Προστασία των Ελευθεριών—Πώς;

ΣΤΗ μικρή πόλη Ρένγκασντένγκλοκ της Ινδονησίας διάφορες εθνικές ομάδες ζούσαν μαζί ειρηνικά επί χρόνια. Ωστόσο, η φαινομενική ανοχή έφτασε στο τέλος της στις 30 Ιανουαρίου 1997. Ξέσπασαν βίαια επεισόδια όταν κάποιος πιστός άρχισε να χτυπάει το τύμπανό του λίγο πριν από τις τρεις το πρωί στη διάρκεια μιας θρησκευτικής γιορτής. Ενοχλημένος από το θόρυβο, κάποιος άντρας από διαφορετική θρησκεία έβρισε το γείτονά του. Άρχισαν να φωνάζουν και να πετάνε πέτρες ο ένας στον άλλον. Ξημερώνοντας, η αναταραχή εντάθηκε καθώς και άλλοι πήραν μέρος στον καβγά. Μέχρι το τέλος του επεισοδίου, δύο Βουδιστικοί ναοί και τέσσερις εκκλησίες του Χριστιανικού κόσμου είχαν καταστραφεί. Η εφημερίδα Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν (International Herald Tribune) ανέφερε αυτό το περιστατικό κάτω από τον τίτλο «Σπίθα Μισαλλοδοξίας Ανάβει Φωτιές Αναταραχών Μεταξύ Εθνοτήτων».

Σε πολλές χώρες, εθνικές μειονότητες των οποίων τα δικαιώματα προστατεύονται από το νόμο γίνονται συχνά αντικείμενο μισαλλοδοξίας. Η δια νόμου εγγύηση της ελευθερίας σαφώς δεν φτάνει στις ρίζες της μισαλλοδοξίας. Το γεγονός ότι η μισαλλοδοξία υποβόσκει κάτω από την επιφάνεια δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Αν σε κάποια μελλοντική στιγμή αλλάξουν οι περιστάσεις, δημιουργώντας ίσως μια ατμόσφαιρα προκατάληψης, η υπολανθάνουσα μισαλλοδοξία μπορεί εύκολα να έρθει στο προσκήνιο. Ακόμα και αν οι άνθρωποι δεν διώκονται άμεσα, μπορεί να γίνουν αντικείμενα μίσους ή να δουν τις ιδέες τους να καταπνίγονται. Πώς μπορεί να αποτραπεί αυτό;

Φτάνοντας στις Ρίζες της Μισαλλοδοξίας

Εκ φύσεως τείνουμε να απορρίπτουμε ή να υποπτευόμαστε καθετί διαφορετικό ή ασυνήθιστο, ιδιαίτερα τις απόψεις που διαφέρουν από τις δικές μας. Μήπως αυτό σημαίνει ότι η ανεξιθρησκεία είναι κάτι το ανέφικτο; Το έντυπο του Ο.Η.Ε. Εξάλειψη Όλων των Μορφών Μισαλλοδοξίας και Διακρίσεων που Βασίζονται στη Θρησκεία ή στις Πεποιθήσεις (Elimination of All Forms of Intolerance and Discrimination Based on Religion or Belief) κατατάσσει την άγνοια και την έλλειψη κατανόησης «ανάμεσα στις πιο σημαντικές, ριζικές αιτίες της μισαλλοδοξίας και των διακρίσεων στο ζήτημα της θρησκείας και των πεποιθήσεων». Ωστόσο, η άγνοια, η ρίζα της μισαλλοδοξίας, μπορεί να καταπολεμηθεί. Πώς; Με ισορροπημένη εκπαίδευση. «Η εκπαίδευση μπορεί να είναι το πρώτιστο μέσο καταπολέμησης των διακρίσεων και της μισαλλοδοξίας», δηλώνει μια έκθεση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ο.Η.Ε.

Ποιος θα πρέπει να είναι ο σκοπός αυτής της εκπαίδευσης; Σύμφωνα με το περιοδικό Ουνέσκο Κούριερ (UNESCO Courier), «η εκπαίδευση σε θέματα ανεξιθρησκείας θα πρέπει να έχει ως στόχο της την εξουδετέρωση εκείνων των επιρροών που οδηγούν στο φόβο και στον αποκλεισμό των άλλων, καθώς επίσης θα πρέπει να βοηθάει τα νεαρά άτομα να αναπτύσσουν ικανότητες ανεξάρτητης κρίσης, κριτικού τρόπου σκέψης και δεοντολογικού συλλογισμού», αντί να ενθαρρύνει την απόρριψη των θρησκευτικών κινημάτων.

Είναι προφανές ότι τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση “του κριτικού τρόπου σκέψης και του δεοντολογικού συλλογισμού”. Πολλοί διεθνείς οργανισμοί αναγνωρίζουν τη δύναμη που έχουν τα μέσα ενημέρωσης να διαμορφώνουν απόψεις και να ενθαρρύνουν την αμοιβαία κατανόηση. Αν, όμως, τα μέσα ενημέρωσης θέλουν να ενθαρρύνουν την ανεξιθρησκεία αντί να προωθούν τη μισαλλοδοξία όπως κάνουν μερικά, τότε χρειάζεται υπεύθυνη, αντικειμενική δημοσιογραφία. Ορισμένες φορές, οι δημοσιογράφοι πρέπει να αντιτίθενται στις γενικά αποδεκτές απόψεις. Πρέπει να χρησιμοποιούν αντικειμενική ανάλυση και αμερόληπτες παρατηρήσεις. Αλλά αρκεί αυτό;

Ο Καλύτερος Τρόπος Καταπολέμησης της Μισαλλοδοξίας

Ανεξιθρησκεία δεν σημαίνει ότι πρέπει να έχουν όλοι τις ίδιες απόψεις. Οι άνθρωποι μπορεί να διαφωνούν μεταξύ τους. Μερικοί ίσως πιστεύουν ακράδαντα ότι οι πεποιθήσεις κάποιου άλλου ατόμου είναι εσφαλμένες. Ίσως μάλιστα μιλάνε δημόσια για τις διαφωνίες τους. Από τη στιγμή, όμως, που δεν διαδίδουν ψεύδη προκειμένου να δημιουργήσουν προκατάληψη, αυτό δεν αποτελεί μισαλλοδοξία. Η μισαλλοδοξία κάνει την εμφάνισή της όταν μια ομάδα διώκεται, γίνεται στόχος ειδικών νόμων, περιθωριοποιείται, τίθεται εκτός νόμου ή με κάποιον άλλον τρόπο εμποδίζεται να ακολουθήσει τις δικές της πεποιθήσεις. Στην πιο ακραία μορφή μισαλλοδοξίας, μερικοί σκοτώνουν για τις πεποιθήσεις τους και άλλοι πρέπει να πεθάνουν για αυτές.

Πώς μπορεί να καταπολεμηθεί η μισαλλοδοξία; Μπορεί να εκτεθεί δημόσια, όπως ο απόστολος Παύλος εξέθεσε τη μισαλλοδοξία των θρησκευτικών ηγετών της εποχής του. (Πράξεις 24:10-13) Ωστόσο, όταν είναι δυνατόν, ο καλύτερος τρόπος καταπολέμησης της μισαλλοδοξίας είναι να αναλάβει κανείς προληπτικά δράση—να προάγει την ανεξιθρησκεία, δηλαδή να εκπαιδεύει τους ανθρώπους ώστε να καταλαβαίνουν καλύτερα τους άλλους. Η έκθεση του Ο.Η.Ε. σχετικά με την εξάλειψη της μισαλλοδοξίας, η οποία αναφέρθηκε νωρίτερα, λέει: «Εφόσον όλες οι μορφές μισαλλοδοξίας και διακρίσεων που βασίζονται στη θρησκεία ή στις πεποιθήσεις προέρχονται από την ανθρώπινη διάνοια, η δράση πρέπει να κατευθύνεται πρωταρχικά στις ανθρώπινες διάνοιες». Αυτή η εκπαίδευση μπορεί ακόμα και να οδηγήσει τα άτομα να εξετάσουν τις δικές τους πεποιθήσεις.

Ο Φεντερίκο Μαγιόρ, γενικός διευθυντής της Εκπαιδευτικής, Επιστημονικής και Πολιτιστικής Οργάνωσης των Ηνωμένων Εθνών (UNESCO), έγραψε: «Θρησκευτική ανοχή είναι η αρετή του ατόμου που έχει πεποιθήσεις». Γράφοντας στο περιοδικό Μεταρρύθμιση (Réforme), ο Δομινικανός ιερέας Κλοντ Ζεφρέ είπε: «Η πραγματική ανεξιθρησκεία βασίζεται στις ισχυρές πεποιθήσεις». Το άτομο που νιώθει ικανοποιημένο με τα πιστεύω του πιθανότατα δεν θα αισθάνεται ότι απειλείται από τα πιστεύω των άλλων.

Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά έχουν διαπιστώσει ότι ένας θαυμάσιος τρόπος για την προώθηση της ανεξιθρησκείας είναι να μιλάει κανείς με άλλους που έχουν διαφορετικές πεποιθήσεις. Οι Μάρτυρες παίρνουν στα σοβαρά την προφητεία του Ιησού που λέει ότι «αυτά τα καλά νέα της βασιλείας θα κηρυχτούν σε όλη την κατοικημένη γη για μαρτυρία σε όλα τα έθνη», και είναι πασίγνωστοι για τη δημόσια ευαγγελιστική διακονία τους. (Ματθαίος 24:14) Σε αυτό το έργο, έχουν την ευκαιρία να ακούν ανθρώπους πολλών διαφορετικών θρησκειών—καθώς και αθεϊστές—να εξηγούν τις πεποιθήσεις τους. Με τη σειρά τους, οι Μάρτυρες είναι προετοιμασμένοι να αναπτύξουν τις πεποιθήσεις τους σε εκείνους που θέλουν να ακούσουν. Έτσι, προάγουν την αύξηση της γνώσης και της κατανόησης. Αυτού του είδους η γνώση και η κατανόηση διευκολύνουν την άνθηση της ανεξιθρησκείας.

Ανοχή και Ακόμα Περισσότερα

Παρά τις καλύτερες προθέσεις πολλών και τις συντονισμένες προσπάθειες κάποιων άλλων, η θρησκευτική μισαλλοδοξία εξακολουθεί σίγουρα να αποτελεί πρόβλημα σήμερα. Για να υπάρξει πραγματική αλλαγή, χρειάζεται κάτι περισσότερο. Η γαλλική εφημερίδα Λε Μοντ ντε ντεμπά (Le Monde des débats) τόνισε ποιο είναι το πρόβλημα λέγοντας: «Η σύγχρονη κοινωνία υποφέρει πολλές φορές από την ύπαρξη συναισθηματικού και πνευματικού κενού. Ο νόμος μπορεί να εγγυηθεί την ελευθερία εναντίον εκείνων που την απειλούν. Μπορεί και θα πρέπει να εγγυάται την ισότητα μπροστά στο νόμο, χωρίς αυθαίρετες διακρίσεις». Το βιβλίο Δημοκρατία και Ανεξιθρησκεία (Democracy and Tolerance) παραδέχεται: «Έχουμε ακόμα πολύ δρόμο για να επιτύχουμε το στόχο τού να κάνουμε την αμοιβαία κατανόηση και τον αμοιβαίο σεβασμό παγκόσμιο πρότυπο συμπεριφοράς».

Η Αγία Γραφή υπόσχεται ότι σύντομα η ανθρωπότητα θα είναι ενωμένη στην απόδοση αγνής λατρείας προς τον μόνο αληθινό Θεό. Αυτή η ενότητα θα έχει ως αποτέλεσμα μια αληθινή παγκόσμια αδελφότητα όπου θα επικρατεί ο σεβασμός για τους άλλους. Οι άνθρωποι δεν θα μαστίζονται πλέον από την άγνοια, επειδή η Βασιλεία του Θεού θα τους διδάσκει τις οδούς του Ιεχωβά, ικανοποιώντας έτσι τις διανοητικές, τις συναισθηματικές και τις πνευματικές τους ανάγκες. (Ησαΐας 11:9· 30:21· 54:13) Πραγματική ισότητα και ελευθερία θα επικρατούν στη γη. (2 Κορινθίους 3:17) Αποκτώντας ακριβή γνώση των σκοπών του Θεού για την ανθρωπότητα, μπορείτε να καταπολεμήσετε την άγνοια και τη μισαλλοδοξία.

[Πλαίσιο/Εικόνα στη σελίδα 11]

Απειλείται μια Θρησκεία

Στα πρόσφατα χρόνια οι αρχές έχουν προσπαθήσει να καταπνίξουν τη δράση των Μαρτύρων του Ιεχωβά στη Γαλλία αρνούμενοι να τους παράσχουν τα ίδια πλεονεκτήματα που παρέχουν σε άλλες θρησκείες. Πρόσφατα, επιβλήθηκε βαριά φορολογία στις συνεισφορές που λαβαίνουν οι Μάρτυρες για την υποστήριξη των θρησκευτικών τους δραστηριοτήτων. Οι γαλλικές αρχές επέβαλαν άδικα φόρο 50 εκατομμυρίων δολαρίων (περ. 15 δισ. δρχ.) (φόροι και πρόστιμα), με προφανή στόχο να εξουδετερώσουν αυτή την ομάδα των 200.000 Χριστιανών και των φίλων τους στη Γαλλία. Αυτή είναι μια κατάφωρη πράξη θρησκευτικής προκατάληψης η οποία αντιβαίνει σε όλες τις αρχές της ελευθερίας, της αδελφοσύνης και της ισότητας.

[Εικόνα στη σελίδα 10]

Η μισαλλοδοξία συχνά οδηγεί σε βία

[Εικόνες στη σελίδα 12]

Παρά τις θρησκευτικές δραστηριότητες των Μαρτύρων του Ιεχωβά, ορισμένοι Γάλλοι αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι οι Μάρτυρες δεν αποτελούν θρησκεία!