Μια Πλησιέστερη Ματιά στην ΟΑΕ

Από τον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στη Λιβερία

ΗΤΑΝ η 25η Μαΐου 1963. Η πρώτη Παναφρικανική Διάσκεψις Κορυφής απειλείτο να τελειώση με αποτυχία. Τριάντα και ένας Αφρικανοί ηγέτες είχαν φιλονικήσει για το πώς να σχηματίσουν μια ένωσι ανεξαρτήτων κρατών. Με κόπο παρουσιάσθηκε στους αρχηγούς των κρατών ένα σχέδιο καταστατικού—μόνον για ν’ απορριφθή!

Ωστόσο, οι αντιπρόσωποι κορυφής που συναντήθηκαν στο Άφρικα Χωλλ της Αδδίς Αμπέμπα εκείνη την ημέρα ήσαν αποφασισμένοι να προσφέρουν κάποιο σχήμα πρακτικής ενότητας στα Αφρικανικά έθνη, που ήσαν διαιρεμένα από διάφορες γλώσσες, πολιτισμούς και πολιτικές απόψεις. Οι ισχυροί άνδρες της Αφρικής από πολύν καιρό είχαν εργασθή γι’ αυτό.

Αφού απέρριψαν το πρώτο σχέδιο καταστατικού, οι αρχηγοί των κρατών έκαμαν έπειτα μια δεύτερη προσπάθεια. Η συζήτησίς των εξακολούθησε πέρα από τα μεσάνυχτα, αλλ’ όταν αυτή τη φορά έγινε ψηφοφορία, απεδείχθη ομόθυμος συμφωνία! Σχετικώς μ’ εκείνη τη δραματική στιγμή, ένας αυτόπτης μάρτυς έγραψε: «Έγιναν επευφημίες, χειροκροτήματα, και δάκρυα έτρεχαν από τα μάτια των άλλως δύσπιστων ανδρών καθώς έσφιγγαν τα χέρια ο καθένας με τον διπλανό του. Είχε γεννηθή η ΟΑΕ· οι αμφιβολίες, οι φιλονικίες, η ρητορική, οι ενδοιασμοί είχαν τελειώσει.»

Απελευθέρωσις και Ενότης

Σύμφωνα με το καταστατικό της, η νεογεννημένη Οργάνωσις της Αφρικανικής Ενότητος (ΟΑΕ) ιδρύθηκε για ν’ απομακρύνη την αποικιοκρατία από την ήπειρο και αληθινά να ενώση την Αφρική. Έγινε υπόσχεσις για οικονομική συνεργασία, για συμφιλίωσι με μεσολάβησι και για πολλά άλλα μέτρα. Τώρα, πέρασε περισσότερο από μια δεκαετία αφότου υπογράφηκε εκείνο το ιστορικό έγγραφο. Πόσες από τις καταγεγραμμένες υποσχέσεις έχει εκπληρώσει η ΟΑΕ;

Μέσα σε λίγους μήνες από της ιδρύσεως της, πόλεμος εξερράγη πάλι στο Κογκό. Άλλα νέα κράτη εφιλονίκησαν άγρια για ζητήματα συνόρων. Οι Υπερδυνάμεις και ο Αραβικός Κόσμος ήσαν βραδείς σχετικά με την εξέτασι αυτών των διαφορών. Οι Αφρικανοί ηγέται, όμως, έλαβαν την πρωτοβουλία να κάμουν τις αντίζηλες φατρίες να συζητήσουν τα προβλήματά τους. Και τ’ αποτελέσματα; Ο δεύτερος πόλεμος στο Κογκό δεν ήταν τόσο σκληρός όσο ο πρώτος. Η διαμάχη μεταξύ Μαρόκου και Αλγερίας σταμάτησε, η δε Σομαλία και η Αιθιοπία άρχισαν συνομιλίες. Μολονότι δεν έφθασαν σε τελικές τακτοποιήσεις, οι συνομιλίες ήσαν καλύτερες από τις μάχες και η ΟΑΕ έκαμε τον εαυτό της αισθητό. Κατόπιν πραγματοποιήθηκαν επιτυχείς μεσολαβήσεις μεταξύ Γουινέας και Γκάνας, της Δημοκρατίας του Κογκό και του Ζαΐρ, της Ουγκάντα και της Τανζανίας, της Αιθιοπίας και του Σουδάν, καθώς επίσης της Γκαμπόν και της Ισημερινής Γουινέας.

Ελαττωμένη Ενεργητικότης

Από τότε, όμως, μερικοί απόρησαν μήπως η ΟΑΕ έχασε την αρχική της ενεργητικότητα: Όλες οι μεσολαβητικές προσπάθειες της ΟΑΕ δεν υπήρξαν επιτυχείς ούτε έφθασαν αμέσως. Επί παραδείγματι, ο Νιγηριανός εμφύλιος πόλεμος δεν ελήφθη υπ’ όψιν από την ΟΑΕ εωσότου ο πόλεμος εκεί συνεχίσθηκε τρεις μήνες, και μια επιτροπή ερευνών της ΟΑΕ δεν έφθασε επί τόπου παρά ένα μήνα κατόπιν. Τίποτε δεν έγινε για τους Ασιάτες της Ουγκάντα, ούτε για να σταματήσουν οι σφαγές στο Μπουρούντι. Οι κριτικοί κατηγόρησαν ότι παραβάσεις απεκρύβησαν υπό το πρόσχημα της μη επεμβάσεως στις υποθέσεις κυριάρχων κρατών, αλλά αυτές οι επεμβάσεις, είπαν, αποτελούν τον Αφρικανικό τρόπο.

Περαιτέρω επικρίσεις δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Άφρικα του Μαΐου 1973, σχετικά μ’ ένα άρθρο του Ογκμπολού Οκόνζι του Πανεπιστημίου του Λάγος.

«Η OAE δεν παίζει κανένα σοβαρό ρόλο στην τακτοποίησι των διαφορών. Τα κράτη-μέλη υπήρξαν πιο αποτελεσματικά από την Οργάνωσι και ενίοτε επέτυχαν εκεί όπου απέτυχε η OAE. Η OAE τείνει να επιτυγχάνη μόνον όπου μπορεί να επιτυγχάνη χωρίς πραγματικά να προσπαθή!»

Αναφορικά με τη δομή της ΟΑΕ, ο Ογκμπολού Οκόνζι παρέθεσε το σχόλιο του Ζντένεκ Σερβένκα:

«Η ιστορία της OAE από τον καιρό της ιδρύσεώς της έδειξε καθαρώτερα ότι ο μηχανισμός που ανεπτύχθη στην Αδδίς Αμπέμπα το 1963 δεν ήταν αρκετά ισχυρός ο ίδιος για να δρα άμεσα για την κατάπαυσι των εχθροπραξιών στην Αφρική. Οι διενέξεις του παρελθόντος και ακόμη του παρόντος σαφώς απεκάλυψαν την αδυναμία του συστήματος που επινοήθηκε από το καταστατικό της ΟΑΕ για την τακτοποίησι των διαφορών. . . . στον Αφρικανό Πολιτικό ως άτομο εξακολουθούν να δίνουν μεγαλύτερη προτίμησι από την οργανωμένη εξουσία της ΟΑΕ.»

Τι θα πούμε για το πρόβλημα των εκατοντάδων χιλιάδων εκτοπισμένων Αφρικανών προσφύγων; Έκαμε η ΟΑΕ κάτι γι’ αυτούς; Ολόκληρο τμήμα της Γραμματείας της ΟΑΕ ιδρύθηκε μαζί με μια συνεπιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για να δώση βοήθεια σ’ εκείνους που ζητούν επανεγκατάστασι. Ο Νζο Ικαγκάκι διακήρυξε ότι η ΟΑΕ «έκαμε αξιόλογη πρόοδο στα προβλήματα των προσφύγων. . . . Υπάρχουν πολλοί πρόσφυγες οι οποίοι μέσω της ΟΑΕ έχουν επανεγκατασταθή, επαναλαμβάνοντας την κανονική των ζωή σε πολλές Αφρικανικές χώρες. Μπορέσαμε επίσης να συνεργασθούμε με νεαρούς πρόσφυγες σχολικής ηλικίας για να παράσχωμε εκπαιδευτικές διευκολύνσεις εντός και εκτός της Αφρικής. . . . Έτσι θα έλεγα ότι το υπόμνημά μας για τα παρελθόντα δέκα έτη υπήρξε θετικό και ενθαρρυντικό, και αντιμετωπίζομε το μέλλον μ’ εμπιστοσύνη.»

Οικονομική Συνεργασία

Η Αφρική τρομερά χρειάζεται ανάπτυξι, και η ΟΑΕ έχει ένα μεγάλο έργο στα χέρια της για να το προωθήση σε όλη την ήπειρο. Στο παρελθόν, οι Αφρικανικές χώρες στηρίχθηκαν σχεδόν μόνον στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη για οικονομική βοήθεια, αλλά τώρα ακόμη και οι Γαλλόφωνες χώρες κοιτάζουν αλλού και προς τα αδελφά Αφρικανικά κράτη για οικονομική συνεργασία και βοήθεια αναπτύξεως.

Έχουν αναπτυχθή διάφορες περιφερειακές οικονομικές κοινότητες οι οποίες εξακολουθούν να ενισχύωνται αρκετά, παρά την ανησυχητική πολιτική αναταραχή. Μερικά προγράμματα περιήλθαν σε δυσκολίες, όπως η Αιρ Αφρίκ και τα μεγάλα έργα συνδέσεως της Λίμνης Τσαντ και της λεκάνης του Ποταμού Σενεγάλη. Σχετικά με την Υπεραφρικανική Λεωφόρο, που σχεδιάσθηκε για να διασχίζη την Αφρική από τη Μομπάζα ως το Λάγος, ένας αντιπρόσωπος της ΟΑΕ είπεν ότι «όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη συνεργάσθηκαν έξοχα με την ΟΑΕ και την Οικονομική Επιτροπή για την Αφρική, και ελπίζομε όλοι ότι εντός των επομένων ολίγων ετών η λεωφόρος θα γίνη πραγματικότης.»

Η οικονομική ανάπτυξις είναι επίσης βεβαία. Παρά τον εμφύλιο πόλεμο, η ταχύτης αναπτύξεως της Νιγηρίας αυξήθηκε στη διάρκεια των περασμένων δέκα ετών από 5 έως 12 τοις εκατό, καθιστώντας αυτήν ικανή να εκπληρώση τις εξωτερικές υποχρεώσεις της δύο μήνες ενωρίτερα. Μολονότι η Νιγηρία είναι η ενάτη κατά σειράν από τις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες, η γεωργία συνέβαλε σοβαρώς στην οικονομική της πρόοδο.

Με ενθάρρυνσι από την ΟΑΕ, η διαφρικανική συνεργασία αυξάνει. Οι υποτροφίες γίνονται δυνατές στα Αφρικανικά πανεπιστήμια, και εδόθη ένα παράδειγμα εξαιρετικής βοηθείας υπό την μορφήν ενός ατόκου δανείου. Ένα τέτοιο δάνειο έγινε από τη Νιγηρία στη γείτονά της, τη Δαχομέη, για την κατασκευή μιας λεωφόρου μέσα στο έδαφος της τελευταίας.

Γεωργία και Ιατρική

Για να προμηθεύσουν περισσότερη και καλύτερη τροφή για τους πεινασμένους πληθυσμούς της Αφρικής εκατοντάδες ειδικών ερευνητών ασχολούνται με τον αραβόσιτο, το σιτάρι της Γουινέας, το κεχρί, τα φασόλια και σπόρους ανθεκτικούς σε ασθένειες. Ένας εκπρόσωπος της ΟΑΕ απεκάλυψε: «Η εκστρατεία κατά των μεταδοτικών ασθενειών των ζώων ήταν σχεδόν καθ’ ολοκληρίαν επιτυχής στη Δυτική και Κεντρική Αφρική, και πλησιάζει τώρα τη συμπλήρωσί της στην Ανατολική Αφρική.»

Άλλοι ερευνηταί καταπολεμούν την πλευροπνευμονία των βοδιών. Χαρτογραφείται ο ορυκτός και θαλάσσιος πλούτος της Αφρικής. Ακόμη και η εκ παραδόσεως Αφρικανική ιατρική ερευνάται μ’ ενθουσιασμό για να βεβαιωθή ποια συμβουλή μπορεί να κάμη στην επιστήμη της θεραπευτικής. Πλήθος άλλων προγραμμάτων, που έχουν σχεδιασθή ήδη, δεν έχουν ακόμη εφαρμοσθή λόγω ελλείψεως κεφαλαίων. Είναι θλιβερό το ότι, παρά τον πλούτο των φυσικών πόρων της Αφρικής, υπάρχουν πληθυσμοί που λιμοκτονούν στις περιοχές που έχουν πληγή από την ξηρασία.

Εκπληρώθηκαν οι Σκοποί;

Η ΟΑΕ ιδρύθηκε κυρίως για να καταργήση την αποικιοκρατία και να εγκαταστήση ενότητα μεταξύ των Αφρικανικών κρατών. Πραγματοποιήθηκαν αυτοί οι σκοποί; Η αποικιοκρατία ακόμη είναι ισχυρή σε ωρισμένα μέρη της ηπείρου, έστω και αν ο αρχικός αριθμός των μελών της ΟΑΕ αυξήθηκε από τριάντα σε σαρανταένα κράτη. Αυτό παρεκίνησε τον Ογκμπολού Οκόνζι να κατηγορήση την ΟΑΕ ότι είναι «μια αποτυχία καθώς επίσης και διάψευσις ελπίδων.» Ένας λόγος τούτου ήταν η απροθυμία των κρατών-μελών να χάσουν λίγα δικαιώματα για να επιτύχουν τον σκοπό τους.

Σχολιάζοντας την απελευθέρωσι των Αφρικανικών λαών, ο Τζούλιους Νυερέρε της Τανζανίας το 1973 έκαμε τις επόμενες ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις:

«Ένα Αφρικανικό καθεστώς δεν μεταχειρίζεται τον Αφρικανικό λαό καλύτερα—και στην πράξι συχνά χειρότερα—από ό,τι μεταχειρίζονται οι αποικιοκράτες και οι ρατσισταί τους αδελφούς μας . . . Το κακό που διαπράττεται από τους Αφρικανούς ηγέτες εναντίον του λαού της Αφρικής είναι, και πρέπει να είναι, ένα πραγματικό εμπόδιο για τη διαφρικανική συνεργασία. . . Εντελώς χωριστά από τις αρχές του ανθρωπισμού που προσβάλλονται—και για τις οποίες οι Αφρικανικές χώρες θα έπρεπε να φροντίζουν—η όλη αντίληψις για τον αγώνα απελευθερώσεως επηρεάζεται, όταν οι αρχές της δικαιοσύνης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας χλευάζωνται στην ανεξάρτητη Αφρική!»

Μια περίπτωσις επί του σημείου είναι η άκρως απάνθρωπη μεταχείρισις, περιλαμβανομένου του φόνου, βασανισμών και βιασμών, που επισήμως αντιμετώπισαν στη Μαλάουι οι μάρτυρες του Ιεχωβά λόγω αρνήσεώς των ν’ αγοράσουν κάρτες του πολιτικού κόμματος. Μια έκθεσις των κακοποιήσεων δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ξύπνα! της 8 Μαΐου 1973. Δεκάδες χιλιάδων Μάρτυρες βρήκαν ειρηνικό άσυλο, τι ειρωνεία, στην αποικιοκρατική Μοζαμβίκη, μολονότι κανένα επίσημον λόγον παρηγοριάς δεν έλαβαν από την ΟΑΕ.

Στη διάρκεια της πρώτης δεκαετίας της λειτουργίας της ΟΑΕ, πολλοί απογοητεύθηκαν λόγω της αποτυχίας της να διεκπεραίωση την απειλή της να διακόψη τις διπλωματικές σχέσεις με την Αγγλία, όταν ο Γιαν Σμιθ ίδρυσε ένα καθεστώς μειοψηφίας στη Ροδεσία. Ο Τζούλιους Νυερέρε σχολίασε ότι η Γαλλία και η Βρεταννία είχαν μεγαλύτερη δύναμι στην ΟΑΕ παρά οι Αφρικανικές χώρες. Ο Ογκμπολού Οκόνζι εθρηνολόγησε: «Η ιστορία του ρόλου της ΟΑΕ στην κρίσι της Ροδεσίας ελέχθη με πάρα πολλές λεπτομέρειες για ν’ αποδείξη ότι παίζει το παιγνίδι της στρουθοκαμήλου όταν εγείρωνται καταστάσεις που απαιτούν θυσίες.»

Ο Οκόνζι επίσης παραπονέθηκε ότι, όταν διατυπώθηκαν σθεναρώτερες προτάσεις για να δώσουν περισσότερο κύρος στο καταστατικό της ΟΑΕ, τα κράτη-μέλη αμέλησαν να τις ψηφίσουν ώστε να τεθούν σε ισχύ, δείχνοντας έτσι ότι «δεν υπάρχει κανένα ορατό σημείο ότι τα κράτη-μέλη θέλουν πραγματική ενότητα.» Επί πλέον, οι Αφρικανοί ηγέται κατηγορούνται ότι αυξάνουν τις εθνικές εντάσεις. Αποδείχθηκε επίσης ότι «πτωχά, αδύνατα και ασταθή κυρίαρχα κράτη δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντα των μαζών της Αφρικής.» Επομένως, αυτά τα κράτη θα έπρεπε να είναι πρόθυμα να ενωθούν με ισχυρότερα για να οικοδομηθούν ισχυρά Αφρικανικά έθνη.

Μια εξέτασις της πρώτης δεκαετίας της ΟΑΕ ήταν επειγόντως αναγκαία, έγραψε ο Τζων Π. Μοραί, «επειδή στη νεώτερη γενεά της Αφρικανικής νεολαίας η ΟΑΕ φάνηκε ότι δεν παρακολουθεί από κοντά τα πραγματικά γεγονότα της Ηπείρου και η Αδδίς Αμπέμπα γίνεται τόπος κενών αποφάσεων, πλουσίων συμποσίων και ψευδών υποσχέσεων.» Η κατακραυγή είναι όπως η ΟΑΕ επιτύχη κάτι πιο συγκεκριμένο στην επιδίωξι των σκοπών της που είναι η απομάκρυνσις της αποικιοκρατίας και η ενότης σε διαφόρους τομείς.

Η Ισχυρή Αφρικανική Θέλησις

Παρά τις φυσικές αδυναμίες, μια εξέτασις του παρελθόντος θα φέρη επίσης σε φως ότι στο πεδίον της διπλωματίας η ΟΑΕ απέκτησε φήμη. Εργάσθηκε μέσω αρχηγών κρατών και αποστολών των Ηνωμένων Εθνών, και «ίδρυσε ένα φράγμα ενστάσεων και αποφάσεων που σπανίως παρατηρούνται στη διεθνή διπλωματία, συγκρατώντας έτσι τη διεθνή πίεσι. Οι προσπάθειες της Οργανώσεως στις διευθετήσεις συνόρων και άλλων φιλονικιών εγκωμιάσθηκαν από τους αξιωματούχους των Ηνωμένων Πολιτειών. Ένας επίσημος του Υπουργείου Εξωτερικών των Η.Π.Α. είπε: «Καμμιά παρόμοια περιφερειακή οργάνωσις δεν έχει ένα πιο εντυπωσιακό υπόμνημα.»

Έτσι, μια πλησιέστερη ματιά στην ΟΑΕ αποκαλύπτει επιτυχίες και αποτυχίες, πρόοδο και οπισθοδρόμησι. Αλλ’ αν λάβωμε υπ’ όψιν το τρομερό φράγμα των εμποδίων—διάφορες μορφές πολιτικής εξουσίας, ένα πλήθος φυλών, καμμιά κοινή γλώσσα, θρησκεία ή νόμισμα, άδικα εδαφικά σύνορα και τις συχνά χωλαίνουσες οικονομικές συνθήκες—το γεγονός ότι η ΟΑΕ με αποφασιστικότητα διατηρήθηκε επί μια δεκαετία αντανακλά μια ισχυρή Αφρικανική θέλησι.

Η OAE Πρέπει να Παραμερίση

Μολονότι πολλοί από τους σκοπούς της είναι ευγενείς, η ΟΑΕ ποτέ δεν θα μπορέση να εκπληρώση όσα μόνον η βασιλεία του Μεσσία μπορεί να εκπληρώση και θα εκπληρώση. Και, φυσικά, αυτό επίσης εφαρμόζεται και στα Ηνωμένα Έθνη και σε οποιαδήποτε άλλη ανθρώπινη οργάνωσι. Τα κράτη-μέλη της ΟΑΕ ενεργώντας σαν ένα συγκρότημα έχουν ισχυρή γνώμη στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, στον οποίον ακόμη εμπιστεύονται για παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια. Ισχυρές δυνάμεις μέσα σ’ αυτή τη συσπείρωσι των πολιτικών εθνών προλέγεται στη Βιβλική προφητεία ότι στρέφονται κατά της μεγάλης συμβολικής πόρνης, της Βαβυλώνος της Μεγάλης, της Παγκοσμίου αυτοκρατορίας της ψευδούς θρησκείας, την οποία «θέλουσι κατακαύσει εν πυρί.»—Αποκάλ. 17:16.

Με αυτό θ’ αρχίση η προειπωμένη ‘μεγάλη θλίψις,’ ο μεγάλος «σεισμός» της αναταραχής από τα χέρια του Θεού, που θα κάμη τις ισχυρές ανθρώπινες οργανώσεις, τα «όρη,» να καταρρεύσουν και να εξαφανισθούν. Η ΟΑΕ δεν μπορεί να περιμένη να επιζήση απ’ αυτόν τον κατακλυσμό. Πρέπει να δώση θέσι στην εξουσία της Βασιλείας του Ιησού Χριστού.—Ματθ. 24:21· Αποκάλ. 16:18-20· Δαν. 2:44.

Απελευθέρωσις; Ναι. Όχι μόνον από τα καταδυναστευτικά πολιτικά καθεστώτα, αλλά και από την ασθένεια, τον θάνατο, ακόμη και από τον τάφο! Ενότης; Ναι, διότι κάτω από τις ευλογίες της εξουσίας της Βασιλείας οι άνθρωποι θα περπατούν στα βήματα του Θεού του οποίου ‘η οδός είναι αγάπη.’ Αυτή είναι η πραγματική ελπίδα του εγγύς μέλλοντος για όλη την Αφρική και τους λοιπούς του ανθρωπίνου γένους.—Αποκάλ. 21:3, 4· 20:13· 1 Ιωάν. 4:8.