کتاب شمارهٔ ۳۶ صَفَنْیا

نگارنده:‏ صَفَنْیا

محل نگارش:‏ یهودا

تاریخ اتمام نگارش:‏ قبل از ۶۴۸ ق.‏د.‏م.‏

۱.‏ الف)‏ چرا پیام صَفَنْیا برای دورانی که در آن زندگی می‌کرد بسیار مناسب بود؟‏ ب)‏ مفهوم نام او چگونه با موقعیّت روزگارش مطابقت داشت؟‏

در اوایل حکومت یُوشیّا،‏ پادشاه یهودا (‏۶۵۹-‏۶۲۹ ق.‏د.‏م.‏)‏،‏ زمانی که پرستش بَعْل بسیار رواج یافته بود و «مؤبدان» در پرستش ناپاک پیشقدم بودند،‏ امّت اورشلیم می‌بایست از پیام صَفَنْیا بسیار شگفت‌زده شده باشند.‏ صَفَنْیا احتمالاً از نسل حِزْقِیّا و از خانوادهٔ سلطنتی یهودا بود،‏ با این حال از اوضاعی که در آنجا حاکم بود انتقاد کرد.‏ (‏صف ۱:‏۱،‏ ۴‏)‏ پیام او حاکی از هلاکت بود.‏ امّت خدا نافرمان شده بودند و فقط یَهُوَه می‌توانست آنها را به پرستش پاک بازگرداند و به آنان برکت دهد تا ‹در میان تمامی قوم‌های زمین محلّ اسم و تسبیح گردند.‏› (‏۳:‏۲۰‏)‏ صَفَنْیا به این موضوع اشاره کرد که فقط با کمک خدا شخص می‌تواند ‹در روز خشم خداوند مستور شود.‏› (‏۲:‏۳‏)‏ نام او که به عبری صِفَن‌یاه است بسیار برازنده می‌باشد،‏ زیرا مفهوم آن «یَهُوَه مستور» یا محفوظ کرده،‏ است!‏

۲.‏ سعی و کوشش صَفَنْیا چه ثمراتی آورد و چرا این ثمرات موقتی بودند؟‏

^۲ سعی و کوشش صَفَنْیا ثمره می‌آورد.‏ یُوشیّای پادشاه که در سن هشت سالگی بر تخت پادشاهی جلوس کرد،‏ در دوازدهمین سال سلطنتش آغاز به «طاهر ساختن یهودا و اورشلیم» نمود.‏ وی پرستش کاذب را ریشه‌کن کرد،‏ «خانهٔ یَهُوَه» را تعمیر و عید فِصَح را دوباره برقرار نمود.‏ (‏۲توا باب‌های ۳۴ و ۳۵‏)‏ اصلاحاتی که یُوشیّای پادشاه کرد موقتی بودند زیرا سه پسر و یکی از نوادگانش که جانشین تخت وی شدند ‹در نظر یَهُوَه خدا شرارت ورزیدند.‏› (‏۲توا ۳۶:‏۱-‏۱۲‏)‏ البتّه همهٔ این رویدادها در تحقّق کلام صَفَنْیا به انجام رسید که گفت:‏ «بر سَروَران و پسران پادشاه .‏ .‏ .‏ عقوبت خواهم رسانید و .‏ .‏ .‏ آنانی که خانهٔ خداوند [یا آقای] خود را از ظلم و فریب پر می‌سازند.‏» —‏ صف ۱:‏۸،‏ ۹‏.‏

۳.‏ صَفَنْیا کِی و کجا به نبوّت پرداخت و دو جنبهٔ مختلف پیام کتاب وی چیست؟‏

^۳ با توجه به نکات مذکور به نظر می‌رسد که زمان ‹نازل شدن کلام خداوند بر صَفَنْیا› کمی قبل از ۶۴۸ ق.‏د.‏م.‏ بوده است یعنی در دوازدهمین سال سلطنت یُوشیّا.‏ به دو دلیل می‌توان گفت که او ساکن یهودا بود؛‏ یکی اینکه آیهٔ اوّل به ما می‌گوید که او در یهودا شروع به نبوّت کرد و دیگر اینکه اطلاعات دقیقی از اماکن و رسومی که در اورشلیم مرسوم بود داشت.‏ پیام او دو جنبهٔ مختلف دارد یعنی هم هشداردهنده است و هم تسلّی‌بخش.‏ بخش اعظم آن بر روز هولناک و قریب‌الوقوع یَهُوَه تأکید می‌کند و در عین حال پیشگویی می‌کند که یَهُوَه متواضعانی را «که بر اسم خداوند توکّل» می‌کنند تقویّت خواهد نمود.‏ —‏ ۱:‏۱،‏ ۷-‏۱۸؛‏ ۳:‏۱۲‏.‏

۴.‏ چه چیزی ثابت می‌کند که کتاب صَفَنْیا اصیل و از جانب خدا الهام شده است؟‏

^۴ در اصالت این کتاب نبوی بحثی نیست.‏ اورشلیم در ۶۰۷ ق.‏د.‏م.‏ یعنی بیش از ۴۰ سال پس از پیشگویی صَفَنْیا نابود شد.‏ نه فقط تاریخ،‏ این واقعه را تصویب می‌کند بلکه کتاب مقدّس نیز مدارکی بر این مضمون دارد که این رویداد درست بر طبق نبوّت صَفَنْیا به وقوع پیوسته است.‏ اِرْمیا مدّتی پس از نابودی اورشلیم کتاب مراثی را نوشت.‏ وی ترس و وحشتی را توصیف نموده که در آن زمان شاهدش بوده است.‏ به هنگام نگارش این کتاب آن وقایع هنوز در فکر او زنده بود.‏ از مقایسهٔ گزارش‌های مختلف درمی‌یابیم که پیام صَفَنْیا واقعاً «از الهام خداست.‏» صَفَنْیا نیاز به توبه را اعلام کرده به آنان هشدار می‌دهد :‏ ‏«قبل از آنکه حدّت خشم خداوند بر شما وارد آید»؛‏ ولی اِرْمیا به واقعه‌ای اشاره می‌کند که اتفاق افتاده است.‏ او می‌گوید:‏ ‏«خداوند .‏ .‏ .‏ حدّت خشم خویش را ریخته است.‏»‏ (‏صف ۲:‏۲؛‏ مراثی ۴:‏۱۱‏)‏ صَفَنْیا پیشگویی نموده،‏ می‌گوید یَهُوَه ‹مردم را چنان به تنگ می‌آورد که کورانه راه خواهند رفت .‏ .‏ .‏ پس خون ایشان مثل غبار .‏ .‏ .‏ ریخته خواهد شد.‏›‏ (‏صف ۱:‏۱۷‏)‏ اِرْمیا در این مورد چنان صحبت می‌کند که اتفاق افتاده است.‏ او می‌گوید:‏ «مثل کوران در کوچه‌ها نوان می‌شوند و از خون نجس شده‌اند.‏»‏ —‏ مراثی ۴:‏۱۴‏؛‏ همچنین،‏ مقایسه شود صَفَنْیا ۱:‏۱۳ با مراثی ۵:‏۲؛‏ صف ۲:‏۸،‏ ۱۰ با مراثی ۱:‏۹،‏ ۱۶ و ۳:‏۶۱‏.‏

۵.‏ تاریخ چگونه نشان می‌دهد که نبوّت صَفَنْیا دقیقاً به انجام رسیده است؟‏

^۵ تاریخ نیز گزارش می‌دهد که نابودی امّت‌های کافر مُوْآب،‏ عَمّون و آشور با پایتختش نِینَوا بر طبق پیشگویی صَفَنْیا که تحت الهام خدا اعلام شده بود به وقوع پیوسته است.‏ همانطور که ناحُوم نبی نابودی نِینَوا را پیشگویی نمود (‏نا ۱:‏۱؛‏ ۲:‏۱۰‏)‏،‏ صَفَنْیا نیز اعلام کرد که یَهُوَه ‹نِینَوا را به ویرانی و به زمین خشک مثل بیابان مبدّل خواهد نمود.‏› (‏صف ۲:‏۱۳‏)‏ این نابودی چنان کامل بود که فقط دویست سال پس از وقوع آن هرودوت تاریخدان در مورد دجله نوشت «که این همان رودخانه‌ای است که زمانی شهر نِینَوا بر آن واقع بود.‏»‏a در سال ۱۵۰ د.‏م.‏ لوسیَن نویسندهٔ یونانی نوشت که «هیچ اثری از آن باقی نمانده است.‏»‏b «فرهنگ کتاب مقدّس وِسْت‌مینْستِر جدید» (‏انگل‍.‏،‏ چاپ ۱۹۷۰)‏،‏ صفحهٔ ۶۶۹،‏ می‌گوید که لشکرهای مهاجم «توسط بالا آمدن ناگهانیِ آب رودخانهٔ دجله که قسمت عظیمی از دیوارهای شهر را با خود برد و شهر را بی‌دفاع گذاشت یاری شدند .‏ .‏ .‏ نابودی نِینَوا چنان کامل بود که در زمان یونان و روم این شهر حالت اسطوره‌ای بیش نداشت.‏ با وجود این قسمتی از این شهر زیر انبوهی از خاک نهان بود.‏» در صفحهٔ ۶۲۷ این کتاب می‌خوانیم که مُوْآب نیز بر طبق پیشگویی نابود شده بود:‏ «نَبُوکَدْنَصَّر بر مُوْآبیان استیلا یافت.‏» یوسِفوس نیز در مورد مغلوب شدن عَمّون گزارش داده است.‏c دیگر،‏ کسی وجود ندارد که خود را مُوْآبی یا عَمّونی بخواند.‏

۶.‏ چرا کتاب صَفَنْیا حقاً به مجموعهٔ کتب قانونی کتاب مقدّس متعلّق می‌باشد؟‏

^۶ یهودیان همیشه برای کتاب صَفَنْیا جایی را که حقاً در مجموعهٔ قانونی نوشته‌های مقدّس دارد قائل بوده‌اند.‏ بیانات آن،‏ که به نام یَهُوَه اعلام شده بودند،‏ کاملاً به تحقّق پیوسته‌اند و حقانیّت یَهُوَه را به اثبات رسانده‌اند.‏

چرا مفید است؟‏

۱۰.‏ پیام نبوی صَفَنْیا که در روزگار یُوشیّا داده شد چه فوایدی را در بر داشت؟‏

^۱۰ یُوشیّای پادشاه به پیام هشدارآمیز صَفَنْیا گوش فرا داد و بدین سبب پیام برای او بسیار مفید واقع شد.‏ وی شدیداً اقدام به اصلاحات دینی نمود.‏ این اقدام به پیدا شدن کتاب شریعت انجامید که به سبب عدم رسیدگی به خانهٔ یَهُوَه خدا ناپدید شده بود.‏ وقتی یُوشیّا از عواقب نافرمانی،‏ که از کتاب شریعت برایش خوانده شد،‏ مطلع گشت بسیار متأثر شد.‏ سخنانی که از دهان موسی صادر شده بودند بر نبوّت صَفَنْیا شهادت داده،‏ آنها را تصدیق نمودند.‏ یُوشیّا خود را در مقابل خدا متواضع ساخت و در نتیجه یَهُوَه به او وعده داد که نابودی پیشگویی‌شده در دوران او به تحقّق نخواهد پیوست.‏ (‏تث باب‌های ۲۸-‏۳۰؛‏ ۲پاد ۲۲:‏۸-‏۲۰‏)‏ خطر نابودی از آن سرزمین گذشته بود.‏ ولی متأسفانه فقط برای مدّتی،‏ زیرا پسران یُوشیّا از نمونهٔ خوبی که پدرشان باقی گذاشت پیروی ننمودند.‏ با وجود این،‏ برای یُوشیّا و امّتش گوش دادن به ‹کلام خداوند که بر صَفَنْیا نازل شده بود› بسیار مفید واقع شد.‏ —‏ صف ۱:‏۱‏.‏

۱۱.‏ الف)‏ کتاب صَفَنْیا چگونه با موعظهٔ بالای کوه و نامهٔ پولُس به عبرانیان در هشدارهایی که داده است مربوط می‌شود؟‏ ب)‏ چرا صَفَنْیا می‌گوید «شاید .‏ .‏ .‏ مستور شوید»؟‏

^۱۱ عیسی مسیح،‏ بزرگ‌ترین نبی خدا،‏ در موعظهٔ معروف بالای کوه با به زبان آوردن سخنانی که به نظر بسیار شبیه به تذکّر صَفَنْیا در باب ۲ است،‏ او را در مقام نبی یَهُوَه تصدیق نمود.‏ در ترجمهٔ دنیای جدید،‏ صَفَنْیا باب ۲ آیهٔ ۳ می‌خوانیم:‏ «ای جمیع حلیمان زمین یَهُوَه را بجویید .‏ .‏ .‏ عدالت را بطلبید و تواضع را بجویید.‏» عیسی چنین هشدار داد:‏ «لیکن اوّل ملکوت خدا و عدالت او را بطلبید.‏» (‏مت ۶:‏۳۳‏)‏ کسانی که اوّل ملکوت خدا را می‌جویند باید مواظب باشند که دچار بی‌اعتنایی‌ای که صَفَنْیا در مورد آن هشدار داد نشوند.‏ هشدار صَفَنْیا رو به چه کسانی بود؟‏ کسانی ‹که از پیروی یَهُوَه مُرتَد شده‌اند،‏ و آنانی که خداوند را نمی‌طلبند و از او مسئلت نمی‌نمایند› و «در دلهای خود می‌گویند خداوند نه نیکویی می‌کند و نه بدی.‏» (‏صف ۱:‏۶،‏ ۱۲‏)‏ پولُس در نامهٔ خود به عبرانیان از روز داوری سخن می‌گوید و در خصوص ارتداد و برگشتن از حقیقت هشدار می‌دهد.‏ او می‌گوید:‏ ««لکن ما از مرتدان نیستیم تا هلاک شویم،‏ بلکه از ایمانداران تا جان خود را دریابیم.‏» (‏عبر ۱۰:‏۳۰،‏ ۳۷-‏۳۹‏)‏ روی سخن این نبی وقتی گفت:‏ «شاید که در روز خشم خداوند مستور شوید» با کسانی که دست از فعالیّت کشیده‌اند و قدردانی خود را از دست داده‌اند نمی‌باشد،‏ بلکه با انسان‌های متواضع است که از صمیم قلب یَهُوَه را می‌جویند.‏ ولی چرا صَفَنْیا عبارت «شاید» را به کار برده است؟‏ زیرا رستگاری نهایی بستگی به طریقی دارد که هر فرد شخصاً پیش گرفته است.‏ (‏مت ۲۴:‏۱۳‏)‏ در ضمن،‏ این یادآوری‌ای دیگر در این خصوص است که نمی‌توان رحمت یَهُوَه را امری بدیهی دانست.‏ نبوّت صَفَنْیا در مورد وقوع ناگهانی روز یَهُوَه بر کسانی که انتظارش را ندارند جای شکّی باقی نمی‌گذارد.‏ —‏ صف ۲:‏۳؛‏ ۱:‏۱۴،‏ ۱۵؛‏ ۳:‏۸‏.‏

۱۲.‏ صَفَنْیا برای کسانی که «یَهُوَه را می‌جویند» چه دلیل شادی‌بخشی دارد؟‏

^۱۲ در اینجا پیامی هولناک از نابودی کسانی را می‌خوانیم که بر یَهُوَه گناه می‌ورزند و در عین حال آینده‌ای روشنی برای کسانی را پیشگویی می‌کند که توبه کرده «یَهُوَه را می‌جویند.‏» این توبه‌کاران می‌توانند خاطر جمع باشند زیرا صَفَنْیا می‌گوید،‏ «یَهُوَه پادشاه اسرائیل در میان تو است.‏» حالا وقت آن نیست که صَهْیُون را ترس بردارد یا دست از فعالیّت بکشد.‏ اکنون وقت توکّل نمودن به یَهُوَه است.‏ «یَهُوَه خدایت در میان تو قدیر است و نجات خواهد داد.‏ او بر تو شادی بسیار خواهد نمود و در محبّت خود آرامی خواهد یافت و با سرودها بر تو شادی خواهد نمود.‏» خوشا به حال کسانی که در حین اینکه منتظر خداوند هستند و برکات ابدی او را می‌طلبند ‹اوّل ملکوت را می‌جویند.‏› —‏ ۳:‏۱۵-‏۱۷‏.‏

‏]پاورقی‌ها]‏