Buu-Mɔɔ INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Buu-Mɔɔ
INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Ga
@
  • ɛ
  • ɔ
  • ɛ́
  • ɛ̃
  • ɔ̃
  • ã
  • ŋ
  • á
  • BIBLIA
  • WOJI
  • ASAFOŊ KPEEI
  • w80 5/1 bf. 16-17
  • Amɛhere “Makedonia” Tsɛmɔ Kɛmiiya Guam Iɛ Ŋa

Vidio ko bɛ kɛhã nɔ ni ohala nɛɛ.

Ofainɛ waa, be ni wɔtaoɔ wɔjie vidio lɛ, wɔná naagba ko.

  • Amɛhere “Makedonia” Tsɛmɔ Kɛmiiya Guam Iɛ Ŋa
  • Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1980
  • Saneyitsei Bibii
  • TSƐMƆ KƐHA SƆƆMƆ LƐ NƆHEREMƆ
  • YELIKƐBUAMƆ BA LOLO
  • SHISHITOO KƐHA NITSUMƆ LƐ MLILƐƐMƆ WƆSƐƐ
Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1980
w80 5/1 bf. 16-17

Amɛhere “Makedonia” Tsɛmɔ Kɛmiiya Guam Iɛ Ŋa

PASIFIK ŋshɔkpɔ ni ji Guam lɛ nɔ etsĩ kpɛŋshɛŋŋ kɛ tsei kɛ kwɛɛnii krokomɛi babaoo, ni jɛi kɔɔyɔŋ yɛ kulɔɔ ni emli efɔ. Ŋshɔnaa gɔji ni maa amɛyi shi voo kɛboteɔ ŋshɔ lɛ mli nui ni hiɛ eŋɔlisu lɛ amli lɛ haa mɔ daaŋ kaa! Latsaa-shikpɔji anɔ looi sɔrɔtoi ohai abɔ eyi ŋshɔ lɛ mli tɛsai lɛ ahe fɛɛ. Jɛi okwaafoi huɔ nibii tamɔ abele, omɔ, akwadu, blɔfoŋme, kafo, akutu kɛ ehenɔi sɔrɔtoi, yɛlɛ, shɛ̃, kɛ akpakpa.

TSƐMƆ KƐHA SƆƆMƆ LƐ NƆHEREMƆ

Filipiŋ Kristofoi komɛi ni ba nitsumɔ yɛ Guam lɛ bashwã Biblia mli anɔkwale lɛ wui yɛ biɛ. Fee sɛɛ lɛ, maŋsɛɛ-sanekpakpajajelɔi kɛ Kristofoi awekui ni yɔɔ ekaa babaoo hu ba amɛbasɔmɔ yɛ hé ni yelikɛbuamɔ he hiaa yɛ waa nɛɛ. Enɛ aaanyɛ aha mɔ akai bɔni bɔfo Paulo here ninaa ko ni akpalɛ fai yɛ mli akɛ “ba Makedonia ni obaye obua wɔ” lɛ nɔ oya eha lɛ.​—Bɔf. 16:​8-12.

Yɛ afi 1948 mli lɛ, Filipiŋ Odasefonyo ko nu ni nuu ko ni miitsu nii yɛ amralofoi atsũ ko ni amaa yɛ Guam lɛ yiteŋ lɛ mikpã blɛ ni ekɛmiila Maŋtsɛyeli lalai lɛ eko. Nyɛminuu lɛ kaiɔ akɛ: “Ŋ-bilɛ akɛ, . . . ’Ani bo hu Yehowa Odasefonyo jio?’ Beni ekɛ miishɛɛ ékɛɛ ‘Hɛɛ’ sɛɛ-ɛ, sɛrɛnkefonyo nɛɛ kɛ heoyaiyeli kpeleke shi kɛjɛ atswerɛ-ɛ nɔ ni wɔloo wɔhe atuu kɛ ŋmɔlɔ tamɔ nyɛmimɛi enyɔ komɛi ni na amɛhe etsɛ naakpa.”

Asraafoi ni kwɛɔ Guam nɔ lɛ eŋmɛɛɛ gbɛ ni aye odase yɛ shia kɛ shia yɛ Guam. Kɛlɛ Filipiŋ nyɛmimɛi ni fata he ni asaà Guam maŋ ni ta ekpata hiɛ lɛ ná gbɛfaŋnɔ yɛ “sanekpakpa” lɛ shiɛmɔ mli yɛ biɛ, eyɛ mli akɛ amɛnyɛɛɛ amɛtsu babaoo tsɔ moŋ. Nakai be lɛ mli lɛ, akɛ nuu ko ni kɛ atswɛrɛnɔmɔ efee enitsumɔ lɛ bɔi Biblia kasemɔ. Yɛ shiteekɛwoo ni enaa yɛ shia hewɔ lɛ afee nikasemɔi lɛ yɛ ŋshɔnaa. Atswɛrɛnɔlɔ nɛɛ ŋɔ anɔkwale lɛ. Nɛkɛ oblanyo ni kɛ Guam oblayoo ko yɔɔ akɛ eŋa nɛɛ ji klɛŋklɛŋ Filipiŋnyo ni bahé shi kwraa yɛ Guam. Eŋmɛɛ atswɛrɛnɔmɔ Iɛ he ni abaptisilɛ yɛ afi 1954 mli.​—1 Tim. 4:⁠8.

YELIKƐBUAMƆ BA LOLO

Atsu nii waa kɛjɛ afi 1954 kɛyashi afi 1964, ni no be lɛ mli maŋsɛɛ-sanekpakpajajelɔi kɛ mɛikrokomɛi babaoo ba ni amɛbasɔmɔyɛ heni yelikɛbuamɔ he ehia yɛ waa nɛɛ. Nɔ̃ titri ko ni ba yɛ afi 1964 mli ji Nyɛminuu N. H. Knorr ni eji Buu Mɔɔ Asafo lɛ sɛinɔtalɔ yɛ nakai be mli, lɛ gbii enyɔ saramɔ (yɛ September mli) Iɛ. Ni no mli lɛ, ajie Guam maŋsɛɛ-sanekpakpajajelɔi 12 lɛ ateaŋ mɛi ekpaa kɛtee Maikroneshia ŋshɔkpɔi lɛ hei krokomɛi ni amɛyasɔmɔ yɛ jɛi.

Shi beni shɛɔ afi 1968 lɛ, Guam kpokpaa lɛ oha mlijaa 80 pɛ nɔ anyɛɔ ayeɔ odase yɛ, daa nyɔji ekpaa, ni Guam maŋbii ayifalɛ yɛ nakai be mli lɛ aaafee 100,000. Beni alɛɛ Maŋtsɛyeli Asa lɛ kɛ maŋsɛɛ-sanekpakpajajelɔi ashia lɛ amli yɛ afi 1969 mli lɛ, anyɛ́ aná wɔɔhe aha maŋsɛɛ-sanekpakpajajelɔi ejwɛ krokomɛi hu. Nohewɔ lɛ yɛ nakai afi lɛ mli lɛ, atsu nyɛminuu ko kɛ eŋa kɛ nyɛmimɛiyei oshijafoi enyɔ kɛjɛ Hawaii kɛtee Guam. Shiɛlɔi ayikulɛ shɛ 50 yɛ afi 1969 mli beni akɛ Guam kɛ Maikroneshia ŋshɔkpɔi krokomɛi wo Asafo lɛ nine ni yɔɔ Hawaii lɛ shishi lɛ. Beni be shwie mli lɛ, Yehowa jɔɔ amɛmɔdɛŋbɔi anɔ. Afi 1971 mli nɛkɛ lɛ, mɛi 336 bua amɛhe naa yɛ jɛi ni amɛkai Yesu Kristo gbele lɛ. Agbɛnɛ hu yɛ nakai afi lɛ nɔŋŋ mli lɛ, aná shiɛlɔi kɛ gbɛgbalɔi (mɛi ni kɛ amɛbe fɛɛ jajeɔ Maŋtsɛyeli lɛ) ayibɔ hee ni ji 124, ni ji nɔyaa oha mlijaa 58 yɛ 1970 sɔɔmɔ afi yibɔ lɛ nɔ!

Yɛ afii enumɔ ni ho kɛjɛ afi 1971 kɛyashi afi 1976 mli Iɛ, Maŋtsɛyeli shiɛlɔi lɛ ayifalɛ yashɛ 136, ni odase ni aye lɛ baaa shi. Yɛ nakai be mli lɛ wekui komɛi fãfãi kɛba Guam amɛbasɔmɔ kɛyashi be ko yɛ tsɛmɔ kɛha sɔɔmɔ yɛ heni yelikɛbuamɔ he ehia yɛ lɛ nɔheremɔ mli, ni ekomɛi ku amɛsɛɛ fee sɛɛ. Amɛ fɛɛ amɛye amɛbua ni ashiɛ Maŋtsɛyeli lɛ he sane lɛ yɛ Guam.

May 13, 1976 lɛ, ahum ko ni naa wa waa ni awolɛ gbɛi akɛ Pamela lɛ tswa yɛ Guam. Etswa kɔɔyɔi ni hiɛ foi aaafee shitoi 140 (kilomitai 225) ŋmlɛtswaa kome kɛ nɔni naa wa po fe nɛkɛ, ni ebafee ahum sɔrɔtoi ni etswa ni eye ŋshɔkpɔ lɛ awui fe fɛɛ lɛ ateŋ ekome. Tsũi ni yɔɔ ŋshɔkpɔ lɛ nɔ lɛ oha mlijaa nyɔŋmai-kpaanyɔ fite, ni kɛ́ hooo kwraa lɛ, enɛɛmɛi ateŋ fã lɛ, anyɛŋ asaa kwraa. Maŋtsɛyeli Asa kɛ maŋsɛɛ-sanekpakpajajelɔi ashihilɛhe ni kpɛtɛ he lɛ ahiɛ kpata butuu. Shi miishɛɛsane ji akɛ Yehowa tsuji lɛ ateŋ mɔkomɔko gbooo.

SHISHITOO KƐHA NITSUMƆ LƐ MLILƐƐMƆ WƆSƐƐ

Oshra nɛɛ sɛɛ nɔŋŋ lɛ, Yehowa Odasefoi a-Nɔyeli Kuu lɛ kpɛlɛ gbɛjianɔtoo kɛha ninenitsumɔhe hee yɛ Guam lɛ nɔ. No mli abaajɛ ni akwɛ nitsumɔ lɛ nɔ yɛ Guam kɛ Maikroneshia ŋshɔkpɔi akpokpai lɛ fɛɛ anɔ. Ama tsu ko ni hiɛ ŋmɛnɛbeaŋ tsumaa su kɛ emli piai ekpaa, kɛ nitsumɔhe, Maŋtsɛyeli Asa wulu ko ni mɛi 400 baaho mli, ni afee heko hu ni abaanyɛ akala woji yɛ jɛi. Aje enɛ maa shishi January, afi 1978, ni sɛrɛnkefoi, paipitsɛmɔ he ŋaalɔi, tsũ-he-shalɔi, tsumalɔi, sarawa hewalɛ he ŋaalɔi kɛ maŋ tsumaa he ŋaalɔ jɛ Odasefoi ni yɔɔ Hawaii kɛ United States shikpɔŋwulu lɛ nɔ lɛ ateŋ kɛba. Mɛnɛɛmɛi fɛɛ kɛ amɛŋaai wo nitsumɔ lɛ mli ni amɛheee nɔko kwraa yɛ he. Ato akɛ abaagbe tsũ ni yɔɔ ŋmétsei kɛ fɔfɔii ateŋ aaafee shitoi ekpaa (kilomitai 10) pɛ yɛ Agana maŋ lɛ masɛi, lɛ maa naa yɛ afi 1979 gbo-be mli.

Shishijee Filipiŋ nyɛmimɛihii lɛ ateŋ mɔkome kaiɔ akɛ: “Befɛɛbe ni wɔɔɔna mɛi heei yɛ Maŋtsɛyeli Asa lɛ nɔ lɛ, wɔmii shɛɔ wɔhe naakpa. Hiɛ hee fɛɛ hiɛ hee ni wɔɔɔna lɛ damɔ shi kɛha shitoo-tɛ kome yɛ wɔkaselɔi-afeemɔ nitsumɔ lɛ mli​—nɔko hu ni tsɔɔ akɛ Yehowa le wɔ akɛ enɔkwa tsuji yɛ Guam lɛ. Amɛrikabii kɛ Guambii fɛɛ tswɛm fata wɔhe yɛ kaselɔiafeemɔ nitsumɔ lɛ mli, ni amɛkanya wɔ ni wɔmɔdɛŋbɔi lɛ tee hiɛ.”

Yehowa ejɔɔ kaselɔ-feemɔ he mɔdɛŋbɔi yɛ Guam lɛ anɔ lɛɛlɛŋ. Yɛ enɛ hewɔ lɛ, amrɔ nɛɛ Maŋtsɛyeli lɛ he shiɛlɔi 146 yɔɔ ŋshɔkpɔ nɛɛ nɔ. Yehowa Odasefoi ni ji Guam fɔmɔbii efata amɛnyɛmimɛi heyelilɔi krokomɛi ni jɛ shikpɔji krokomɛi anɔ lɛ ahe ni akɛsɔmɔ. Ni Kristofoi anɔyaa yɛ Guam lɛ he sane lɛ haa akaiɔ nɔni jɛ nii ni bɔfo Paulo tsu yɛ tsɛmɔ akɛ “ba Makedonia ni abaye obua wɔ” lɛ he lɛ mli kɛba lɛ. (Bɔf. 16:⁠9) Yehowa jɔɔ Paulo ni edu anɔkwale lɛ he wui yɛ Makedoniabii ateŋ. Nakai nɔŋŋ Nyɔŋmɔ ejɔɔ Guam Odasefoi kɛ maŋsɛɛ-sanekpakpajajelɔi kɛ wekui sɔrɔtoi ni eba jɛi yɛ ‘nikpalɔi’ babaoo ni ataoɔ hewɔ lɛ hu. (Mat. 9:​37, 38) Bo akɛ Kristofonyo ni ejɔɔ ehe nɔ lɛ, ani ooonyɛ ohere “Makedonia” tsɛmɔ ko ni tamɔ nakai nɔ ni oyasɔmɔ yɛ shikpɔŋ nɛɛ nɔ heko ni yelikɛbuamɔ he ehia yɛ waa lɛ?

    Ga Woji (1980-2026)
    Shi Mli
    Botemɔ Mli
    • Ga
    • Kɛmaje
    • Bɔ Ni Misumɔɔ Lɛ Mihãa
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mlai Ni Yɔɔ He
    • Ohe Saji
    • Ohe Saji Lɛ Ahe Gbɛjianɔtoo
    • JW.ORG
    • Botemɔ Mli
    Kɛmaje