فصل ۱۸
چطور میتوانم نمرات بهتری بگیرم؟
وقتی از تعدادی دانشآموز دبستانی سؤال شد، ‹بیشتر از همه نگران چه چیزی هستند؟› ۵۱ درصد از آنان گفتند، «نمرهٔ امتحانم»!
بنابراین، جای تعجب نیست که نمرات درسی یکی از بزرگترین نگرانیهای جوانان است. نمرات درسیات میتواند تعیینکنندهٔ این باشد که آیا قبول خواهی شد یا مردود، در آینده کاری پردرآمد پیدا خواهی کرد یا کاری کمدرآمد، بر اساس نمراتی که میگیری یا مورد تحسین والدینت قرار خواهی گرفت و یا خشم آنان را خواهی بر انگیخت. باید اقرار کرد که امتحانات و نمرات از اهمیت خاصی برخوردار هستند. بلی، حتی عیسی مسیح اغلب به منظور پی بردن به بعضی مسائل، شاگردان خود را مورد آزمایش قرار میداد. ( لوقا ۹:۱۸) در کتاب «سنجش و ارزیابی در مدارس» ( انگل.)، چنین آمده است: «نتایج امتحانات میتواند نشانگر قابلیتها و نقاط ضعف هر محصل بوده، او را به پیگیری و ادامهٔ تحصیل برانگیزد.» همچنین والدینت از طریق نمرات درسیات میتوانند دریابند که در مدرسه به چه نحو درس میخوانی — آیا پیشرفت میکنی یا تنزل.
تعادل
امّا توجه بیش از حد به نمرات درسی باعث میشود که خود را زیر فشار حس کنی و یا به رقابت بیامان با دانشآموزان دیگر برخیزی. یکی از کتابهای مدرسهای در مورد جوانان چنین نقل میکند: «بخصوص دانشآموزانی که راهی کالج هستند ممکن است سردرگم شده، با یکدیگر به رقابت بپردازند و برای نمرات و همچنین رتبهٔ خود در کلاس بیش از تحصیل ارزش قائل شوند.» نتیجتاً، بنا بر گفتهٔ دکتر ویلیام گلَسِر، دانشآموزان «خیلی زود در مدرسه یاد میگیرند که سؤالات امتحانی را پرسیده، . . . فقط آن موضوعات را مطالعه کنند.»
پادشاه سلیمان هشدار داد: «تمامی محنت و هر کامیابی را دیدم که برای انسان باعث حسد از همسایهٔ او میباشد. و آن نیز بطالت و در پی باد زحمت کشیدن است.» ( جامعه ۴:۴) رقابت شدید چه برای کسب ثروت مادی و چه برای دریافت ستایش و تحسین در زمینهٔ درسی، عملی عبث و بیهوده است. جوانان خداترس بر این ضرورت واقف هستند که در مدرسه باید نهایت تلاش خود را به خرج داد. امّا به جای اینکه تحصیل را مهمترین چیز در زندگی بدانند، به دنبال مسائل روحانی میروند و به خدا توکل کرده، اطمینان دارند که او به نیازهای مادی آنان رسیدگی خواهد کرد. — متی ۶:۳۳؛ فصل ۲۲ را در مورد انتخاب کار و پیشه ملاحظه کن.
بعلاوه، تحصیل فقط به این معنی نیست که در امتحانات نمرات خوب بگیری. تحصیل کردن یعنی اینکه چیزی را که سلیمان قدرت «تمیز [تشخیص]» مینامد در خود پرورش دهی، توانایی و قابلیت جذب اطلاعات و رسیدن به نتایج عملی و عاقلانه از طریق آن اطلاعات. ( امثال ۱:۴) جوانی که با درس خواندن در شب امتحان، حدس زدن جوابها و یا حتی با تقلب بدشواری در امتحانات قبول میشود، واقعاً فکر کردن را یاد نخواهد گرفت. در ضمن، چه فایده دارد که در امتحان ریاضی نمرهٔ خوب گرفته، ولی بعدها نتوانی سرجمع حساب بانکی خود را بگیری؟
بنابراین، در نظر تو نمره گرفتن نباید نهایت امر باشد بلکه نمرات فقط ارقامی هستند که پیشرفت تو را در مدرسه نشان میدهند. حال چگونه میتوانی نمراتی بگیری که نشانگر تواناییهای تو باشند؟
مسئولیتِ فراگیری را بپذیر!
آموزگاری به نام لیندا نیلسِن میگوید که شاگردان ضعیف معمولاً «دلیل ضعف [تحصیلی] خود را عواملی میدانند که تسلطی بر آنها ندارند: سؤالات امتحانی نامنصفانه، معلمی متعصب، بدشانسی، تقدیر، وضع هوا.» امّا کتاب مقدس میگوید: «شخص کاهل آرزو میکند و چیزی پیدا نمیکند.» ( امثال ۱۳:۴) بلی، دلیل واقعی نمرات کم اغلب کاهلی و تنبلی خود شخص است.
ولی دانشآموزان خوب و ساعی معمولاً خود را برای آموختن و فراگیری مسئول میدانند. یک بار مجلهٔ تین از دانشآموزان بسیار موفق دبیرستانی مصاحبهای در مورد نظر آنها به عمل آورد. راز موفقیت آنان چه بود؟ یکی از آنان گفت: «انگیزهٔ شخصی به آدم کمک میکنه که به درس خودش ادامه بده.» دانشآموز دیگری گفت: «آدم باید برای خودش برنامه بریزه و وقتش را تنظیم کنه.» یکی دیگر گفت: «آدم باید برای خودش هدف بگذاره.» بلی، خوب شدن نمرات درسیات تا حد بسیار زیادی به خودت بستگی دارد، نه به مسائلی که از تسلط و قدرت تو خارج است — به این بستگی دارد که چقدر میخواهی درس بخوانی و چقدر میخواهی در مدرسه تلاش کنی.
‹من درسم را دارم میخونم›
احتمالاً بعضی از جوانان چنین ادعایی میکنند. آنان واقعاً فکر میکنند که دارند نهایت سعی خود را میکنند ولی هیچ نتیجهای حاصل نمیشود. امّا چند سال پیش، محققین دانشگاه ستَنفورد ( ایالات متحدهٔ آمریکا) با ۷۷۰ دانشآموز مصاحبه کرده، پرسیدند که فکر میکنید چقدر در انجام تکالیف مدرسهٔ خود سعی و همت به خرج میدهید. با کمال تعجب باید گفت، دانشآموزانی که نمرات پایین داشتند فکر میکردند به اندازهٔ دیگران تلاش میکنند! ولی وقتی روش درس خواندن این گونه دانشآموزان را مورد بررسی قرار دادند، معلوم شد که آنان بسیار کمتر از همکلاسیهای موفق خود تکلیف مدرسه انجام میدهند.
از این مطلب چه میآموزیم؟ شاید تو هم به آن اندازه که فکر میکنی، در مطالعه و درس خواندن تلاش نمیکنی و شاید لازم باشد تغییراتی در روش درس خواندن خود ایجاد کنی. مقالهای در «مجلهٔ روانشناسی آموزشی» ( انگل.) نشان میدهد که «اگر دانشآموزی زمان بیشتری را صرف انجام تکالیف دبیرستان بکند، این بتنهایی تأثیر مثبتی بر روی نمراتش خواهد گذاشت.» در واقع، «شاگردی ضعیف با انجام ۱ تا ۳ ساعت تکلیف مدرسه در هفته، میتواند به نمراتی در حد نمرات دانشآموزی معمولی که تکالیف مدرسهٔ خود را درست انجام نمیدهد، دست یابد.»
پولس رسول برای رسیدن به هدف خود مجبور بود به اصطلاح یا به طور مجازی، ‹تن خود را زبون سازد.› ( ۱قرنتیان ۹:۲۷) ممکن است لازم باشد که تو هم به خودت سخت بگیری، بخصوص اگر تلویزیون یا چیزهای دیگر حواس تو را پرت میکنند و نمیگذارند درس بخوانی. شاید حتی بهتر باشد که نوشتهای روی تلویزیون بگذاری به این مضمون که «تا تکلیف مدرسهات را انجام ندادهای، تلویزیون بیتلویزیون!»
محیط درس خواندن
داشتن مکان آرامی مختص مطالعه، برای اکثر ما مفید و سودمند خواهد بود. اگر در اتاق تو کس دیگری هم زندگی میکند و یا اگر در خانهتان به اندازهٔ کافی اتاق ندارید، جایی را برای خودت پیدا کن! مثلاً به اعضای خانواده بگو که میخواهی هر شب آشپزخانه یا اتاقخواب کسی را برای ساعتی مکان مطالعهٔ خود بکنی. همچنین میتوانی به عنوان آخرین چاره، در کتابخانهٔ عمومی یا در خانهٔ دوستت مطالعه کنی.
در صورت امکان، پشت میز بزرگی بنشین که بتوانی همهٔ تکالیف مدرسه و کتابهایی را که لازم داری روی آن بگذاری. چیزهایی همچون مداد و کاغذ را هم دم دست خود بگذار تا مجبور نباشی هر بار برای دسترسی پیدا کردن به آنها از سر جای خود بلند شوی. متأسفانه روشن بودن تلویزیون و رادیو و همچنین صدای مکالمهٔ تلفنی و یا صحبت میهمانان، مانع تمرکز حواس میشود.
در ضمن، در مکانی کاملاً روشن مطالعه کن ولی مواظب باش که نور چشمت را نزند. مطالعه در نور کافی و خوب، کمتر آدم را خسته میکند و به چشم آسیب نمیرساند. همچنین حواست باشد که هوای اتاق تا حد امکان تازه بوده، درجهٔ مناسبی داشته باشد. در اتاق خنک به طور فعالتر و بهتر میتوانی مطالعه کنی تا در اتاق گرم.
چنانچه حوصلهٔ مطالعه کردن را نداشته باشی، آنوقت چطور؟ فراموش نکن که معمولاً انسان نمیتواند مطابق حال و حوصلهاش زندگی کند. در محل کار، انسان باید هر روز کار کند — چه حوصلهٔ کار کردن داشته باشد، چه نداشته باشد. بنابراین، با انجام دادن تکلیف مدرسه میتوانی انضباط را بیاموزی و این تمرینی است برای کار کردن در آینده. به تکالیف مدرسهات به چشم یک شغل بنگر. آموزگاری پیشنهاد میکند: «چنانچه امکانپذیر باشد، شخص باید هر روز در همان زمان و همان مکان مطالعه کند. به این شکل، مطالعه برای شخص به صورت عادت درمیآید و . . . او با میل بیشتر آن را انجام خواهد داد.»
روال مطالعه
پولس رسول در فیلپیان ۳:۱۶، مسیحیان را تشویق میکند و میگوید: «به همان قانون [روال] رفتار باید کرد.» در اینجا پولس در مورد روال زندگی مسیحی صحبت میکند. لیکن در مورد مطالعه کردن نیز داشتن روال یا روش کاری، امری مفید و ضروری است. برای مثال، سعی کن موضوعاتی را که میخواهی مطالعه کنی به نظم درآوری. دروس مشابه ( مانند دو زبان خارجی) را پشت سر هم مطالعه نکن. بعد از اتمام هر درس، مدت کوتاهی خستگی در کن، بخصوص وقتی تکالیف مدرسهات زیاد است.
چنانچه انجام تکلیف مدرسهات شامل مطالعهٔ زیاد باشد، میتوانی به روش زیر پیش بروی. ابتدا موضوع را ورانداز کن. نظری سطحی به موضوع مطالعه بینداز، زیرعنوانها، جدولها یا کادرها و غیره را بخوان تا نظری کلی از مطلب دستگیرت شود. سپس، سؤالاتی را مبنی بر عنوانهای هر فصل و یا جملات اصلی و مهم برای خود مطرح کن. ( این کار به تو کمک میکند تا بتوانی بر روی مطلبی که میخوانی تمرکز کنی.) اکنون خواندن را شروع کن و پاسخ سؤالات را پیدا کن. بعد از پایان هر بند یا بخش، بدون اینکه به کتاب نگاه کنی آنچه را که خواندهای برای خود بازگو کن، یعنی سعی کن آن را به یاد آوری. سپس در آخر مطالعه، با نگاه کردن به عنوانها کل مطلب را مرور کن و ببین چقدر از موضوع هر بخش را توانستهای در حافظهٔ خود جای دهی. بعضی اشخاص میگویند، گاهی دانشآموزان توانستهاند با این روش در حدود ۸۰ درصد از آنچه را که خواندهاند به خاطر بسپارند!
آموزگار دیگری میگوید: «این امر دارای اهمیت است که برای دانشآموز توضیح داده شود که یک واقعیت نمیتواند بتنهایی وجود داشته باشد بلکه همیشه به اطلاعات دیگر مربوط میگردد.» بنابراین، سعی کن آنچه را که مطالعه میکنی با آنچه که از قبل میدانی یا تجربه کردهای، مرتبط سازی. به ارزشهای عملی و واقعی آنچه که میآموزی پیببر.
موضوع جالب توجه این است که یک جوان خداترس از این بابت بخصوص منفعت خواهد برد زیرا کتاب مقدس میگوید: «ترس یَهُوَه آغاز علم است.» ( امثال ۱:۷) برای مثال، یاد گرفتن قوانین فیزیک ممکن است ظاهراً همچون عملی شاق و خستهکننده باشد. امّا دانستن این موضوع که از طریق خلقت یا آفرینش «[خصوصیات] نادیدهٔ [خدا] . . . دیده میشود،» موجب میگردد آنچه را یاد میگیری معنا و مفهوم پیدا کند. ( رومیان ۱:۲۰) تاریخ نیز اغلب به تحقق یافتن مقاصد یَهُوَه اشاره میکند. برای مثال، هفت قدرت جهانی ( از جمله قدرت کنونی متشکل از انگلیس و آمریکا) در کتاب مقدس مورد بحث قرار گرفته است! — مکاشفه ۱۷:۱۰؛ دانیال باب ۷.
اگر آنچه را که میآموزی با معلومات قبلی یا ایمان مسیحی خود مرتبط سازی، واقعیتها و اطلاعات برای تو مفهوم پیدا خواهند کرد و معرفت و علم در تو افزون شده، به انسانی فهیم مبدل خواهی شد. پادشاه سلیمان در این خصوص میگوید: «به جهت مرد فهیم علم آسان است.» — امثال ۱۴:۶.
‹بچهها، هفتهٔ بعد امتحان دارید›
با شنیدن این جمله نباید هراس به دل خود راه دهی. اول از همه، سعی کن از صحبتهای معلم خود دریابی که امتحان چگونه خواهد بود، جوابها را باید نوشت یا اینکه جلوی جواب صحیح باید علامت گذاشت. همچنین طی روزهای قبل از امتحان، دقت کن تا سرنخی در مورد موضوع امتحان به دست آوری. ( مجلهٔ سینیور سکولَستیک میگوید، اشاراتی همچون «موضوع بعدی خیلی مهم است» یا «حتماً این مسئله را به خاطر داشته باشید» از جانب معلمین کاملاً معمول است.) سپس، یادداشتها، کتابهای درسی و تکالیف مدرسهای خود را مرور کن.
سلیمان به ما یادآوری میکند: «آهن، آهن را تیز میکند، همچنین مرد روی دوست خود را تیز میسازد.» ( امثال ۲۷:۱۷) احتمالاً یک دوست یا یکی از والدینت حاضر خواهد بود که درسهایت را از تو سؤال کند و یا هنگامی که مطالب درسیات را بازگو میکنی، به تو گوش کند. شب قبل از امتحان، آسوده باش و دیگر سخت نگیر و سعی کن به اندازه کافی بخوابی. عیسی میپرسد: «کدام یک از شما میتواند با نگرانی ساعتی به عمر خود بیفزاید؟» — متی ۶:۲۷، ا ش.
شکست
شکست در امتحان — بخصوص بعد از سعی تمام به منظور قبول شدن — میتواند موجب سرافکندگی شخص شود. امّا آموزگاری به نام مَکس رَفِرتی شرح میدهد: «در طول عمرمان، دیگران ما را بر حسب معلوماتمان و همچنین بر حسب تواناییمان در به ثمر رسانیدن کارها میآزمایند و ردهبندی میکنند . . . مدرسهای که بچهها را گول میزند و به آنان میقبولاند که در زندگی پادشاهی خواهند کرد، مدرسه نیست بلکه کارخانهٔ خیالبافی است.» اگر خواری و خجالت مردود شدن در امتحان، تو را برانگیزد تا از اشتباهات خود درسی آموخته، پیشرفت کنی، آنوقت شاید بتوان گفت که شکست ارزش داشته است.
امّا والدینت از دیدن کارنامهٔ بد مأیوس خواهند شد؛ حال، چگونه میتوانی با آنان روبرو شوی؟ ترس از مأیوس کردن والدین باعث شده است گاهی اوقات جوانان برای گریختن از عواقب تنبلی خود، متوسل به حیله شوند. جوانی میگوید: «کارنامهام را میگذاشتم روی میز آشپزخونه و میرفتم طبقهٔ بالا، میگرفتم تا صبح میخوابیدم.» جوان دیگری تعریف میکند: «میدونی چی کار میکردم؟ اون شب کارنامه را به مامانم نشون نمیدادم. تا فردای آن روز صبر میکردم، بعد، صبح که میشد، به محض اینکه میخواست بره سر کار، در لحظات آخر کارنامه را میگذاشتم جلوش و میگفتم، ‹مامان، شما باید اینو امضا کنی.› اون موقع دیگه وقت نداشت خدمتم برسه.» — البته آن مادر بعد از بازگشتن از سر کار، به خدمت چنین آقا پسری میرسید. بعضی از جوانان حتی در کارنامهٔ خود با دست جعل نمره کردهاند!
باید قبول کنی که والدینت حق دارند از وضع درسی تو در مدرسه مطلع و باخبر باشند. طبیعتاً آنان انتظار دارند که نمرات درسیات نمایانگر تواناییهای تو بوده و چنانچه نمراتت زیر حد نصاب قبولی باشد، یقیناً تو را تنبیه خواهند کرد که انصافاً سزاوار آن هم هستی. بنابراین، با والدینت صادق باش. همچنین، «تأدیب پدر خود را بشنو، و تعلیم مادر خویش را ترک منما.» ( امثال ۱:۸) اگر فکر میکنی که والدینت بیش از حد از تو انتظار دارند، با آنان در این خصوص صحبت کن. — ضمیمهای را که تحت عنوان «چگونه میتوانم به پدر و مادرم بگویم؟» در فصل ۲ آمده است، ملاحظه کن.
هرقدر هم که نمرهٔ درسی اهمیت داشته باشد، ارزش شخص تو را تعیین نمیکند. با وجود این، حداکثر استفاده را از دوران مدرسه بکن و تا میتوانی یاد بگیر. معمولاً چنین تلاشی بر روی نمرات درسیات اثر میگذارد، نمراتی که موجب خوشحالی و رضایت تو — و همچنین والدینت — خواهد شد.
پرسشهایی برای گفتگو
▫نمرات درسی چه فایدهای دارند و چرا داشتن نظری متعادل در مورد نمرات درسی اهمیت دارد؟
▫چرا مهم است که خودت را برای فراگیری و تحصیل مسئول بدانی؟
▫در مورد فعالیتهای بعد از مدرسه، چه مسائلی را باید در نظر بگیری؟
▫به چه طریقهایی میتوانی نمرات درسی خود را افزایش دهی؟
▫چگونه میتوانی خود را برای امتحانات آماده کنی؟
▫نظرت در مورد شکست در امتحان چه باید باشد و آیا صحیح است که این موضوع را از والدینت پنهان کنی؟
[نکتهٔ برجستهشده در صفحهٔ ۱۴۱]
جوانی که با درس خواندن در شب امتحان، حدس زدن جوابها و یا حتی با تقلب بدشواری در امتحانات قبول میشود، واقعاً فکر کردن را یاد نخواهد گرفت
[کادر/تصویر در صفحهٔ ۱۴۴، ۱۴۵]
در مورد فعالیتهای بعد از مدرسه چطور؟
بسیاری از جوانان با انجام فعالیتهای بعد از مدرسه احساس موفقیت و رضایت میکنند. پسر جوانی اهل بالتیمُر، مَریلَند ( ایالات متحدهٔ آمریکا) تعریف میکند: «تقریباً توی هر کلوپی که بگی عضو بودم. وقتی کاری را که دوست داشتم میکردم خیلی احساس خوبی بهم دست میداد. توی یک کلوپ وسائط نقلیهٔ موتوری بودم چونکه دوست دارم با اتومبیل سر و کار داشته باشم. از کامپیوتر خوشم میاد، روی این حساب، عضو اون کلوپ هم شدم. از وسائل صوتی هم خوشم میاد، عضو اون کلوپ هم شدم.» بخصوص دانشآموزانی که راهی کالج هستند ترغیب میشوند که در فعالیتهای بعد از مدرسه شرکت کنند.
معهذا، یکی از مقامهای دولت فدرال ایالات متحدهٔ آمریکا — که خود سابقاً آموزگار بود — برای مجلهٔ «بیدار شوید!» توضیح داد: «احتمالاً محصلین برای فعالیتهای خارج از برنامهٔ آموزشی بیشتر از تکلیف مدرسه وقت صرف میکنند و به همین دلیل، بزحمت نمرهٔ قبولی میآورند.» بلی، متعادل بودن در خصوص فعالیتهای خارج از برنامهٔ آموزشی کار آسانی نیست. دختری به نام کَتی که سابقاً در تیم سافت بال مدرسهٔ خود بازی میکرد، میگوید: «بعد از تمرین، آنقدر خسته بودم که هیچ کار دیگری نمیتونستم بکنم. این مسئله روی انجام تکالیف مدرسهام اثر گذاشت. به خاطر این، امسال دیگه توی تیم شرکت نکردم.»
از لحاظ روحانی نیز خطراتی وجود دارد. شخصی مسیحی از دوران جوانی خود چنین تعریف میکند: «فکر میکردم میتونم سه فعالیت را با هم تطابق بدم: تکالیف مدرسه، تمرین توی تیم دو میدانی و فعالیتهای روحانی. ولی هر دفعه این سه تا رو با هم ادغام کردم، به جنبهٔ روحانی زندگیم لطمه وارد شد.»
تیمون جوان که در دو تیم مدرسهای بازی میکرد، در تأیید این مسئله میگوید: «نمیتونستم [برای آموزش روحانی] در جلسات سالن [ملکوت] شرکت کنم چونکه شنبهها و سهشنبهها و پنجشنبهها یک جایی بیرون از شهر بازی داشتیم و ساعت دو صبح برمیگشتیم.» اگر چه «ریاضت بدنی اندک فایدهای دارد،» ولی ضروری است که به خاطر داشته باشیم «دینداری [تخصیص خدایی] برای هر چیز مفید است.» — ۱تیموتاؤس ۴:۸.
همچنین به خطرات اخلاقی این مسئله فکر کن. آیا با دوستان خوبی معاشرت خواهی داشت که از لحاظ اخلاقی تأثیر مطلوبی بر روی تو میگذارند؟ موضوع صحبت شما چه خواهد بود؟ آیا این امکان وجود ندارد که رفتار اعضای تیم یا کلوپ اثر بدی بر روی تو بگذارد؟ در ۱قرنتیان ۱۵:۳۳ آمده است: «معاشرات بد، اخلاق حسنه را فاسد میسازد.»
موضوع جالب توجه اینجا است که بسیاری از شاهدان جوان یَهُوَه تصمیم گرفتهاند ساعات بعد از مدرسهٔ خود را صرف کاری بکنند که از ورزش بسیار ارزندهتر و مفیدتر است یعنی کمک به دیگران در شناختن خالقمان. پولس رسول در کولسیان ۴:۵ به ما نصیحت میکند: «در مناسبات خود با افراد غیرمسیحی رفتار عاقلانه داشته باشید. از فرصتهائی که اکنون در دسترس شماست حداکثر استفاده را بکنید.» — انجیل شریف.
[تصاویر در صفحهٔ ۱۴۳]
اغلب نتیجهٔ درست درس نخواندن . . . مردود شدن است
[تصاویر در صفحهٔ ۱۴۶]
ایجاد تعادل میان فعالیتهای بعد از مدرسه و انجام تکالیف درسی کار آسانی نیست
[تصویر در صفحهٔ ۱۴۸]
یقیناً والدین از دیدن کارنامهای با نمرات بد ناراحت خواهند شد. امّا اگر فکر میکنی که والدینت بیش از حد از تو انتظار دارند، با آنان در این خصوص صحبت کن