Σεξουαλική Παρενόχληση—Πώς να Προστατευτείτε

«ΚΑΜΙΑ γυναίκα δεν πρέπει να υφίσταται ένα καθημερινό μαρτύριο από σεξουαλικά υπονοούμενα», λέει η Γκρέτκεν Μόργκενσεν, εκδότης περιοδικού, «αλλά ούτε και είναι λογικό να περιμένουν οι γυναίκες ένα αγνό εργασιακό περιβάλλον χωρίς αγενή συμπεριφορά». Είναι αξιέπαινο το ότι οι προσπάθειες που καταβάλλουν οι εργοδότες και τα δικαστήρια για να κάνουν τον εργασιακό χώρο ασφαλέστερο έχουν αποφέρει κάποια καλά αποτελέσματα. Ο κίνδυνος μήνυσης, για παράδειγμα, έχει ωθήσει εργοδότες και υπαλλήλους σε όλο τον κόσμο να προσπαθήσουν να βελτιώσουν το εργασιακό περιβάλλον. Πολλές εταιρίες έχουν αναπτύξει εσωτερικές διαδικασίες για να αντιμετωπίζουν τις ανήθικες προτάσεις στον εργασιακό χώρο. Γίνονται συναντήσεις και σεμινάρια στα οποία οι υπάλληλοι διδάσκονται ποια είναι η σωστή συμπεριφορά στον εργασιακό χώρο.

Φυσικά, είναι πολύ λογικό να γνωρίζει κάποιος και να ακολουθεί την τακτική της εταιρίας του και τους τοπικούς νόμους. (Ρωμαίους 13:1· Τίτο 2:9) Οι Χριστιανοί το βρίσκουν επίσης χρήσιμο να εφαρμόζουν τις Γραφικές αρχές. Ακολουθώντας αυτές τις θεόπνευστες κατευθυντήριες γραμμές στις επαφές σας με τους συνεργάτες σας μπορείτε να βοηθηθείτε σε μεγάλο βαθμό να μην πέσετε θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης—αλλά ούτε και να γίνετε δράστης.

Κατάλληλη Διαγωγή για Άντρες

Σκεφτείτε πώς πρέπει να φέρονται οι άντρες στις γυναίκες. Πολλοί ειδικοί συστήνουν προσοχή όσον αφορά το άγγιγμα ατόμων του αντίθετου φύλου. Προειδοποιούν ότι ένα φιλικό χτύπημα στην πλάτη μπορεί εύκολα να παρερμηνευτεί. «Τα δικαστήρια παίρνουν πολύ στα σοβαρά το άγγιγμα», σημειώνει ο δικηγόρος εργατικού δικαίου Φρανκ Χάρτι. Η υπόδειξή του; «Αν είναι κάτι παραπάνω από χειραψία, μην το κάνετε». Είναι αλήθεια ότι η Αγία Γραφή δεν θέτει κάποιο γενικό κανόνα για αυτό το ζήτημα.a Αλλά έχοντας κατά νου το σημερινό νομικό και ηθικό κλίμα, χρειάζεται προσοχή—ιδιαίτερα για εκείνους που ασυναίσθητα τείνουν να αγγίζουν το συνομιλητή τους.

Ομολογουμένως, δεν είναι πάντοτε εύκολο να ακολουθούμε αυτή τη συμβουλή. Ο Γκλεν, παραδείγματος χάρη, προέρχεται από ένα λατινοαμερικάνικο πολιτισμό. «Στον τόπο της καταγωγής μου», λέει, «οι άνθρωποι τείνουν περισσότερο να σε αγκαλιάζουν από ό,τι εδώ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην οικογένειά μου συνήθως χαιρετάμε τους φίλους με ένα φιλί, αλλά εδώ μας προειδοποίησαν να μη βιαζόμαστε να το κάνουμε αυτό». Οι Γραφικές αρχές, όμως, αποδεικνύονται χρήσιμες σε αυτό το θέμα. Ο απόστολος Παύλος είπε στον νεαρό Τιμόθεο: «Να φέρεσαι στους νεότερους σαν αδελφούς, στις γεροντότερες σαν μητέρες και στις νεότερες σαν αδελφές, με απόλυτη αγνότητα». (1 Τιμόθεο 5:1, 2, Νέα Διεθνής Μετάφραση [New International Version]) Δεν θα απέκλειε αυτό το αχαλίνωτο, προκλητικό ή ανεπιθύμητο άγγιγμα;

Η ίδια αρχή μπορεί να εφαρμοστεί και σε αυτά που λέμε. Κατάλληλα, η Αγία Γραφή λέει: «Πορνεία και ακαθαρσία κάθε είδους ή απληστία ούτε να αναφέρεται μεταξύ σας, ακριβώς όπως αρμόζει σε αγίους· ούτε αδιάντροπη διαγωγή ούτε ανόητα λόγια ή χυδαία αστεία, πράγματα που δεν είναι πρέποντα». (Εφεσίους 5:3, 4) Η δικηγόρος Κάθι Τσίνοϊ, ειδική σε υποθέσεις σεξουαλικής παρενόχλησης, συστήνει προτού μιλήσετε να σκέφτεστε το εξής ερώτημα: «Θα θέλατε να το υποστεί αυτό η μητέρα σας, η αδελφή σας ή η κόρη σας;» Τα αισχρά, γεμάτα υπονοούμενα λόγια υποβιβάζουν και τον ομιλητή και τον ακροατή.

Πρόληψη της Παρενόχλησης

Πώς θα μπορούσε κάποιος να αποφύγει να γίνει θύμα παρενόχλησης; Η συμβουλή που έδωσε ο Ιησούς στους μαθητές του όταν τους έστειλε στον πρώτο διορισμό τους κηρύγματος θα μπορούσε, ίσως, να εφαρμοστεί εδώ: «Να! Σας αποστέλλω σαν πρόβατα ανάμεσα σε λύκους· γι’ αυτό, να αποδειχτείτε προσεκτικοί σαν τα φίδια και εντούτοις αθώοι σαν τα περιστέρια». (Ματθαίος 10:16) Όπως και αν έχουν τα πράγματα, ο Χριστιανός δεν είναι αβοήθητος. Η Αγία Γραφή μάς βεβαιώνει: ‘Όταν η σοφία μπει στην καρδιά σου . . . , η ίδια η ικανότητα σκέψης θα σε φυλάει, η ίδια η διάκριση θα σε προστατεύει’. (Παροιμίαι 2:10, 11, ΜΝΚ) Ας δούμε, λοιπόν, μερικές Γραφικές αρχές που μπορούν να σας βοηθήσουν να προστατευτείτε.

1. Να προσέχετε τη διαγωγή σας με τους συνεργάτες σας. Αυτό δεν σημαίνει να είστε ψυχροί ή εχθρικοί, επειδή η Αγία Γραφή μάς προτρέπει να ‘επιδιώκουμε ειρήνη με όλους τους ανθρώπους’. (Εβραίους 12:14· Ρωμαίους 12:18) Αλλά επειδή η Αγία Γραφή προειδοποιεί τους Χριστιανούς να ‘συνεχίσουν να περπατάνε με σοφία προς τους έξω’, φαίνεται λογικό να διατηρείτε επαγγελματική συμπεριφορά, ιδιαίτερα όταν έχετε επαφές με το αντίθετο φύλο. (Κολοσσαείς 4:5) Το βιβλίο Αντίδραση στη Σεξουαλική Πίεση (Talking Back to Sexual Pressure), της Ελίζαμπεθ Πάουελ, προτρέπει τις εργαζόμενες «να μάθουν να ξεχωρίζουν τη λεπτή διαφορά μεταξύ της ευχάριστης στάσης που είναι κατάλληλη για το ρόλο τους και του είδους της φιλικότητας που θα μπορούσε να δηλώνει σεξουαλική διαθεσιμότητα».

2. Να ντύνεστε σεμνά. Αυτά που φοράτε στέλνουν ένα μήνυμα στους άλλους. Στους Βιβλικούς χρόνους, ορισμένα είδη ρούχων χαρακτήριζαν το άτομο που τα φορούσε ανήθικο ή αχαλίνωτο. (Παροιμίαι 7:10, ΜΝΚ) Το ίδιο αληθεύει συχνά και σήμερα· τα στενά, φανταχτερά ή αποκαλυπτικά ρούχα μπορούν να ελκύσουν το εσφαλμένο είδος προσοχής. Είναι αλήθεια ότι μερικά άτομα ίσως πιστεύουν πως έχουν το δικαίωμα να φοράνε ό,τι επιθυμούν. Αλλά σύμφωνα με τη συγγραφέα Ελίζαμπεθ Πάουελ, «αν εργαζόσασταν με άτομα που πίστευαν ότι η κλοπή χρημάτων ήταν αποδεκτή, θα σας συμβούλευα να μη βάζετε το πορτοφόλι σας κάπου που θα το έβρισκαν εύκολα. . . . Πρέπει να αναγνωρίσετε τις αρρωστημένες . . . τάσεις της κοινωνίας και να προσπαθήσετε να προστατευτείτε ώστε να μην πέσετε θύμα τους». Η συμβουλή της Αγίας Γραφής, λοιπόν, είναι επίκαιρη. Νουθετεί τις γυναίκες «να στολίζονται με εύτακτη ενδυμασία, με μετριοφροσύνη και σωφροσύνη». (1 Τιμόθεο 2:9) Να ντύνεστε σεμνά, και ίσως υπάρξουν λιγότερες πιθανότητες να γίνετε στόχος κακομεταχείρισης με λόγια ή πράξεις.

3. Να προσέχετε τις συναναστροφές σας! Η Αγία Γραφή μάς μιλάει για μια κοπέλα που λεγόταν Δείνα και η οποία έπεσε θύμα σεξουαλικής επίθεσης. Αυτή προφανώς ήλκυσε την προσοχή του ατόμου που της επιτέθηκε επειδή τακτικά ‘συνήθιζε να βγαίνει για να βλέπει τις κόρες του τόπου’ της Χαναάν—γυναίκες διαβόητες για την αχαλίνωτη συμπεριφορά τους! (Γένεσις 34:1, 2, ΜΝΚ) Παρόμοια σήμερα, αν κάθε τόσο πιάνετε κουβεντούλα με συνεργάτες που είναι γνωστό ότι συζητούν σεξουαλικά ζητήματα—ή τους ακούτε—μερικοί ίσως συμπεράνουν ότι θα ανταποκρινόσασταν σε σεξουαλικές προτάσεις.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σνομπάρετε τους συνεργάτες σας. Αλλά αν η συζήτηση γίνει απρεπής, γιατί να μη φύγετε απλώς από εκεί; Είναι ενδιαφέρον ότι πολλοί Μάρτυρες του Ιεχωβά έχουν διαπιστώσει πως αν έχουν τη φήμη ότι υποστηρίζουν υψηλές ηθικές αρχές αυτό τους προστατεύει από την παρενόχληση.—1 Πέτρου 2:12.

4. Να αποφεύγετε καταστάσεις που οδηγούν σε συμβιβασμό. Η Αγία Γραφή αναφέρει πώς ένας νεαρός ονόματι Αμνών κανόνισε να βρεθεί μόνος με μια νεαρή ονόματι Θάμαρ, ώστε να μπορέσει να την εκμεταλλευτεί σεξουαλικά. (2 Σαμουήλ 13:1-14) Εκείνοι που παρενοχλούν σήμερα μπορεί να συμπεριφέρονται παρόμοια, προσκαλώντας ίσως κάποιον υφιστάμενο να πιουν μαζί ένα ποτό ή να μείνει στην εργασία μετά το τέλος της ημέρας χωρίς προφανή λόγο. Προσέξτε τέτοιες προσκλήσεις! Η Αγία Γραφή λέει: ‘Διορατικός είναι εκείνος που βλέπει τη συμφορά και κρύβεται’.—Παροιμίαι 22:3, ΜΝΚ.

Αν Υποστείτε Παρενόχληση

Φυσικά, μερικοί άντρες θα κάνουν ακατάλληλες προτάσεις ακόμη και όταν μια γυναίκα φέρεται άψογα. Πώς πρέπει να αντιδράσετε σε αυτές τις προτάσεις αν έχουν στόχο εσάς; Μερικοί συστήνουν απλώς να μην το παίρνετε στα σοβαρά! ‘Το σεξ στο γραφείο είναι το αλατοπίπερο της ζωής!’ λέει μια γυναίκα. Ωστόσο, αντί να θεωρούν αυτή την ακατάλληλη προσοχή διασκεδαστική ή κολακευτική, οι αληθινοί Χριστιανοί τη θεωρούν αποκρουστική. ‘Απεχθάνονται ό,τι είναι πονηρό’ και συνειδητοποιούν ότι ο σκοπός αυτών των προτάσεων είναι συνήθως να δελεάσουν το άτομο ώστε να πέσει σε σεξουαλική ανηθικότητα. (Ρωμαίους 12:9· παράβαλε 2 Τιμόθεο 3:6.) Αν μη τι άλλο, η χυδαία συμπεριφορά αποτελεί προσβολή για τη Χριστιανική τους αξιοπρέπεια. (Παράβαλε 1 Θεσσαλονικείς 4:7, 8.) Πώς μπορείτε να χειριστείτε τέτοιες καταστάσεις;

1. Λάβετε σταθερή στάση! Η Αγία Γραφή μάς λέει πώς αντέδρασε ένας θεοφοβούμενος άντρας ονόματι Ιωσήφ σε ανήθικες προτάσεις: «Και μετά τα πράγματα ταύτα, η γυνή του κυρίου αυτού έρριψε τους οφθαλμούς αυτής επί τον Ιωσήφ· και είπε, Κοιμήθητι μετ’ εμού». Μήπως ο Ιωσήφ αγνόησε απλώς τις προτάσεις της, ελπίζοντας ότι το πρόβλημα θα περνούσε μόνο του; Κάθε άλλο! Η Αγία Γραφή αναφέρει ότι αρνήθηκε θαρραλέα τις προτάσεις της, λέγοντας: «Πώς να πράξω τούτο το μέγα κακόν, και να αμαρτήσω εναντίον του Θεού;»—Γένεσις 39:7-9.

Οι ενέργειες του Ιωσήφ θέτουν ένα καλό παράδειγμα τόσο για άντρες όσο και για γυναίκες. Το να αγνοήσετε—ή ακόμη χειρότερα να τρομοκρατηθείτε από—τα γεμάτα υπονοούμενα λόγια ή την επιθετική συμπεριφορά σπάνια θα κάνει αυτά τα πράγματα να σταματήσουν· αντίθετα, ο φόβος ή η διστακτικότητα μπορεί να τα κλιμακώσει! Η σύμβουλος για την πρόληψη του βιασμού Μάρθα Λάνγκελαν προειδοποιεί ότι οι βιαστές συνήθως χρησιμοποιούν τη σεξουαλική παρενόχληση ως «τρόπο υπολογισμού της πιθανότητας να αντισταθεί μια γυναίκα σε κάποια επίθεση· αν είναι παθητική και συνεσταλμένη όταν την παρενοχλήσουν, συμπεραίνουν ότι θα είναι παθητική και τρομοκρατημένη όταν της επιτεθούν». Συνεπώς, είναι ζωτικό να λάβετε σταθερή στάση από την πρώτη ένδειξη παρενόχλησης. Σύμφωνα με μια συγγραφέα, «το να πείτε όχι αμέσως και με σαφήνεια είναι συνήθως αρκετό για να κάνει το δράστη να σταματήσει την προσβλητική συμπεριφορά».

2. Το όχι σας να σημαίνει όχι! Ο Ιησούς το είπε αυτό στην Επί του Όρους Ομιλία του. (Ματθαίος 5:37) Η δήλωσή του είναι κατάλληλη για αυτές τις περιστάσεις, εφόσον τα άτομα που παρενοχλούν είναι συνήθως πολύ επίμονα. Πόσο σταθεροί πρέπει να είστε; Αυτό εξαρτάται από τις περιστάσεις και την αντίδραση εκείνου που παρενοχλεί. Χρησιμοποιήστε όση σταθερότητα είναι απαραίτητη για να τον κάνετε να καταλάβει. Σε μερικές περιπτώσεις, μια απλή, άμεση δήλωση με ήρεμο τόνο φωνής θα είναι αρκετή. Διατηρήστε οπτική επαφή. Ειδικοί συστήνουν τα εξής: (α) Εκφράστε τα αισθήματά σας. («Δεν μου αρέσει καθόλου να . . .») (β) Κατονομάστε την προσβλητική συμπεριφορά. («. . . να χρησιμοποιείς χυδαία, αισχρά λόγια . . .») (γ) Πείτε σαφώς τι θέλετε να κάνει το άτομο. («Θέλω να πάψεις να μου μιλάς έτσι!»)

«Σε καμία περίπτωση, όμως», προειδοποιεί η Λάνγκελαν, «δεν πρέπει να μετατραπεί η αντιπαράθεση σε επιθετικότητα. Η αντεπίθεση (δηλαδή προσβολές, απειλές και προφορική κακομεταχείριση, μια γροθιά ή φτύσιμο εναντίον εκείνου που σας παρενοχλεί) δεν βοηθάει. Η προφορική βία είναι επικίνδυνη, και δεν είναι ανάγκη να χρησιμοποιήσετε σωματική βία εκτός αν υπάρξει σωματική επίθεση που απαιτεί αυτοάμυνα». Αυτές οι πρακτικές συμβουλές συμφωνούν με τα λόγια της Αγίας Γραφής στο εδάφιο Ρωμαίους 12:17: «Να μην ανταποδίδετε κακό αντί κακού σε κανέναν».

Τι θα κάνετε, όμως, αν η παρενόχληση συνεχίζεται παρά τις καλύτερες προσπάθειες που καταβάλλετε προκειμένου να τη σταματήσετε; Μερικές εταιρίες έχουν θεσπίσει διαδικασίες για την αντιμετώπιση της σεξουαλικής παρενόχλησης. Συχνά και μόνο η απειλή της αναφοράς των παραπόνων σας στην εταιρία θα κάνει το άτομο που σας παρενοχλεί να σας αφήσει στην ησυχία σας. Αλλά, ίσως και όχι. Δυστυχώς, το να βρεθεί ένας προϊστάμενος με κατανόηση δεν είναι πάντοτε εύκολο ούτε για τις γυναίκες ούτε για τους άντρες. Ο Γκλεν, ο οποίος λέει ότι τον παρενοχλούσε μια υπάλληλος, προσπάθησε να παραπονεθεί. Θυμάται: «Όταν το είπα στο αφεντικό, δεν με βοήθησε καθόλου. Μάλιστα, το βρήκε διασκεδαστικό. Αναγκάστηκα να φυλάγομαι από εκείνη τη γυναίκα και να καταβάλλω προσπάθειες ώστε να την αποφεύγω».

Μερικοί έχουν δοκιμάσει να προχωρήσουν δικαστικά. Αλλά οι αστρονομικές αποζημιώσεις για τις οποίες διαβάζετε στα μέσα ενημέρωσης δεν είναι αντιπροσωπευτικές. Εκτός αυτού, το βιβλίο Αντίδραση στη Σεξουαλική Πίεση προειδοποιεί: «Οι νομικές λύσεις για την παρενόχληση απαιτούν τρομερή συναισθηματική δύναμη και χρόνο· καταλήγουν σε σωματικό αλλά και ψυχικό άγχος». Εύλογα, η Αγία Γραφή προειδοποιεί: ‘Μη διενεργήσεις νομική υπόθεση βιαστικά’. (Παροιμίαι 25:8, ΜΝΚ) Αφού υπολόγισαν τη συναισθηματική και την πνευματική δαπάνη της μήνυσης, μερικοί προτίμησαν να βρουν άλλη εργασία.

Το Τέλος της Παρενόχλησης

Η σεξουαλική παρενόχληση δεν είναι κάτι νέο. Είναι παγκόσμιο φαινόμενο, όπως και η ατελής, πανούργα, άπληστη καρδιά του ανθρώπου. Οι επιτροπές και τα δικαστήρια ποτέ δεν θα απαλλάξουν την κοινωνία από τη σεξουαλική παρενόχληση. Για να απαλλαγούμε από τη σεξουαλική παρενόχληση χρειάζεται μια ριζική αλλαγή καρδιάς στους ανθρώπους.

Σήμερα, ο Λόγος του Θεού και το πνεύμα Του προκαλούν τέτοια αλλαγή σε ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Είναι σαν να μαθαίνουν λύκοι και λιοντάρια να συμπεριφέρονται σαν αρνιά και μοσχάρια, όπως ακριβώς προείπε ο προφήτης Ησαΐας. (Ησαΐας 11:6-9) Μελετώντας την Αγία Γραφή με τους ανθρώπους, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά κάθε χρόνο βοηθούν πολλές χιλιάδες πρώην ‘λύκους’ να κάνουν βαθιές, διαρκείς αλλαγές στην προσωπικότητά τους. Αυτοί οι άνθρωποι ακολουθούν τη Γραφική εντολή ‘να αποβάλουν την παλιά προσωπικότητα που συμμορφώνεται με την προηγούμενη πορεία διαγωγής τους’ και να την αντικαταστήσουν με «τη νέα προσωπικότητα που δημιουργήθηκε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού με αληθινή δικαιοσύνη και οσιότητα».—Εφεσίους 4:22-24.

Κάποια ημέρα η γη θα γεμίσει με άντρες και γυναίκες που προσκολλιούνται στις Γραφικές αρχές. Οι θεοφοβούμενοι άνθρωποι περιμένουν ανυπόμονα εκείνη την ημέρα, οπότε θα τερματιστούν όλα τα είδη κακομεταχείρισης. Ως τότε, αντιμετωπίζουν όσο καλύτερα μπορούν τη σημερινή άσχημη πραγματικότητα.

[Υποσημείωση]

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 7]

«Θα θέλατε να το υποστεί αυτό η μητέρα σας, η αδελφή σας ή η κόρη σας;»

[Εικόνα στη σελίδα 8]

Η επαγγελματική συμπεριφορά και το σεμνό ντύσιμο μπορούν να συμβάλουν πολύ στην προστασία από την παρενόχληση

[Εικόνα στη σελίδα 10]

Οι αληθινοί Χριστιανοί σήμερα μαθαίνουν να φέρονται ο ένας στον άλλον με σεβασμό