آیا جهنّم یا دوزخ واقعی است؟ کتاب مقدّس چه میگوید؟
پاسخ کتاب مقدّس
در برخی از ترجمههای کتاب مقدّس به زبان انگلیسی و فارسی، از جمله ترجمهٔ کینگجِیمز و ترجمهٔ هزارهٔ نو، در بعضی آیات از کلمهای استفاده شده که در فارسی معادل ‹دوزخ› است. (مزمور ۱۶:۱۰؛ اعمال ۲:۲۷a) همانطور که در تصویری که در این مقاله آمده دیده میشود، بسیاری از مردم معتقدند که دوزخ یا همان جهنّم، مکانی آتشین برای مجازات ابدی شریران است. اما آیا کتاب مقدّس چنین تعلیمی میدهد؟
در این مقاله به بررسی نکات زیر میپردازیم.
آیا دوزخ مکانی برای عذاب ابدی است؟
نه. کلماتی که در بعضی از ترجمههای کتاب مقدّس «هاویه» یا «دوزخ» ترجمه شدهاند (در عبری «شیول» و در یونانی «هادیس») در واقع به معنی گور یا قبر میباشند. طبق کتاب مقدّس کسانیکه در «گور» هستند، هیچ نوع حیاتی ندارند.
مردگان از هیچ چیز آگاه نیستند و هیچ دردی حس نمیکنند. «در هاویه [طبق لغتنامهٔ دهخدا هاویه به معنی دوزخ نیز است] ... از کار و تدبیر و معرفت و حکمت خبری نخواهد بود.» (جامعه ۹:۱۰، ترجمهٔ هزارهٔ نو) به علاوه میدانیم که بعد از مرگ، کسی از درد فریاد نخواهد زد، چون کتاب مقدّس میگوید: «باشد که شریران سرافکنده شوند و در خاموشی به هاویه فرو روند.»—مزمور ۳۱:۱۷، ترجمهٔ هزارهٔ نو؛ مزمور ۱۱۵:۱۷.
مجازاتی که خدا برای گناه تعیین کرده مرگ است، نه عذاب کشیدن در دوزخ آتشین. خدا به اولین انسان یعنی آدم گفت که مجازات زیر پا گذاشتن فرامینش مرگ خواهد بود. (پیدایش ۲:۱۷) او هیچ اشارهای به عذاب ابدی در دوزخی آتشین نکرد. خدا بعد از گناه آدم نیز به او گفت که مجازاتش چیست: «تو از خاک هستی و به خاک برمیگردی.» (پیدایش ۳:۱۹) یعنی بعد از مرگ، آدم دیگر وجود نداشت. اگر خدا تصمیم داشت آدم را به دوزخ آتشین بفرستد، حتماً به آن اشاره میکرد. خدا مجازاتی که برای گناه تعیین کرد را تغییر نداده است. قرنها بعد از گناه آدم، خدا با الهام به یکی از نویسندگان کتاب مقدّس گفت: «مزدی که گناه میدهد مرگ است.» (رومیان ۶:۲۳) بعد از مرگ مجازات بیشتری وجود ندارد، «چون کسی که مرده است، از گناهش تبرئه شده است.»—رومیان ۶:۷.
حتی فکر شکنجهٔ ابدی برای خدا نفرتانگیز است. (اِرْمیا ۳۲:۳۵) چنین طرز فکری با تعلیم کتاب مقدّس که میگوید «خدا محبت است» در تضاد میباشد. (۱یوحنا ۴:۸) خدا میخواهد که ما او را از روی محبت بپرستیم، نه از ترس شکنجهٔ ابدی.—مَتّی ۲۲:۳۶-۳۸.
در برخی از ترجمههای کتاب مقدّس منظور از کلمهٔ هاویه چیست؟ در این ترجمهها میخوانیم که اشخاص درستکار مانند یعقوب و ایّوب آرزو داشتند بعد از مرگشان به هاویه بروند. (پیدایش ۳۷:۳۵، ترجمهٔ هزارهٔ نو؛ ایّوب ۱۴:۱۳، ترجمهٔ قدیم) طبق این ترجمههای فارسی، عیسی مسیح بین مرگ و زمان رستاخیزش در هاویه به سر برد. (اعمال ۲:۳۰، ۳۱، ترجمهٔ هزارهٔ نو) یعقوب، ایّوب و عیسی اشخاص درستکاری بودند، پس واضح است که کلمهٔ هاویه در این ترجمهها به معنی دوزخ نیست، بلکه به «گور» اشاره میکند.b
مَثَل عیسی در مورد مرد ثروتمند و ایلعازَر به چه معنی است؟
این مَثَل عیسی در لوقا ۱۶:۱۹-۳۱ نقل شده است. مَثَلها، تشبیهاتی هستند که برای تعلیم نکات اخلاقی و روحانی بکار میروند. مَثَل مرد ثروتمند و ایلعازَر یک داستان واقعی نبود. (مَتّی ۱۳:۳۴) برای درک بهتر این مَثَل به مقالهٔ «مرد ثروتمند و ایلعازَر چه کسانی بودند؟» مراجعه شود.
آیا دوزخ به معنی جدایی شخص از خداست؟
نه. این تعلیم که مردگان میدانند که از خدا جدا هستند، با این تعلیم کتاب مقدّس که به وضوح میگوید ‹مردگان هیچ نمیدانند› در تضاد است.—مزمور ۱۴۶:۳، ۴؛ جامعه ۹:۵.
آیا تا به حال کسی بعد از مرگ به زندگی برگشته است؟
بله. کتاب مقدّس با جزئیات به ۹ مورد اشاره میکند که در آن اشخاصی که به خواب مرگ فرو رفته بودند به زندگی بازگشتند.c در بعضی ترجمهها آمده است که آنها زمانی که مرده بودند، در ‹دوزخ› به سر میبردند. اگر آنها در زمان مرگشان دوزخ را تجربه کرده بودند، میتوانستند بعد از رستاخیزشان در مورد آن توضیح دهند. اما هیچ یک از آنها در مورد عذاب دوزخ یا چیز دیگری حرفی نزد. به چه دلیل؟ همانطور که کتاب مقدّس بارها اشاره کرده، این افراد مانند کسی بودند که در خوابی عمیق فرو رفته و کاملاً بیهوش است.—یوحنا ۱۱:۱۱-۱۴؛ ۱قُرِنتیان ۱۵:۳-۶.
a در بعضی از ترجمههای فارسی کتاب مقدّس در اعمال ۲:۲۷ کلمهٔ هاویه بکار رفته است. (ترجمهٔ هزارهٔ نو) طبق لغتنامهٔ دهخدا، «هاویه» به معنی جهنّم و دوزخ است. با این حال، در اکثر ترجمههای جدیدتر بجای کلمهای که به معنی جهنّم باشد، از کلمه یا عبارتی همچون «قبر» (ترجمهٔ نیو سنتوری)، «عالم اموات» (ترجمهٔ قدیم فارسی) و «دنیای مردگان» (مژده برای عصر جدید) استفاده شده است. گاهی هم این کلمه به شکل یونانی «هادیس» بکار رفته است.—ترجمههای هولمن کریسشن استاندارد، نیو امریکن استاندارد، اِنگلیش استاندارد.
b به کادر «کلماتی که در زبانهای اصلی کتاب مقدّس بکار رفته» رجوع شود.