کتاب شمارهٔ ۱۸ ایّوب

نگارنده:‏ موسی

محل نگارش:‏ بیابان

تاریخ اتمام نگارش:‏ حدود ۱۴۷۳ ق.‏م.‏

شامل وقایع دوران:‏ بیش از ۱۴۰ سال،‏ بین ۱۶۵۷ و ۱۴۷۳ ق.‏م.‏

یکی از قدیمی‌ترین کتاب‌های نوشته‌های الهامی!‏ کتابی که از ارزش بالایی برخوردار است و اغلب از آن نقل‌قول می‌شود،‏ اما به درستی درک نمی‌شود.‏ چرا این کتاب نوشته شد و برای ما چه ارزشی دارد؟‏ جواب در معنی نام ایّوب است:‏ «مورد خصومت واقع شده.‏» این کتاب دو سؤال مهم را در بر می‌گیرد:‏ چرا بی‌گناه‌هان رنج می‌برند؟‏ چرا خدا به شرارت روی زمین اجازه داده است؟‏ ما گزارش رنج ایّوب و تحمّل عظیم او را در اختیار داریم تا با در نظر گرفتن آن‌ها به این سؤالات جواب دهیم.‏ تمام وقایع همان طور که ایّوب درخواست کرد نوشته شده است.‏ —‏ ایو ۱۹:‏۲۳،‏ ۲۴‏.‏

^۲ نام ایّوب با صبر و تحمّل مترادف شده است.‏ آیا واقعاً شخصی به نام ایّوب وجود داشته است؟‏ ابلیس همهٔ سعی خود را کرد تا این نمونهٔ برجستهٔ کمال اخلاقی را از صفحات تاریخ حذف کند،‏ اما به نتیجه نرسید.‏ ایّوب شخصی واقعی بود!‏ یَهُوَه او را با شاهدان خود،‏ نوح و دانیال که عیسی مسیح وجود آن‌ها را تأیید کرد،‏ نام برده است.‏ (‏ حز ۱۴:‏۱۴،‏ ۲۰‏؛‏ با متّیٰ ۲۴:‏۱۵،‏ ۳۷ مقایسه شود.‏)‏ عبرانیان باستان ایّوب را شخصی واقعی می‌دانستند.‏ یعقوب،‏ نویسندهٔ مسیحی به صبر ایّوب اشاره می‌کند.‏ (‏ یعقو ۵:‏۱۱‏)‏ تنها نمونه‌ای از زندگی واقعی و نه افسانه‌ای می‌توانست پرستندگان خدا را متقاعد کند که کمال اخلاقی خود را می‌توان تحت هر وضعیتی حفظ کرد.‏ علاوه بر آن،‏ سخنان پر از حدّت و احساس مندرج در کتاب ایّوب به واقعی بودن وضعیت اشاره می‌کنند.‏

^۳ ثابت شده است که کتاب ایّوب صحیح و الهامی است.‏ زیرا عبرانیان قدیم همیشه آن را جزو مجموعهٔ کتاب‌های الهامی و مقدّس قرار می‌دادند،‏ و جالب این که ایّوب اسرائیلی هم نبود.‏ علاوه بر این که حِزْقِیال و یعقوب به این کتاب ارجاع داده‌اند،‏ پولُس رسول نیز از آن نقل‌قول کرده است.‏ (‏ ایو ۵:‏۱۳‏؛‏ ۱ قر ۳:‏۱۹)‏ یکی از دلایل قانع‌کننده برای الهامی بودن این کتاب هماهنگی آن با وقایع علمی است.‏ در دورانی که داستان‌های تخیّلی در مورد چگونگی وضعیت زمین وجود داشت،‏ چگونه می‌شد فهمید که یَهُوَه «زمین را بر نیستی آویزان» کرده است؟‏ (‏ ایو ۲۶:‏۷‏)‏ یکی از دیدگاه‌های قدیمی مردم این بود که زمین به وسیلهٔ فیل‌هایی که روی یک لاک‌پشت دریایی قرار دارند نگه داشته می‌شود.‏ چرا کتاب ایّوب شامل چنین یاوه‌گویی‌هایی نیست؟‏ واضح است،‏ زیرا یَهُوَه،‏ خالق اعظم،‏ این حقایق را الهام کرده است.‏ بسیاری از توصیفات دیگر زمین و عجایب آن،‏ حیوانات وحشی،‏ پرندگان و زیستگاه‌های طبیعی آن‌ها به حدّی دقیق هستند که تنها یَهُوَه خدا می‌توانست مؤلف و الهام‌کنندهٔ کتاب ایّوب باشد.‏a

^۴ ایّوب در عُوص زندگی می‌کرد،‏ که بنا به گفتهٔ بعضی از جغرافی‌دانان در شمال عربستان نزدیک سرزمینی واقع بود که اَدومیان در آن سکونت داشتند و شرق سرزمینی بود که به نسل ابراهیم وعده داده شده بود.‏ سابیان در جنوب و کلدانیان در شرق قرار داشتند.‏ (‏ ۱:‏۱‏،‏ ۳‏،‏ ۱۵‏،‏ ۱۷‏)‏ مدت زیادی از روزگار ابراهیم می‌گذشت که ایّوب مورد آزمایش قرار گرفت؛‏ در زمانی که کسی «مثل [ایّوب] در زمین (‏ نبود)‏،‏ مرد کامل و راست.‏» (‏ ۱:‏۸‏)‏ به نظر می‌رسد تجربهٔ ایّوب در مدت زمانی مابین مرگ یوسف،‏ مردی با ایمانی برجسته (‏ ۱۶۵۷ ق.‏م.‏)‏ و زمانی که موسی رهبری قوم اسرائیل را به عهده گرفت،‏ بوده باشد.‏ در این زمان که اسرائیل با دیوپرستی مصر آلوده شده بود،‏ ایّوب در پرستش پاک بی‌نظیر بود.‏ علاوه بر آن،‏ اَعمالی که در باب اوّل ایّوب ذکر شده‌اند،‏ و اینکه خدا ایّوب را به عنوان پرستندهٔ حقیقی قبول کرده است،‏ بیشتر به زمان پَطرِیارْخ‌ها اشاره می‌کند تا به تاریخ بعد از ۱۵۱۳ ق.‏م.‏،‏ زمانی که خدا کاملاً مطابق با شریعت با قوم اسرائیل رفتار می‌کرد.‏ (‏ عا ۳:‏۲؛‏ افس ۲:‏۱۲‏)‏ بدین ترتیب،‏ با در نظر گرفتن زندگی طولانی ایّوب،‏ این کتاب سال‌های بین ۱۶۵۷ ق.‏م.‏ و ۱۴۷۳ ق.‏م.‏،‏ سال مرگ موسی را در بر می‌گیرد؛‏ موسی کتاب را مدتی بعد از مرگ ایّوب و زمانی که اسرائیلیان در بیابان بودند کامل کرد.‏ —‏ ایو ۱:‏۸؛‏ ۴۲:‏۱۶،‏ ۱۷‏.‏

^۵ چرا می‌گوییم که نگارندهٔ این کتاب موسی است؟‏ این بنا به قدیمی‌ترین روایت محققان یهودیان و مسیحیان اوّلیه است.‏ سبک جدّی و اصیل شعر عبری که در کتاب ایّوب به کار رفته است،‏ ثابت می‌کند که این کتاب در اصل به عبری یعنی به زبان موسی نوشته شده است.‏ این کتاب نمی‌تواند از زبان دیگری مانند عربی ترجمه شده باشد.‏ همچنین،‏ بخش‌های نثر آن شباهت بیشتری به اسفار خمسه (‏ پنج کتاب اوّل کتاب مقدّس)‏ دارد تا به نوشته‌های دیگر کتاب مقدّس.‏ نگارنده می‌بایست اسرائیلی بوده باشد،‏ همان طور که موسی بود،‏ زیرا که به یهودیان «کلام خدا امانت داده شده» بود.‏ (‏ روم ۳:‏۱،‏ ۲‏)‏ موسی وقتی که به بلوغ رسید،‏ ۴۰ سال را در مدیان،‏ که از عُوص زیاد دور نیست،‏ سپری کرد؛‏ جایی که می‌توانست اطلاعات دقیق مذکور در کتاب ایّوب را به دست آورده باشد.‏ بعدها،‏ هنگامی که اسرائیلیان در طول سفر ۴۰ سالهٔ خود در بیابان از سرزمین ایّوب می‌گذشتند موسی توانست اطلاعات به دست آورد و جزئیات پایانی این کتاب را بنویسد.‏

^۶ مطابق با دایرة‌المعارف جدید بریتانیکا،‏ کتاب ایّوب اغلب «جزو شاهکارهای ادبیات جهان به شمار می‌آید.‏»‏b اما،‏ این کتاب بیش از یک شاهکار ادبی است.‏ کتاب ایّوب از کتاب‌های دیگر کتاب مقدّس برجسته‌تر است از این لحاظ که قدرت،‏ عدالت،‏ حکومت و محبت یَهُوَه را تجلیل می‌کند.‏ این کتاب موضوع مهم عالَم را به واضح‌ترین شکل ممکن آشکار می‌کند و در مقایسه با دیگر کتاب‌های کتاب مقدّس،‏ مخصوصاً پیدایش،‏ خروج،‏ جامعه،‏ لوقا،‏ رومیان و مکاشفه،‏ نکات بیشتری را روشن می‌سازد.‏ (‏ ایّوب ۱:‏۶-‏۱۲؛‏ ۲:‏۱-‏۷ را با پیدایش ۳:‏۱۵؛‏ خروج ۹:‏۱۶؛‏ لوقا ۲۲:‏۳۱،‏ ۳۲؛‏ رومیان ۹:‏۱۶-‏۱۹ و مکاشفه ۱۲:‏۹ مقایسه کنید؛‏ همچنین ایّوب ۱:‏۲۱؛‏ ۲۴:‏۱۵؛‏ ۲۱:‏۲۳-‏۲۶؛‏ ۲۸:‏۲۸ را به ترتیب با جامعه ۵:‏۱۵؛‏ ۸:‏۱۱؛‏ ۹:‏۲،‏ ۳؛‏ ۱۲:‏۱۳ مقایسه کنید.‏)‏ این کتاب به بسیاری از سؤالات زندگی پاسخ می‌دهد و مطمئناً جزو کلام الهامی خداست و برای درک بسیار مفید.‏

چرا مفید است

^۳۹ کتاب ایّوب یَهُوَه را جلال می‌دهد و به قدرت و حکمت بی‌نهایت او شهادت می‌دهد.‏ (‏ ۱۲:‏۱۲،‏ ۱۳‏؛‏ ۳۷:‏۲۳‏)‏ در این کتاب،‏ ۳۱ بار به خدا به عنوان قادر مطلق اشاره شده است،‏ که بیشتر از سایر کتب نوشته‌های مقدّس است.‏ در این گزارش ابدیت و وضعیت جلال‌یافتهٔ خدا تمجید می‌شود.‏ (‏ ۱۰:‏۵‏؛‏ ۳۶:‏۴‏،‏ ۲۲‏،‏ ۲۶‏؛‏ ۴۰:‏۲‏؛‏ ۴۲:‏۲‏)‏ و همین طور عدالت،‏ مهربانی محبت‌آمیز،‏ و رحمت او تحسین و ستایش می‌شود.‏ (‏ ۳۶:‏۵-‏۷‏؛‏ ۱۰:‏۱۲‏؛‏ ۴۲:‏۱۲‏)‏ این کتاب بر حقانیت یَهُوَه که بالاتر از نجات انسان است تأکید می‌کند.‏ (‏ ۳۳:‏۱۲‏؛‏ ۳۴:‏۱۰‏،‏ ۱۲‏؛‏ ۳۵:‏۲‏؛‏ ۳۶:‏۲۴‏؛‏ ۴۰:‏۸‏)‏ در این کتاب مشخص می‌شود که یَهُوَه خدای اسرائیل،‏ خدای ایّوب نیز هست.‏

^۴۰ گزارش نوشته شده در ایّوب کارهای آفرینش خدا را جلال می‌دهد.‏ (‏ ۳۸:‏۴–‏۳۹:‏۳۰‏؛‏ ۴۰:‏۱۵‏،‏ ۱۹‏؛‏ ۴۱:‏۱‏؛‏ ۳۵:‏۱۰‏)‏ آن با گفتهٔ پیدایش که انسان از خاک است و به خاک برمی‌گردد هماهنگ است.‏ (‏ ایو ۱۰:‏۸،‏ ۹؛‏ پیدا ۲:‏۷؛‏ ۳:‏۱۹‏)‏ آن از کلمات «ولی،‏» «کفّاره» و «زندگی دوباره» استفاده می‌کند،‏ و بدین صورت پیش‌نمایی از تعلیمات اساسی نوشته‌های یونانی مسیحی ارائه می‌دهد.‏ (‏ ایو ۱۹:‏۲۵؛‏ ۳۳:‏۲۴؛‏ ۱۴:‏۱۳،‏ ۱۴‏)‏ بسیاری از اظهارات این کتاب با گفته‌های انبیا و نگارندگان مسیحی مطابقت دارد.‏ برای مثال این آیه‌ها را با هم مقایسه کنید،‏ ایّوب ۷:‏۱۷ —‏ مزمور ۸:‏۴؛‏ ایّوب ۹:‏۲۴ —‏ ۱یوحنّا ۵:‏۱۹؛‏ ایّوب ۱۰:‏۸ —‏ مزمور ۱۱۹:‏۷۳؛‏ ایّوب ۱۲:‏۲۵ —‏ تثنیه ۲۸:‏۲۹؛‏ ایّوب ۲۴:‏۲۳ —‏ امثال ۱۵:‏۳؛‏ ایّوب ۲۶:‏۸ —‏ امثال ۳۰:‏۴؛‏ ایّوب ۲۸:‏۱۲،‏ ۱۳،‏ ۱۵-‏۱۹ —‏ امثال ۳:‏۱۳-‏۱۵؛‏ ایّوب ۳۹:‏۳۰ —‏ متّیٰ ۲۴:‏۲۸‏.‏c

^۴۱ در بسیاری از بخش‌های این کتاب اصول عادل یَهُوَه برای زندگی آمده است.‏ کتاب قویاً مادیگرایی (‏ ایو ۳۱:‏۲۴،‏ ۲۵‏)‏،‏ بت‌پرستی (‏ ۳۱:‏۲۶-‏۲۸‏)‏،‏ زنا (‏ ۳۱:‏۹-‏۱۲‏)‏،‏ بدخواهی (‏ ۳۱:‏۲۹‏)‏،‏ بی‌عدالتی و طرفداری (‏ ۳۱:‏۱۳‏؛‏ ۳۲:‏۲۱‏)‏،‏ خودخواهی (‏ ۳۱:‏۱۶-‏۲۱‏)‏،‏ بی‌صداقتی و دروغ (‏ ۳۱:‏۵‏)‏ را محکوم می‌کند و نشان می‌دهد شخصی که مرتکب این اَعمال می‌شود نمی‌تواند لطف خدا و زندگی ابدی را به دست آورد.‏ اَلِیهُو نمونهٔ خوبی از احترام و فروتنی عمیق،‏ شجاعت،‏ دلیری،‏ و جلال دادن به خدا است.‏ (‏ ۳۲:‏۲‏،‏ ۶،‏ ۷‏،‏ ۹،‏ ۱۰‏،‏ ۱۸-‏۲۰‏؛‏ ۳۳:‏۶‏،‏ ۳۳‏)‏ سَروَری خود ایّوب،‏ توجه به خانواده و مهمان‌نوازی هم از درس‌های خوب این کتاب هستند.‏ (‏ ۱:‏۵‏؛‏ ۲:‏۹،‏ ۱۰‏؛‏ ۳۱:‏۳۲‏)‏ اما،‏ ما ایّوب را به دلیل حفظ کمال اخلاقی،‏ صبر و بردباری‌اش به خاطر می‌آوریم.‏ او نمونه‌ای از خود به جا گذاشته که در هر زمان همچون حصاری برای ایمان خادمان خدا بوده است،‏ مخصوصاً در این زمان که با آزمایشات بسیاری روبرو هستیم.‏ «صبر ایّوب را شنیده‌اید و انجام کار [یَهُوَه] خداوند را دانسته‌اید،‏ زیرا که [یَهُوَه] خداوند به غایت مهربان و کریم است.‏» —‏ یعقو ۵:‏۱۱‏.‏

^۴۲ ایّوب از ذریّت ابراهیم نبود که وعدهٔ ملکوت به او داده شده بود.‏ اما گزارش کمال اخلاقی او به درک مقصودهای ملکوت یَهُوَه کمک می‌کند.‏ این کتاب بخش مهم گزارش الٰهی است،‏ زیرا که مسئلهٔ اساسی بین خدا و شیطان را آشکار می‌سازد،‏ که شامل کمال اخلاقی انسان به یَهُوَه و سلطنت او می‌باشد.‏ نشان می‌دهد که فرشتگان،‏ که قبل از زمین و انسان آفریده شده بودند،‏ نیز تماشاگران هستند و به این زمین و نتیجهٔ مشاجره بسیار علاقه‌مندند.‏ (‏ ایو ۱:‏۶-‏۱۲؛‏ ۲:‏۱-‏۵؛‏ ۳۸:‏۶،‏ ۷‏)‏ این کتاب بیان می‌کند که مشاجره قبل از زمان ایّوب وجود داشت و شیطان یک شخص روحی واقعی است.‏ اگر کتاب ایّوب به وسیلهٔ موسی نوشته شده باشد،‏ این اوّلین بار است که اصطلاح ‹هاس‌ساتان› [شیطان] در نوشته‌های عبری کتاب مقدّس ظاهر می‌شود،‏ که آن «مار قدیم» را بیشتر شناسایی می‌کند.‏ (‏ ایو ۱:‏۶‏،‏ پاورقی دج.‏‏؛‏ مکا ۱۲:‏۹‏)‏ این کتاب همچنین ثابت می‌کند که چرا عادلان آزار می‌بینند،‏ در حالی که به شریران و شرارت اجازه داده می‌شود تا ادامه یابند و نشان می‌دهد که یَهُوَه علاقه‌مند است این موضوع را فیصله دهد.‏

^۴۳ اکنون زمان آن است که همهٔ کسانی که می‌خواهند تحت حکومت ملکوتی خدا زندگی کنند با کمال اخلاقی خود به شیطان «مدعی [تهمت‌زننده]» پاسخ دندان‌شکنی دهند.‏ (‏ مکا ۱۲:‏۱۰،‏ ۱۱‏)‏ حتی در حین تجربیات سخت نگه‌دارندگان کمال اخلاقی باید برای تقدیس نام خدا،‏ آمدن ملکوت او و بیرون انداختن شیطان و ذریّت تمسخرآمیز او دعا کنند.‏ آن «روز مقاتله و جنگ» خدا خواهد بود،‏ و رهایی و برکتی در پی خواهد داشت که ایّوب امیدوار بود در آن سهیم شود.‏ —‏ ۱ پطر ۴:‏۱۲؛‏ مت ۶:‏۹،‏ ۱۰؛‏ ایو ۳۸:‏۲۳؛‏ ۱۴:‏۱۳-‏۱۵‏.‏

‏[پاورقی‌ها]‏