Δεν Είναι Πια Μυστικό

«Σε παρακαλώ κράτησέ το μυστικό και μην το διαβάσεις σε κανέναν ξένο»

ΤΟ 1863, στη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφύλιου Πολέμου, ο Γουίλιαμ Χ. Μόρεϊ έγραψε αυτή την προειδοποίηση στον πρόλογο του γράμματος που έστειλε από το Άκουια Κρικ της Βιρτζίνιας στη νεαρή σύζυγό του, Ελίζα Αν, στην Πενσυλβανία. Εκείνος ήταν 24 ετών, νιόπαντρος και επιστρατευμένος, από την κομητεία Χάνοβερ της Πενσυλβανίας. Πολεμούσε στο πλευρό των Βορείων, της Ένωσης. Ποιοι ήταν οι εχθροί του; Άλλοι Αμερικανοί οι οποίοι υποστήριζαν τη Συνομοσπονδία των νότιων πολιτειών που είχαν αποσχιστεί από την Ένωση, επικαλούμενες την Ομοσπονδιακή (βόρεια) παρέμβαση από μέρους της Ουάσινγκτον, D.C., στις οικονομικές τους σχέσεις. Τι ήθελε ο Μόρεϊ να μείνει μυστικό; Θα μάθουμε σε λίγο, αλλά πρώτα ας εξετάσουμε μερικές επεξηγηματικές πληροφορίες.

Ο Αμερικανικός Εμφύλιος Πόλεμος ξέσπασε το 1861 όταν εφτά νότιες πολιτείες αποσκίρτησαν από την Ένωση, και σύντομα τις ακολούθησαν άλλες τέσσερις. Αυτές οι 11 σχημάτισαν τη Συνομοσπονδία. Η διατήρηση της δουλείας ήταν ένα από τα κύρια προβλήματα μεταξύ των Βορείων και των Νοτίων. Οι πλούσιοι ιδιοκτήτες φυτειών στο Νότο υποστήριζαν ότι ο Βορράς ήταν σε θέση να καταργήσει τη δουλεία, εφόσον η οικονομία του υποστηριζόταν από χιλιάδες Ευρωπαίους αποίκους. Ωστόσο, η οικονομία του Νότου, η οποία βασιζόταν στο βαμβάκι, χρειαζόταν τους σχεδόν τέσσερα εκατομμύρια δούλους για να ευημερεί. Τουλάχιστον, έτσι πίστευαν.

Τι πίστευε ο Πρόεδρος Αβραάμ Λίνκολν; Εκείνος έγραψε τον Αύγουστο του 1862: «Πρώτιστος αντικειμενικός μου σκοπός σε αυτόν τον αγώνα είναι να σώσω την Ένωση, και δεν είναι να σώσω ή να καταργήσω τη δουλεία. Αν μπορούσα να σώσω την Ένωση χωρίς να ελευθερώσω κανένα δούλο, θα το έκανα· και αν μπορούσα να τη σώσω ελευθερώνοντας όλους τους δούλους, θα το έκανα». Λίγο έπειτα από αυτό, την 1η Ιανουαρίου 1863, ο Λίνκολν διακήρυξε απόδοση ελευθερίας σε όλους τους δούλους που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των επαναστατών. Αυτό κατάφερε ένα τρομερό οικονομικό πλήγμα στους Νότιους δουλοκτήτες, οι οποίοι, σύμφωνα με την άποψή τους, έχασαν «περιουσία σε δούλους η οποία ανερχόταν σε αρκετά δισεκατομμύρια δολάρια» χωρίς καμιά αποζημίωση.

Αυτός ο φρικτός εμφύλιος πόλεμος στοίχισε τη ζωή τουλάχιστον 618.000 νεαρών Αμερικανών στα χρόνια 1861-1865, χωρίς να υπολογιστούν οι πολύ περισσότεροι τραυματίες—περισσότεροι Αμερικανοί έπεσαν θύματα σε αυτόν τον πόλεμο από ό,τι σε οποιονδήποτε άλλον. Ο Γουίλιαμ Μόρεϊ ήταν μπλεγμένος σε αυτή τη διαμάχη όταν έγραψε το ημερολόγιό του και το μυστικό γράμμα του στις 25 Ιανουαρίου 1863. Ως κοινός στρατιώτης, ποια ήταν τα μυστικά συμπεράσματά του για τον πόλεμο;

Ένα Γράμμα Γεμάτο Πίκρα

Αρχίζει το γράμμα του ευχαριστώντας τη σύζυγό του για «τον καπνό και τα άλλα πράγματα» που του είχε στείλει και στη συνέχεια γράφει: «Πιστεύω και καταλαβαίνω ότι αυτός ο πόλεμος είναι μια μεγάλη απάτη, ένας πόλεμος που γίνεται για τα χρήματα. Όλοι προσπαθούν να βγάλουν όσο περισσότερα χρήματα είναι δυνατόν, και αυτό είναι το μόνο πράγμα που διατηρεί τον πόλεμο, και τώρα βλέπουμε πώς εξελίσσεται αυτός ο πόλεμος. Έτσι και ξαναβρισκόμουν στο σπίτι θα έριχνα μπουνιά σε όποιον μου ζητούσε να καταταγώ ξανά. Εδώ μας φέρονται λες και είμαστε σκυλιά. Σε πολλά σκυλιά φέρονται καλύτερα από ό,τι σε εμάς, και [σου] λέω ότι αν είχα πάρει το μισθό μου για αυτούς τους 4 μήνες θα προσπαθούσα να το σκάσω. Κάθε μέρα που περνάει μας φέρονται χειρότερα».

Αυτός εξηγεί πού είχαν στρατοπεδεύσει. «Είναι ένα πολύ ωραίο μέρος με πολύ ωραία θέα. Μπορείς να δεις τα πλοία να ανεβαίνουν τον [ποταμό] Ποτόμακ. . . . Εδώ δουλεύουμε μερικές μέρες πολύ σκληρά φορτώνοντας βαγόνια και έχουμε μόνο τη μισή τροφή από όση χρειαζόμαστε. Πάρα πολλοί από τους άντρες μας λένε ότι θα το έσκαγαν αν είχαν πάρει το μισθό τους . . . το μόνο που κάνουμε είναι να προελαύνουμε και να εκτελούμε δύσκολες εργασίες συνεχώς».

Ακόμα και έτσι, αυτές οι στερήσεις ήταν ασήμαντες σε σύγκριση με εκείνες που υπέφεραν οι άντρες οι οποίοι ήταν στη μάχη. Σε μία και μόνο μάχη, ο στρατηγός των Νοτίων Ντ. Χ. Χιλ έχασε 2.000 από τους 6.500 άντρες του. Εκείνος έγραψε: «Αυτό δεν ήταν πόλεμος, ήταν σφαγή». (Γκρίζα Αλεπού [Gray Fox], του Μπερκ Ντέιβις) Οι συνθήκες στρατολόγησης στο Βορρά και στο Νότο ήταν τέτοιες ώστε εκείνοι που είχαν χρήματα μπορούσαν να απαλλαγούν από τη στρατιωτική θητεία ή να την εξαγοράσουν. Μερικοί φτωχότεροι άνθρωποι στο Νότο παραπονιούνταν ότι αυτός ήταν «πόλεμος των πλουσίων και μάχη των φτωχών». Ο δεκανέας Μόρεϊ πληρώθηκε καλά για να υπηρετήσει στον πόλεμο, και με τα χρήματα που πήρε άνοιξε αρτοποιείο.

Όσοι κατέληξαν σε στρατόπεδα αιχμαλώτων, όπως εκείνο που υπήρχε στο Άντερσονβίλ της Γεωργίας, συχνά ζούσαν σε φρικτές συνθήκες. «Ένα ήσυχο ρυάκι διέσχιζε το στρατόπεδο. Η αναλογία ασθενειών και θανάτων ήταν ιδιαίτερα υψηλή, ενώ υπήρχαν ανεπαρκείς εγκαταστάσεις υγιεινής, συνωστισμός, έκθεση στις άσχημες καιρικές συνθήκες και λιγοστή τροφή, πράγματα που συνέβαλλαν στις ανθυγιεινές συνθήκες». (Βιβλιάριο Άντερσονβίλ [Andersonville]) Ακόμα χειρότερος ήταν ο σκληρός και αρπακτικός τρόπος με τον οποίο φέρονταν στους κρατουμένους διάφορες συμμορίες μικροεγκληματιών, οι οποίοι αποκαλούνταν Επιδρομείς και ήταν επίσης φυλακισμένοι. Αυτοί υποκίνησαν ένα «όργιο αρπαγής και βίας». Τουλάχιστον 12.920 στρατιώτες πέθαναν στο Άντερσονβίλ από διάφορες αιτίες.

Τώρα, το έτος 1995, μήπως έχει σημειώσει κάποια πρόοδο η ανθρωπότητα; Έχει διδαχτεί κάτι από τα μαθήματα της ιστορίας; Οι φοβερές σφαγές στη Ρουάντα, στη Λιβερία, στα Βαλκάνια και σε πολλά άλλα μέρη όπου υπάρχουν συγκρούσεις αποτελούν σύγχρονα παραδείγματα της απάνθρωπης μεταχείρισης ανθρώπου από άνθρωπο. Οι Καθολικοί και οι Ορθόδοξοι πιστοί, ενώ ισχυρίζονται ότι είναι Χριστιανοί, έχουν αποτύχει να ζήσουν σύμφωνα με το παράδειγμα αγάπης που έθεσε ο Χριστός Ιησούς. Μόνο οι Μάρτυρες του Ιεχωβά έχουν διατηρήσει την ουδετερότητά τους και έχουν αρνηθεί να μάθουν πια τον πόλεμο ή να πολεμήσουν. Και αυτό δεν είναι μυστικό.—Ησαΐας 2:4· Μιχαίας 4:3.