko ni egbee ekoŋ nɔ, ni etsĩ nu hiɛ agba ko ni sa akɛ wɔtsɔ nɔ lɛ afa fioo. Wɔna akɛ kɛ wɔbaanyɛ wɔjie etai lɛ ekome pɛ lɛ, wɔbaana gbɛ ni da bɔ ni sa ni wɔtsɔ jɛmɛ kɛho.

Wɔkpa asraafonyo ko ni hiɛ tu kɛdamɔ shi lɛ fai. “Ofainɛ ani wɔbaanyɛ wɔjie tai lɛ koni kɛ wɔtsɔ nu agba lɛ nɔ lɛ, ní wɔsaa wɔkɛwo he ekoŋŋ?”

“Kɛ nyɛta tai nɛɛ he lɛ, mitu ni mihiɛ nɛɛ baana nitsumɔ etsu,” nɛkɛ ji bɔ ni asraafonyo lɛ kɛɛ wɔ, kɛkɛ ni eta tu lɛ ema wɔnɔ.

Wɔna akɛ ebaahi akɛ wɔfee kɔfe fioo ni wɔha asraafonyo lɛ kɔɔpoo kome. Wɔkɛ ŋmɛlɛtswai saŋŋ gba lɛ 1991 majimaji ateŋ kpeei ni wɔfee, tamɔ nɔ ni afee yɛ Zagreb lɛ ahe saji. No sɛɛ lɛ, etsui ba shi fioo, ni eŋmɛ wɔ gbɛ akɛ wɔbaanyɛ wɔjie tai lɛ agbɛnɛ.

Ni wɔshɛ Jablanica maŋ lɛ mli lɛ, wɔteŋ mɔ kome kɛ asraafonyo nukpa lɛ wie ni etsɔɔ lɛ gbɛ ni wɔtaoɔ wɔtsɔ nɔ kɛya. Enyɛɛɛ ehe nɔ ni ekɛ lɛ wieɔ lɛ eye kwraa. “Okɛɛ nyɛmiitao nyɛtsɔ Neretva Valley gbɛ kɛya?”

Shishinumɔ yɛ he akɛ eshe gbeyei waa eha wɔ. Asraafoi akui sɔrɔtoi enyɔ yɔɔ Neretva Valley gɔji lɛ biɛ kɛ biɛ fɛɛ. Mɔnɛ miitswa mɔnɛ tu, ni mɔnɛ hu miitswa mɔnɛ be fɛɛ be. Gbɛ lɛ jekɛmɔ aaashɛ kilomitai 16 ehiii kwraa ni osharai yɛ nɔ. Asraafonyo lɛ kɛɛ wɔ akɛ: “Nakai gbɛ lɛ nɔ yɔɔ, ni nyɛkɛɛ jɛmɛ nyɛsumɔɔ ni nyɛtsɔ kɛya lɛ?”

Beni esusu sane lɛ he saŋŋ sɛɛ lɛ, asraafonyo nukpa lɛ wie akɛ wɔbaanyɛ wɔya—shi ja onukpai komɛi ni aje gbɛ aha amɛ gbɛŋmɛɛ woji fata wɔhe dã. Shi, nɛkɛ onukpai nɛɛ sumɔɔɔ ni amɛfata wɔhe kɛya! Yɛ naagbee lɛ, wɔkɛɛ amɛ akɛ amɛbɔ mɔdɛŋ ni amɛnine ashɛ mɛi ni yɔɔ fã kroko lɛ nɔ ni amɛkɛɛ amɛ akɛ wɔmiitao wɔho. Wɔbaatsɔ jɛmɛ kɛho enɔ leebi ni mɔ ko enyiɛɛɛ wɔhiɛ.

Wɔkɛ niŋmaa agboi ŋmala wɔ tsɔnei lɛ ahe akɛ amɛwo yelikɛbuamɔ nibii ni akɛyaaha mɛi. Kɛkɛ ni wɔsɔle, ni no sɛɛ lɛ wɔkɛ tsɔnei lɛ yi jɔɔ lɛ mli. Wɔkpɛlɛ nɔ akɛ kɛ amɛbɔi wɔ tu tswaa lɛ, wɔwoŋ tsɔne lɛ foi, no lɛ, ebaaha amɛna wɔhe jwɛŋmɔ fɔŋ.

Wɔtsɔ nu agba lɛ hiɛ kɛyaje faa lɛ sɛɛ, ni wɔtsa nɔ kɛtsɔ jɔɔ kroko hu ni tsa nɔ lɛ mli, ni wɔho kooloi agbohii kɛ asraafoi atsɔnei kɛ tawuu tsɔnei babaoo ni efite he. Shi trukaa nɔŋŋ kɛkɛ ni wɔna okpɛlɛmii bibii ni afuɔ yɛ shikpɔŋ lɛ ekomɛi yɛ gbɛ lɛ nɔ, no hewɔ lɛ wɔnyɛŋ wɔtsɔ jɛmɛ kɛho. Wɔnyɛ tsɔne lɛ bɛlɛ lɛ nɔ ni egbɛɛ waa aahu kɛyashi asraafoi enyɔ komɛi fili wɔ kɛjɛ tɛsaa ko sɛɛ. Ni amɛbi wɔ akɛ: “Namɛi ji nyɛ? Mɛni nyɛtaoɔ?”

Beni wɔtsɔɔ mɛi ni wɔji sɛɛ lɛ, wɔbi amɛ ni amɛjie okpɛlɛmii lɛ kɛjɛ gbɛ lɛ nɔ, ni amɛkpɛlɛ. Yɛ naagbee lɛ, wɔyashɛ afã kroko lɛ.

Beni asraafoi ni yɔɔ jɛmɛ lɛ na wɔ lɛ amɛnaa kpɛ amɛhe. Amɛje kpo blɛoo kɛjɛ amɛteemɔ hei lɛ kɛba, ni amɛbɛŋkɛ wɔ tsɔnei lɛ yɛ be mli ni amɛta amɛtui lɛ yɛ wɔnɔ. Wɔkɛ wɔ gbɛŋmɛɛ woji lɛ kɛ tsɔnei lɛ akadimɔ nii, ni wɔjie yɛ tsɔnei lɛ ahe, yɛ wɔ shweshweeshwe feemɔ hewɔ, beni wɔtsɔɔ hei ni awuɔ ta lɛ yɛ lɛ fɛɛ tsɔɔ amɛ.

Asraafoi lɛ ekome kɛɛ akɛ: “Mɔ ko mɔ ko kpaaa nyɛ gbɛ. Te nyɛfee tɛŋŋ nyɛbashɛ biɛ?”

Atsuuu wɔnibimɔ lɛ he nii, no hewɔ lɛ atswaaa mɛi ni yɔɔ nɛkɛ hei ni yɔɔ afa nɛɛ ateŋ mɔ ko kwraa adafi akɛ wɔmiiba! Asraafonyo nukpa lɛ tsa nɔ akɛ: “Wɔfee wɔtui lɛ klalo, ni kulɛ wɔbaabɔi tswaa nɔŋŋ.”

Wɔbi amɛ nɔ hewɔ ni amɛtswaaa lɛ.

Ni asraafonyo lɛ jie naa akɛ: “Mileee nɔ hewɔ. Miheɔ miyeɔ akɛ nakai ji bɔ ni ato akɛ eba yɛ nyɛhe. Shi beni wɔkwɛ wɔshwɛdei ni wɔkɛtsuɔ nii lɛ amli lɛ, wɔna ‘yelikɛbuamɔ nibii ni akɛyaaha mɛi’ ni aŋma yɛ nyɛtsɔne lɛ he lɛ, ni no hewɔ lɛ wɔleee nɔ ni wɔbaafee nyɛ. No hewɔ ni nyɛbashɛ biɛ shweshweeshwe lɛ.” Sɛɛ mli lɛ wɔjɛ wɔtsuiaŋ tɔ̃ɔ wɔsɔle kɛda Yehowa shi yɛ hebuu ni ekɛha wɔ nɛɛ he.

Eyɛ mli akɛ amɛshihilɛ lɛ mli wa waa moŋ, shi mumɔ ni wɔnyɛmimɛi hii kɛ yei Bosniabii lɛ yɔɔ lɛ woɔ mɔ hewalɛ waa. Amɛjaa heloonaa nii ni amɛyɔɔ lɛ kɛ hemɔkɛyeli wiemɔi babaoo hu ni woɔ mɔ hewalɛ. Yɛ Zenica nɛkɛ lɛ, amɛyɛ Odasefoi 40 ni yɔɔ ekaa yɛ jɛmɛ, ni gbɛgbalɔi krɛdɛɛi 2, kɛ gbɛgbalɔi awalɔi 11, kɛ mɛi heei 14 ni abaptisi amɛ fata he. Odasefoi 65 kɛ gbɛgbalɔi awalɔi 4 ni eshwɛ yɛ Sarajevo maŋ lɛ mli lolo lɛ miifee Biblia mli nikasemɔ 134. Kɛ aja mli lɛ, Odasefoi lɛ yeɔ ŋmɛlɛtswai 20 daa nyɔŋ nɔ, ni amɛkɛ mɛi krokomɛi wieɔ Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ he sanekpakpa lɛ he.

Lɛlɛŋ, Yehowa Odasefoi feɔ jeŋ muu fɛɛ héyelilɔi aweku ko. Amɛjɛɔ suɔmɔ mli amɛkɛ amɛwala woɔ oshara mli koni amɛkɛfee mɛi ni amɛkɛyɔɔ hemɔkɛyeli lɛ mli lɛ ejurɔ—mɛi ni ekolɛ amɛkɛ amɛ ekpeko dã po. Mɛni hewɔ? Ejaakɛ amɛsumɔɔ amɛ. Yesu Kristo kɛɛ: “Kɛji nyɛsumɔɔ nyɛhe lɛ, no mɛi fɛɛ kɛaale akɛ mikaselɔi ji nyɛ.” (Yohane 13:35) Eka shi faŋŋ akɛ nɛkɛ nibii tee nɔ eha yɛ wɔweku ni ji héyelilɔi ni yɔɔ Bosnia lɛ agbɛfaŋ.

[Shikpɔŋ he mfoniri/Mfonirii ni yɔɔ baafa 24]

(Kɛ́ ootao ona bɔ ni saji nɛɛ ji diɛŋtsɛ lɛ, no lɛ kwɛmɔ wolo lɛ mli)

Adriatik ŋshɔ

AUSTRIA

SLOVENIA

HUNGARY

CROATIA

BOSNIA

Travnik

Zenica

Sarajevo

SERBIA

[Mfoniri ni yɔɔ baafa 24]

Yelikɛbuamɔ nibii ni akɛmiiya Bosnia kɛ Herzegovina

[Mfoniri ni yɔɔ baafa 26]

Wɔtsɔ tsɔne ko ni egbee shi he kpaakpa kɛho

    Ga Woji (1980-2026)
    Shi Mli
    Botemɔ Mli
    • Ga
    • Kɛmaje
    • Bɔ Ni Misumɔɔ Lɛ Mihãa
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mlai Ni Yɔɔ He
    • Ohe Saji
    • Ohe Saji Lɛ Ahe Gbɛjianɔtoo
    • JW.ORG
    • Botemɔ Mli
    Kɛmaje