Γιατί το Σώμα σας Χρειάζεται Ύπνο

«ΚΑΙ τι δεν θα έδινα για έναν καλό βραδινό ύπνο!» Αυτό το παράπονο είναι συνηθισμένο στις μέρες μας. Πολλοί άνθρωποι βρίσκονται διαρκώς υπό πίεση, και το καθημερινό άγχος και η ένταση της σύγχρονης ζωής τούς βλάπτουν.

Γιατροί, αστυνομικοί, πυροσβέστες, οδηγοί φορτηγών, εργάτες που δουλεύουν με βάρδιες, μητέρες με μικρά παιδιά και πολλοί άλλοι περιλαμβάνονται σε εκείνους που συνήθως στερούνται τον ύπνο που χρειάζεται το σώμα τους. Οι εκατομμύρια άνθρωποι που υφίστανται τις απογοητεύσεις οι οποίες συνδέονται με την έλλειψη ύπνου ενδιαφέρονται ζωηρά να μάθουν πώς μπορούν να απολαύσουν ένα βαθύ, αναζωογονητικό ύπνο.

Ο Ρόλος του Ύπνου

Ο ύπνος, ή τουλάχιστον μια περίοδος ανάπαυσης, λέγεται ότι αποτελεί γενικό φαινόμενο μεταξύ των ζωντανών πλασμάτων. Αν είχατε ποτέ κατοικίδια ζώα όπως γάτες, σκύλους ή πουλιά, αναμφίβολα έχετε παρατηρήσει ότι οι γάτες και οι σκύλοι κουλουριάζονται και αποκοιμιούνται σε τακτικά διαστήματα και ότι τα πουλιά ησυχάζουν και πηγαίνουν για ύπνο όταν πέφτει το σκοτάδι. Σχεδόν όλα τα ζώα, τα πουλιά και τα έντομα έχουν ανάγκη ύπνου ή τουλάχιστον κάποιων περιόδων μειωμένης δραστηριότητας. Για τους ανθρώπους, ο ύπνος είναι επιτακτική ανάγκη.

Μερικοί άνθρωποι νομίζουν ότι ο ύπνος είναι απλώς μια περίοδος ανάπαυσης. Αλλά είναι κάτι παραπάνω από αυτό. «Ο ύπνος είναι στην πραγματικότητα μια πολύπλοκη διαδικασία σύσπασης και χαλάρωσης των μυών, αύξησης και μείωσης των παλμών και της αρτηριακής πίεσης, καθώς επίσης παραγωγής από τη διάνοια πολλών δικών της ‘κινηματογραφικών ταινιών’», λέει η εφημερίδα Δε Τορόντο Σταρ (The Toronto Star). «Όταν ένα άτομο κοιμηθεί», δηλώνει Η Παγκόσμια Εγκυκλοπαίδεια του Βιβλίου (The World Book Encyclopedia), «κάθε δραστηριότητα μειώνεται και οι μύες χαλαρώνουν. Οι χτύποι της καρδιάς και ο ρυθμός της αναπνοής επιβραδύνονται».

Μολονότι επιστήμονες, γιατροί και ερευνητές εξετάζουν το ζήτημα του ύπνου επί πολλές δεκαετίες, υπάρχουν ακόμα βασικά μυστήρια σε σχέση με το ζωτικό του ρόλο. Αυτοί οι ερευνητές δεν έχουν καν ανακαλύψει τι πραγματικά είναι ο ύπνος ή γιατί κοιμόμαστε. Ο Δρ Έλιοτ Φίλιπσον, του εργαστηρίου ερευνών για τον ύπνο το οποίο υπάρχει στο Νοσοκομείο Κουίν Ελίζαμπεθ του Τορόντο, λέει: «Δεν γνωρίζουμε ποια είναι τα σημαντικά βιολογικά γεγονότα τα οποία λαβαίνουν χώρα στη διάρκεια του ύπνου και μας αναζωογονούν».

Στη διάρκεια του ύπνου, συμβαίνουν αλλαγές στο σώμα οι οποίες επηρεάζουν το ανοσολογικό μας σύστημα. Τα διάφορα μέρη του σώματος χαλαρώνουν και αναπαύονται, εξουδετερώνοντας τη συνηθισμένη φθορά από τις δραστηριότητες της μέρας. Ο γενικός καθαρισμός που επιτελείται μέσω του αίματος λειτουργεί αποτελεσματικά, και αποκαθίσταται η χημική ισορροπία. Έτσι, ο ύπνος μπορεί να παρομοιαστεί με τη βραδινή βάρδια που έρχεται για να επιδιορθώσει και να καθαρίσει τα πράγματα για την επόμενη μέρα.

Μια από τις πιο σημαντικές λειτουργίες του ύπνου είναι ότι επιτρέπει στο νευρικό σύστημα να ανακτήσει τις δυνάμεις του έπειτα από τη χρησιμοποίησή του όλη τη μέρα. Όπως λέει Η Παγκόσμια Εγκυκλοπαίδεια του Βιβλίου: «Ο ύπνος ξαναδίνει ενέργεια στο σώμα, ιδιαίτερα στον εγκέφαλο και στο νευρικό σύστημα».

Πόσος Ύπνος;

Οι περισσότεροι ενήλικοι χρειάζονται εφτά ως οχτώ ώρες ύπνου κάθε νύχτα. Μερικοί έχουν ανάγκη λιγότερο, άλλοι περισσότερο. Υπάρχουν κάποιοι που λένε ότι τα καταφέρνουν καλά με τέσσερις ως πέντε ώρες, αν και ορισμένοι από αυτούς ίσως παίρνουν μερικούς υπνάκους στη διάρκεια της μέρας. Τα βρέφη χρειάζονται πολύ περισσότερο ύπνο από τους ενηλίκους.

Ιδιαίτερα όταν οι άνθρωποι γερνάνε, ίσως διαπιστώνουν ότι ξυπνάνε αρκετές φορές στη διάρκεια της νύχτας. Κάποιοι ίσως νομίζουν ότι αυτό αποτελεί σημάδι της έναρξης σοβαρών προβλημάτων σε σχέση με τον ύπνο. Ωστόσο, ενώ οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι μπορεί να μην έχουν την ίδια ποιότητα ύπνου που είχαν όταν ήταν νεότεροι, πειράματα έχουν δείξει ότι το να ξυπνάει κάποιος μερικές φορές στη διάρκεια της νύχτας δεν είναι λόγος για να ανησυχεί. Συνήθως, ο χρόνος που παραμένουν ξύπνιοι οι περισσότεροι που το κάνουν αυτό είναι σύντομος, πιθανώς μόνο λίγα λεπτά, προτού αποκοιμηθούν ξανά.

Όμως, άσχετα με την ηλικία του, δεν θα πρέπει να αναμένει κάποιος να κοιμάται το ίδιο βαθιά όλη τη νύχτα. Ο ύπνος εκτυλίσσεται σε κύκλους βαθύτερου ύπνου οι οποίοι εναλλάσσονται με πιο ελαφρύ ύπνο. Στη διάρκεια της νύχτας, ένα άτομο μπορεί να έχει αρκετούς τέτοιους κύκλους.

Κίνδυνοι από την Έλλειψη Ύπνου

«Οι ερευνητές ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για τον αριθμό των ανθρώπων που κοιμούνται πολύ λίγο. Η χρόνια έλλειψη ύπνου, προειδοποιούν, μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες τόσο για εμάς όσο και για τους ανθρώπους γύρω μας», αναφέρει η εφημερίδα Δε Τορόντο Σταρ.

«Οι άνθρωποι που στερούνται τον ύπνο χάνουν δυνάμεις και γίνονται ευέξαπτοι. Έπειτα από δύο μέρες χωρίς ύπνο, το άτομο διαπιστώνει ότι δυσκολεύεται να παραμείνει συγκεντρωμένο πολλή ώρα. . . . Κάνει πολλά λάθη, ιδιαίτερα σε εργασίες ρουτίνας, και μερικές φορές η προσοχή του αποσπάται. . . . Οι άνθρωποι που παραμένουν άυπνοι για περισσότερες από τρεις μέρες δυσκολεύονται πολύ να σκεφτούν, να δουν και να ακούσουν καθαρά. Ορισμένοι έχουν περιόδους παραισθήσεων, κατά τις οποίες βλέπουν πράγματα που δεν υπάρχουν», αναφέρει Η Παγκόσμια Εγκυκλοπαίδεια του Βιβλίου.

Διάφορα τεστ έχουν δείξει ότι, έπειτα από τέσσερις μέρες αϋπνίας, το άτομο που υποβάλλεται στο τεστ μπορούσε να εκτελέσει μόνο λίγες εργασίες ρουτίνας. Οι εργασίες εκείνες που απαιτούσαν προσοχή ή ακόμα και ελάχιστη διανοητική εγρήγορση έγιναν αφόρητες. Η απώλεια συγκέντρωσης και διανοητικής εγρήγορσης δεν ήταν οι χειρότεροι παράγοντες. Έπειτα από τεσσερισήμισι μέρες, υπήρξαν σημεία παραληρήματος, και ο οπτικός κόσμος του ανθρώπου έγινε πολύ αφύσικος.

Η έλλειψη ύπνου μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλα προβλήματα. Δεν είναι λίγα τα νυσταγμένα άτομα που κοιμήθηκαν στο τιμόνι του αυτοκινήτου ενώ οδηγούσαν και προκάλεσαν κάποιο θανατηφόρο δυστύχημα. Η αϋπνία μπορεί επίσης να οδηγήσει σε οικογενειακά και γαμήλια προβλήματα, εφόσον η διαρκής έλλειψη ύπνου κάνει το άτομο πιο ευερέθιστο και δυσχεραίνει το να τα πηγαίνεις καλά μαζί του. Ένας καλός βραδινός ύπνος είναι πιο σημαντικός από ό,τι ίσως συνειδητοποιούν μερικοί.

Ένας Καλός Βραδινός Ύπνος

Ο ειδικός σε θέματα ύπνου Δρ Τζέφρι Τζ. Λίπσιτς του Κέντρου για τις Διαταραχές του Ύπνου στη μητροπολιτική περιοχή του Τορόντο προτείνει τα ακόλουθα για να απολαμβάνετε έναν καλό βραδινό ύπνο. Να κοιμάστε σε ασφαλές, ήσυχο, σκοτεινό περιβάλλον και σε άνετο κρεβάτι. Μην παίρνετε κάποιον υπνάκο στο τέλος της μέρας, ακόμα και αν κοιμηθήκατε άσχημα την προηγούμενη νύχτα· προσπαθήστε να μείνετε ξύπνιοι και να πέσετε για ύπνο τη συνηθισμένη σας ώρα. Να αποφεύγετε την καφεΐνη πριν από τον ύπνο. Μη χρησιμοποιείτε το κρεβάτι για να διαβάζετε ή για να βλέπετε τηλεόραση. Να αποφεύγετε την έντονη άσκηση και τα μεγάλα γεύματα λίγο πριν από τον ύπνο. Να διατηρείτε τακτικές ώρες ύπνου, καθώς αυτό θα βοηθήσει το σώμα να αποκτήσει ένα σταθερό ρυθμό ύπνου-αφύπνισης.

Συνηθίστε να ηρεμείτε προτού πάτε για ύπνο. Αποφεύγετε να κάνετε πράγματα τα οποία ίσως τείνουν να σας αναστατώνουν και να σας ξυπνάνε ακόμα περισσότερο. Για παράδειγμα, αποφεύγετε τις συναρπαστικές κινηματογραφικές ταινίες, τηλεοπτικά προγράμματα ή αναγνωστική ύλη. Το να κάνετε ζωηρές συζητήσεις ακριβώς πριν πάτε για ύπνο ίσως επίσης τείνει να σας κρατάει ξύπνιους.

Μερικούς τους βοηθάει το να κάνουν ένα ζεστό (όχι καυτό) μπάνιο ή το να διαβάσουν ελαφριά αναγνωστική ύλη η οποία δεν προκαλεί έντονες συγκινήσεις. Υποβοηθητικά μπορεί επίσης να είναι τα πράγματα εκείνα που φέρνουν ύπνο, όπως είναι το ζεστό γάλα, το βουτυρόγαλα, λίγο κρασί, ή αφεψήματα όπως ο λυκίσκος, η μέντα και το χαμομήλι—αλλά όχι τσάι που περιέχει καφεΐνη.

Κατά γενική ομολογία, όμως, απλώς το να ηρεμείτε προτού πάτε για ύπνο ίσως δεν είναι αρκετό αυτό καθαυτό. Μια λογική, ισορροπημένη ζωή, με τακτική σωματική άσκηση, απαλλαγμένη από τις ανησυχίες και τα προβλήματα που προκαλεί η απληστία, η ζήλια, η εχθρότητα και η φιλοδοξία, συμβάλλει στη δυνατότητα να απολαμβάνετε έναν καλό βραδινό ύπνο. Επίσης συμβάλλει μια ζωή απαλλαγμένη από υπερβολική εντρύφηση στο φαγητό και στο ποτό, καθώς επίσης μια ζωή απαλλαγμένη από τη δυστυχία που προκαλεί η ανηθικότητα.

Η ικανοποίηση της πνευματικής μας ανάγκης μπορεί να παίξει σπουδαίο ρόλο στο να απολαμβάνουμε βαθύ και ήσυχο ύπνο. Θα μας βοηθήσει να κατανοούμε τον πολύπλοκο κόσμο στον οποίο ζούμε και να επιδιώκουμε έναν ισορροπημένο, ικανοποιητικό τρόπο ζωής. Ένας σοφός υπηρέτης του Θεού μάς ενθαρρύνει να αναπτύξουμε ενόραση και να μείνουμε προσκολλημένοι στη σοφία του Ιεχωβά, επειδή αυτή θα μας οδηγήσει σε «μια ευχάριστη και ευτυχισμένη ζωή». Στη συνέχεια προσθέτει: «Δεν θα φοβάσαι όταν πλαγιάζεις, και θα κοιμάσαι βαθιά όλη τη νύχτα».—Παροιμίαι 3:21-24, Σημερινή Αγγλική Μετάφραση (Today’s English Version).

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 18]

Οι περισσότεροι ενήλικοι χρειάζονται εφτά ως οχτώ ώρες ύπνου κάθε νύχτα

[Εικόνα στη σελίδα 18]

Η χρόνια έλλειψη ύπνου μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες

[Εικόνα στη σελίδα 18]

Αρκετοί άνθρωποι δυσκολεύονται πολύ να κοιμηθούν