TAN GBƐZÁN TƆN
Un sɛn Jexóva nú xwe 70 mɔ̌ ɖo Cuba
È JI mì ɖo 1947 ɖo tɔtɛ́ntinto ɖaaɖagbe Cuba tɔn mɛ. É ɖo fí e xu Caraïbes tɔn kpó océan Atlantique kpó kpé ɖe é. Ée è ji mì gúdo é ɔ, mɛjitɔ́ ce lɛ́ lɛ́ ji nyɔ̌nuví we dó nɛgbé ce. Mǐ mɛ atɔ́ɔ́n lɛ́ bǐ nɔ nɔ gletoxo Esmeralda tɔn mɛ.
Un flín ɖɔ gbɛ bɔ wǔ tawun ɖo gletoxo kpɛví mǐtɔn mɛ tawun. Mǐ kpó hɛ̌nnumɔ mǐtɔn gěgé kpó lín dó mǐɖée lɛ́ ǎ. Mǐ nɔ mɔ nǔ ɖu b’ɛ nɔ kpé mǐ, bɔ gbɛzán mǐtɔn ɖó awǎjijɛ.
Ée un ɖo xwe atɔ́ɔ́n mɔ̌ ɖó wɛ é ɔ, Walton Jones jɛ Biblu kplɔ́n xá mɛjitɔ́ ce lɛ́ jí. Akpakpa nɔ sɔ́ ɛ tawun dó wɛnjíjlázɔ́ ɔ wú; ganxixo wǒ kwíɖíkwíɖí wɛ é ɖó ná bló cóbó wá gletoxo mǐtɔn mɛ. É wá tɛgbɛ ɔ, hɛ̌nnumɔ ce gěgé nɔ kplé ɖo gan’páa ce sín xwégbe bo nɔ ɖɔ xó dó Biblu jí xá ɛ nú ganxixo gěgé. Mɛjitɔ́ ce lɛ́ kpó ataví ce Pedro kpó, gɔ́ nú daá-nyɔ̌nu ce Ela yí wǎn nú nǔ e kplɔ́n wɛ yě ɖe é, bo bló batɛ́mu lobo húzú Kúnnuɖetɔ́ Jexóva tɔn. Ela ko ɖibla ɖó xwe 100, bo kpo ɖo gběxosín-alijítɔ́zɔ́ wa wɛ ɖo Cuba.
Hwenɛ́nu ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jexóva tɔn e ɖo Cuba lɛ́ é sixú vo fɛɛ bo sɛn Jexóva. Nǔ e è dó tuun mǐ ná tawun é wɛ nyí mawuxóɖiɖɔ sín xwé ɖé gbe jɛ xwé ɖé gbe, bɔ mǐ nɔ hɛn sáki bɔ wěma jínjɔ́n Biblu jí lɛ́ nɔ gɔ́. Gɔ́ ná ɔ, mǐ nɔ zun zɔnlin tawun! Un nɔ flín lěe mǐ sɛn Jexóva gbɔn ɖo táan énɛ́ lɛ́ e mɛ un kpo ɖo vǔ bɔ “hwenu lɛ́ nyɔ́” é. Amɔ̌, hwenu “vɛ́ wǔ” lɛ́ ɖo nukɔn ja.—2 Tim. 4:2.
HWENU VƐ́ WǓ LƐ́ WÁ
Hwenu e un ɖo xwe atɔ́ɔ́n mɔ̌ ɖó wɛ é ɔ, tɔ́ ce kpó ataví ce kpó yi kpléɖókpɔ́ ɖé ɖo tɔtɛ́ntinto ɔ sín akpá ɖěvo xwé. É blá wǔ ɖɔ ɖo tomɛyiyi ɔ hwenu ɔ, yě bɛ́ azɔn e nɔ nyí adɔtwɛ́ndɔtwɛ́n (fièvre typhoïde) é, ɖó yě nu sin e ma mɛ́ ǎ é wútu. Ée yě lɛ́ kɔ é ɔ, ataví ce sín ɖa lɛ́ wɔ, amɔ̌, é gán ɖo azɔn ɔ mɛ. É ɖo mɔ̌ có, tɔ́ ce kú. Xwe 32 kpowun jɛ́n é ɖó bo kú.
Ée tɔ́ ce kú é ɔ, nɔ ce ɖɔ mǐ ná yí jɛ nylɔ mǐtɔn kpá ɖo gletoxo e nɔ nyí Lombillo é mɛ. Énɛ́ xlɛ́ ɖɔ mǐ ná jó hɛ̌nnumɔ mǐtɔn lɛ́ dó, káká jɛ gan’páa kpó gan’máa kpó mǐtɔn lɛ́ jí; mǐ ka yí wǎn nú yě tawun. Amɔ̌, xwédo mǐtɔn kpo ɖo Jexóva sɛn wɛ.
Ðo 26 août 1957 ɔ, un bló batɛ́mu ɖo sindo ɖé mɛ ɖo malínmálín dó Lombillo. Xwe wǒ wɛ un ɖó hwe ɔ nu. É kpé xwe we zinzin cóbónú nǔ bǐ húzú nú Kúnnuɖetɔ́ Jexóva tɔn lɛ́ ɖo Cuba ǎ. Ðo 1959 ɔ, è flí zinkpo sín glɔ̌ nú acɛkpikpa ɔ, bɔ acɛkpikpa communiste tɔn jɛ acɛ kpa jí.
Din ɔ, acɛkpikpa e ahwanzɔ́ wiwa nɔ myá nukún ná tawun é glɔ́ wɛ mǐ ɖe. Énɛ́ wa nǔ dó togun Jexóva tɔn wú, ɖó gbɔn gbɛ ɔ bǐ mɛ ɔ, mǐ nɔ ɖ’alɔ ɖo toxóɖiɖɔ kpó ahwan kpó mɛ ǎ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, mǐ wá jɛ mɛɖésúsíninɔ sín vǐví e mǐ ko ɖu ɖo mawusinsɛn kpáxwé wá yi é ba kpo jí kpɛɖé kpɛɖé káká bo wá ba kpo bǐ. Acɛkpikpa ɔ wá ɖó azɔ̌ mǐtɔn lɛ́ te, bo wlí nɔví súnnu gbejínɔtɔ́ kanweko mɔ̌kpán dó gan. Hwɛhwɛ ɔ, é nɔ xo yě mɛ ɖé lɛ́ bo nɔ tɛ nǔɖuɖu yě. Hweɖélɛ́nu ɔ, hun nɔ ɖo nǔɖuɖu lɛ́ mɛ; Biblu ka gbɛ́ ɖɔ mǐ ní ma ɖu hun ó.
Wǔvɛ́ lɛ́ ɖo fínɛ́ có, mǐ kpo ɖo kplékplé ɖó kpɔ́ bo sɛn Jexóva wɛ. (Ebl. 10:25) Mǐ tlɛ bló kpléɖókpɔ́ lɛ̌dó tɔn lɛ́ ɖo gle lɛ́ mɛ kpó fí ɖěvo lɛ́ kpó, gbɔn to ɔ bǐ mɛ. Un flín ɖɔ hweɖénu wá su bɔ nɔví súnnu ɖé yí gbe bɔ mǐ zán kanlinkpó tɔn bo bló kpléɖókpɔ́ lɛ̌dó tɔn ɖ’é mɛ. Mǐ tlɛ kpé wú bo za kanlinkpó ɔ mɛ, alǒ ɖe kanlin lɛ́ tɔ́n ǎ. É ɖo mɔ̌ có, mǐ bló kpléɖókpɔ́ ɔ kpó lɛ̌ngbɔ́ lɛ́ kpó ɖo kpó ɔ mɛ!—Micée 2:12.
Azɔ̌ syɛ́nsyɛ́n e nɔví súnnu e d’alɔ mǐ bɔ mǐ mɔ nǔɖuɖu gbigbɔ tɔn ɖo hwe énɛ́ lɛ́ nu lɛ́ é wa é su nukún mǐtɔn mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, è ko nɔ yí tuto ɔ dó kan jí, bo nɔ wá má gbɔn to ɔ mɛ. Hweɖélɛ́nu ɔ, nɔví súnnu we jɛ́n è nɔ sɔ́ azɔ̌ d’así ná bɔ yě nɔ sɔ́ nǔ nú xóɖiɖɔ e è ná xwlé mɛ ɖo tuto ɔ hwenu lɛ́ é bǐ, nɔ xwlé mɛ, bo nɔ lɛ́ yí dó kan jí. Ðó nǔglɔ́ wɛ nɔví lɛ́ nɔ yí xóɖiɖɔ lɛ́ dó kan jí ɖe wútu ɔ, hweɖélɛ́nu ɔ, è nɔ se kokló lɛ́ alǒ nǔ ɖěvo lɛ́ sín gbe ɖo xóyídókanjí ɔ mɛ. Ényí kuláan ma ɖo fí e bló kpléɖókpɔ́ ɔ ɖe wɛ è ɖe é ǎ ɔ, nɔví súnnu ɖokpó nɔ xá kɛkɛ́ afɔdókwín e wú è sin mɔ e nɔ ná kuláan é (dynamo) dó é ɖé jí, bo nɔ lílɛ́ bónú è ná mɔ kuláan e sín hudó è ɖó é. Mɔ̌ mɛ ɔ, è hɛn ɔ, è ná xo kasɛ́ti ɔ bá dó se tuto ɔ. Mǐ nɔ nɔ ninɔmɛ e jɛxá é mɛ, alǒ mɔ wěma nabí e sín hudó mǐ ɖó é nǔɖitɔ́ hǎtɔ́ mǐtɔn e ɖo ayǐ ɖěvo lɛ́ jí é ɖɔhun ǎ, amɔ̌, mǐ nɔ ba nǔɖuɖu gbigbɔ tɔn kpo gbeɖé ǎ. É ɖo wɛn ɖɔ, mǐ ɖu vǐví Jexóva sinsɛn tɔn ɖó kpɔ́.—Nɛɛ. 8:10.
GBĚXOSÍN-ALIJÍTƆ́ZƆ́ WIWA KPÓ MƐJITƆ́ NYÍNYÍ KPÓ
Ée un ɖó xwe 18 mɔ̌ é ɔ, un bɛ́ gběxosín-alijítɔ́ hwebǐnu tɔn sín azɔ̌ ɖo toxo Florida tɔn mɛ. Xwe ɖokpó mɔ̌ gúdo ɔ, è sɔ́ mì gběxosín-alijítɔ́ titewungbe ɖo Camagüey, éé nyí toxo nukúnɖéjí hú gǎn ɖo Cuba sín akpá énɛ́ xwé é. Fínɛ́ wɛ un xo go Emilia ɖe, nɔví nyɔ̌nu ɖɛɛɖɛkpɛ ɖé wɛ bo gosín Santiago de Cuba. Mǐ byɔ́ xɔ́ntɔn mɛ, bɔ é kpé xwe ɖokpó cóbónú mǐ wlí alɔ ǎ.
(Amyɔxwé) Wěmaxɔmɛ sinsɛnzɔ́ Axɔ́súɖuto ɔ tɔn nú mɛxó agun tɔn lɛ́ ɖo Camagüey ɖo Cuba, ɖo 1966
(Ðisíxwé) Alɔwlíwlízán mǐtɔn gbe, ɖo 1967
Un jɛ azɔ̌ wa jí hwebǐnu ɖo azɔ̌xwé tootóbú e acɛkpikpa ɔ ɖó bɔ yě nɔ ɖa súkle lɛ́ é ɖokpó mɛ. Emilia kpó nyi kpó sɔ́ kpé wú bo wa gběxosín-alijítɔ́zɔ́ ǎ; amɔ̌, mǐ ba ná wa nǔ e wú mǐ kpé lɛ́ é bǐ ɖo azɔ̌ gbigbɔ tɔn lɛ́ kɔn. Un bló tito bo nɔ w’azɔ̌ sín gan atɔn mɛ ayǐtéhɔ̌nnu yi gan wǒ ɖokpó mɛ zǎnzǎn ɖo súklexwé ɔ. Un yí wǎn nú zǎn fínfɔ́n ǎ, amɔ̌, tuto ɔ zɔ́n bɔ un nɔ ɖ’alɔ ɖo sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ kpó kanɖódónǔwú kpó, bɔ nyi kpó Emilia kpó nɔ lɛ́ yi kplé lɛ́ bǐ.
Ðo 1969 ɔ, mǐ ji vǐ súnnu ɖaxó mǐtɔn Gustavo. È byɔ́ mì ɖɔ nyi ní lɛ́ bɛ́ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn bo húzú nukúnkpénǔwútɔ́ lɛ̌dó tɔn. Hwe ɔ nu ɖo Cuba ɔ, nukúnkpénǔwútɔ́ lɛ́ sixú ɖó vǐ, cóbó ka lɛ́ kpo ɖo lɛ̌dózɔ́ yětɔn wa wɛ. Alɔnu mǐtɔn nɔ ján tawun, amɔ̌, mǐ lɛ́ ɖó awǎjijɛ ɖo xwe énɛ́ lɛ́ vlamɛ. Emilia kpó nyi kpó mɔ ɖɔ wǔ wɛ è jɔ mǐ bɔ mǐ ná wa mɛsɛntɔ́zɔ́ nú nɔví súnnu kpó nɔví nyɔ̌nu kpó mǐtɔn lɛ́ ɖo ali énɛ́ nu. Hwenu e mǐ ɖo lɛ̌dózɔ́ ɔ wa wɛ é ɔ, mǐ ji vǐ súnnu mǐtɔn Obed, énɛ́ gúdo ɔ, mǐ ji Abner, bɔ ɖo xwe ɖé lɛ́ gúdo ɔ, mǐ ji vǐ nyɔ̌nu mǐtɔn Mahely.
Ényí un lin tamɛ dó xwe énɛ́ lɛ́ e mǐ wa lɛdózɔ́ ná lɛ́ é jí ɔ, nyɔ̌ná e Jexóva kɔn dó togun tɔn jí ɖo Cuba é mimɔ nɔ dó xomɛhunhun nú mì. Gɔ́ ná ɔ, é ɖo wɛn ɖɔ é kɔn nyɔ̌ná dó gǎn ɖěɖěe mǐ dó bónú vǐ mǐtɔn lɛ́ ná yí wǎn n’i é jí. Mi nú má kpi lěe nyi kpó Emilia kpó sín gbɛzán cí hwenu e mǐ ɖo lɛ̌dózɔ́ ɔ wa wɛ é sín tan nú mi.
MǏ WA LƐ̌DÓZƆ́ HWENU E È ÐÓ AZƆ̌ KÚNNUÐETƆ́ LƐ́ TƆN TE ÐO CUBA É
Ðo xwe 1960 kpó 1979 kpó vlamɛ ɔ, mǐ jɛ azɔ̌ mǐtɔn e è gbɛ́ é sín xɔxɔ se jí nǔgbó nǔgbó. È sú kpléxɔ Axɔ́súɖuto ɔ tɔn lɛ́. È nya mɛsɛ́dó mǐtɔn lɛ́ sín to ɔ mɛ. È wlí nɔví súnnu wínnyáwínnyá gěgé dó gan. Gɔ́ ná ɔ, è sú alaxɔ mǐtɔn e ɖo Havana é.
Mǐ ɖo lɛ̌dózɔ́ mɛ ɖo xwe 1990 sín gblǒlǒ mɛ dɔ̌n
É sín azɔ̌ mǐtɔn e è gbɛ́ é wú bɔ aklúnɔzángbla fífó lɛ́ kɛ́ɖɛ́ jɛ́n mǐ sixú yi ba agun lɛ́ kpɔ́n. Énɛ́ wú ɔ, aklúnɔzángbla fífó we wɛ è nɔ zán dó ba agun ɖokpó ɖokpó kpɔ́n. Mǐ nɔ hɛn agban nabí ɖé ǎ, bɔ hwɛhwɛ ɔ, mǐ nɔ zán kɛkɛ́ afɔdókwín, ɖó wlɛnwín e è sixú zán dó yi fí lɛ́ bɔ è ma ná ɖó ayi wú sɔmɔ̌ ǎ é nɛ́. É ɖo wɛn ɖɔ, è kún nɔ xwlé mɛ lɛ́ bǐ ɖo agbawungba ɖɔ mǐ ja yě ba kpɔ́n gbé ó. Mǐ ɖó ná ba yě kpɔ́n ɖo ali ɖé nu b’ɛ ná cí ɖɔ hɛ̌nnumɔ mǐtɔn lɛ́ gɔ́n wɛ mǐ wá ɖɔhun. Énɛ́ tlɛ vɛ́ wǔ ɖěbǔ lɔ ǎ. Hweɖélɛ́nu ɔ, è nɔ ɖibla wɔn ɖɔ nukúnkpénǔwútɔ́ lɛ̌dó tɔn sín mɛbakpɔ́n hwenu wɛ è ɖe, ɖó lěe mǐ nɔ wa nǔ xwédo ɖé ɖɔhun gbɔn é wú. (Mak. 10:29, 30) Amɔ̌, mǐ ka ɖó ná kpo ɖo acéjí. Kponɔ lɛ́ nɔ jɛ gǔdo mǐtɔn hwɛhwɛ, bo nɔ kan nǔ byɔ́ mǐ. Ényí è tuun nǔ e wa wɛ mǐ ɖe é ɔ, è tlɛ ná ɖibla wlí mɛ ɖěɖěe xwé mǐ nɔ nɔ lɛ́ é.—Hlɔ̌. 16:4.
Hwe énɛ́ nu ɔ, mǐ nɔ xo go nɔví súnnu kpó nɔví nyɔ̌nu kpó gěgé, bɔ ɖě nɔ ɖo ɖě nú yě ɖo agbaza lixo ǎ có, yě ka nɔ hun alɔ dó ná nǔ mɛ tawun. Zǎnsukpɛ nɔ gbɛ́ ɖo xá ɖě lɛ́ mɛ bɔ fínɛ́ jɛ́n ɖó, amɔ̌, xɔ́ntɔn mǐtɔn lɛ́ nɔ nyɔ́ xomɛ dó mǐ wú bo nɔ hwé amǔdɔ́ kwín ɖokpó e yě ɖó é nú mǐ, bónú mǐdɛɛ lɛ́ ná dó sixú d’amlɔ ganjí ɖo zǎnmɛ. Mɛ ɖěvo lɛ́ nɔ ba ná yí jǒnɔ mǐtɔn, yě ka tlɛ nɔ ɖó nǔɖuɖu káká ɖé cóbó nɔ wa mɔ̌ ǎ. Hweɖélɛ́nu ɔ, mǐ wɛ ɖó ná má nǔɖuɖu e ɖo mǐ sí é xá mɛ e ylɔ́ mǐ lɛ́ é.
Mǐ nɔ sixú bɛ́ vǐ lɛ́ bǐ yi agun lɛ́ ba kpɔ́n gbé ǎ. Énɛ́ wú ɔ, vǐ kwín ɖokpó jɛ́n mǐ nɔ hɛn, bo nɔ jó éé kpo lɛ́ é dó nyi nɔ ce kpó nɔví nyɔ̌nu ce kpó gɔ́n ɖo xwégbe. È ná ɖɔ ɔ, tomɛyiyi kpó vǐ kpɛví kpó nɔ nya xɛ ɖo mǐ jí ɖo ali ɖé lɛ́ nu. Hweɖénu wá su bɔ kponɔ lɛ́ kíjé nǔ e mǐ hɛn lɛ́ é, amɔ̌, mǐ hwlá wěma ɖé lɛ́ dó sáki e mɛ mǐ nɔ bɛ́ nǔ e mǐ dó sɔ́ ɖɔ̌ nú vǐ mǐtɔn ná é (couche) kwíjikwíji dó é mɛ; kponɔ lɛ́ ná ba ná kíjé sáki énɛ́ ǎ.
Nǔ e Emilia wa dó kpé nukún dó vǐ mǐtɔn lɛ́ wú, bɔ ɖo hwe ɖokpó ɔ nu ɔ, é lɛ́ nɔ gǔdo nú mì ɖo xwe énɛ́ lɛ́ e mǐ zán ɖo sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ lɛ́ é bǐ mɛ é su nukún ce mɛ tawun. Un kpé wú bo nɔ jlɛ̌ jí ɖo agbazazɔ́ ce kpó azɔ̌ vovo e nukúnkpénǔwútɔ́ lɛ̌dó tɔn e un nyí é nɔ byɔ́ ɖo así ce lɛ́ é kpó tɛ́ntin. Gbɔn nɛ̌ é? Hweɖélɛ́nu ɔ, un nɔ wa gangúdozɔ́ azɔn ɖokpó alǒ we ɖo aklúnɔzángbla ɔ mɛ bá dó sixú ɖó vivo ɖo aklúnɔzángbla fífó ɔ. Amɔ̌, nukɔnmɛ ɔ, azɔ̌ e un nɔ wa ɖo azɔ̌xwé ɔ é wá húzú. È wá sɔ́ mì ɖó gbɛ̌ta ɖé nu, bɔ un ɖó ná w’azɔ̌ ɖo aklúnɔzángbla ɔ bǐ mɛ. Un sixú gbɛ́ tuto énɛ́ ǎ. Amɔ̌, un wá mɔ ɖɔ ényí un ɖe azɔ̌ nú mɛ e ɖo gbɛ̌ta ce mɛ lɛ́ é ganjí, bónú alɔnu yětɔn ján ɖo aklúnɔzángbla fífó ɔ ɔ, yě ná w’azɔ̌ ɖó tɛn ce mɛ hwenu e nyɛ ná ɖo agun lɛ́ ba kpɔ́n wɛ é. Gǎn ce lɛ́ tuun ɖɔ un kún nɔ wá wa azɔ̌ ɖo aklúnɔzángbla fífó lɛ́ gbeɖé ó ǎ!
UN TƐ́N KPƆ́N BO KPO ÐO AWǍJIJƐ ÐÓ WƐ HWENU E AZƆ̌ E È SƆ́ D’ASÍ NÚ MÌ LƐ́ É ÐYƆ́ É
Kpléɖókpɔ́ ɖaxó nukɔntɔn e mǐ bló hwenu e è yí gbe nú azɔ̌ mǐtɔn gúdo é, ɖo 1994
É wá su gbe ɖokpó ɖo 1994 bɔ nɔví e ɖo nukɔn nú nǔ lɛ́ ɖo Cuba lɛ́ é ɖɔ émí ná bló kplé bǔnɔ ɖé xá nukúnkpénǔwútɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ́ bǐ ɖo Havana. Mǐ mɛ 80 wɛ wá do tɔn mɛ. Xomɛ hun mǐ tawun ɖɔ ɖo xwe énɛ́ lɛ́ bǐ gúdo ɔ, mǐ lɛ́ wá mɔ mǐɖée! Hǔzúhúzú e tutoblónúnǔ ɔ bló é ɖé lɛ́ jí wɛ è ɖɔ xó dó jɛ nukɔn ɖo kplé énɛ́ domɛ. Énɛ́ gúdo ɔ, ɖɔnúese e kpácá mɛ é ɖé wá bɔ d’é wú. Nɔví lɛ́ ɖɔ nú mǐ ɖɔ émí ɖo tuto bló wɛ bá ná nyǐkɔ mǐtɔn gǎntosɔ́ lɛ́! Étɛ́wú yě ka ná wa mɔ̌?
Yě tínmɛ ɖɔ émí ɖo xó ɖɔ ɖó kpɔ́ xá gǎntosɔ́ lɛ́ wɛ, bɔ nǔ e gbé nya wɛ émí ɖe é wɛ nyí ɖɔ è ná bló bɔ ninɔmɛ ɔ ná kpɔ́n te d’é jí ɖo acɛkpikpa ɔ kpó Kúnnuɖetɔ́ Jexóva tɔn lɛ́ kpó tɛ́ntin. Gǎntosɔ́ lɛ́ byɔ́ nyǐkɔ nukúnkpénǔwútɔ́ lɛ̌dó tɔn lɛ́ bǐ tɔn. Mǐ mɛ bǐ yí gbe bo sɔ́ nyǐkɔ mǐtɔn lɛ́ jó. Bɛ́ sín hwe énɛ́ nu ɔ, ninɔmɛ ɔ kpɔ́n te d’é jí ɖo acɛkpikpa ɔ kpó Kúnnuɖetɔ́ Jexóva tɔn lɛ́ kpó tɛ́ntin.
Nukɔnmɛ ɔ, è wá ná gbe mǐ bɔ mǐ nɔ bló kplé mǐtɔn lɛ́, bo nɔ lɛ́ ɖɔ mawuxó ɖo agbawungba. Amɔ̌, è ko tuun sinsɛn mǐtɔn ɖo sɛ́n linu ǎ. Mǐ wá mɔ nǔ jɛ wú ɖo nukɔnmɛ ɖɔ gǎntosɔ́ lɛ́ ko tuun nyǐkɔ nukúnkpénǔwútɔ́ tomɛyitɔ́ ɖé lɛ́ tɔn ɖ’ayǐ, amɔ̌, yě ba ɖɔ mǐ ní dó zǒgbe jí nú émí.
Ðo septembre 1994 ɔ, è ná gbe mǐ ɖɔ mǐ ní lɛ́ hun alaxɔ mǐtɔn. Wǎgbɔ tɔn ɔ, mǐ kpé wú bo lɛ́ zán xɔ mǐtɔn e è ko sú sín xwe 20 ɖíe lɛ́ é.
Énɛ́ gúdo ɖo 1996 ɔ, è ylɔ́ Emilia kpó nyi kpó ɖɔ mǐ ní wá wa sinsɛnzɔ́ ɖo Betɛ́li. É kpácá mì tawun jɛ nukɔn, amɔ̌, un flín nɔví lɛ́ ɖɔ vǐ we kpo ɖo kɔ ce nu, bɔ nǔ yětɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mì tawun. Nɔví lɛ́ gbéjé ninɔmɛ ce kpɔ́n kpó xomɛnyínyɔ́ kpó, bo wá ɖɔ nú mì ɖo nukɔnmɛ ɖɔ émí kpo ɖo biba wɛ ɖɔ nyi ní wá wa sinsɛnzɔ́ ɖo Betɛ́li. Mǐ yí gbe bo jɛ tuto lɛ́ bló jí bɔ xwédo mǐtɔn ná sɛ tɛn yi Havana.
(Amyɔxwé) Emilia ɖo azɔ̌xɔsá nǔtitɔ tɔn ɖo alaxɔ Cuba tɔn mɛ, bǐbɛ́mɛ 2000 tɔn
(Ðisíxwé) Kpléɖókpɔ́xɔ sísɔ́ dó alɔ mɛ nú Jexóva, ɖo 2012
Un ma ná wa yɛ ǎ ɔ, ɖo bǐbɛ́mɛ ɔ, sinsɛnzɔ́ wiwa ɖo Betɛ́li víví nu ce ǎ. Un ko zán xwe gěgé ɖo lɛ̌dózɔ́ ɔ mɛ bɔ ayi ce bǐ nɔ ɖo gle ɔ mɛ. Azɔ̌ wiwa ɖo bilóo mɛ nɔ vɛ́ wǔ nú mì. Amɔ̌, mɛ e kpó nyi kpó nɔ w’azɔ̌ ɖo Betɛ́li lɛ́ é, tají ɔ, asi ce Emilia d’alɔ mì bɔ un jlá linlin ce ɖó. Hwenu ɖo yiyi wɛ é ɔ, un lɛ́vɔ́ wá ɖó awǎjijɛ, bɔ din ɔ, kpó xomɛhunhun kpó wɛ un ɖo azɔ̌ wɛ ɖo Betɛ́li.
( Amyɔxwé) Wěmaxɔmɛ Biblu kplɔ́nkplɔ́n tɔn nú asú kpó asi kpó lɛ́ sín kúnnuɖewéma yíyí sín azǎngbe ɖo 2013
(Ðisíxwé) Wěɖegbɛ́ alaxɔ Cuba tɔn tɔn, 2013
Ðo kpléɖókpɔ́ lɛ̌dó tɔn ɖé jí xá vǐ nyɔ̌nu mǐtɔn kpó asú tɔn kpó
Emilia kpó nyi kpó sín xwe ko sɛ yi din. É ɖo mɔ̌ có, tamɛ linlin dó nɔví súnnu kpó nɔví nyɔ̌nu kpó ɖěɖěe è jɔ wǔ mǐ bɔ mǐ tuun bo lɛ́ wa sinsɛnzɔ́ xá ɖo xwe lɛ́ vlamɛ lɛ́ é bǐ jí, dó xomɛhunhun nú mǐ tawun. Ðo tají ɔ, mɔ e mǐ mɔ vǐ mǐtɔn lɛ́ kpó vǐvú mǐtɔn lɛ́ kpó bɔ yě ɖo Jexóva sɛn wɛ é dó xomɛhunhun nú mǐ tawun. Lěe nǔ cí nú mɛsɛ́dó mɛxómɔ Jaan é wɛ é cí nú mǐ lɔ. É ɖɔ: “Ényí un se ɖɔ vǐ ce lɛ́ ɖo nǔgbó ɔ sín ali xwedó wɛ ɔ, nǔɖé sɔ́ nɔ hun xomɛ nú mì hú mɔ̌ ǎ.”—3 Jaan 4.
Nyi kpó Emilia kpó ko wa sinsɛnzɔ́ nú xwe 30 mɔ̌ din ɖo Betɛ́li. Mǐ ɖo wǔvɛ́ kansɛ́ɛzɔn kpó mɛxóxwe kpó tɔn mɔ wɛ có, mǐ ka nɔ wa nǔ e wú mǐ kpé é bǐ bo nɔ wa azɔ̌ e è sɔ́ d’así nú mǐ lɛ́ é gbe bǐ gbe. Mǐ mɔ wǔvɛ́ ɖé lɛ́ ɖo xwe e mǐ zán ɖo sinsɛnzɔ́ Jexóva tɔn mɛ lɛ́ é mɛ, amɔ̌, é víví nú mǐ ɖɔ mǐ kpé wú bo wa sinsɛnzɔ́ nú “Mawu awǎjijɛnɔ ɔ” nú xwe 70 mɔ̌ ɖo tɔtɛ́ntinto Cuba tɔn mɛ fí!—1 Tim. 1:11; Ðɛh. 97:1.