Σεισμός Ερημώνει τη Γουατεμάλα
Μια Επί Τόπου Έκθεσις
Από τον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στη Γουατεμάλα
Η ΓΗ κάτω από τη Γουατεμάλα, στην πραγματικότητα κάτω από το μεγαλύτερο μέρος της κεντρικής Αμερικής—συχνά δονείται. Πολλά άτομα εδώ είναι συνηθισμένα να ξυπνούν από βαθύ ύπνο, να πηδούν από το κρεββάτι τους και να τρέχουν προς τους δρόμους καθώς σβήνει η τελευταία δόνησις. Αλλά μερικές φορές αυτό που συμβαίνει δεν είναι απλή δόνησις.
Το 1917 ένας ισχυρός σεισμός προξένησε σοβαρές ζημίες στην πρωτεύουσα, στην Πόλι της Γουατεμάλας. Αλλά ξανακτίσθηκε και αποτελεί τώρα τη μεγαλύτερη πόλι στην κεντρική Αμερική, με πληθυσμό περίπου ένα εκατομμύριο.
Η σύζυγος μου κι εγώ ζούμε εδώ στην πόλι της Γουατεμάλας κι έτσι είμεθα συνηθισμένοι στις συχνές δονήσεις. Αλλά τα χαράματα της Τετάρτης, στις 4 Φεβρουαρίου, δοκιμάσαμε μια ισχυρά δόνησι κι ένα τράνταγμα που λίγοι άνθρωποι στο παρελθόν είχαν δοκιμάσει. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι πολλοί δεν επέζησαν απ’ αυτό.
Μερικοί έχουν υπολογίσει ότι πέθαναν 50.000, αλλά ο επίσημος υπολογισμός φθάνει τώρα περίπου τις 23.000 νεκρούς. Περίπου 73.000 ή περισσότεροι τραυματίσθηκαν και ένα εκατομμύριο και πλέον έμειναν άστεγοι. Σ’ ένα έθνος με 5,85 εκατομμυρίων κατοίκους αυτό σημαίνει ότι σχεδόν ένας στα κάθε πέντε άτομα έμεινε άστεγος!
Θεωρείται η χειρότερη καταστροφή στην γραπτή ιστορία της κεντρικής Αμερικής, χειρότερη από τον σεισμό που κατέστρεψε τη Μανάγκουα και τη Νικαράγουα το 1972. Ο Διευθυντής της Αποστολής Βοηθείας από την Αργεντινή, Δρ. Λεάντρο Σαλάτο, έφθασε να πη ότι ήταν «πιο ερημωτικός από τον σεισμό που έγινε στο Περού το 1970,» μολονότι ο σεισμός του Περού στοίχισε τη ζωή 70.000 ατόμων και ήταν σημαντικά μεγαλύτερος.
Τρόμος τη Νύχτα
Αφού επιστρέψαμε σπίτι μετά από τη Γραφική μας μελέτη την Τρίτη το βράδυ, πήγαμε για ύπνο και κοιμηθήκαμε βαθειά. Έτσι, ξύπνησα μόνο όταν άρχισε η ισχυρή δόνησις και το τράνταγμα. Εν τούτοις, άλλοι αναφέρουν ότι έμειναν ξύπνιοι καθώς πλησίαζε ο σεισμός.
Μια Αμερικανίδα επισκέπτρια είπε ότι άκουσε κάτι που νόμισε ότι ήταν μακρυνή βροντή. Καθώς πλησίαζε, συνέχισε να μεγαλώνη μέχρι που έγινε βρυχηθμός—ένας βρυχηθμός που ερχόταν βαθειά μέσα από τη γη. Αυτός προερχόταν από την αποκόλλησι και το σπάσιμο των στρωμάτων των πετρωμάτων. Ο ήχος επεκτάθηκε και μεγάλωσε μέχρις ότου στην επιφάνεια το αποτέλεσμα έφθασε να είναι ‘σαν να στεκόταν κάποιος μεταξύ δύο μηχανών αεροπλάνου.’ Ή, όπως το περιέγραψε κάποιος άλλος, «σαν να κυλούσαν χιλιάδες πέτρες μέσα στη γη.»
Όπως ανέφερα, ξύπνησα μόνον όταν άρχισε η ισχυρή δόνησις και το τράνταγμα. Τι κάνει συνήθως ένα άτομο σε μια τέτοια κατάστασι; Προσπαθεί να σηκωθή από το κρεββάτι ενώ τζάμια σπάζουν γύρω του και άλλα πράγματα συντρίβονται; Πρέπει να τρέξη προς την πόρτα για να βγη στο δρόμο; Καθώς τα δευτερόλεπτα περνούσαν και τα σεισμικά κύματα επιταχύνοντο, κατάλαβα ότι δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη δόνησι. Καθώς τα κομμάτια από τη στέγη που συντριβόταν έπεφταν στο κεφάλι μου, το μόνο που μπορούσα να κάμω ήταν να σκεπάσω με το σώμα μου τη σύζυγο μου, προσπαθώντας να καλύψω τα κεφάλια μας για να τα προστατεύσω.
Τελικά, η δόνησις σταμάτησε· ο κλυδωνισμός του σπιτιού έπαυσε. Είχε διαρκέσει, όπως νόμιζα, για μια αιωνιότητα. Στην πραγματικότητα—τριάντα εννέα δευτερόλεπτα. Τελικά επεκράτησε ηρεμία. Για μια στιγμή όλα ήσαν ήσυχα. Μπορούσα τώρα να σηκωθώ. Αμέσως αντιλήφθηκα ότι είχαμε περάσει ένα πραγματικά τρομερό σεισμό.
Το ηλεκτρικό ρεύμα είχε κοπή· όλα ήσαν σκοτεινά. Καθώς ψηλαφούσα στο σκοτάδι, για να βρω ένα φακό, αισθάνθηκα την αταξία που επρόκειτο να δω μετά από ένα λεπτό. Μόλις βρήκα το φακό και τον άναψα, οι ακτίνες του επιβεβαίωσαν αυτό που είχα υποψιασθή. Πώς έτυχε και δεν πάτησα στον κομματιασμένο καθρέπτη που είχε πέσει από τον τοίχο; Βάζα και λάμπες ευρίσκοντο στο πάτωμα και μερικά ήσαν κομματιασμένα. Πιάτα είχαν πέσει από το ντουλάπι. Η βιβλιοθήκη είχε αναποδογυρισθή. Καθώς εξέταζα κάθε δωμάτιο αισθανόμουν ευγνώμων που ζούσαμε σ’ ένα καλοκτισμένο τσιμεντένιο σπίτι ενισχυμένο με σίδηρο. Η ώρα του σεισμού, σύμφωνα με το σταματημένο ηλεκτρικό ρολόι μας ήταν 3:03 μετά τα μεσάνυχτα.
Στην πραγματικότητα, όλοι εκείνοι που επέζησαν μιλούν για τον τρόμο που δοκίμασαν εκείνη τη νύχτα. Ένας τουρίστας από το Σήνταρ Ράπιτζς, της Αϊόβα, που έμενε μαζί με την κόρη του στο Ριτζ Κοντινένταλ Χοτέλ, ξύπνησε επίσης από βαθύ ύπνο. Εξηγεί και λέγει τα ακόλουθα:
«Η πρώτη σκέψις που πέρασε από το μυαλό μου ήταν θυμός—κάποιος προσπαθούσε ν’ αναποδογυρίση το κρεββάτι μου! Η επόμενη σκέψις μου ήταν ότι ήλθε ο Αρμαγεδδών. Το ξενοδοχείο μας ήταν αντισεισμικό, και είμαι οπωσδήποτε ευχαριστημένος διότι απλώς ταλαντεύθηκε. Ήταν σαν να βρισκόμαστε κατά γράμμα κρεμασμένοι πάνω στο δρόμο. Το πλαστικό από τους τοίχους ξεφλούδισε και τα παράθυρα έκλεισαν με θόρυβο. Προς το τέλος, η γη ανύψωσε το κτίριο όπως ένα άλογο τινάζει τον αναβάτη του.
«Όταν η εξέμεσις της γης σταμάτησε, η σιωπή που επεκράτησε ήταν μυστηριώδης. Οι άνθρωποι ήσαν ζαλισμένοι. Η μόνη περιγραφή ήταν τρόμος, ένας συνεχιζόμενος τρόμος. Ο άνδρας που βρισκόταν στο διπλανό δωμάτιο είχε ένα κερί. Δεν κατεβήκαμε περπατώντας από τα σκαλιά τρέξαμε. Κοίταξα το ρολόι μου. Βρισκόμαστε στο δρόμο από τις 3:15 μετά τα μεσάνυχτα.
«Έκανε κρύο, επειδή η πόλις της Γουατεμάλας βρίσκεται περίπου 5.000 πόδια (1.525 μέτρα) πάνω από το επίπεδο της θαλάσσης. Μπορούσαμε να δούμε τα χνώτα μας. Μετά από μια ώρα αποφασίσαμε να επιστρέψωμε στο ξενοδοχείο και να πάρωμε περισσότερα ρούχα. Με κεριά στα χέρια μπήκαμε πάλι στο σκοτεινό ξενοδοχείο ανεβαίνοντας μέχρι το όγδοο πάτωμα και όλη την ώρα ανησυχούσαμε μήπως συμβή καμμιά άλλη δόνησις. Στο ημιφωτισμένο δωμάτιο μαζέψαμε τα πράγματα μας και γρήγορα βρεθήκαμε πάλι στο δρόμο. Όταν φύγαμε από το σπίτι χρειάσθηκαν περίπου δύο μέρες για να μαζέψωμε τα πράγματα μας. Όταν φύγαμε από το ξενοδοχείο χρειάσθηκαν μόνο δέκα λεπτά. Η ξυριστική μου μηχανή, όμως, και οι οδοντόβουρτσες μου χάθηκαν μέσα στα συντρίμμια που βρίσκονταν στο πάτωμα του μπάνιου.»
Εν τω μεταξύ, εμείς και οι γείτονες μας συνερχόμαστε από το σοκ. Έβαζαν μπροστά αυτοκίνητα για να τα βγάλουν έξω από τα πρόχειρα γκαράζ. Και οι γείτονες έβαζαν τα φοβισμένα παιδιά τους και τους ηλικιωμένους μέσα σ’ αυτά για να τους προστατεύσουν από το κρύο.
Καθώς καθαρίζαμε ένα μονοπάτι από τα συντρίμμια του σπιτιού μας, μια οικογένεια Μαρτύρων του Ιεχωβά έφθασε για να δη αν είμεθα καλά. Φτιάξαμε μια ζεστή σοκολάτα και όλοι μαζί προσευχηθήκαμε εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη μας στον Ιεχωβά Θεό γιατί μας διεφύλαξε ζωντανούς. Αλλά διερωτώμεθα πώς ήσαν οι άλλοι Χριστιανοί αδελφοί μας. Υπάρχουν περίπου 2.500 Μάρτυρες στην πόλι και περίπου 5.000 σ’ ολόκληρη τη Γουατεμάλα.
Οι Συνέπειες—Πόσο Άσχημες Ήσαν;
Κατ’ αρχήν ξεκινήσαμε για το γραφείο του τμήματος των Μαρτύρων του Ιεχωβά, που ήταν συνήθως σε απόστασι δέκα λεπτών με το αυτοκίνητο. Επί ένα μίλι οι κατολισθήσεις του εδάφους εμπόδιζαν μερικώς την περιφερειακή λεωφόρο. Έπειτα προχωρήσαμε μέσω της παλαιότερης κατοικημένης περιοχής. Μολονότι τα νεώτερα τμήματα οικιών έδειχναν λίγα σημεία βλάβης, εδώ οι προσόψεις των σπιτιών είχαν πέσει στους δρόμους και οι τοίχοι είχαν ισοπεδωθή.
Ήδη η κυκλοφορία ήταν τόσο πυκνή όσο και στη διάρκεια της ημέρας. Οι άνθρωποι έτρεχαν προς τα σπίτια των συγγενών τους και των φίλων τους. Οι γυναίκες και τα παιδιά βρίσκονταν στους δρόμους με τα νυχτικά, τις ρόμπες και με κουβέρτες γύρω τους. Φοβόντουσαν να ξαναμπούν μέσα στα σπίτια τους ή σε ό,τι είχε απομείνει απ’ αυτά. Η σκόνη από τα πεσμένα πλίνθινα τούβλα δημιουργούσε μια μυστηριώδη ατμόσφαιρα μέσα στο σκοτάδι της νύχτας και μόνο οι προβολείς των αυτοκινήτων φώτιζαν τους δρόμους.
Στο γραφείο του τμήματος ανακουφισθήκαμε, όταν διαπιστώσαμε ότι όλοι ήσαν ασφαλείς. Επίσης δεν υπήρχε καμμιά ένδειξις βλάβης στο κτίριο. Ο Συντονιστής του Τμήματος είχε φύγει ήδη για να εξετάση πώς ήσαν οι Μάρτυρες σε μια άλλη περιοχή. Έτσι, αρχίσαμε να επισκεπτώμεθα εκείνους που ανήκαν στις εκκλησίες μας. Στη διάρκεια των πρωινών ωρών, επίσκοποι και διακονικοί υπηρέται των Μαρτύρων του Ιεχωβά επεσκέπτοντο τους Χριστιανούς αδελφούς και αδελφές των. Διεπίστωσαν ότι μερικοί είχαν χάσει τα σπίτια τους, μερικοί είχαν τραύματα, αλλά όλοι είχαν διαφυλαχθή ζώντες!
Όταν ξημέρωσε τελείως, οι ενδείξεις της εντάσεως του σεισμού έγιναν σαφέστερες. Μάθαμε ότι είχε ανέλθει στους 7,5 βαθμούς στην κλίμακα Ρίχτερ. Σύντομα εκατοντάδες πτώματα σκεπασμένα με λεπτά σεντόνια ή πλαστικό πλημμύρισαν τους δρόμους. Μια ραδιοφωνική ανακοίνωσις ανέφερε τα εξής: «Το νεκροτομείο είναι πλήρες. Σας παρακαλούμε μη φέρνετε περισσότερα πτώματα.» Αργότερα μάθαμε ότι 800 περίπου άτομα είχαν φονευθή στην πόλι.
Στις πτωχότερες περιοχές σπίτια είχαν καταρρεύσει και άφησαν δεκάδες χιλιάδες άτομα άστεγα. Σε μερικές περιοχές δεν έμεινε τίποτε άλλο παρά σωροί ερειπίων. Αλλά σε άλλες περιοχές τα καλά κατασκευασμένα σπίτια της μεσαίας και της ανωτέρας τάξεως δεν είχαν υποστή σχεδόν καθόλου βλάβες. Εν τούτοις, πολλές εκκλησίες είχαν υποστή εκτεταμένες ζημίες. Κοντά στο σπίτι μου μια Καθολική εκκλησία κτισμένη σε σύγχρονο ρυθμό από τούβλα είχε καταρρεύσει.
Οι επίσημοι υπελόγισαν ότι 20 τοις εκατό από τα κτίρια στην πρωτεύουσα είχαν ολοκληρωτικά καταστραφή· σαράντα τοις εκατό έχουν υποστή τέτοιες ζημιές ώστε δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Η ζημία που υπέστη η χώρα υπερβαίνει τα $5 δισεκατομμύρια. Η Γουατεμάλα έγινε μια πόλις κατασκηνώσεων. Ακόμη και τα εύπορα άτομα, από φόβο μήπως συμβούν περισσότερες μεγάλες δονήσεις, κοιμήθηκαν στα αυτοκίνητα τους ή έξω στους κήπους των ή κάτω από πρόχειρα υπόστεγα.
Παρά τις δυσκολίες οι άνθρωποι γενικά έδειξαν ένα ωραίο πνεύμα. Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά επεκοινώνησαν μεταξύ τους και βοήθησαν ο ένας τον άλλον. Διαπιστώσαμε ότι σ’ ένα προσωρινό υπόστεγο σ’ ένα δρόμο τριάντα πέντε απ’ αυτούς κοιμόντουσαν μαζί. Έξω βρισκόταν ένας πρόχειρος τόπος μαγειρεύματος υπό τύπον ψησταριάς φτιαγμένης από πεσμένα πλίνθινα τούβλα. Όλοι ήσαν χαρούμενοι και ακόμη και οι επισκέπται εγίνοντο ευπρόσδεκτοι.
Εν τούτοις, επικρατούσε ανησυχία. Αυτό που συνέβαλε στην ανησυχία αυτή ήταν οι δεκάδες δονήσεις που εγίνοντο αισθητές καθημερινώς επί αρκετό καιρό μετά. Μια απ’ αυτές τις δονήσεις είχε συμβή στις 6 Φεβρουαρίου και ανήλθε στους 5,5 βαθμούς της κλίμακος Ρίχτερ. Έκανε τους ήδη γκρεμισμένους τοίχους να καταρρεύσουν και προκάλεσε κατολισθήσεις. Πιστεύω ότι ο τουρίστας από την Αϊόβα περιέγραφε με ωραίο τρόπο με τι έμοιαζε το να ζη κανείς εδώ μετά από τον μεγάλο σεισμό.
«Ένας γιατρός στην ομάδα μας έπρεπε ν’ ασχοληθή με τους νεκρούς και τους τραυματισμένους,» εξήγησε. «Ένα θέαμα που, όπως είπε αυτός ο γιατρός δεν πρόκειται ποτέ να το ξεχάση, ήταν το θέαμα μιας νεαρής γυναίκας. Δεν είχε ορατά τραύματα, αλλά ήταν νεκρή, όπως νόμιζε αυτός, από φόβο.
«Στις 8 η ώρα το πρωί ο οδηγός της ομάδος μας πρότεινε να μετακινηθούμε στην Αντίγκουα Γουατεμάλα, μια πόλι που βρίσκεται 35 περίπου μίλια προς τα νοτιοδυτικά. Χρειασθήκαμε πέντε ώρες με φορτηγό για να φθάσωμε εκεί, επειδή οι δρόμοι ήταν μπλοκαρισμένοι από κατολισθήσεις και πλημμυρισμένοι από ζαλισμένους και φοβισμένους ανθρώπους. Εκείνοι που βρίσκοντο στα χωριά πήγαιναν στην πόλι κι εκείνοι, που βρίσκοντο στην πόλι πήγαιναν στα χωριά και όλοι έψαχναν να βρουν τους συγγενείς των.
«Οι συνεχείς δονήσεις και τα τραντάγματα αντανακλούσαν και αντηχούσαν σ’ ολόκληρη την πεδιάδα. Ήταν μια μυστηριώδης αίσθησις για κάποιον που περπατούσε. Το έδαφος δεν φαινόταν σταθερό. Ήταν σαν να βάδιζε κάποιος στη λάσπη, αλλά τα πόδια του δεν βούλιαζαν. Με άλλα λόγια το σταθερό έδαφος (τέρρα φίρμα) δεν ήταν σταθερό.
«Στο ξενοδοχείο μας στην Αντίγκουα όλοι μείναμε στον κήπο γύρω από την πισίνα. Φάγαμε εκεί, το προσωπικό του ξενοδοχείου παρασκεύασε τα γεύματα μας εκεί και κοιμηθήκαμε εκεί ή, μάλλον, προσπαθήσαμε να κοιμηθούμε. Κανείς δεν έμπαινε μέσα στα κτίριο, από φόβο μήπως συμβή κάποιος άλλος μεγάλος σεισμός.
«Ήταν ένας συνεχής φόβος, ένα φάσμα τρόμου. Καθώς πηγαίναμε με το αυτοκίνητο στο αεροδρόμιο την Κυριακή, 8 Φεβρουαρίου, βλέπαμε στρατιώτες να καίνε σωρούς πτωμάτων. Είδαμε χωριά όπου μόνο λίγοι τοίχοι είχαν απομείνει όρθιοι.»
Στην αρχή πολλοί από μας στην πόλι της Γουατεμάλας δεν γνωρίζαμε καν την έκτασι της καταστροφής. Την Τετάρτη το πρωί ο ραδιοφωνικός σταθμός Ένοπλων Δυνάμεων των Η.Π. είπε ότι το επίκεντρο του σεισμού βρισκόταν κοντά στη Γκουαλάν, περίπου 105 μίλια (170 χιλιόμετρα) βορειοανατολικά της πόλεως της Γουατεμάλας. Σύντομα η υποψία μας ότι η καταστροφή ήταν χειρότερη αλλού επιβεβαιώθηκε καθώς άρχισαν να καταφθάνουν εκθέσεις από απομακρυσμένες περιοχές.
Χειρότερο απ’ ό,τι Μπορούσαμε να Φαντασθούμε
Κατ’ αρχήν ακούσαμε ότι το Ελ Προγκρέσο, που βρισκόταν βορειοανατολικά από μας, είχε ισοπεδωθή. Πάνω από 2.000 άτομα φονεύθησαν. Έπειτα ήλθαν ειδήσεις ότι τα χωριά του Σαν Χουάν Σακατεπέκεζ και Σαν Πέδρο Σακατεπέκεζ, που βρισκόταν ακριβώς στα βόρεια από μας είχαν καταστραφή και χιλιάδες είχαν πεθάνει. Τελευταίες ήλθαν οι συγκλονιστικές ειδήσεις τελείας καταστροφής στην νότιο κεντρική πολιτεία του Τσιμαλτενάνγκο, με τις πολλές Ινδιάνικες πόλεις του. Αναφέρεται ότι πάνω από 13.000 άτομα φονεύθηκαν!
Έτσι, η περιοχή που είχε πληγή σκληρότερα βρισκόταν περίπου δώδεκα μίλια (20 χιλιόμετρα) βορείως της πόλεως της Γουατεμάλας και διέτρεχε μια απόστασι 150 μιλίων (241 χιλιόμετρα). Αλλά διερωτώμεθα αν πραγματικά μπορούσε να είναι τα πράγματα τόσο άσχημα όπως αναφέροντο.
Χρειάσθηκε μόνο μια επίσκεψις σε μια τέτοια πόλι που αποτελείτο από 100 τοις εκατό πλίνθινα κατασκευάσματα για να το διαπιστώσουμε αυτό. Την Παρασκευή, 6 Φεβρουαρίου, επεσκέφθηκα το Σαν Πέδρο Σακατεπέκεζ, που βρίσκεται σε απόστασι μικρότερη από 12 μίλια (20 χιλιόμετρα) βορείως της πόλεως της Γουατεμάλας. Ούτε ένα κτίριο δεν είχε απομείνει όρθιο· το μέρος έμοιαζε με κοινή σφαγή. Οι δρόμοι της πόλεως είχαν γεμίσει από τοίχους των σπιτιών που αποτελούντο από λάσπη και τώρα είχαν πέσει. Η Καθολική εκκλησία είχε καταστροφή και οι άνθρωποι ήσαν ακόμη κάτω από την επήρεια του συγκλονισμού. Οι περισσότεροι από τους νεκρούς είχαν ταφή, αλλά ανεσύροντο ακόμη πτώματα από τα ερείπια.
Ένας άνδρας εργαζόταν μ’ ένα μικρό μυστρί για να ξεσκάψη τα λίγα πράγματα του που βρίσκονταν κάτω από τα ερείπια τα οποία κάποτε ήταν το σπίτι του. Έβλεπα μόνο την άκρη του φθηνού ξύλινου τραπεζιού του. Κάποιος άλλος τράβαγε το μεταλλικό στεγαστικό υλικό από τα πεσμένα δοκάρια για να περισώση μερικό απ’ αυτό.
Το Σάββατο μπόρεσα να μεταφέρω τρόφιμα στις εκκλησίες των Μαρτύρων του Ιεχωβά που βρίσκονταν σε μερικές από τις πιο σκληρά πληγείσες ορεινές περιοχές. Παρά το γεγονός ότι οι δόμοι είχαν μπλοκαρισθή από κατολισθήσεις, μπόρεσα να φθάσω στην Πατζίσια Ζαραγκόζα, στην Τεκπάν και στην Κομαλάπα. Στην Κομαλάπα, ο δήμαρχος και ο υπουργός Δικαιοσύνης είχαν φονευθή. Λόγω του μεγάλου αριθμού των νεκρών και του φόβου από επιδημίες, πολλοί είχαν ταφή σε ομαδικούς τάφους.
Καθώς ταξιδεύει τώρα κανείς μέσα από τις ορεινές πόλεις, βλέπει ότι όλα έχουν ισοπεδωθή. Η μόνη διαφορά μεταξύ των σπιτιών και των εκκλησιών είναι ότι οι εκκλησίες αποτελούν μεγαλύτερο σωρό ερειπίων. Αυτές οι πόλεις είναι ή ήσαν Ινδιάνικες πόλεις. Οι Ινδιάνοι αποτελούν το 43 περίπου τοις εκατό του πληθυσμού της Γουατεμάλας και οι αγροτικές περιοχές των επλήγησαν περισσότερο.
Εκείνοι που είχαν επιζήσει στα μέρη που επισκεφθήκαμε ήσαν χωρίς νερό και είχαν πολύ λίγα τρόφιμα. Οι περισσότεροι δεν είχαν κάποια στέγη για να προστατευθούν από τον άνεμο και το κρύο των βουνών, που τη νύχτα έφθανε κάτω των 40 βαθμών Φαρενάιτ. Η σκόνη από τα γκρεμισμένα ξερά πλίνθινα τούβλα που την φυσούσε ο άνεμος ήταν αποπνικτική· η σκόνη συχνά είχε πάχος έξη ιντσών.
Χιλιάδες άτομα που πήγαν για ύπνο την Πέμπτη το βράδυ ποτέ δεν ξύπνησαν. Οι πλίνθινοι τοίχοι τους κατέρρευσαν και οι βαρείες στέγες από κεραμίδια έπεσαν επάνω τους. Κάποιος ντόπιος είπε τα εξής για τοις πλίνθους: «Είναι από χώμα και αποτελούν τα φέρετρα μας.»
Πολλοί από τους επιζώντας που είχαν τραυματισθή υπέφεραν τρομερά. Επειδή οι δρόμοι είχαν μπλοκαρισθή από τις κατολισθήσεις, επί μέρες συχνά η ιατρική βοήθεια δεν έφθανε στα θύματα. Ένας γιατρός ανέφερε: «Είναι ξαπλωμένοι και πονούν επί μέρες. Το πρήξιμο είναι συχνά πολύ άσχημο. Πολλά από τα οστά ιδιαίτερα τα οστά των μηρών έχουν σπάσει στην επιφάνεια του δέρματος. Οι πληγές συχνά φαίνονται και είναι πολύ εύκολο να μολυνθούν.»
Διαπιστώσαμε ότι η νεαρά θυγατέρα ενός Μάρτυρος στην Τεκπάν είχε σπάσει το πόδι της και υπέφερε. Άλλοι Μάρτυρες επίσης είχαν τραυματισθή. Αλλά μείναμε έκπληκτοι όταν διαπιστώσαμε ότι κανείς δεν είχε φονευθή. Στην πραγματικότητα, πουθενά σ’ όλη τη χώρα δεν είχε πεθάνει κανείς Μάρτυς από τον σεισμό. Μερικοί, εν τούτοις, είχαν χάσει μέλη της οικογενείας των.
Ένας Μάρτυς ανέφερε ότι εικοσιπέντε συγγενείς του είχαν φονευθή κοντά στην Τεκπάν. Έφθασε στο χωριό όπου ζούσαν οι συγγενείς του την Πέμπτη και ήδη δεκαπέντε μέλη της οικογενείας του είχαν ταφή. Δεν υπήρχαν αρκετά φέρετρα ούτε ξύλα για να κατασκευασθούν άλλα φέρετρα ώστε να ταφούν και τα υπόλοιπα πτώματα. Εξήγησε σ’ εκείνους που ανησυχούσαν για τα πτώματα ότι οι νεκροί οπωσδήποτε επιστρέφουν στο χώμα και τους παρώτρυνε να θάψουν τα πτώματα γρήγορα στη γη για ν’ αποφύγουν τις επιδημίες.
Αυτός ο Μάρτυς συνάντησε έναν άνδρα που βάδιζε στο δρόμο μεταφέροντας ένα μεγάλο σάκκο στον ώμο του. Ο άνδρας σταμάτησε για να μιλήση λίγα λεπτά και κατόπιν ρώτησε: «Ξέρεις τι έχω μέσα σ’ αυτό το σάκκο;»
«Όχι,» απήντησε ο Μάρτυς.
«Έχω τη σύζυγο μου και δύο παιδιά μου. Πάω στο νεκροταφείο.»
Ένας περιοδεύων εκπρόσωπος των Μαρτύρων του Ιεχωβά που επεσκέπτετο μια εκκλησία στην Γκουαλάν κοντά στο επίκεντρο του σεισμού, αναφέρει τα εξής: «Είναι δύσκολο να περιγραφή ο τρόμος του να βαδίζη κανείς μεταξύ των νεκρών και ν’ ακούη τις κραυγές των τραυματισμένων που έχουν παγιδευθή στα ερείπια.
«Πολλοί Μάρτυρες σύρθηκαν έξω, κάτω από τα σπίτια των που είχαν ισοπεδωθή. Μερικοί έλαβαν ιατρική βοήθεια κάτω από το φως των κεριών. Η Αίθουσα Βασιλείας υπέστη ζημίες, αλλά μπορεί να επιδιορθωθή. Λόγω της επισκέψεώς μου πολλοί Μάρτυρες από απομακρυσμένες περιοχές δεν είχαν επιστρέψει στα σπίτια τους, αλλά εκοιμώντο στην Αίθουσα Βασιλείας τη νύχτα του σεισμού. Αυτό ίσως έσωσε τη ζωή τους.»
Είναι δύσκολο να κατανοηθή η έκτασις της τραγωδίας ακόμη και από μας που βρισκόμαστε εδώ. Λίγο περισσότερο από μια βδομάδα μετά τον σεισμό, ο πρόεδρος Λαουγκέρουντ Γκαρσία ανέφερε ότι περίπου 300 πόλεις και χωριά είχαν καταστραφή κατά 40 και πλέον τοις εκατό. Η οσμή του θανάτου επικρατούσε σε μερικά χωριά επί πολλές μέρες μετά τους σεισμούς. Φορτηγά και ελικόπτερα μετέφεραν ασβέστη για να ρίξουν επάνω στους βιαστικά ανοιγμένους ρηχούς τάφους.
Μια απόδειξις της βιαίας κινήσεως της γης είναι η πελώρια ρωγμή που ανοίχθηκε κατά μήκος της υπαίθρου μεταξύ της πόλεως της Γουατεμάλας και του κόλπου της Ονδούρας. Σε μερικά μέρη έχει πλάτος 8 πόδια (2,40 μέτρα) και βάθος 10 πόδια (3 μέτρα)! Η λεωφόρος της αεροπορικής γραμμής Παν Αμέρικαν όπως αναφέρεται είχε πολλές κατολισθήσεις πράγμα που έκανε το ταξίδι επικίνδυνο.
Αλλά όσο μεγάλη και αν είναι η καταστροφή, οι άνθρωποι μπορούν ν’ ανταπεξέλθουν. Αυτό που τους βοήθησε να το κάμουν αυτό είναι το τεράστιο ποσόν βοηθείας που έλαβαν.
Βοήθεια από Πολλά Μέρη
Εκατό και πλέον χώρες έστειλαν βοηθήματα. Νύχτα και ημέρα επί εβδομάδες ο ουρανός ήταν γεμάτος από αεροπλάνα που μετέφεραν ιατρούς, εργάτες περιθάλψεως, φάρμακα, φορτηγά νοσοκομεία, σκηνές, τρόφιμα, ρουχισμό και κουβέρτες. Εν τούτοις, ήταν δύσκολο να φθάση αυτή η βοήθεια στις απομακρυσμένες πόλεις και στα χωριά. Όταν ήταν αδύνατο το ταξίδι από τους δρόμους, χρησιμοποιούντο ελικόπτερα για να μεταφέρουν προμήθειες, αλλά ακόμη και τότε μερικές φορές η βοήθεια έφθανε στις περιοχές που είχαν ανάγκη μετά από μέρες.
Όταν έφθανε η βοήθεια, οι κάτοικοι των Ινδιάνικων χωριών συμπεριφέροντο ωραία στη διάρκεια της κρίσεως, σχηματίζοντας με τάξι ουρά για να λάβουν τρόφιμα και ιατρική περίθαλψι. Ένας εργάτης περιθάλψεως από τις Ηνωμένες Πολιτείες παρετήρησε τα εξής: «Αν αυτό συνέβαινε στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα υπήρχε τώρα παντού βία. Εδώ στέκονται στην ουρά και περιμένουν. Δεν υπάρχει ούτε ένας στρατιώτης για να κρατά την τάξι.»
Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά σ’ όλη την κεντρική Αμερική και αλλού έσπευσαν, επίσης, να στείλουν βοήθεια. Την ίδια μέρα του σεισμού, οι Μάρτυρες στο Ελ Σαλβαδόρ έφεραν τρόφιμα και ρουχισμό. Την επόμενη μέρα έφθασαν προμήθειες από την Νικαράγουα. Από την Ονδούρα έφθασαν σκηνές και γαλβανισμένα υλικά στεγάσεως. Τα τμήματα της οργανώσεως των Μαρτύρων του Ιεχωβά στην Κεντρική Αμερική, το κεντρικά γραφεία της Εταιρίας Σκοπιά στη Νέα Υόρκη, καθώς επίσης και πολλά άτομα που ενδιεφέροντο συνεισέφεραν χιλιάδες δολλάρια. Και από την ίδια τη Γουατεμάλα μερικές εκκλησίες που ευρίσκοντο στις περιοχές που είχαν πληγή λιγώτερο προσέφεραν γενναιόδωρα βοήθεια υπό μορφήν τροφίμων, ειδών πρώτης ανάγκης και χρημάτων.
Ως αποτέλεσμα, μπορέσαμε να μεταφέρωμε τόννους και τόννους τροφίμων και ρουχισμού σ’ εκείνους που είχαν ανάγκη. Ήταν πραγματικό προνόμιο να μετέχη κανείς στη μεταφορά των προμηθειών στις απομακρυσμένες πόλεις και στα χωριά. Από τον ένα τόπο στον άλλο διαπιστώνατε ότι είμεθα οι πρώτοι που έφθασαν σ’ εκείνες τις περιοχές με είδη ανακουφίσεως. Παραδείγματος χάριν, το πρώτο φορτηγό που αναφέρεται ότι έφθασε με προμήθειες στο Ραμπινάλ, μια πόλι που είχε πληγή σκληρά, περίπου τριάντα μίλια (50 χιλιόμετρα) βορείως της πόλεως της Γουατεμάλας, ήταν από το γραφείο του τμήματος.
Προβλέποντας την έλλειψι ξύλου και γαλβανισμένου υλικού στεγάσεως, ένα από τα πρώτα πράγματα που κάμαμε ήταν ν’ αγοράσωμε ακατέργαστο ξύλο πεύκου και γαλβανισμένο υλικό στεγάσεως. Κατόπιν οι Μάρτυρες που εγνώριζαν από οικοδομικές εργασίες, φόρτωσαν μια εγκατάστασι παραγωγής δυνάμεως και ηλεκτρικά πριόνια σ’ ένα φορτηγό και πήγαν στις πόλεις και τα χωριά του Τσιμαλτενάνγκο που είχαν ερημωθή. Εκεί άρχισαν να στήνουν δωμάτια με διαστάσεις εννέα επί εννέα πόδια (2,70 επί 2,70 μέτρα περίπου) για τους Μάρτυρας που είχαν χάσει τα σπίτια τους. Ένα τέτοιο κατασκεύασμα μπορούσε να ετοιμασθή σε μια ώρα. Επομένως, προτού ακόμη οι άλλοι οργανισμοί δώσουν σκηνές σ’ αυτές τις περιοχές, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά είχαν στέγη.
Στην πόλι της Γουατεμάλας δύο Αίθουσες Βασιλείας υπέστησαν σοβαρές ζημίες και πρέπει να ξανακτισθούν. Και σε άλλες πόλεις επίσης οι τόποι συναθροίσεως των εκκλησιών κατεστράφησαν. Εν τούτοις, οι Μάρτυρες δεν αποθαρρύνθηκαν. Είναι απασχολημένοι, με την ανοικοδόμησι. Έχουν εμπιστοσύνη στο μέλλον.
Γιατί Αυτή η Εμπιστοσύνη;
Βασικά λόγω της πνευματικής απόψεως που διακρατούν. Αντιλαμβάνονται τη σημασία των μεγάλων σεισμών που γίνονται σήμερα και, παρά την καταστροφή και τη λύπη που αυτοί συχνά προξενούν, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά θεωρούν αυτούς τους σεισμούς ως αιτία για εμπιστοσύνη στο μέλλον. Αλλά ο πληθυσμός των Ρωμαιοκαθολικών που επικρατεί εκεί έχει τελείως διαφορετική άποψι—μια καταθλιπτική άποψι.
Ας το δείξωμε αυτό μ’ ένα παράδειγμα: Ενώ επισκεπτόμεθα το Σαν Πέδρο Σακατεπέκεζ την Παρασκευή μετά το σεισμό, ένας άνδρας που έσκαβε στα υπολείμματα του σπιτιού του μου είπε απελπισμένα: «Είναι τιμωρία από τον Θεό, διότι είμαστε πολύ κακοί άνθρωποι.»
Από πού, όμως, μπορεί να διερωτάσθε, αυτός και πολλοί άλλοι απ’ αυτούς τους ταπεινούς εργαζόμενους ανθρώπους απέκτησαν αυτήν την ιδέα; Αυτό φάνηκε την επόμενη μέρα. Ο Καθολικός Καρδινάλιος της Γουατεμάλας, Μάριο Καζαριέγκο, είπε, όπως ανεφέρθη στην κυριώτερη εφημερίδα της χώρας τα εξής:
«Σ’ αυτές τις στιγμές των μεγάλων συμφορών που επέρχονται στους ανθρώπους, έρχεται στο νου η διδασκαλία των Αγίων Γραφών: Ο Θεός αγαπά και επειδή αγαπά διορθώνει, ευθυγραμμίζει και κάνει τους ανθρώπους να ξυπνήσουν . . . Δεν εναντιωθήκαμε τόσο πολύ ώστε αναγκάσαμε τον Θεό να ενεργήση μ’ αυτόν τον τρόπο;» Έπειτα προσέθεσε ότι η βοήθεια στην επανοικοδόμησι του Καθεδρικού ναού και των άλλων εκκλησιών θ’ αποτελούσε «σύμβολο αυθεντικής και προσωπικής επιστροφής προς τον Θεόν.»—Εφημερίς Ελ Ιμπαρσιάλ, 7 Φεβρουαρίου 1976, σελίς 6.
Αλλά οι Μάρτυρες του Ιεχωβά γνωρίζουν ότι η Αγία Γραφή δεν διδάσκει ότι ο Θεός έφερε αυτόν τον σεισμό για να τιμωρήση τους ανθρώπους. Καθόλου! Αντιθέτως, η Αγία Γραφή προείπε ότι «το σημείον» του πλησιάζοντος τέλους αυτού του πονηρού συστήματος πραγμάτων και της παρουσίας του Χριστού με βασιλική δύναμι θα περιελάμβανε ‘κατά τόπους σεισμούς μεγάλους και πείνας και λοιμούς.’ Και αφού έδωσε το «σημείον,» ο μεγάλος προφήτης Ιησούς Χριστός συνέχισε να πη με λόγια ενθαρρυντικά τα εξής: «Όταν δε ταύτα αρχίσωσι να γείνωνται, ανακύψατε και σηκώσατε τας κεφαλάς σας· διότι πλησιάζει η απολύτρωσίς σας.»—Λουκάς 21:7-28· Ματθ. 24:3-14.
Έτσι, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, όταν βλέπουν αυτές τις δυναμικές αποδείξεις της Βιβλικής προφητείας, όπως είναι αυτός ο σεισμός, ανακύπτουν τας κεφαλάς των με εμπιστοσύνη ότι το νέο σύστημα πραγμάτων του Θεού είναι πολύ πλησίον. Διαπιστώνομε ότι οι συγχυσμένοι άνθρωποι της Γουατεμάλας δέχονται τώρα με ιδιαίτερη προθυμία αυτό το παρηγορητικό άγγελμα από τον Λόγο του Θεού. (2 Πέτρ. 3:13· Αποκάλ. 21:3, 4) Ακόμη και πριν από τον σεισμό, όταν ο Ν. Ο. Νορρ, μέλος του Κυβερνώντος Σώματος των Μαρτύρων του Ιεχωβά, επεσκέφθη την πόλι της Γουατεμάλας τον Δεκέμβριο του 1975, πάνω από 5.000 άτομα συγκεντρώθηκαν στο πάρκο του Μπέιζ Μπωλλ του Βορείου Ιπποδρομείου για ν’ ακούσουν. Αυτός ο αριθμός είναι διπλάσιος από τον αριθμό των Μαρτύρων του Ιεχωβά στην πόλι Γουατεμάλας!
Το έτος 1976 επρόκειτο να είναι ένα σημαντικό έτος εδώ. Η πινακίδα στο Δημαρχείο της πόλεως της Γουατεμάλας αναγράφει 1776-1976 ΔΙΑΚΟΣΙΑ ΧΡΟΝΙΑ. Στις 6 Ιανουαρίου η πόλις είχε αρχίσει τους εορτασμούς για τη δισεκατονταετηρίδα της. Η προηγούμενη πρωτεύουσα είχε καταστραφή από ένα σεισμό και στις 6 Ιανουαρίου 1776 είχε κατοικηθή επισήμως η νέα πρωτεύουσα.
Έτσι, τον Ιανουάριο του 1976, η σύγχρονη αναπτυσσόμενη πόλις της Γουατεμάλας έβλεπε με αισιοδοξία το μέλλον της, Αλλά όταν κανείς βλέπη ανθρώπους να εργάζονται μαζί στην ανοικοδόμησι και να θέτουν τις ελπίδες τους στις αληθινές προφητείες του Λόγου του Θεού, οπωσδήποτε, υπάρχει ακόμη μεγαλύτερος λόγος να είναι βέβαιος ότι το μέλλον θα είναι φωτεινό γι’ αυτούς τους ανθρώπους.
[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 4]
«Η γη ανύψωσε το κτίριο όπως ένα άλογο τινάζει τον αναβάτη του.»
[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 6]
«Το έδαφος δεν φαινόταν σταθερό, ήταν σαν να βάδιζε κάποιος στη λάσπη, αλλά τα πόδια του δεν βούλιαζαν.»
[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 7]
«Δεν υπήρχαν αρκετά φέρετρα ούτε ξύλο για να φτιαχθούν περισσότερα.»
[Χάρτης στη σελίδα 5]
(Για το πλήρως μορφοποιημένο κείμενο, βλέπε έντυπο)
ΓΟΥΑΤΕΜΑΛΑ
ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΣΙΜΑΛΤΕΝΑΓΚΟ
Τεκπάν
Κομαλάπα
Πατρίζια
Ειρηνικός Ωκεανός
Ραμπινάλ
Σαν Χουάν
Σαν Πέδρο
ΠΟΛΙΣ ΤΗΣ ΓΟΥΑΤΕΜΑΛΑΣ
Αντίκουα Γουατεμάλα
Γκουλάν
Ελ Προγκρέσο
ΟΝΔΟΥΡΑ
ΕΛ ΣΑΛΒΑΔΟΡ