Οι Νεαροί Ρωτούν . . .

Γιατί Δεν Μπορώ να Συγκεντρωθώ;

«Μερικές φορές είναι απροσδόκητο. Ενόσω παρακολουθώ τη συνάθροιση, εντελώς ξαφνικά, το μυαλό μου αρχίζει να περιπλανιέται. Έπειτα από δέκα λεπτά συνέρχομαι».—Τζέσε.

«ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΟΥ!» Μήπως ακούς συχνά αυτά τα λόγια από τους δασκάλους σου ή τους γονείς σου; Αν ναι, τότε ίσως έχεις πρόβλημα στο να κρατάς το μυαλό σου συγκεντρωμένο κάπου. Αυτό μπορεί να έχει κακό αντίκτυπο στους βαθμούς σου. Μπορεί επίσης να βλέπεις πως οι άλλοι σε αντιμετωπίζουν αρνητικά και περιφρονητικά νομίζοντας ότι είσαι «φτιαγμένος» ή ότι απλούστατα είσαι αγενής.

Το πιο σημαντικό είναι ότι, αν δεν καταφέρνεις να συγκεντρώνεις την προσοχή σου, αυτό μπορεί να έχει επιπτώσεις στην πνευματικότητά σου. Άλλωστε η ίδια η Αγία Γραφή παραγγέλλει: «Να δίνετε προσοχή στο πώς ακούτε». (Λουκάς 8:18) Στην πραγματικότητα, οι Χριστιανοί έχουν λάβει την εντολή “να δίνουν περισσότερη από τη συνηθισμένη προσοχή” στα πνευματικά ζητήματα. (Εβραίους 2:1) Οπότε, αν σου είναι δύσκολο να συγκεντρώνεσαι, ίσως σου είναι δύσκολο να ακολουθήσεις αυτή τη συμβουλή.

Ποιο μπορεί να είναι το πρόβλημα; Σε μερικές περιπτώσεις η έλλειψη συγκέντρωσης μπορεί να οφείλεται σε κάποιο σωματικό πρόβλημα. Μερικοί ερευνητές, για παράδειγμα, πιστεύουν ότι η Διαταραχή Ελαττωματικής Προσοχής περιλαμβάνει κάποια δυσλειτουργία των συστημάτων νευροδιαβίβασης του εγκεφάλου.a Μερικοί νεαροί παρουσιάζουν προβλήματα, όπως είναι η μειωμένη ακοή ή όραση, τα οποία δεν έχουν εντοπιστεί. Και αυτά επίσης μπορεί να παρεμποδίζουν την ικανότητα που έχει κάποιος να προσέχει. Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι σε γενικές γραμμές οι νέοι δυσκολεύονται περισσότερο να συγκεντρωθούν από ό,τι οι ενήλικοι. Έτσι, η έλλειψη προσοχής είναι κάτι κοινό ανάμεσα στους νέους, παρ’ όλο που σπάνια είναι αποτέλεσμα κάποιας παθολογικής διαταραχής.

Αλλάζουν τα Πρότυπα της Σκέψης Σου

Αν δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς, είναι σχεδόν σίγουρο ότι απλώς αντιμετωπίζεις τα προβλήματα που φέρνει η ανάπτυξη. Ο απόστολος Παύλος έγραψε: «Όταν ήμουν νήπιο, μιλούσα ως νήπιο, σκεφτόμουν ως νήπιο, συλλογιζόμουν ως νήπιο· αλλά τώρα που έχω γίνει άντρας, έχω καταργήσει τα γνωρίσματα του νηπίου». (1 Κορινθίους 13:11) Ναι, καθώς βαδίζεις προς την ενηλικίωση, τα πρότυπα της σκέψης σου αλλάζουν. Σύμφωνα με το βιβλίο Εφηβική Ανάπτυξη (Adolescent Development), «καινούριες νοητικές ικανότητες . . . εμφανίζονται στα πρώτα χρόνια της εφηβείας». Αναπτύσσεις την ικανότητα να κατανοείς και να αναλύεις αφηρημένες έννοιες και ιδέες. Αρχίζεις να έχεις βαθύτερη κατανόηση των διαφόρων αρχών, της ηθικής και άλλων γενικών ζητημάτων. Αρχίζεις να σκέφτεσαι το μέλλον σου ως ενήλικος.

Πού έγκειται το πρόβλημα λοιπόν; Όλες αυτές οι καινούριες σκέψεις, ιδέες και έννοιες που στριφογυρίζουν στο μυαλό σου μπορεί να αποσπούν πολύ την προσοχή σου. Δεν σκέφτεσαι πια με τον απλό και στοιχειώδη τρόπο που χαρακτηρίζει ένα παιδί. Τώρα ο εγκέφαλός σου σε ωθεί να αναλύεις και να εξετάζεις ό,τι βλέπεις και ακούς. Ένα σχόλιο από κάποιο δάσκαλό σου ή από έναν καθηγητή σου μπορεί να δώσει το έναυσμα για ένα συναρπαστικό διανοητικό «ταξίδι». Ωστόσο, αν δεν μάθεις να ελέγχεις τις σκέψεις που αποσπούν την προσοχή σου, μπορεί να χάσεις πολύτιμες πληροφορίες. Είναι ενδιαφέρον ότι, όπως λέει η Αγία Γραφή, ο δίκαιος Ισαάκ διέθετε χρόνο για να στοχάζεται ήσυχα. (Γένεση 24:63) Ίσως το να αφιερώνεις λίγο χρόνο κάθε μέρα για να χαλαρώνεις, να στοχάζεσαι και να ξεκαθαρίζεις τα πράγματα μπορεί να σε βοηθήσει να είσαι πιο συγκεντρωμένος τις υπόλοιπες στιγμές.

Συναισθήματα και Ορμόνες

Τα συναισθήματά σου μπορεί επίσης να είναι πηγή περισπασμού. Προσπαθείς να συγκεντρωθείς σε αυτό που διαβάζεις ή ακούς, αλλά πιάνεις τον εαυτό σου να σκέφτεται άλλα πράγματα. Τα συναισθήματά σου εναλλάσσονται μεταξύ ανίας και ενθουσιασμού, κατάθλιψης και ευφορίας. Αλλά μην ανησυχείς. Δεν έχεις τρελαθεί. Το πιθανότερο είναι ότι οι ορμόνες σου απλούστατα τα έχουν βάλει μαζί σου. Αντιμετωπίζεις τις αλλαγές της εφηβείας.

Η Κάθι Μακ Κόι και ο Τσαρλς Γουίμπελσμαν γράφουν τα εξής: «Τα εφηβικά χρόνια είναι γεμάτα συναισθήματα . . . Αυτή η κυκλοθυμική συμπεριφορά είναι ως ένα βαθμό αναπόσπαστο μέρος της εφηβείας. Εν μέρει αυτό έχει σχέση με την ένταση η οποία συνοδεύει όλες τις αλλαγές που σου συμβαίνουν τώρα». Επιπλέον, πλησιάζεις «την ακμή της νεότητας»—μια περίοδο κατά την οποία οι σεξουαλικές επιθυμίες βρίσκονται στο ζενίθ τους. (1 Κορινθίους 7:36) Η συγγραφέας Ρουθ Μπελ αναφέρει: «Οι σωματικές αλλαγές της εφηβείας συχνά επιφέρουν ισχυρότερα σεξουαλικά αισθήματα. Μπορεί να ανακαλύπτεις ότι σκέφτεσαι πιο πολύ το σεξ, ότι διεγείρεσαι σεξουαλικά πιο εύκολα και ότι μερικές φορές μάλιστα το σεξ σού γίνεται έμμονη ιδέα».b

Το μυαλό του Τζέσε, ο οποίος αναφέρθηκε στην αρχή, περιπλανιέται σε ορισμένες περιπτώσεις εδώ και εκεί, όπως συμβαίνει συνήθως στους εφήβους: «Μερικές φορές το μυαλό μου είναι στα κορίτσια ή σε κάτι που με ανησυχεί ή στο τι θα κάνω αργότερα». Τελικά, η θύελλα των συναισθημάτων θα καταλαγιάσει. Στο μεταξύ, να καλλιεργείς αυτοπειθαρχία. Ο απόστολος Παύλος έγραψε: «Γρονθοκοπώ το σώμα μου και το οδηγώ ως δούλο». (1 Κορινθίους 9:27) Όσο πιο πολύ μαθαίνεις να ελέγχεις τα συναισθήματά σου, τόσο πιο πολύ θα μπορείς να συγκεντρώνεσαι.

Τι Συνήθειες Ύπνου Έχεις

Το σώμα σου βρίσκεται σε ανάπτυξη και χρειάζεται επαρκή ύπνο ο οποίος θα σε βοηθήσει να αναπτυχθείς σωματικά και θα δώσει τα περιθώρια στον εγκέφαλό σου να βάλει σε μια σειρά τις πολλές καινούριες έννοιες και συναισθήματα που γνωρίζεις καθημερινά. Ωστόσο, το πρόγραμμα πολλών νεαρών είναι τέτοιο ώστε τους μένει λίγος χρόνος για ύπνο. Ένας νευρολόγος σχολιάζει τα εξής: «Ο οργανισμός δεν θα ξεχάσει τις ώρες ύπνου που του χρωστάει το άτομο. Απεναντίας, θα τις θυμάται πάντα και ξαφνικά θα παρουσιάσει το λογαριασμό που μπορεί να μεταφραστεί σε κενά μνήμης, προβλήματα συγκέντρωσης και αργή ικανότητα σκέψης».

Μερικοί ερευνητές πιστεύουν ότι απλώς με το να προσθέσει κάποιος μία ή περισσότερες ώρες ύπνου κάθε βράδυ μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ικανότητα συγκέντρωσής του. Είναι αλήθεια ότι η Αγία Γραφή καταδικάζει την τεμπελιά και την αγάπη για τον ύπνο. (Παροιμίες 20:13) Ωστόσο, είναι φρόνιμο να αναπαύεται κάποιος αρκετά ώστε να λειτουργεί αποτελεσματικά.—Εκκλησιαστής 4:6.

Διατροφή και Συγκέντρωση

Ένα άλλο πρόβλημα μπορεί να είναι η διατροφή. Οι τροφές που περιέχουν λιπαρά και ζάχαρη είναι δημοφιλείς στους εφήβους. Οι ερευνητές λένε ότι, ενώ οι άχρηστες τροφές μπορεί να έχουν ωραία γεύση, φαίνεται πως μειώνουν την οξύνοια. Παρόμοια, κάποιες μελέτες δείχνουν ότι η διανοητική απόδοση πέφτει έπειτα από ένα γεύμα με υδατάνθρακες, όπως είναι το ψωμί, τα δημητριακά, το ρύζι ή τα μακαρόνια. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι οι υδατάνθρακες αυξάνουν τη συγκέντρωση μιας χημικής ουσίας, της λεγόμενης σεροτονίνης, στον εγκέφαλο και κάνουν κάποιον να νυστάζει. Γι’ αυτό μερικοί διαιτολόγοι συνιστούν τη λήψη πρωτεϊνούχων τροφών πριν από οποιαδήποτε δραστηριότητα που απαιτεί διανοητική εγρήγορση.

Η Γενιά της Τηλεόρασης και του Κομπιούτερ

Εδώ και χρόνια οι εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι η τηλεόραση με τη γρήγορη εναλλαγή εικόνων που προβάλλει μειώνει το εύρος προσοχής των νεαρών, και τώρα μερικοί κατηγορούν και τους κομπιούτερ για αυτό. Αν και υπάρχει πολλή αντιλογία ανάμεσα στους ειδικούς ως προς το πώς ακριβώς επηρεάζουν τους νεαρούς αυτά τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα, το να αφιερώνει κάποιος υπερβολικό χρόνο στην παρακολούθηση τηλεόρασης ή στα ηλεκτρονικά παιχνίδια κάθε άλλο παρά υγιές είναι. Ένας νεαρός παραδέχεται: «Με τα βιντεοπαιχνίδια, τους κομπιούτερ και το Ιντερνέτ εμείς τα παιδιά έχουμε συνηθίσει να παίρνουμε ό,τι θέλουμε γρήγορα».

Το πρόβλημα είναι ότι πολλά πράγματα στη ζωή επιτελούνται μόνο μέσω προσπάθειας, εγκαρτέρησης και της «παραδοσιακής» υπομονής. (Παράβαλε Εβραίους 6:12· Ιακώβου 5:7.) Γι’ αυτό ποτέ να μη συμπεραίνεις ότι τα πράγματα πρέπει να εναλλάσσονται γρήγορα και να είναι διασκεδαστικά για να έχουν αξία. Αν και η παρακολούθηση τηλεόρασης και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια μπορεί να είναι διασκεδαστικά, γιατί να μη ζωγραφίσεις ή να σχεδιάσεις κάτι, ή να μάθεις να παίζεις κάποιο μουσικό όργανο; Αυτές οι επιδεξιότητες μπορεί να αυξήσουν την ικανότητα συγκέντρωσής σου.

Άραγε υπάρχουν άλλοι τρόποι με τους οποίους μπορείς να καλλιεργήσεις την ικανότητα συγκέντρωσής σου; Ναι, υπάρχουν, και ένα μελλοντικό άρθρο θα εξετάσει μερικούς από αυτούς.

[Υποσημειώσεις]

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 20]

Οι ερευνητές λένε ότι οι άχρηστες τροφές φαίνεται πως μειώνουν την οξύνοια

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 20]

«Μερικές φορές το μυαλό μου είναι στα κορίτσια ή σε κάτι που με ανησυχεί»

[Εικόνα στη σελίδα 19]

Μήπως πολλές φορές δυσκολεύεσαι να προσέξεις στο μάθημα;