کتاب شمارهٔ ۴۱ مَرقُس

نگارنده:‏ مَرقُس

محل نگارش:‏ روم

تاریخ اتمام نگارش:‏ حدود ۶۰–‏۶۵ م.‏

شامل وقایع دوران:‏ ۲۹–‏۳۳ م‏.‏

هنگامی که عیسی در باغ جتسیمانی دستگیر شد و رسولان فرار کردند «جوانی با چادری بر بدن برهنهٔ خود پیچیده،‏ از عقب او روانه شد.‏» وقتی جمعیت سعی کردند او را نیز بگیرند «چادر را گذارده،‏ برهنه از دست ایشان گریخت.‏» اعتقاد بر این است که این جوان مَرقُس بود.‏ در کتاب اَعمال از او به عنوان «یوحنّای ملقّب به مَرقُس» یاد شده و احتمالاً از خانواده‌ای مرفه در اورشلیم بوده،‏ زیرا صاحبِ خانه و خادمان بودند.‏ مادر او مریم نیز مسیحی بود و جماعت اوّلیه از خانه‌اش برای جلسات استفاده می‌کردند.‏ زمانی که پِطْرُس توسط فرشته‌ای از زندان آزاد شد به این خانه رفت و دید که برادران در آنجا جمع شده‌اند.‏ —‏ مرق ۱۴:‏۵۱،‏ ۵۲؛‏ اعما ۱۲:‏۱۲،‏ ۱۳‏.‏

^۲ بَرنابای میسیونر،‏ لاوی‌ای از قبرس،‏ پسرعموی مَرقُس بود.‏ (‏اعما ۴:‏۳۶؛‏ کول ۴:‏۱۰‏)‏ وقتی بَرنابا با پولُس در رابطه با اعانات زمان قحطی به اورشلیم آمدند مَرقُس نیز با پولُس آشنا شد.‏ معاشرت با جماعت و ملاقات با خادمان غیور بدون شک علاقه به خدمت میسیونری را در مَرقُس ایجاد کرد.‏ بنابراین،‏ وی در اوّلین سفر میسیونری پولُس و بَرنابا نیز همراه آن‌ها بود.‏ اما به دلیلی مَرقُس آن‌ها را در پِرْجه و پَمْفِلیّه ترک کرد و به اورشلیم برگشت.‏ (‏اعما ۱۱:‏۲۹،‏ ۳۰؛‏ ۱۲:‏۲۵؛‏ ۱۳:‏۵،‏ ۱۳‏)‏ به همین دلیل پولُس در دوّمین سفر میسیونری خود از بردن مَرقُس امتناع ورزید و این موضوع باعث اختلاف بین پولُس و بَرنابا شد.‏ پولُس سیلاس را همراه خود برد،‏ در حالی که بَرنابا پسرعموی خود مَرقُس را برداشته،‏ به طرف قبرس رفت.‏ —‏ اعما ۱۵:‏۳۶-‏۴۱‏.‏

^۳ مَرقُس در خدمت مسیحی خود ثابت کرد که خادم قابلی است.‏ او هم برای بَرنابا کمکی باارزش بود هم بعدها برای پِطْرُس و پولُس.‏ مَرقُس در طول اوّلین حبس پولُس در روم (‏حدود سال‌های ۶۰-‏۶۱ م.‏)‏ همراه او بود.‏ (‏فلی ۱،‏ ۲۳،‏ ۲۴‏)‏ سپس بین سال‌های ۶۲ و ۶۴ م.‏ مَرقُس با پِطْرُس در بابل بود.‏ (‏۱پطر ۵:‏۱۳‏)‏ احتمالاً در سال ۶۵ م.‏ پولُس دوباره در روم زندانی است و در نامه‌ای از تیموتاؤس می‌خواهد که مَرقُس را همراهش بیاورد و می‌گوید «زیرا که مرا به جهت خدمت مفید است.‏» (‏۲تیمو ۱:‏۸؛‏ ۴:‏۱۱‏)‏ این آخرین باری است که از مَرقُس در کتاب مقدّس یاد شده است.‏

^۴ نگارش این انجیل که از کوتاه‌ترین انجیل‌هاست به مَرقُس نسبت داده شده است.‏ او با رسولان عیسی همکار بود و کسی بود که زندگی خود را صرف خدمت بشارت کرد.‏ اما مَرقُس جزو ۱۲ رسول و از همراهان نزدیک عیسی نبود.‏ پس این جزئیات را از کجا به دست آورده که توانسته است گزارش خود را در مورد خدمت عیسی از اوّل تا آخر به صورت واقعی و زنده بنویسد؟‏ بنا بر گفتهٔ پاپیاس،‏ اوریژن و تِرتولیانوس منبع اطلاعاتی وی پِطْرُس بود کسی که با مَرقُس معاشرت نزدیک داشت.‏a پِطْرُس او را «پسر من» خطاب کرد.‏ (‏۱پطر ۵:‏۱۳‏)‏ پِطْرُس شاهد عینی همهٔ چیزهایی بود که مَرقُس نوشته بود.‏ بنابراین وی می‌توانست از طریق پِطْرُس به نکات مشروح بیشتری پی ببرد که در انجیل‌های دیگر وجود نداشتند.‏ برای مثال،‏ مَرقُس در کتاب خود از «مزدوران» که برای زِبِدی کار می‌کردند،‏ از فردی جذامی که «زانو زده» از عیسی استدعا می‌کرد،‏ از مرد دیوانه‌ای که «خود را به سنگ‌ها مجروح می‌ساخت» و از عیسی در حالی که بر کوه زیتون «مقابل هیکل» نشسته بود و در مورد ‹آمدن پسر انسان با قوّت و جلال› نبوّت می‌کرد صحبت می‌کند.‏ —‏ مرق ۱:‏۲۰،‏ ۴۰؛‏ ۵:‏۵؛‏ ۱۳:‏۳،‏ ۲۶‏.‏

^۵ پِطْرُس خود شخصی پراحساس بود،‏ بنابراین می‌توانست برای مَرقُس احساسات و عواطف عیسی را توصیف کند.‏ به همین دلیل مَرقُس اغلب از احساسات و عکس‌العمل عیسی گزارش می‌دهد؛‏ برای مثال می‌نویسد که عیسی «چشمان خود را بر ایشان با غضب گردانیده،‏ زیرا که از سنگدلی ایشان محزون بود،‏» یا این که «از دل آهی کشید.‏» (‏۳:‏۵؛‏ ۷:‏۳۴؛‏ ۸:‏۱۲‏)‏ مَرقُس کسی است که احساس عیسی را در مورد حاکم ثروتمند جوان تشریح می‌کند و می‌گوید عیسی «او را محبت نمود.‏» (‏۱۰:‏۲۱‏)‏ در انجیل مَرقُس همچنین در مورد محبت عیسی به کودکان می‌خوانیم که در یک موقعیت بچه‌ای را به میان رسولانش آورده،‏ «او را در آغوش کشید» و در موقعیتی دیگر چندین بچه را «در آغوش کشید» که بسیار دلگرم‌کننده است!‏ —‏ ۹:‏۳۶؛‏ ۱۰:‏۱۳-‏۱۶‏.‏

^۶ بعضی از خصوصیات پِطْرُس در نوع نگارش مَرقُس دیده می‌شوند که از آن جمله می‌توان به شتاب‌زدگی،‏ تندی،‏ پرشوری،‏ نشاط و نحوهٔ توصیفی بیانش اشاره کرد.‏ به نظر می‌رسد که مَرقُس فرصت نکرده است که وقایع را به تفصیل بنویسد.‏ برای مثال،‏ کلمهٔ «فوراً،‏» «در ساعت،‏» «بی‌درنگ،‏» «بی‌تأمّل،‏» «فی‌الفور» بارها در انجیل وی دیده می‌شود و داستان به صورت هیجان‌انگیزی ادامه می‌یابد.‏

^۷ اگرچه مَرقُس انجیل متّیٰ را در اختیار داشت و فقط ۷ درصد از گزارش وی در انجیل‌های دیگر دیده نمی‌شود،‏ اشتباه خواهد بود که فکر کنیم مَرقُس صرفاً انجیل متّیٰ را خلاصه و چند نکتهٔ به خصوص به آن اضافه کرده است.‏ در حالی که متّیٰ عیسی را مسیح و پادشاه موعود توصیف می‌کند،‏ مَرقُس زندگی و کارهای وی را از زاویه دیگری ارائه می‌دهد.‏ او عیسی را پسر معجزه‌گر خدا و نجات‌دهندهٔ پیروز به تصویر می‌کشد.‏ مَرقُس بیشتر بر کارهای عیسی تأکید می‌کند تا بر گفتارها و تعالیمش.‏ تنها بخش کوچکی از مثال‌ها و یکی از گفتارهای طولانی عیسی در این کتاب نوشته و موعظهٔ سر کوه حذف شده است.‏ به همین دلیل،‏ انجیل مَرقُس از دیگر انجیل‌ها کوتاه‌تر است.‏ با این حال،‏ شامل همان وقایعی است که در انجیل‌های دیگر می‌خوانیم.‏ در انجیل مَرقُس حداقل به ۱۹ معجزه به طور دقیق اشاره شده است.‏

^۸ متّیٰ انجیل خود را برای یهودیان نوشت،‏ اما مَرقُس در نگارش انجیل خود اساساً رومیان را در نظر داشته است.‏ از کجا این را می‌دانیم؟‏ چون فقط زمانی به شریعت موسی اشاره می‌کند که لزوماً از آن سخنی به میان آمده است و نیز نسب‌نامهٔ عیسی را در متن خود نیاورده است.‏ انجیل مَرقُس از اهمیت عالمگیر برخوردار است.‏ مَرقُس توضیحاتی در مورد رسوم و تعلیمات یهودی می‌دهد تا برای خوانندگان غیریهودی قابل فهم باشد.‏ (‏۲:‏۱۸؛‏ ۷:‏۳،‏ ۴؛‏ ۱۴:‏۱۲؛‏ ۱۵:‏۴۲‏)‏ همچنین اصطلاحات اَرامی را ترجمه کرده است.‏ (‏۳:‏۱۷؛‏ ۵:‏۴۱؛‏ ۷:‏۱۱،‏ ۳۴؛‏ ۱۴:‏۳۶؛‏ ۱۵:‏۲۲،‏ ۳۴‏)‏ اسامی جغرافیایی و گیاهان فلسطین را توضیح می‌دهد.‏ (‏۱:‏۵،‏ ۱۳؛‏ ۱۱:‏۱۳؛‏ ۱۳:‏۳‏)‏ ارزش سکه‌های یهودی را با پول رومی مشخص می‌سازد.‏ (‏۱۲:‏۴۲‏،‏ پاورقی دج‏)‏ بیشتر از دیگر نگارندگان اناجیل از واژه‌های لاتین استفاده می‌کند.‏ برای مثال می‌توان به اِسپکولاتور (‏جلّاد)‏،‏ پراتوریوم (‏دارالولایه)‏،‏ سِنتوریو (‏یوزباشی)‏ اشاره کرد.‏ —‏ ۶:‏۲۷؛‏ ۱۵:‏۱۶،‏ ۳۹‏.‏

^۹ از آنجایی که مَرقُس انجیل خود را برای رومیان نوشت،‏ احتمال می‌رود که نگارش آن را در روم انجام داده باشد.‏ بر حسب روایت و مضمون کتاب مَرقُس می‌توان نتیجه گرفت که این کتاب در طی اوّلین یا دوّمین حبس پولُس در سال‌های ۶۰-‏۶۵ م.‏ نوشته شده باشد.‏ طی آن سال‌ها،‏ مَرقُس حداقل یک بار و احتمالاً دو بار در روم بوده است.‏ مراجع مقتدر قرون دوّم و سوّم نویسندهٔ این انجیل را مَرقُس می‌دانند.‏ از اواسط قرن دوّم به بعد انجیل مَرقُس در دست مسیحیان بوده است.‏ بودن این کتاب در لیست نوشته‌های مقدّس یونانی مسیحی،‏ صحّت این انجیل را تأیید می‌کند.‏

^۱۰ در بسیاری ترجمه‌ها آیاتی که بعد از آیهٔ ۸ باب ۱۶ به صورت گزارش کوتاه یا بلند یا به هر دو صورت آمده‌اند موثق و معتبر نیستند.‏ این آیات در بسیاری از نسخه‌های قدیمی مانند سیناییه و واتیکان شمارهٔ ۱۲۰۹ یافت نمی‌شوند.‏ محققان قرن چهارم اوزِب و جِروم توافق دارند که گزارش صحیح با واژهٔ «می‌ترسید» به پایان می‌رسد.‏ پس گزارش بلند یا کوتاه اضافه‌شده برای این بوده است که اختتامی آرام به آیهٔ ۸ ببخشد.‏ در کتاب‌های مقدّس فارسی آیات ۹ تا ۲۰ باب ۱۶ مَرقُس گزارش بلند خوانده می‌شود.‏

^۱۱ صحّت گزارش مَرقُس هم از هماهنگی کامل این انجیل با اناجیل دیگر آشکار می‌شود هم از هماهنگی آن با تمامی نوشته‌های مقدّس،‏ یعنی از پیدایش تا مکاشفه.‏ علاوه بر این،‏ بارها و بارها نشان داده می‌شود که عیسی نه تنها در کلام،‏ نیز بر نیروهای طبیعی،‏ بر شیطان و دیوها،‏ بر بیماری و حتی بر مرگ قدرت دارد.‏ مَرقُس انجیل خود را با این مقدّمهٔ گیرا آغاز می‌کند:‏ «ابتدای انجیل [یا بشارت] عیسی مسیح پسر خدا.‏» در واقع آمدن و خدمت عیسی به معنی «بشارت» بود و بدین علّت مطالعهٔ انجیل مَرقُس برای همه مفید است.‏ وقایعی که مَرقُس شرح می‌دهد از بهار سال ۲۹ م.‏ تا بهار سال ۳۳ م.‏ را در برمی‌گیرد.‏

چرا مفید است

^۳۱ به دلیل شرح واضحی که این انجیل از زندگی عیسی ارائه می‌دهد خوانندگان آن،‏ از مسیحیان اوّلیه تا کنون،‏ توانسته‌اند تحقق بسیاری از پیشگویی‌های نوشته‌های عبری را که در رابطه با مسیح است درک کنند.‏ از اوّلین نقل‌قول این انجیل «اینک رسول خود را پیش روی تو می‌فرستم» تا کلمات دردناک عیسی بر روی چوبه‌دار «الٰهی الٰهی چرا مرا واگذاردی؟‏» و گزارش خدمت غیورانه‌اش،‏ همگی با نبوّت‌های نوشته‌های مقدّس عبری مطابقت دارند.‏ (‏مرق ۱:‏۲؛‏ ۱۵:‏۳۴؛‏ ملا ۳:‏۱؛‏ مز ۲۲:‏۱‏)‏ علاوه بر آن،‏ معجزات و اَعمال شگفت‌انگیز عیسی،‏ تعالیم مفید و اعتراضات بجایش،‏ توکّل کاملش بر کلام و روح یَهُوَه و شبانی مهربانانه‌اش از گوسفندان،‏ او را به عنوان کسی که با اقتدار تمام به عنوان پسر خدا آمد مشخص می‌کند.‏ عیسی با قدرتی که از یَهُوَه دریافت کرده بود «مقتدرانه تعلیم می‌داد» و بر موعظهٔ «بشارت ملکوت خدا» یعنی بر این که «ملکوت نزدیک است» به عنوان کار اصلی‌اش بر زمین تأکید می‌کرد.‏ تعلیمات او برای همهٔ کسانی که به آن گوش فرا داده‌اند بسیار مفید واقع شده است.‏ —‏ مرق ۱:‏۲۲،‏ ۱۴،‏ ۱۵‏.‏

^۳۲ عیسی به شاگردانش گفت:‏ «به شما دانستن سرّ ملکوت خدا عطا شده» است.‏ مَرقُس عبارت «ملکوت خدا» را ۱۴ بار استفاده می‌کند و اصول هدایت‌کنندهٔ بسیاری برای کسانی که حیات را از طریق ملکوت به دست می‌آورند به جا می‌گذارد.‏ عیسی اظهار کرد:‏ «هر که جان خود را به جهت من و انجیل بر باد دهد آن را برهاند.‏» در واقع هر چه که مانع به دست آوردن حیات باشد باید از سر راه برداشته شود:‏ «تو را بهتر است که با یک چشم داخل ملکوت خدا شوی،‏ از آن که با دو چشم در آتش جهنّم انداخته شوی.‏» سپس عیسی اعلام می‌کند:‏ «هر که ملکوت خدا را مثل بچهٔ کوچک قبول نکند،‏ داخل آن نشود» و «چه دشوار است که توانگران داخل ملکوت خدا شوند»!‏ همچنین گفت کسی که درک کند نگاه داشتن دو حکم اعظم بسیار باارزش‌تر از ذبایح سوختنی و قربانی‌هاست،‏ چنین کسی «از ملکوت خدا دور» نیست.‏ این تعلیم و تعالیم دیگر انجیل مَرقُس شامل تذکرات خوبی است که می‌توانیم در زندگی روزمرهٔ خود به کار ببریم.‏ —‏ ۴:‏۱۱؛‏ ۸:‏۳۵؛‏ ۹:‏۴۳-‏۴۸؛‏ ۱۰:‏۱۳-‏۱۵،‏ ۲۳-‏۲۵؛‏ ۱۲:‏۲۸-‏۳۴‏.‏

^۳۳ کلّ انجیل مَرقُس را می‌توان در یک یا دو ساعت خواند و مروری هیجان‌انگیز،‏ سریع و پویا از خدمت عیسی به دست آورد.‏ خواندن این گزارش الهامی و همچنین مطالعهٔ دقیق و تعمّق در آن همیشه مفید خواهد بود.‏ انجیل مَرقُس همان گونه که برای مسیحیان قرن اوّل مفید بود برای مسیحیان حقیقی امروزه که تحت اذیت و آزار قرار دارند مفید است،‏ چرا که ایشان در «زمان‌های سخت» به سر می‌برند و به راهنمایی عیسی و الگوی وی که در این انجیل آمده است نیازمندند.‏ انجیل مَرقُس را خوانده،‏ وقایع شگرف آن را احساس کنید و برانگیخته شوید از عیسی،‏ پیشوا و کامل‌کنندهٔ ایمان با همان خوشی راسخی که پیش رو داشت پیروی نمایید.‏ (‏۲تیمو ۳:‏۱؛‏ عبر ۱۲:‏۲‏)‏ بلی،‏ ببینید که او مرد عمل بود.‏ سپس از غیرت وی پر گشته،‏ از وفاداری او نمونه گرفته،‏ همچون وی دلیرانه در برابر مخالفت و سختی بایستید.‏ شما می‌توانید از این بخش غنی نوشته‌های مقدّس تسلّی یابید.‏ بگذارید این کتاب برای شما به جهت رسیدن به زندگی جاودانی مفید باشد!‏

‏[پاورقی]‏