Έλλειψις Ενέργειας—Τι Μπορούμε να Κάνωμε γι’ Αυτήν;

ΠΩΣ θα σας επηρεάση η επερχόμενη παγκόσμια έλλειψις ενέργειας; Είναι πραγματική; Ή μήπως πρόκειται για ένα κακόγουστο αστείο; Θα έλθη σύντομα; Ή πρόκειται απλώς για κάτι για το οποίο πρέπει ν’ ανησυχούν τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας;

Στη διάρκεια του περασμένου έτους, ο κόσμος διαπίστωσε πόσο επίκαιρα ήσαν αυτά τα ερωτήματα. Η ενέργεια ξαφνικά έγινε η υπ’ αριθμόν ένα ανησυχία πολλών εκατομμυρίων ανθρώπων.

Στην Ελλάδα, οι αυτοκινητιστές περιωρίσθηκαν στο να οδηγούν μόνο κάθε δεύτερο Σαββατοκύριακο. Η Τανζανία εισήγαγε δελτίο βενζίνης. Αναμονή αρκετών ωρών σε μεγάλες ουρές για βενζίνη έγινε κάτι συνηθισμένο στην Τουρκία, την Ιρλανδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Η είσοδος σ’ ένα πρατήριο βενζίνης αρχίζει να μοιάζη με την είσοδο σ’ ένα πεδίο μάχης,» ανέφερε το περιοδικό Τάιμ τον Μάιο. «Εξαντλημένοι και εξαγριωμένοι οδηγοί αρχίζουν να μαίνωνται.» Στην Καλιφόρνια, ένας απογοητευμένος άνθρωπος, για να μπη σ’ ένα πρατήριο βενζίνης, πέρασε με το αυτοκίνητό του μια ουρά αυτοκινήτων μήκους 400 μέτρων και χρησιμοποίησε πιστόλι για ν’ απωθήση τους άλλους εξαγριωμένους πελάτες, ενώ εκείνος γέμιζε το τεπόζιτό του βενζίνη. Δυο αυτοκινητιστές στη Νέα Υόρκη σκοτώθηκαν σε φιλονικίες καθώς περίμεναν στην ουρά για βενζίνη. Και μερικοί πολιορκημένοι υπάλληλοι πρατηρίων βενζίνης αποφάσισαν μάλιστα να κρατούν όπλα για τη διατήρησι της ειρήνης.

Ιλιγγιώδης Άνοδος της Τιμής

Εκτός από την έλλειψι βενζίνης, παρατηρήθηκαν και μεγάλα άλματα στην τιμή της σε πολλές χώρες. Μέχρι τα μέσα του 1978, οι αυτοκινητιστές στην Τουρκία πλήρωναν υπερτριπλάσια τιμή απ’ ό,τι πλήρωναν για βενζίνη μόλις πριν από ένα χρόνο. Η τιμή της βενζίνης, περίπου 2,80 δολλάρια το γαλλόνι (0,75 δολλάρια το λίτρο) ήταν ίδια με την τιμή της βενζίνης στη Γαλλία, και σε άλλες χώρες η τιμή, στην πραγματικότητα, ξεπέρασε τα 4 δολλάρια (1 δολλάριο το λίτρο) μέχρι το τέλος του 1979. Φιλιππινέζοι οδηγοί αναγκάσθηκαν να πληρώνουν για βενζίνη περίπου δύο τρίτα περισσότερο απ’ όσο πλήρωναν το περασμένο έτος, όπως και οι Αμερικανοί, οι οποίοι είχαν κακομάθει εδώ και πολύ καιρό με τις χαμηλές τιμές καυσίμων. Και μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού, οι Βρεταννοί πλήρωναν για βενζίνη σχεδόν 50 τοις εκατό περισσότερο απ’ όσο πλήρωσαν τον προηγούμενο Ιανουάριο. Ακόμη και οι ήδη υψηλές τιμές της Ιαπωνίας ανήλθαν περίπου κατά 40 τοις εκατό σ’ ένα έτος.

Οι οδηγοί των φορτηγών αισθάνθηκαν ιδιαίτερα το πλήγμα, καθώς οι τιμές καυσίμων ντήζελ συμβάδιζαν με την τιμή της βενζίνης. Όπως παραπονέθηκε ένας οδηγός φορτηγού από το Οχάιο: ‘Είναι πολύ σκληρό να διανύης μόνο τρία ή τέσσερα μίλια μ’ ένα γαλλόνι (80 ή 60 λίτρα ανά 100 χιλιόμετρα). Και, φυσικά, αυτές οι αυξήσεις στα έξοδα μεταφοράς επηρεάζουν την τιμή σχεδόν κάθε προϊόντος που αγοράζετε.

Οι αυξήσεις στην τιμή πετρελαίου για οικιακή θέρμανσι παγκοσμίως είναι ιδιαίτερα ενοχλητικές, λόγω της μεγάλης επιδράσεως που έχει στους φτωχούς. Οι άνθρωποι χρειάζονται θέρμανσι, ακόμη κι όταν δεν έχουν αυτοκίνητο. Από τον περασμένο χειμώνα, η μέση τιμή για το πετρέλαιο θερμάνσεως στα έθνη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας ανήλθε κατά 60 και πλέον τοις εκατό μέχρι το φθινόπωρο, και αυξανόταν ακόμη ραγδαία. Η Ελβετία και η Γερμανία δοκίμασαν ένα σχεδόν διπλασιασμό των τιμών πετρελαίου μέχρι το τέλος του καλοκαιριού. Λέγεται ότι πολλοί ακύρωσαν τα σχέδια διακοπών τους γι’ αυτή την αιτία.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι τιμές για το πετρέλαιο θερμάνσεως αναμένετο ν’ αυξηθούν πάρα πολύ ως αυτό το χειμώνα, οι Τάιμς της Νέας Υόρκης ανέφεραν: «Η οικογένεια μέσου χαμηλού εισοδήματος που χρησιμοποιεί πετρέλαιο (όπως κάνουν οι περισσότερες οικογένειες στα βορειοανατολικά όποιο κι αν είναι το εισόδημά τους) πρόκειται να δη το λογαριασμό της για την οικιακή θέρμανσι ν’ αυξάνεται κατά 400 ή και περισσότερα δολλάρια, ένα μεγάλο οικονομικό πλήγμα.» Επειδή τα έξοδα θερμάνσεως για τις επιχειρήσεις ανέρχονται με την ίδια αναλογία, οι τιμές των τροφίμων και άλλων ειδών πρώτης ανάγκης αυξάνονται επίσης.

Όλες αυτές οι αυξήσεις στην τιμή ωθούν τις αναπτυσσόμενες χώρες, πολλές από τις οποίες ήδη έχουν τεράστια χρέη, ακόμη περισσότερο στο χείλος της χρεωκοπίας, με ανησυχητικές συνέπειες για το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Τα πολύ αναγκαία προγράμματα εκσυγχρονισμού δυστυχώς θα χρειασθή να καθυστερήσουν ή να σταματήσουν.

Όλα αυτά κάνουν τους ενεργειακούς περιορισμούς κάτι περισσότερο από πραγματικότητα στον κόσμο. Υπάρχει κάτι που εμείς προσωπικά μπορούμε να κάνωμε γι’ αυτό, τουλάχιστον ν’ απαλύνωμε την επίδρασι που έχει στη ζωή μας και να συμβάλωμε έτσι στη γενική εξοικονόμησι ενέργειας;

Τρόποι με τους Οποίους Μπορείτε να Εξοικονομήσετε Ενέργεια

Το γεγονός ότι σπαταλάται πάρα πολύ ενέργεια παγκοσμίως δείχνει ότι υπάρχει περιθώριο για προσαρμογές. Σύμφωνα με αριθμούς της Παγκόσμιας Τράπεζας, ο μέσος Αμερικανός χρησιμοποιεί υπερδιπλάσια ενέργεια απ’ όση άτομα σε άλλες βιομηχανοποιημένες χώρες.

Φυσικά, μερικοί μπορεί να νομίζουν ότι δεν υπάρχει πράγματι μεγάλη σημασία στο να προσπαθήσουν να εξοικονομήσουν ενέργεια. Στο κάτω-κάτω, τι αξία θα έχη η λιτότητα ελάχιστων ανθρώπων; Άσχετα με το τι κάνουν οι άλλοι, θα υπάρξουν οφέλη για κείνον που εξοικονομεί ενέργεια—όχι μόνο οικονομικά οφέλη, αλλά και οφέλη στην υγεία και την ασφάλειά του.

Εκείνοι που θέλουν να εξοικονομήσουν ενέργεια, εκτός από το να έχουν αυτοκίνητα που καίνε λιγότερη βενζίνη, μπορούν να περικόψουν την κατανάλωσι καύσιμων σ’ όλα τα αυτοκίνητα. Ο μεγαλύτερος καταναλωτής βενζίνης είναι η ταχύτητα. Υπάρχει ο ισχυρισμός ότι το ένα πέμπτο και πλέον της βενζίνης μπορεί να εξοικονομηθή τρέχοντας με ταχύτητα 89 χιλιόμετρα την ώρα (55 μίλια την ώρα) αντί 113 χιλιόμετρα την ώρα (70 μίλια την ώρα). Και υπάρχει κι άλλο ένα πραγματικό όφελος σ’ εκείνους που οδηγούν πιο αργά—η ασφάλεια. Μολονότι μερικοί δεν συμφωνούν με το γεγονός ότι η μείωσις του ορίου ταχύτητας στις Η.Π. σε 55 μίλια την ώρα το 1974 ήταν η κύρια αιτία, παρ’ όλα αυτά, πάνω από 10.000 λιγότερα άτομα πέθαναν στις λεωφόρους της Αμερικής εκείνο το έτος απ’ όσους το 1973. Επίσης, ο αριθμός των θανάσιμων ατυχημάτων για κάθε 161 εκατομμύρια χιλιόμετρα (100 εκατομμύρια μίλια) έπεσε από 4,11 σε 3,52. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, με κανένα όριο ταχύτητας στις υπερλεωφόρους, έχει υπερδιπλάσια αναλογία στα θανάσιμα ατυχήματα.

Εκτός από τη μεγάλη εξοικονόμησι ενέργειας από τα αυτοκίνητα με καλή απόδοσι και χαμηλές ταχύτητες, υπάρχουν κι άλλα πολλά μικρά πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να εξοικονομήσετε βενζίνη. Μολονότι το καθένα απ’ αυτά μπορεί να εξοικονομή μόνο λίγη ενέργεια, αν συσσωρευθούν όλα μαζί το αποτέλεσμα θα είναι σημαντικό. Ο πίνακας της σελίδας 6 καταγράφει μερικούς απ’ αυτούς τους τρόπους για εξοικονόμησι ενέργειας.

Μια άλλη μέθοδος εξοικονομήσεως ενέργειας είναι ν’ αποφεύγετε την υπερθέρμανσι των σπιτιών και των επιχειρήσεων το χειμώνα και την υπερψύχρανσι το καλοκαίρι. Τα οφέλη είναι κάτι περισσότερο από οικονομικά. «Μια από τις πιο συνηθισμένες αιτίες για τις οποίες μπορεί κανείς να ‘αρπάξη κρύο,» λέει ο Δρ Χάρου Τζόνσον στην έκδοσι Πρόσκλησι για Υγεία, «είναι η υπερβολική θέρμανσις των σπιτιών, των καταστημάτων, των γραφείων, των σχολείων, και σχεδόν όλων των μερών όπου συγκεντρώνονται άνθρωποι.» Παρατηρεί ότι ο πολύ θερμός, υπερβολικά ξηρός αέρας «έχει την τάσι να ξηραίνη τις διόδους αέρος της μύτης και του λαιμού και να χαμηλώνη την αντίστασί τους στη μόλυνσι.» Και χαμηλώνοντας το θερμοστάτη του σπιτιού κατά 3,3 βαθμούς Κελσίου (6 βαθμούς Φαρενάιτ) μπορεί να ελαττώνετε κατά 35 ως 40 τοις εκατό τους λογαριασμούς καυσίμων. Συχνά θα μπορούσατε να χαμηλώσετε το θερμοστάτη ακόμη περισσότερο, αν φορούσατε μέσα στο σπίτι πιο ζεστά ρούχα.

Θα μπορούσατε ν’ απολαύσετε και μεγαλύτερα ακόμη οφέλη αν περικόπτατε τη χρήσι του ‘αιρ-κοντίσιον’. Τα περισσότερα κτίρια που έχουν ‘αιρ-κοντίσιον’ το ρυθμίζουν για περισσότερη δροσιά απ’ όση χρειάζεται, για μεγαλύτερη άνεσι. Φυσικά, σε άλλους αρέσει περισσότερο η δροσιά και σε άλλους λιγότερο, αλλά οι δοκιμές δείχνουν ότι το 97 τοις εκατό αισθάνονται άνετα σε θερμοκρασία 26 βαθμών Κελσίου (78° Φαρενάιτ.) Και χρειάζεται 60 τοις εκατό περισσότερη ενέργεια για να δροσίση ένα σπίτι στους 72 βαθμούς Φαρενάιτ απ’ ό,τι στους 78. Σαν μέτρο εξοικονομήσεως ενέργειας, η κυβέρνησις των Ηνωμένων Πολιτειών εξέδωσε μια εντολή τον Ιούλιο κατά την οποία κηρύσσει παράνομη την ψύξι δημοσίων κτιρίων σε θερμοκρασία κάτω των 78° Φαρενάιτ. Ο Δρ Στήβεν Ρόζεν, ειδικός σε θέματα καιρού και υγείας, λέει: «Το σύστημα ‘αιρ-κοντίσιον’ πιθανώς αναβάλλει τον εγκλιματισμό μας στη θερινή ζέστη,» και, σαν αποτέλεσμα, «αυτοί που εργάζονται σε κτίρια με ‘αιρ-κοντίσιον’ έχουν την τάσι να αδιαθετούν περισσότερο, να αισθάνωνται πιο άσχημα, να έχουν περισσότερους πονοκεφάλους απ’ ό,τι εκείνοι που εργάζονται σε χώρους όπου δεν υπάρχει ‘αιρ-κοντίσιον’.»

Υπάρχουν και πολλά άλλα πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να εξοικονομήσετε καύσιμα οικιακής θερμάνσεως, Ο πίνακας της σελίδας 7 καταγράφει μερικά απ’ αυτά τα πράγματα που, όταν συνδυασθούν, μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα έξοδά σας. Παραδείγματος χάριν, σε πολλά σπίτια, επαρκής μόνωσις και μόνο μπορεί να περικόψη τους λογαριασμούς θερμάνσεως στο μισό.

Αλλαγές Μπροστά Μας

Άσχετα με το τι κάνουν οι άνθρωποι για να εξοικονομήσουν ενέργεια, ο τρόπος ζωής, με τον οποίο πολλοί είναι εξοικειωμένοι, μπορεί ν’ αλλάξη. Μήπως τελικά θα αναγκασθούν να σταματήσουν να ταξιδεύουν με το οικογενειακό αυτοκίνητο και να χρησιμοποιούν τα δημόσια μέσα συγκοινωνίας για εξοικονόμησι καυσίμων; Μήπως θ’ αναγκασθούν να περικόψουν την ελεύθερη και εύκολη χρήσι του ‘αιρ-κοντίσιον,’ να σταματήσουν να θερμαίνουν τις πισίνες που βρίσκονται στην πίσω αυλή, και να συσκοτίσουν τους δρόμους που τώρα λάμπουν ζωηρά με τις διαφημίσεις;

«Αλλά,» μπορεί να διαφωνήσουν μερικοί, «αυτό δεν θα γίνη τόσο γρήγορα. Προτού μας πάρετε όλα τα εξαρτήματά μας με τα οποία εξοικονομούμε εργασία, τα ηλεκτρικά μας ανοιχτήρια κονσέρβας και τα μαχαίρια μας, τις ηλεκτρικές ξυριστικές μηχανές μας και τις ηλεκτρικές μας οδοντόβουρτσες, τις ηλεκτρικές μας μηχανές κοπής γρασιδιού και τα ψαλίδια για κλάδεμα, τις βενζινακάτους μας και τα έλκηθρά μας—τι θα λεχθή και για μερικές άλλες πηγές ενέργειας; Δεν υπάρχουν άλλα πράγματα στα οποία μπορούμε να καταφύγωμε αν τελειώση το πετρέλαιο;»

Άλλοι διαμαρτύρονται ότι η έλλειψις δεν είναι τόσο σοβαρή όσο την παρουσιάζουν. Ακούνε για υπεραφθονία πετρελαίου στη Δυτική Ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών, επειδή περισσότερο πετρέλαιο έρχεται από τις νέες πετρελαιοπηγές της Αλάσκας, που μπορεί να τροφοδοτήση τα διυλιστήρια της Δύσεως ή να μεταφερθή στην Ανατολή. Λέγεται ότι υπάρχει ακόμη ένα απόθεμα φυσικού αερίου, που δεσμεύεται από τις πολιτικές λογομαχίες σχετικά με το πόσο πρέπει να χρεώνεται. Το Μεξικό αναφέρει ότι ανακάλυψε μια πετρελαιοπηγή που μπορεί να είναι μεγαλύτερη από κείνη της Αραβικής Χερσονήσου. Τι δείχνουν όλα αυτά;

Σε πρόσφατες έρευνες που έγιναν στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα δύο τρίτα των ανθρώπων εξέφρασαν τη γνώμη τους ότι η έλλειψις καυσίμων αποτελεί ένα κακόγουστο αστείο. Μερικοί πιστεύουν ότι ελέχθη αυτό στο κοινό από συγκλίνουσες εταιρίες πετρελαίου με σκοπό την αύξησι των κερδών τους. Η κατάστασις είναι ασφαλώς μπερδεμένη και συγκεχυμένη. Παρ’ όλα αυτά, πρέπει ν’ αντιμετωπίσωμε τις πραγματικότητες του άμεσου μέλλοντος. Ο καθένας μας ανησυχεί, επειδή η καθημερινή μας ζωή θα επηρεασθή από το αποτέλεσμα της κρίσεως του πετρελαίου.

Άλλες Πηγές Ενέργειας

Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν πολλές πιθανές πηγές ενέργειας στις οποίες μπορούμε να στραφούμε για να μειώσωμε την εξάρτησί μας από το πετρέλαιο. Το κάρβουνο είναι ακόμη άφθονο σε πολλά μέρη της γης, και θα επαρκή για πολύ καιρό ακόμη. Η ίδια ενέργεια από την πυρηνική διάσπασι έχει γίνει σπουδαίο μέρος της προμήθειας ηλεκτρικού ρεύματος σε αρκετές χώρες. Τα αποθέματα ουρανίου φαίνονται πιθανώς να διαρκούν περισσότερο από το πετρέλαιο, αλλά γίνεται πιο ακριβή η εξόρυξις και ο εμπλουτισμός τους. Κοιτάζοντας μακρύτερα στο μέλλον, μας λέγεται ότι η πυρηνική διάσπαση υπόσχεται απεριόριστη ενέργεια από το νερό των ωκεανών.

Η ενέργεια από το φως του ήλιου διοχετεύεται διαρκώς από μια ανεξάντλητη πηγή. Ο άνθρωπος χρησιμοποιεί προ πολλού ενέργεια που προέρχεται από τον ήλιο με έμμεσο τρόπο, καίοντας ξύλα, και με υδροηλεκτρικές γεννήτριες και ανεμόμυλους. Μπορεί να καταστή δυνατή τώρα η παραγωγή ηλεκτρισμού από τη θερμότητα και το φως του ήλιου. Οποιοδήποτε πρακτικό σύστημα για την παραγωγή ενέργειας από τον ήλιο θα αποτελούσε ιδεώδη λύσι στο πρόβλημα της ενέργειας, επειδή ο ήλιος λάμπει παντού.

Φυσικά, όταν μιλούμε για αντικατάστασι ενός είδους ενέργειας μ’ ένα άλλο, αναγνωρίζομε ότι δεν είναι εξ ίσου χρήσιμα όλα τα είδη. Το κάρβουνο μπορεί ν’ αντικαταστήση το πετρέλαιο στη λειτουργία ηλεκτρικών στροβίλων ή ατμαμαξών, αλλά είναι άχρηστο για τα αυτοκίνητα. Η πυρηνική ενέργεια είναι πρακτική μόνο σε πολύ μεγάλα ηλεκτρικά εργοστάσια, αλλά η ηλιακή ενέργεια μπορεί ν’ αποδειχθή χρήσιμη σε μονάδες πολύ μικρές για ατομικά σπίτια. Η υδροηλεκτρική ενέργεια μπορεί να μεταφερθή με καλώδια μεγάλης ισχύος από τα φράγματα των ποταμών στις πόλεις. Η γεωθερμική θερμότητα είναι χρήσιμη σε ηφαιστειακές περιοχές, αλλά δεν ζουν όλοι κοντά σ’ ένα ηφαίστειο.

Επίσης, μερικές πηγές ενέργειας προκαλούν μόλυνσι, η οποία γίνεται αφόρητη σε μεγάλη κλίμακα. Κάμινοι άνθρακος γεμίζουν τον αέρα με καπνό και μουτζούρα και το έδαφος με σωρούς από στάχτες, τα καύσιμα υδρογονάνθρακος δημιουργούν καπνομίχλη, και η πυρηνική ενέργεια μάς ανησυχεί με τη ραδιενεργή ακτινοβολία της και τα μακρόβια κατάλοιπά της. Ο άνεμος, το νερό και η ηλιακή ενέργεια δεν έχουν αυτά τα μειονεκτήματα.

Πρέπει επίσης να εξετασθούν και τα οικονομικά συμφέροντα που είναι ριζωμένα στο παρόν οικονομικό σύστημα. Μεγάλες επενδύσεις κεφαλαίου σε ηλεκτρικά εργοστάσια και δίκτυα εκτεταμένης κατανομής μπορεί να γίνουν άχρηστα με μερικές προβλεπόμενες αλλαγές στις πηγές ενέργειας. Θα υπάρξη αντίδρασις για οποιαδήποτε αλλαγή, ακόμη και για μια αλλαγή που μπορεί να είναι σαφώς επιθυμητή ή τελικά αναπόφευκτη.

[Πλαίσιο/Εικόνα στη σελίδα 6]

Εξοικονόμησις καυσίμων όταν οδηγήτε

ΚΑΝΕΤΕ

Χρησιμοποιείτε λάστιχα ‘ράντιαλ’

Χρησιμοποιείτε λάδι «χαμηλής τριβής» ή συνθετικό

Διατηρείτε τη μηχανή σε καλή κατάστασι

Σβήνετε τη μηχανή όταν χρειάζεται και περιμένετε 30 δευτερόλεπτα ή περισσότερο

ΜΗΝ ΚΑΝΕΤΕ

Μη χρησιμοποιείτε λάστιχα για τα χιόνια περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται

Μη μεταφέρετε άχρηστα αντικείμενα στο ‘πορτ-μπαγκάζ’ (μειώστε το βάρος)

Μη βάζετε μπρος το αυτοκίνητο ξεκινώντας απότομα

[Πλαίσιο/Εικόνα στη σελίδα 7]

Εξοικονόμησις καυσίμων στο σπίτι

ΚΑΝΕΤΕ

Τοποθετήστε μονωτικό υλικό στα ταβάνια και στους τοίχους

Απομονώστε τη θέρμανσι στα δωμάτια που δεν χρησιμοποιούνται και κλείστε τις πόρτες

Μη βάζετε μπροστά από τα σώματα θερμάνσεως κουρτίνες και έπιπλα

Πλένετε και ξεπλένετε τα ρούχα με κρύο νερό

Χρησιμοποιείτε, όπου είναι δυνατόν, λαμπτήρες χαμηλής ισχύος ή φθορίου

Σβήνετε τα φώτα όταν δεν τα χρειάζεσθε

Κλείνετε το σκέπασμα στο τζάκι ή στη σόμπα όταν δεν τα χρησιμοποιήτε

ΜΗΝ ΚΑΝΕΤΕ

Μην αφήνετε το ζεστό νερό να τρέχη όταν ξυρίζεσθε