Κατανοήστε το Άσθμα

ΤΟ ΑΣΘΜΑ είναι μια ασθένεια που πλήττει όλο τον κόσμο. Εδώ στη Νέα Ζηλανδία, υπολογίζεται ότι ο ένας στους δέκα πάσχει από άσθμα. Στους ασθματικούς περιλαμβάνονται μικροί και μεγάλοι, κάτοικοι της πόλης και της υπαίθρου, άτομα που κάνουν χειρωνακτική εργασία και υπάλληλοι γραφείου.

Εντούτοις, το άσθμα ελάχιστα το κατανοούν οι άνθρωποι, και ιδιαίτερα εκείνοι που δεν πάσχουν απ’ αυτό. Ακόμη και οι ασθματικοί συχνά δεν κατανοούν τι τους συμβαίνει, και αυτό μπορεί να δημιουργήσει άγχος, το οποίο απλώς χειροτερεύει την κατάσταση. Τα ακόλουθα σχόλια—τα οποία βασίζονται σε εμπειρίες και σε έρευνες από τη Νέα Ζηλανδία—ίσως σας βοηθήσουν να βελτιώσετε κάπως την κατανόησή σας.

Τι Είναι το Άσθμα;

Σε μια συνηθισμένη ασθματική κρίση, ο ασθενής αισθάνεται σφίξιμο στο στήθος. Καθώς αγωνίζεται να αναπνεύσει, τον πιάνει βήχας και η ανάσα του σφυρίζει. Αυτή η εμπειρία είναι τρομακτική! Η ασθματική κρίση μπορεί να είναι οξεία ή αρκετά ήπια. Τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν, όπως μπορεί να διαφέρει και η συχνότητα των κρίσεων. Σε μερικούς τα συμπτώματα εμφανίζονται διαρκώς, μολονότι διαφέρουν όσον αφορά την οξύτητά τους.

Τι προκαλεί αυτές τις δυσάρεστες καταστάσεις; Όπως θα ξέρετε προφανώς, ο αέρας διοχετεύεται στους πνεύμονές μας μέσω των βρόγχων. Σε πολλούς ασθματικούς, διάφορες αλλεργικές αντιδράσεις κάνουν τους βρόγχους υπερευαίσθητους. Οι μύες στα τοιχώματα των βρόγχων μπορεί να συσταλούν, η μεμβράνη που καλύπτει εσωτερικά τους βρόγχους μπορεί να διασταλεί και οι αδένες στα τοιχώματα των βρόγχων μπορεί να παραγάγουν υπερβολική βλέννα. Το αποτέλεσμα; Οι βρόγχοι στενεύουν. Δεν είναι άξιο απορίας το ότι ο ασθενής δυσκολεύεται να αναπνεύσει!

Από τι Προκαλείται το Άσθμα;

Από τι προκαλείται μια ασθματική κρίση; Ίσως μια λοίμωξη, μια συναισθηματική αναστάτωση ή η οξεία αλλεργική αντίδραση σε κάτι. Ωστόσο, από τη στιγμή που θα εμφανιστεί η ασθένεια σε κάποιο άτομο, μπορεί να υπάρχουν διάφορα αντιγόνα, δηλαδή συγκεκριμένες ουσίες, που δημιουργούν υπερευαισθησία στους βρόγχους του ατόμου. Και μόλις οι βρόγχοι ευαισθητοποιηθούν στις ουσίες αυτές, άλλοι παράγοντες—όπως οι αλλαγές θερμοκρασίας, η ποικιλία υγρασίας, οι συναισθηματικές αναστατώσεις ή η άσκηση—μπορούν κι αυτοί να προκαλέσουν κρίσεις.

Οι γιατροί ίσως μπορέσουν να καθορίσουν ορισμένα από τα αντιγόνα που προκαλούν την ασθματική κρίση, αλλά συχνά δεν είναι δυνατό να βρεθούν όλα αυτά τα αντιγόνα. Ακόμη κι όταν βρεθούν, δεν είναι πάντοτε δυνατό να τα αποφύγει κανείς. Η πλήρης έρευνα για την ανεύρεση των αιτιών του άσθματος και του καλύτερου τρόπου για την αντιμετώπισή του μπορεί να πάρει χρόνο. Μπορεί να απαιτήσει πολλή υπομονή από μέρους του ασθενούς και του γιατρού. Αλλά αν δαπανηθεί αυτός ο χρόνος, είναι πιθανό ότι ο ασθενής θα καταφέρει να ελέγχει καλύτερα τα συμπτώματα.

Πώς να Αποφεύγετε τις Κρίσεις

Υπάρχουν πολλά πράγματα που ερεθίζουν τους πνεύμονες και μπορούν να προκαλέσουν ασθματική κρίση στον ασθενή. Προσπαθήστε να μην έρχεστε σε επαφή με τις παρακάτω ουσίες.

Καπνός του Τσιγάρου: Να μην καπνίζετε και να αποφεύγετε τα δωμάτια στα οποία υπάρχει καπνός. Οι γιατροί παύουν γρήγορα να συναισθάνονται τους ασθματικούς που επιμένουν να καπνίζουν. Και οι φίλοι του ασθματικού δεν πρέπει να καπνίζουν μπροστά του. Μολονότι αυτός μπορεί να μην πάθει κρίση αμέσως, μετά από ώρες μπορεί να βρεθεί σε δύσκολη κατάσταση εξαιτίας των συνεπειών του καπνού.

Σκόνη: Προσπαθήστε να αποφεύγετε τους σκονισμένους και κλειστούς χώρους, καθώς και τις δραστηριότητες που σηκώνουν σκόνη. Αν η δουλειά σας σάς αναγκάζει να έρχεστε σε επαφή με πολλή σκόνη, σκεφτείτε σοβαρά μήπως πρέπει να την αλλάξετε. Μερικοί ασθματικοί διαπιστώνουν ότι τα συμπτώματά τους παρουσιάζονται μονάχα τη νύχτα ή στην κρεβατοκάμαρα. Μήπως αυτό οφείλεται στη σκόνη που βρίσκεται μέσα στο σπίτι; Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό είναι το πρόβλημα· γι’ αυτό, η κρεβατοκάμαρα του ασθματικού πρέπει να είναι, όσο το δυνατό, απαλλαγμένη από σκόνη. Ακολουθούν μερικές οδηγίες σχετικά με το νοικοκυριό, οι οποίες προορίζονται ειδικά για ασθματικούς.

Να καθαρίζετε την κρεβατοκάμαρα κάθε μέρα.

Κάθε βδομάδα, να καθαρίζετε στην εντέλεια και να σκουπίζετε με την ηλεκτρική σκούπα τα στρώματα, τις βάσεις των κρεβατιών, τις κουβέρτες και το πάτωμα. Τα ξύλινα πατώματα είναι καλύτερα από τα χαλιά και τις μοκέτες, και οι γρίλιες είναι καλύτερες από τις κουρτίνες.

Να ξεσκονίζετε τα έπιπλα, τις κορυφές στις πόρτες, καθώς και τα πλαίσια και τα περβάζια των παραθύρων με υγρό ή λαδωμένο πανί.

Πρέπει να αερίζετε πολύ καλά το δωμάτιο και, αφού το αερίσετε, να κλείνετε τις πόρτες και τα παράθυρα· αυτό πρέπει να γίνεται τουλάχιστον τρεις με τέσσερις ώρες προτού πάει ο ασθενής στο κρεβάτι.

Τα στρώματα, οι κουβέρτες και τα μαξιλάρια δεν πρέπει να είναι από υλικά που φέρνουν αλλεργία, και πρέπει να τα αερίζετε τακτικά αφήνοντάς τα στον ήλιο, αν αυτό είναι δυνατό.a

Και κάτι ακόμη· να μην έχετε κατοικίδια στην κρεβατοκάμαρα. Κι αν υπάρχει οποιαδήποτε ένδειξη ότι είστε αλλεργικός στο κατοικίδιό σας, βρείτε του άλλο σπίτι—ή, τουλάχιστον, μην το αφήνετε να μπαίνει καθόλου στο σπίτι.

Θερμοκρασία και Υγρασία: Οι ξαφνικές αλλαγές θερμοκρασίας, καθώς και η υπερβολική ζέστη και το υπερβολικό κρύο μπορούν να προκαλέσουν ασθματική κρίση. Το ιδεώδες είναι να διατηρείται ο αέρας λίγο θερμός και υγρός. Γι’ αυτό, αν πάσχετε από άσθμα, να βγαίνετε από το σπίτι όσο το δυνατό λιγότερο όταν έχει ομίχλη ή όταν κάνει τσουχτερό κρύο. Να αποφεύγετε την κεντρική θέρμανση που ζεσταίνει πολύ την ατμόσφαιρα και την ξηραίνει. Αν οι αλλαγές της θερμοκρασίας σάς προκαλούν ασθματικές κρίσεις τη νύχτα, προσπαθήστε να έχετε στο δωμάτιό σας, στη διάρκεια των χειμερινών μηνών, μια θερμάστρα με θερμοστάτη. Αν η υγρασία προκαλεί την εμφάνιση των συμπτωμάτων, προσπαθήστε να χρησιμοποιήσετε μια συσκευή που ελέγχει την υγρασία.

Συναισθηματική Ένταση και Κόπωση: Οποιαδήποτε απ’ αυτές τις αιτίες μπορεί να προκαλέσει ασθματική κρίση. Είναι αλήθεια ότι δεν μπορούμε να ελέγχουμε πάντοτε τη συναισθηματική ένταση. Αλλά πολλοί ασθματικοί έχουν διαπιστώσει ότι οι Γραφικές αρχές τούς βοηθούν σ’ αυτόν τον τομέα. Η Αγία Γραφή μάς λέει: «Η γαλήνια καρδιά αποτελεί τη ζωή του σώματος». (Παροιμίαι 14:30, Η Βίβλος της Ιερουσαλήμ [The Jerusalem Bible]) Επίσης, οι ασθματικοί που τους διακρίνει η σοφία προσπαθούν να έχουν συναίσθηση των σωματικών τους περιορισμών και να αποφεύγουν την κόπωση που μπορεί, κι αυτή, να προκαλέσει κρίση.

Τροφή: Η αλλεργία σε διάφορες τροφές μπορεί να αποτελεί την αιτία των ασθματικών κρίσεων, κυρίως σε παιδιά ή σε ενηλίκους στους οποίους το άσθμα εμφανίστηκε από την παιδική ηλικία. Μπορεί να ευθύνονται ακόμη και κοινές τροφές, όπως το γάλα και τα αβγά, καθώς και τα δημητριακά που τρώμε στο πρωινό μας. Ωστόσο, μπορεί να απαιτηθεί πολλή έρευνα μέχρι να βρεθεί ο ένοχος, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ουσία που χρησιμοποιείται πολύ συχνά, όπως η ζάχαρη. Και φυσικά, θα μπορούσε να υπάρχει πρόβλημα με περισσότερες από μια τροφές. Μια καλή συμβουλή για τους ενήλικους ασθενείς είναι να εξετάσουν αν τα οινοπνευματώδη ποτά, κυρίως η μπύρα και το κρασί, επιδεινώνουν την κατάσταση.

Άσκηση: Μερικές φορές η ασθματική κρίση μπορεί να προκληθεί από την υπερβολική σωματική προσπάθεια, και συμβαίνει συνήθως αφού έχει τελειώσει η άσκηση. Αν αντιμετωπίζετε αυτή την κατάσταση, να αποφεύγετε ασκήσεις, όπως το σκουός, που απαιτούν απότομα μεγάλες ποσότητες ενέργειας και δοκιμάστε κάποιο είδος άσκησης που απαιτεί βαθμιαία κατανάλωση ενέργειας, όπως το κολύμπι και η ποδηλασία. Ίσως είναι καλό να παίρνετε ένα βρογχοδιασταλτικό (φάρμακο που ανακουφίζει από τη συμφόρηση στους βρόγχους) πριν επιδοθείτε σε οποιαδήποτε κοπιαστική δραστηριότητα. Ένας φυσιοθεραπευτής ίσως μπορέσει να σας βοηθήσει, δίνοντάς σας ένα πρόγραμμα που θα αυξήσει την αντοχή σας στην άσκηση. Έτσι θα μπορείτε να συμμετέχετε σε περισσότερες δραστηριότητες χωρίς να σας κόβεται η ανάσα.

Λοίμωξη: Συχνά, μερικές ήπιες αναπνευστικές λοιμώξεις, όπως το κρυολόγημα ή η γρίπη, προκαλούν ασθματικές κρίσεις ή χειροτερεύουν τα συμπτώματα. Όταν έχετε πάθει κάποια λοίμωξη, τα συνήθη φάρμακα που παίρνετε για να ανακουφίζεστε από το άσθμα δεν είναι πάντοτε αποτελεσματικά.

Ζώντας με τη Γύρη: Μολονότι οι χειμερινοί μήνες δημιουργούν πολλά προβλήματα σ’ εκείνους που πάσχουν από αναπνευστική πάθηση, πολλοί υποφέρουν απ’ αυτό που ονομάζεται εποχικό άσθμα. Τα μικροσκοπικά σωματίδια γύρης που αιωρούνται στον αέρα το καλοκαίρι μπορούν να προξενήσουν αφάνταστα προβλήματα και ταλαιπωρίες στους ασθματικούς. Είναι αδύνατο να εξαλείψει κανείς τις πηγές αυτής της γύρης, αλλά μερικά λογικά μέτρα μπορούν να βοηθήσουν. Παραδείγματος χάρη, προσπαθήστε να αποφεύγετε το φρεσκοκομμένο γρασίδι, καθώς και τις ερημικές περιοχές και την ύπαιθρο την εποχή που υπάρχει πολλή γύρη, και να χρησιμοποιείτε αποδοτικό σύστημα κλιματισμού, αν είναι δυνατόν.

Ζώντας με τους Μύκητες: Χιλιάδες μύκητες ζουν στο περιβάλλον μας. Μύκητες και μυκητοειδή σπόρια (αναπαραγωγικά σώματα) αναπτύσσονται σε φυτική και ζωική ύλη. Αφθονούν επίσης στο σιτάρι, στη βρώμη, στο καλαμπόκι, στα χόρτα και στα φύλλα. Μολονότι φαίνεται πως μόνο λίγα απ’ αυτά προκαλούν προβλήματα στους ασθματικούς, μια έρευνα που έγινε στη Νέα Ζηλανδία έδειξε ότι τα σπόρια μπορεί να αποτελούν ένα σημαντικό αλλεργικό παράγοντα. Συνεπώς, μολονότι είναι αδύνατο να εξαλείψετε τα σπόρια που βρίσκονται στον αέρα, τα παρακάτω μέτρα μπορεί να σας βοηθήσουν:

Να αποφεύγετε τα υγρά και γεμάτα μούχλα υπόγεια και κτίρια.

Να μη μαζεύετε ούτε να καίτε φύλλα ή ξερά χόρτα.

Να απολυμαίνετε ή να καταστρέφετε οποιαδήποτε αντικείμενα που έχουν μύκητες.

Να μη διατηρείτε φυτά μέσα στο σπίτι ούτε να στοιβάζετε φουσκί στον κήπο.

Να απολυμαίνετε τα μέρη του σπιτιού που έχουν προσβληθεί από μύκητες.

Μήπως Είναι το Παιδί σας Ασθματικό;

Αν είναι, τότε χρειάζεται την υποστήριξή σας. Εσείς, καθώς και οι δάσκαλοί του, θα χρειαστεί να κατανοήσετε το πρόβλημά του και να το βοηθήσετε να το αντιμετωπίσει. Δεν πρέπει να αναγκάζετε το παιδί να κάνει περισσότερα απ’ όσα μπορεί, αλλά ούτε πρέπει να το αφήνετε να χρησιμοποιεί ως πρόσχημα το άσθμα του για να αποφεύγει να κάνει πράγματα που θα του ήταν ωφέλιμα.

Είναι προτιμότερο να μην επιδίδεται σε σωματικές δραστηριότητες που είναι ανταγωνιστικές, μολονότι πολλά ασθματικά παιδιά είναι σε θέση να παίζουν τα περισσότερα παιχνίδια όταν δεν έχουν τα συμπτώματα. Εντούτοις, το παιδί που πάσχει από χρόνιο άσθμα ίσως να μπορεί να συμμετέχει μονάχα σε περιορισμένη δραστηριότητα, και οι ενήλικοι πρέπει να είναι προσεκτικοί να μην το αναγκάζουν να καταβάλλει εξαιρετικά επίπονες προσπάθειες. Η σωστή χρήση των φαρμάκων μπορεί να το βοηθήσει να απολαμβάνει τακτικά δραστηριότητες όπως η σωματική αγωγή, και ο δάσκαλός του πρέπει να γνωρίζει πότε και πώς να χρησιμοποιεί βρογχοδιασταλτικό αεροζόλ.

Μερικά παιδιά επηρεάζονται τόσο πολύ από το άσθμα ώστε δυσκολεύονται διαρκώς να αναπνεύσουν και πολλές φορές η ανάσα τους σφυρίζει. Αυτά τα παιδιά συχνά υποφέρουν από άγχος και ένταση, και οι γονείς τους και οι δάσκαλοί τους ανησυχούν πολύ γι’ αυτά. Συνήθως, τα παιδιά αυτά χάνουν μαθήματα και δεν μπορούν να πάρουν μέρος σε αθλήματα.

Ίσως ο γονέας να είναι υπερπροστατευτικός σε ένα τέτοιο παιδί. Αν το παιδί προέρχεται από ένα σπίτι όπου υπάρχει συνεχώς ένταση και διαφωνίες, μπορεί να του λείπει η υποστήριξη, η αγάπη, η κατανόηση και η ενθάρρυνση που χρειάζεται τόσο απεγνωσμένα. Οι γονείς που αντιμετωπίζουν το άσθμα με σωστό τρόπο και με αισιοδοξία βοηθούν το παιδί να μειώσει το άγχος του και ελαχιστοποιούν τη σοβαρότητα της πάθησης.

Αν Κάποιος Υποστεί Κρίση . . .

Μεταφέρετέ τον σε κάποιο ήσυχο μέρος και καθησυχάστε τον. Μπορεί να είναι όρθιος ή να κάθεται γέρνοντας προς τα εμπρός—στάση που είναι συχνά η πιο βολική στη διάρκεια της κρίσης—και πρέπει να πάρει το βρογχοδιασταλτικό του αμέσως. Αν το βρογχοδιασταλτικό είναι εισπνεόμενο, μπορεί να δράσει γρηγορότερα κι έτσι να είναι αποτελεσματικότερο από ένα φάρμακο που παίρνεται από το στόμα. Αν η κρίση είναι οξεία—ιδιαίτερα αν ο ασθενής δεν μπορεί να μιλήσει κανονικά—πρέπει να τον πάτε σε γιατρό όσο το δυνατό γρηγορότερα. Και κάτι ακόμη: ο ασθενής χάνει πολλά υγρά στη διάρκεια της κρίσης, εξαιτίας του αγκομαχητού και της δύσπνοιας. Γι’ αυτό, δώστε του να πιει πολλά υγρά.

Νοσηλεία για τους Ασθματικούς

Η φυσιοθεραπεία αποτελεί σπουδαίο βοήθημα για τον ασθματικό, κυρίως επειδή του δείχνει πώς να αναπνέει κατάλληλα (χρησιμοποιώντας το διάφραγμα) και πώς να ανακουφίζεται από τη δύσπνοια. Ο φυσιοθεραπευτής μπορεί, επίσης, να διδάξει στον ασθενή πώς να χαλαρώνει, να παίρνει σωστές στάσεις και να κάνει ασκήσεις που θα τον βοηθούν να κρατάει υπό έλεγχο το άσθμα. Οι μέθοδοι νοσηλείας ποικίλλουν. Ο γιατρός είναι, συνήθως, το καταλληλότερο άτομο για να υποδείξει τι είναι καλύτερο για κάθε μεμονωμένη περίπτωση.

Οι διάφορες μέθοδοι νοσηλείας περιλαμβάνουν τη χρήση φαρμάκων, όπως το χρωμογλυκικό νάτριο και τα στεροειδή, καθώς και διάφορους τύπους βρογχοδιασταλτικών. Φυσικά, η χρήση φαρμάκων ίσως προκαλέσει παρενέργειες. Ο γιατρός, λοιπόν, μπορεί να συστήσει άλλες μεθόδους νοσηλείας.

Το άσθμα είναι περίπλοκη πάθηση. Οι συγγενείς και οι φίλοι πρέπει να το κατανοήσουν αυτό, για να μπορέσουν να βοηθήσουν. Μη λέτε στον ασθματικό, «Απλώς, να μην το σκέφτεσαι» ή «Εγώ νομίζω πως είσαι πολύ καλά» ή τα παρόμοια. Οι ασθματικοί που καταφέρνουν να κατανοήσουν την πάθησή τους μπορούν να παρηγορηθούν μαθαίνοντας ότι, ακόμη και προτού θεραπευτεί η ανθρωπότητα απ’ όλες τις ασθένειες στο νέο κόσμο του Θεού, μπορούν να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι για τις ασθματικές κρίσεις, να είναι καλύτερα εξαρτισμένοι για να αποφεύγουν τα πράγματα που τις προκαλούν και να μειώσουν κατά πολύ το άγχος, την ένταση και τις ταλαιπωρίες. (Ησαΐας 33:22, 24)—Από κάποιον ασθματικό συνεργάτη.

[Υποσημειώσεις]

[Εικόνα/Διάγραμμα στη σελίδα 17]

(Για το πλήρως μορφοποιημένο κείμενο, βλέπε έντυπο)

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Ο μυς χαλαρωμένος

Βλεννογόνος υμένας

Ανοιχτός αεραγωγός

ΑΣΘΜΑΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Ο μυς παθαίνει συστολή

Ο βλεννογόνος υμένας παθαίνει φλεγμονή

Ο αεραγωγός κλείνει

Φλέγμα