Αιώνια Βάσανα—Γιατί Προκαλεί Ενόχληση Αυτή η Δοξασία;
«Άκουσα ότι διώξατε τον παπά σας. Τι έκανε;»
«Να, μας έλεγε συνέχεια ότι όλοι μας θα πάμε στην κόλαση».
«Τι λέει ο καινούριος παπάς;»
«Και ο καινούριος παπάς λέει ότι θα πάμε στην κόλαση».
«Λοιπόν, ποια είναι η διαφορά;»
«Η διαφορά είναι ότι, όταν το έλεγε ο προηγούμενος παπάς, φαινόταν σαν να χαιρόταν για αυτό· αλλά όταν το λέει ο καινούριος, φαίνεται ότι του σπαράζει την καρδιά».
ΑΥΤΗ η ιστορία, η οποία βρίσκεται σε ένα βιβλίο με παραδείγματα, αντανακλά με το δικό της τρόπο το γεγονός ότι πολλοί δάσκαλοι της Αγίας Γραφής, καθώς και εκκλησιαζόμενοι, δεν αισθάνονται άνετα με τη δοξασία του πύρινου άδη. Με ευρύτερη έννοια, επιβεβαιώνει επίσης τα όσα παρατήρησε ο Καναδός θεολόγος Κλαρκ Χ. Πίνοκ: «Από όλα τα άρθρα της θεολογίας τα οποία έχουν προβληματίσει την ανθρώπινη συνείδηση στο πέρασμα των αιώνων, υποθέτω πως ελάχιστα έχουν προκαλέσει μεγαλύτερη ανησυχία από ό,τι η αποδεκτή ερμηνεία του πύρινου άδη ως αιώνιας, συνειδητής τιμωρίας του σώματος και της ψυχής».
Ηθικές Συνέπειες
Γιατί, λοιπόν, πολλά άτομα αναστατώνονται για τις σκηνές του πύρινου άδη που παρουσιάζονται στο Χριστιανικό κόσμο; (Βλέπε πλαίσιο). Ο καθηγητής Πίνοκ τονίζει: «Η ιδέα ότι ένα νοήμον πλάσμα θα πρέπει να υποστεί σωματικά και πνευματικά βασανιστήρια για ατελεύτητο χρόνο είναι πολύ ενοχλητική, και η σκέψη ότι αυτό τους επιβάλλεται μέσω θεϊκής απόφασης προσβάλλει την πεποίθηση που έχω στην αγάπη του Θεού».
Ναι, η διδασκαλία των αιώνιων βασάνων δημιουργεί ηθικό πρόβλημα. Για παράδειγμα, ειλικρινείς Χριστιανοί συλλογίζονται τις ερωτήσεις που πρόβαλε ο Καθολικός θεολόγος Χανς Κουνγκ: «Πρέπει ο Θεός της αγάπης . . . να βλέπει για όλη την αιωνιότητα αυτά τα ατελείωτα, μάταια, άσπλαχνα, άστοργα και αμείλικτα σωματικοψυχολογικά βασανιστήρια των πλασμάτων του;» Ο Κουνγκ συνεχίζει: «Είναι αυτός τόσο σκληρόκαρδος δανειστής; . . . Τι θα σκεφτόμασταν για ένα ανθρώπινο πλάσμα που ικανοποιεί τη δίψα του για εκδίκηση με έναν τόσο αδυσώπητο και άπληστο τρόπο;»a Πράγματι, πώς μπορεί ο Θεός, ο οποίος μας λέει στην Αγία Γραφή ότι πρέπει να αγαπάμε τους εχθρούς μας, να θέλει να βασανίζει τους εχθρούς του αιώνια; (1 Ιωάννου 4:8-10) Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι μερικοί άνθρωποι συμπεραίνουν πως η φύση του πύρινου άδη απλώς δεν συμβιβάζεται με τη φύση του Θεού, πως αυτή η δοξασία δεν έχει ηθικό νόημα.
Πολλοί άλλοι πιστοί προσπαθούν να κατασιγάσουν τη συνείδησή τους αποφεύγοντας αυτές τις ερωτήσεις. Ωστόσο, το να αγνοήσει κανείς αυτές τις ερωτήσεις δεν θα κάνει τις ασάφειες να εξαφανιστούν. Γι’ αυτό ας αντιμετωπίσουμε το ζήτημα. Ποιες είναι οι ηθικές συνέπειες που συνδέονται με αυτή τη δοξασία; Στη Θεολογική Ανασκόπηση Κρίσγουελ (Criswell Theological Review), ο καθηγητής Πίνοκ γράφει: «Τα αιώνια βάσανα είναι αβάστακτα από ηθική άποψη επειδή απεικονίζουν τον Θεό σαν ένα αιμοβόρο τέρας το οποίο διατηρεί ένα αιώνιο Άουσβιτς για θύματα στα οποία δεν επιτρέπει ούτε καν να πεθάνουν». Ο ίδιος ρωτάει: «Πώς μπορεί κάποιος που έχει μέσα του έστω και το ελάχιστο ίχνος συμπόνιας να παραμείνει ήρεμος ενώ συλλογίζεται αυτή την άποψη [την παραδοσιακή δοξασία του πύρινου άδη]; . . . Πώς είναι δυνατόν οι Χριστιανοί να παρουσιάζουν μια θεότητα που είναι τόσο σκληρή και εκδικητική;»
Δείχνοντας την κακή επιρροή που μπορεί να έχει αυτή η δοξασία στη συμπεριφορά του ανθρώπου, ο Πίνοκ σχολιάζει: «Αναρωτιέμαι μάλιστα τι ωμότητες έχουν διαπραχτεί από εκείνους οι οποίοι έχουν πιστέψει σε έναν Θεό που βασανίζει τους εχθρούς του». Συμπεραίνει: «Δεν είναι αυτή μια πάρα πολύ ενοχλητική άποψη η οποία χρειάζεται ωριμότερη σκέψη;» Ναι, αν αποδίδεται στον Θεό τέτοια σκληρότητα, δεν είναι άξιο απορίας το γεγονός ότι οι ευαίσθητοι εκκλησιαζόμενοι επανεξετάζουν τον πύρινο άδη. Και τι βλέπουν; Άλλο ένα πρόβλημα που έρχεται σε αντίθεση με την ιδέα των αιώνιων βασάνων.
Πύρινος Άδης και Δικαιοσύνη
Πολλοί άνθρωποι οι οποίοι σκέφτονται την παραδοσιακή δοξασία του πύρινου άδη διαπιστώνουν ότι αυτή κάνει τον Θεό να φαίνεται πως ενεργεί άδικα, προσβάλλοντας έτσι το φυσικό αίσθημα της δικαιοσύνης που έχουν. Με ποιον τρόπο;
Μπορείτε να βρείτε μια απάντηση με το να συγκρίνετε τη δοξασία των αιώνιων βασάνων με ένα πρότυπο δικαιοσύνης το οποίο είχε δοθεί από τον Θεό: «Οφθαλμόν αντί οφθαλμού, οδόντα αντί οδόντος». (Έξοδος 21:24) Για να οδηγηθούμε σε κάποιο λογικό συμπέρασμα, εφαρμόστε στη δοξασία του πύρινου άδη αυτόν το θεϊκό νόμο που είχε δοθεί στον αρχαίο Ισραήλ, ένα νόμο ακριβούς ανταπόδοσης. Σε τι συμπέρασμα είναι πιθανόν ότι θα καταλήξετε; Στο συμπέρασμα ότι μόνο εκείνοι οι αμαρτωλοί που έχουν προκαλέσει αιώνια βάσανα αξίζουν εξίσου αιώνια βάσανα με τη σειρά τους—αιώνια βάσανα αντί αιώνιων βασάνων. Αλλά εφόσον οι άνθρωποι (άσχετα με το πόσο πονηροί είναι) το μόνο που μπορούν να προκαλέσουν είναι βάσανα τα οποία έχουν τέλος, το να τους καταδικάσει κάποιος σε αιώνια βάσανα δημιουργεί μια δυσαναλογία ανάμεσα στα εγκλήματά τους και στην αέναη τιμωρία του πύρινου άδη.
Για να το πούμε απλά, η τιμωρία θα ήταν πολύ βαριά. Θα ξεπερνούσε κατά πολύ το «οφθαλμόν αντί οφθαλμού, οδόντα αντί οδόντος». Όταν σκεφτείτε ότι οι διδασκαλίες του Ιησού μετρίασαν την ιδέα της ανταπόδοσης, μπορεί να συμφωνήσετε ότι οι αληθινοί Χριστιανοί θα δυσκολεύονταν πολύ να αναγνωρίσουν την ύπαρξη δικαιοσύνης στα αιώνια βάσανα.—Ματθαίος 5:38, 39· Ρωμαίους 12:17.
Δικαιολόγηση της Δοξασίας
Παρ’ όλα αυτά, πολλοί πιστοί συνεχίζουν να προσπαθούν να δικαιολογήσουν τη δοξασία. Πώς; Ο Βρετανός συγγραφέας Κλάιβ Σ. Λιούις εκφράζει την άποψη των περισσότερων υποστηρικτών της δοξασίας στο βιβλίο του Το Πρόβλημα του Πόνου (The Problem of Pain): «Δεν υπάρχει καμιά δοξασία που θα αφαιρούσα πιο πρόθυμα από τη Χριστιανοσύνη από ό,τι αυτήν, αν ήταν στο χέρι μου. Αλλά αυτή υποστηρίζεται πλήρως από τη Γραφή και, ειδικότερα, από τα ίδια τα λόγια του Κυρίου Μας». Έτσι, οι υποστηρικτές ομολογούν ότι τα αιώνια βάσανα προκαλούν φρίκη, αλλά ταυτόχρονα πιστεύουν ότι η δοξασία είναι ανέκκλητη επειδή αισθάνονται ότι τη διδάσκει η Αγία Γραφή. Ο θεολόγος Πίνοκ παρατηρεί: «Δεχόμενοι ότι η δοξασία είναι δυσάρεστη, ελπίζουν να αποδείξουν την ακλόνητη αφοσίωσή τους στην Αγία Γραφή και κάποιο ηρωισμό πιστεύοντας σε μια τέτοια απαίσια αλήθεια απλώς και μόνο επειδή τη διδάσκει η Γραφή. Το κάνουν να φαίνεται σαν να διακυβεύεται το αλάθητο της Αγίας Γραφής. Αλλά διακυβεύεται πράγματι;»
Εσείς επίσης μπορεί να αναρωτιέστε για το αν η πιστότητα στην Αγία Γραφή δεν σας αφήνει κανένα περιθώριο παρά το να δεχτείτε αυτή τη δοξασία. Τι λέει πραγματικά η Αγία Γραφή;
[Υποσημειώσεις]
a Αιώνια Ζωή;—Η Ζωή Μετά Θάνατο ως Ιατρικό, Φιλοσοφικό και Θεολογικό Πρόβλημα (Eternal Life?—Life After Death as a Medical, Philosophical, and Theological Problem), σελίδα 136.
[Πλαίσιο στη σελίδα 5]
ΤΡΕΙΣ ΠΑΡΟΜΟΙΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ
Η Ομολογία της Πίστης του Γουέστμινστερ, την οποία αποδέχονται πολλοί Προτεστάντες, δηλώνει ότι εκείνοι που δεν πάνε στον ουρανό «θα ριχτούν σε αιώνια βάσανα και θα τιμωρηθούν με αιώνια καταστροφή». «Στη Ρωμαιοκαθολική Χριστιανοσύνη», εξηγεί Η Εγκυκλοπαίδεια της Θρησκείας (The Encyclopedia of Religion), «πιστεύεται ότι ο πύρινος άδης είναι μια κατάσταση ατελείωτης τιμωρίας . . . η οποία χαρακτηρίζεται . . . από τα μαρτύρια της φωτιάς και από άλλα βασανιστήρια». Αυτή η εγκυκλοπαίδεια προσθέτει ότι η «Ανατολική Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη» συμμερίζεται «τη διδασκαλία ότι πύρινος άδης είναι ο προορισμός της αιώνιας φωτιάς και της τιμωρίας που περιμένει τους καταραμένους».—Τόμος 6, σελίδες 238, 239.