Yerusalem Kɛ Solomon Sɔlemɔ Shi̇̃a Lɛ
ATSƐ Yerusalem akɛ maŋ “ni yɔɔ fɛo kɛwula shi” kɛ “Maŋtsɛ Kpele lɛ maŋ.” (La 48:2; 50:2; Yaf 2:15) Eji Nyɔŋmɔ maŋ lɛ maŋtiase. (La 76:2) Be ni David ŋɔ maŋ lɛ kɛje Yebusbii lɛ adɛŋ ni ekɛfee emaŋtiase lɛ, atsɛ lɛ akɛ “David Maŋ,” loo “Zion.”—2Sa 5:7.
Jeee he ni Yerusalem yɔɔ lɛ hewɔ ehe gbɛ́i lɛ, moŋ lɛ, Nyɔŋmɔ gbɛ́i ni ehã ehi jɛmɛ lɛ hewɔ. (5Mo 26:2) Eji he ni Israelbii lɛ yajáa Nyɔŋmɔ, kɛ he ni ajɛɔ atsuɔ Israel saji ahe nii yɛ.
Yerusalem ma Yudea gɔji lɛ eko nɔ, ni gɔŋ nɛɛ kwɔlɛ ji mitai 750. Biblia lɛ kɛɔ akɛ “ekwɔ,” ni akɛ, Yehowa jálɔi lɛ ‘kwɔɔ kɛyaa’ jɛmɛ. (La 48:2; 122:3, 4) Jɔi ebɔle maŋtiase nɛɛ he kɛkpe: Hinom Jɔɔ lɛ yɛ anai kɛ wuoyi, ni Kidron Jɔɔ lɛ yɛ bokã. (2Ma 23:10; Yer 31:40) Gihona nuhiŋmɛi ni yɔɔ Kidron Jɔɔ lɛ mli lɛ kɛ En-rogel lɛ ni yɔɔ wuoyigbɛ lɛ baa nuŋma, ni amɛhe hiaa waa, titri lɛ, be ni henyɛlɔi miitutua maŋ lɛ.—2Sa 17:17.
Kɛ́ okwɛ map ni yɔɔ shishigbɛ yɛ baafa 21 lɛ, obaana akɛ akɔla David Maŋ lɛ etsuru. Be ni David kɛ Solomon yeɔ nɔ lɛ, maŋtiase lɛ mli balɛɛ kɛtee kooyigbɛ, ni Ofel (baa ŋmɔŋ) kɛ Moria Gɔŋ lɛ (bluu) bafata he. (2Sa 5:7-9; 24:16-25) Solomon ma sɔlemɔ shĩa kpele ko ehã Yehowa yɛ Moria Gɔŋ lɛ nɔ. Feemɔ Yehowa jálɔi babaoo ni miikwɔ kɛmiiya “Yehowa . . . gɔŋ lɛ” nɔ koni amɛyaye gbii juji ni ayeɔ daa afi lɛ eko lɛ ahe mfoniri okwɛ! (Zak 8:3) Gbɛi srɔtoi ni yɔɔ map ni yɔɔ baafa 17 lɛ hã anyɛ afã gbɛ nɛɛ.
Solomon sɔlemɔ shĩa lɛ, ní akɛ shika tsuru kɛ ojarawatɛi wula lɛ lɛ, ji tsũi ni jara wa fe fɛɛ ni ama lɛ ateŋ ekome. Nɔ ni sa kadimɔ ji akɛ, Yehowa ji mɔ ni tsɔɔ bɔ ni esa akɛ ama lɛ ahã. Taakɛ onaa yɛ mfoniri lɛ mli lɛ, kpoi kɛ tsũi ni dara ni ajɛɔ jɛmɛ atsuɔ saji ni kɔɔ sɔlemɔ shĩa lɛ he lɛ ahe nii yɛ sɔlemɔ shĩa lɛ masɛi. Ebaahi jogbaŋŋ akɛ obaahe be kɛkase ehe nii fitsofitso.—1Ma 6:1–7:51; 1Kr 28:11-19; Heb 9:23, 24.
[Shishigbɛ niŋmaa],[Shishigbɛ niŋmai]
a Maŋtsɛ Hezekia tsĩ nuhiŋmɛi nɛɛ naa, ni egbu fɔlɔ kɛtsɔ shikpɔŋ lɛ shishi koni nu lɛ atsɔ mli kɛyabote kpaakpo ko mli yɛ anaigbɛ.—2Kr 32:4, 30.
[Nitɛŋmɔ ni akɛmiitsɔɔ nɔ ko mli/Mfoniri ni yɔɔ baafa 21]
(Kɛ́ ootao ona bɔ ni saji nɛɛ ji diɛŋtsɛ lɛ, no lɛ kwɛmɔ wolo lɛ mli)
Yerusalem/Salomo sɔlemɔtsu
HE NI SƆLEMƆ SHĨA LƐ YƆƆ YƐ SOLOMON BEIAŊ
Sɔlemɔ Shĩa Lɛ He Nibii
1. He Krɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ
2. He Krɔŋkrɔŋ
3. Ablanaa
4. Boaz
5. Yakin
6. Akɔɔble Afɔleshaa Latɛ
7. Dade Taŋki (Ŋshɔ)
8. Nu Shwiilii
9. Shĩa Lɛ He Tsũi
10. Niyelihei
11. Mligbɛ Kpo
SƆLEMƆTSU LƐ SHIKPƆŊ
Moria Gɔŋ
Niyelihei
Nu Shwiilii
Shĩa Lɛ He Tsũi
He Krɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ
Boaz
He Krɔŋkrɔŋ
Ablanaa
Akɔɔble Afɔleshaa Latɛ
Yakin
Mligbɛ Kpo Lɛ
Nu Shwiilii
Dade Taŋki (Ŋshɔ)
Ofel
Henaabuamɔhe?
Nu Agbó?
DAVID MAŊ
Zion Gɔŋ
David Maŋtsɛwe
Nuhiŋmɛi Agbó
Manase Gbogbo?
Hananel Mɔɔ
Hamea Mɔɔ
Tooi Agbó
Bulɔi Agbó
Saralɔi Agbó
Okpɔŋɔi Agbó
K I D R O N JƆƆ
Shishigbɛ Gbogbo?
Gihon
Sɛɛ mli nu gbɛ ni agbu
TIROPION JƆƆ
Lamulu Agbó (Gbɛshɔ̃lɔi Agbó) (Fei)
En-rogel
Jɔɔ Agbó
HINOM JƆƆ
Koŋ Agbó
Flɔnɔi Amɔɔ
Gbogbo Lɛkɛtɛɛ
Efraim Agbó
Henaabuamɔhe
Maŋ Momo lɛ Agbó
Klɛŋklɛŋ Kooyigbɛ Gbogbo
KPOKPAA HEE
Loo Agbó
[Mfoniri]
Ofel
Farao Biyoo Shĩa
Salomo Maŋtsɛwe Shĩa
Lebanon Koo Shĩa
Akulashiŋi Ablanaa
Maŋtsɛ Sɛi Asa
Moria Gɔŋ
Kpo Wulu
Sɔlemɔ Shĩa
[Mfoniri ni yɔɔ baafa 20]
Shikpɔŋ ni yɔɔ mfoniri nɛɛ shishigbɛ lɛ ji he ni kulɛ “David Maŋ lɛ” yɔɔ. Kulɛ sɔlemɔ shĩa lɛ yɛ he ni efee tɛtrɛɛ (yɛ ŋwɛigbɛ) lɛ
[Mfoniri ni yɔɔ baafa 20]
Blema “David Maŋ lɛ” kɛ Solomon sɔlemɔ shĩa lɛ he mfoniri ni akɛ kɔmpiuta efee