Η Ζωή με μια Διαταραχή της Μάθησης

Η καλύτερη ώρα της μέρας για τον εξάχρονο Ντέιβιντ είναι η ώρα των παραμυθιών. Του αρέσει πολύ να ακούει τη μαμά του να του διαβάζει, και δεν δυσκολεύεται να θυμάται όσα ακούει. Αλλά ο Ντέιβιντ έχει ένα πρόβλημα. Δεν μπορεί να διαβάσει μόνος του. Στην πραγματικότητα, κάθε εργασία που απαιτεί οπτικές ικανότητες τον αναστατώνει.

Η Σάρα είναι στον τρίτο χρόνο του σχολείου, αλλά το γράψιμό της είναι ασυνήθιστα άτσαλο. Τα γράμματά της έχουν κακό σχήμα και μερικά τα γράφει ανάποδα. Κάτι που αυξάνει την ανησυχία των γονέων της είναι το ότι η Σάρα δυσκολεύεται να γράψει ακόμη και το όνομά της.

Ο Τζος, ένας νεαρός έφηβος, τα πηγαίνει καλά σε όλα τα μαθήματα του σχολείου εκτός από τα μαθηματικά. Δεν μπορεί να συλλάβει την έννοια των αριθμητικών αξιών. Και μόνο η θέα των αριθμών εκνευρίζει τον Τζος, και όταν κάθεται να διαβάσει μαθηματικά για το σχολείο, η διάθεσή του γρήγορα χαλάει.

ΤΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ έχουν ο Ντέιβιντ, η Σάρα και ο Τζος; Είναι απλώς τεμπελιά, πείσμα, ίσως διανοητική καθυστέρηση; Καθόλου. Η νοημοσύνη και των τριών παιδιών κυμαίνεται σε φυσιολογικά επίπεδα ή τα υπερβαίνει. Εντούτοις, το καθένα ταλαιπωρείται από μια διαταραχή της μάθησης. Ο Ντέιβιντ πάσχει από δυσλεξία, όρος που εφαρμόζεται σε πολλά προβλήματα ανάγνωσης. Η εξαιρετική δυσκολία της Σάρας με το γράψιμο ονομάζεται δυσγραφία. Και η αδυναμία του Τζος να συλλάβει τις βασικές έννοιες των μαθηματικών είναι γνωστή ως δυσαριθμησία. Αυτές είναι μόνο τρεις από τις διαταραχές της μάθησης. Υπάρχουν πολλές άλλες, και μερικοί ειδικοί υπολογίζουν ότι συνολικά επηρεάζουν τουλάχιστον το 10 τοις εκατό των παιδιών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ορισμός των Διαταραχών της Μάθησης

Είναι αλήθεια ότι κάποιες φορές οι περισσότεροι νέοι διαπιστώνουν ότι δυσκολεύονται να μάθουν κάτι. Συνήθως, όμως, αυτό δεν φανερώνει κάποια διαταραχή της μάθησης. Αντίθετα, απλώς δείχνει ότι όλα τα παιδιά έχουν δυνατά και αδύνατα σημεία όσον αφορά τη μάθηση. Μερικά είναι ακουστικοί τύποι· μέσω της ακοής μπορούν να απορροφήσουν πληροφορίες πολύ καλά. Άλλα είναι περισσότερο οπτικοί τύποι· μαθαίνουν καλύτερα διαβάζοντας. Στο σχολείο, όμως, οι μαθητές είναι συγκεντρωμένοι σε μια αίθουσα διδασκαλίας και αναμένεται από όλους να μαθαίνουν ανεξάρτητα από τη μέθοδο διδασκαλίας που χρησιμοποιείται. Συνεπώς, μερικά παιδιά αναπόφευκτα θα έχουν προβλήματα μάθησης.

Σύμφωνα με μερικούς ειδικούς, όμως, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα απλά προβλήματα μάθησης και στις διαταραχές της μάθησης. Εξηγούν ότι τα προβλήματα μάθησης μπορούν να ξεπεραστούν με υπομονή και προσπάθεια. Σε αντιδιαστολή, οι διαταραχές της μάθησης λέγεται ότι είναι πιο βαθιά ριζωμένες. «Ο εγκέφαλος του παιδιού που έχει κάποια διαταραχή της μάθησης φαίνεται ότι αντιλαμβάνεται, επεξεργάζεται ή θυμάται ορισμένα είδη διανοητικών εργασιών με ελαττωματικό τρόπο», γράφουν οι Δρ Πολ και Έστερ Γουέντερ.a

Εντούτοις, η διαταραχή της μάθησης δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι το παιδί είναι διανοητικά καθυστερημένο. Για να το εξηγήσουν αυτό, οι Γουέντερ το παραλληλίζουν με τους ανθρώπους που έχουν αισθητική αμουσία, οι οποίοι δεν μπορούν να διακρίνουν τη διαφορά των μουσικών τόνων. «Οι άνθρωποι που έχουν αισθητική αμουσία δεν έχουν βλάβη στον εγκέφαλο ούτε κάποιο πρόβλημα ακοής», γράφουν οι Γουέντερ. «Κανένας δεν θα υπονοούσε ότι η αισθητική αμουσία οφείλεται σε τεμπελιά, ανεπαρκή διδασκαλία ή έλλειψη κινήτρου». Το ίδιο ισχύει, λένε, για εκείνους που έχουν κάποια διαταραχή της μάθησης. Συχνά η δυσκολία εντοπίζεται σε ένα συγκεκριμένο τομέα μάθησης.

Αυτό εξηγεί γιατί η νοημοσύνη πολλών παιδιών με διαταραχές της μάθησης κυμαίνεται σε φυσιολογικά επίπεδα ή τα υπερβαίνει· μάλιστα, μερικά είναι ευφυέστατα. Αυτό το παράδοξο είναι που συνήθως προειδοποιεί τους γιατρούς για την πιθανή ύπαρξη κάποιας διαταραχής της μάθησης. Το βιβλίο Γιατί Δυσκολεύεται το Παιδί μου στο Σχολείο; (Why Is My Child Having Trouble at School?) εξηγεί: «Το παιδί που έχει διαταραχή της μάθησης σκέφτεται και ενεργεί δύο ή περισσότερα χρόνια κάτω από το αναμενόμενο επίπεδο της ηλικίας του και του δείκτη νοημοσύνης του». Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι το παιδί δεν μπορεί να συμβαδίσει με τους συνομηλίκους του. Μάλλον, η απόδοσή του δεν είναι αντίστοιχη των δικών του δυνατοτήτων.

Παροχή της Αναγκαίας Βοήθειας

Οι συναισθηματικές συνέπειες μιας διαταραχής της μάθησης συχνά περιπλέκουν το πρόβλημα. Όταν τα παιδιά που έχουν διαταραχή της μάθησης δεν τα πάνε καλά στο σχολείο, ίσως οι δάσκαλοι και οι συνομήλικοί τους, πιθανώς και η ίδια η οικογένειά τους, τα θεωρούν αποτυχημένα. Δυστυχώς, πολλά τέτοια παιδιά αναπτύσσουν μια αρνητική εικόνα για τον εαυτό τους η οποία μπορεί να τους ακολουθεί καθώς μεγαλώνουν. Αυτή είναι μια βάσιμη ανησυχία, επειδή οι διαταραχές της μάθησης γενικά δεν εξαφανίζονται.b «Οι διαταραχές της μάθησης είναι ισόβιες διαταραχές», γράφει ο Δρ Λάρι Μπ. Σίλβερ. «Οι ίδιες διαταραχές που δυσχεραίνουν την ανάγνωση, τη γραφή και την αριθμητική θα δυσχεραίνουν τη συμμετοχή στα αθλήματα και σε άλλες δραστηριότητες, την οικογενειακή ζωή και τις καλές σχέσεις με φίλους».

Είναι ουσιώδες, λοιπόν, για τα παιδιά που υποφέρουν από διαταραχές της μάθησης να έχουν την υποστήριξη των γονέων τους. «Τα παιδιά που γνωρίζουν ότι οι γονείς τους είναι σθεναροί υποστηρικτές τους έχουν βάση για να αναπτύξουν το αίσθημα της ικανότητας και της αυτοεκτίμησης», αναφέρει το βιβλίο Ανατροφή ενός Παιδιού με Διαταραχή της Μάθησης (Parenting a Child With a Learning Disability).

Αλλά για να είναι υποστηρικτές, οι γονείς πρέπει πρώτα να εξετάσουν τα δικά τους αισθήματα. Μερικοί γονείς νιώθουν ένοχοι, σαν να έφταιγαν αυτοί με κάποιον τρόπο για την κατάσταση του παιδιού τους. Άλλοι πανικοβάλλονται, νιώθοντας να τους καταβάλλουν οι δυσκολίες που βρίσκονται μπροστά τους. Και οι δύο αυτές αντιδράσεις δεν βοηθούν. Παραλύουν τους γονείς, και έτσι το παιδί δεν παίρνει τη βοήθεια που χρειάζεται.

Έτσι, αν κάποιος ειδικός κρίνει ότι το παιδί σας έχει μια διαταραχή της μάθησης, μην απελπιστείτε. Να θυμάστε ότι τα παιδιά που έχουν διαταραχές της μάθησης απλώς χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη σε ένα συγκεκριμένο τομέα της μάθησης. Αφιερώστε χρόνο προκειμένου να εξοικειωθείτε με προγράμματα που τυχόν είναι διαθέσιμα στην περιοχή σας για παιδιά τα οποία έχουν διαταραχές της μάθησης. Πολλά σχολεία είναι τώρα καλύτερα εφοδιασμένα να αντιμετωπίσουν τέτοιες καταστάσεις από ό,τι ήταν πριν από μερικά χρόνια.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι πρέπει να επαινείτε το παιδί σας για οποιαδήποτε επιτεύγματά του, όσο μικρά και αν είναι αυτά. Να είστε γενναιόδωροι στον έπαινο. Ταυτόχρονα, μην αμελείτε τη διαπαιδαγώγηση. Τα παιδιά χρειάζεται να ζουν σε οργανωμένο περιβάλλον, και αυτό αληθεύει ακόμη περισσότερο για τα παιδιά που έχουν διαταραχές της μάθησης. Πείτε στο παιδί σας τι αναμένετε από αυτό, και προσκολληθείτε στους κανόνες που θέτετε.

Τελικά, μάθετε να βλέπετε ρεαλιστικά την κατάστασή σας. Το βιβλίο Ανατροφή ενός Παιδιού με Διαταραχή της Μάθησης το δείχνει αυτό με το εξής παράδειγμα: «Φανταστείτε ότι πηγαίνετε στο αγαπημένο σας εστιατόριο και παραγγέλνετε μοσχαρίσια μπριζόλα. Όταν ο σερβιτόρος σάς φέρνει το φαγητό, διαπιστώνετε ότι είναι αρνίσια παϊδάκια. Και τα δύο είναι νόστιμα φαγητά, αλλά εσείς περιμένατε μοσχάρι. Πολλοί γονείς πρέπει να αλλάξουν τον τρόπο σκέψης τους. Ίσως να μην περιμένατε αρνί, αλλά διαπιστώνετε ότι είναι πολύ νόστιμο. Έτσι είναι όταν ανατρέφετε παιδιά με ειδικές ανάγκες».

[Υποσημειώσεις]