Χαρείτε τους με Ασφάλεια

Από ένα φύλακα στον Εθνικό Δρυμό των Λιμνών Γουότερτον

ΣΥΧΝΑ, οι φύλακες αναλαμβάνουν αποστολές ‘ανεύρεσης και διάσωσης’, επειδή οι τουρίστες δεν ασκούν καλή κρίση κι έτσι μπλέκουν σε μπελάδες. Να ένα παράδειγμα: Δυο νεαροί πήγαν για ορειβασία σ’ ένα βουνό, κοντά στον Εθνικό Δρυμό Μπανφ, και άργησαν να γυρίσουν. Οι γονείς τους ήρθαν σε επαφή με την υπηρεσία φύλαξης, και σε λίγο εντοπίσαμε το αυτοκίνητό τους. Με τα κυάλια μας, είδαμε έναν ορειβάτη να κάθεται μαζεμένος πάνω σ’ ένα βράχο που προεξείχε, και να είναι ανίκανος να κινηθεί.

Αφού σκαρφαλώσαμε κοντά του, του φωνάξαμε να μας πει πού βρισκόταν ο σύντροφός του. «Είναι από πάνω σου; Μήπως είναι πιο κάτω;» Αντί για απάντηση, εκείνος έβγαλε μονάχα ένα γρύλισμα. Μερικές φορές, οι άνθρωποι που βρίσκονται κάτω από μεγάλη πίεση δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν την πραγματικότητα. Το σύντροφό του τον βρήκαμε πιο κάτω· είχε πέσει κι είχε σκοτωθεί. Αυτού του είδους τα περιστατικά σχετίζονται πάντοτε με ανθρώπινα λάθη.

Γι’ αυτό, όταν έρχονται σ’ εμάς οι άνθρωποι και κάνουν ερωτήσεις σχετικά με κάποια πεζοπορία, μια ορειβασία ή ένα ταξίδι στην περιοχή των αρκούδων, οι πληροφορίες που τους δίνουμε είναι απλές, σαφείς και συγκεκριμένες. Μερικές φορές, οι επισκέπτες στους δρυμούς θα πρέπει να νιώθουν ότι τους μιλάμε λες και είναι παιδιά. Πολλοί είναι αδύνατο να καταλάβουν τι μπορεί να τους συμβεί στην ερημιά ή στο βουνό. Φαίνονται ανυπόμονοι να ξεκινήσουν, αλλά δεν έχουν ιδέα για το τι τους περιμένει. Γι’ αυτό, εμείς επαναλαμβάνουμε ξανά και ξανά όσα έχουμε να τους πούμε, και τους δίνουμε ένα σωρό προειδοποιήσεις.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το μόνο που είχαν οι δυο νεαροί, αντί για σκοινί ορειβασίας, ήταν ένας ιμάντας, απ’ αυτούς που χρησιμοποιούμε για να ανεβοκατεβάζουμε τα ρολά των παραθύρων, μ’ ένα μεταλλικό άγκιστρο στο ένα άκρο. Αυτοί βρέθηκαν σε μια κατάσταση, όπου δεν μπορούσαν να πάνε ούτε προς τα πάνω ούτε προς τα κάτω. Ο νεαρός ο οποίος βρισκόταν στο βράχο που προεξείχε τρομοκρατήθηκε πάρα πολύ. Κάθησε κάτω και δεν μπορούσε να κινηθεί. Έτσι, ο φίλος του αποφάσισε να κατέβει με το σκοινί στον αμέσως πιο κάτω βράχο και να πάει να ζητήσει βοήθεια. Επειδή ήξερε ότι θα έλειπε κάμποση ώρα, άφησε το σακάκι του για να μπορεί να ζεσταίνεται ο σύντροφός του. Καθώς κατέβαινε, το άγκιστρο από το οποίο κρεμόταν το σκοινί έφυγε από εκεί που ήταν σφηνωμένο σε μια ρωγμή του βράχου, και ο νεαρός έπεσε και σκοτώθηκε.

Στην Περιοχή των Αρκούδων

Σε κάποιο άλλο περιστατικό, ένα ζευγάρι έκανε πεζοπορία και κόντευε να τελειώσει την κατάβαση του Μπάουνταρι Κρικ, έξω από το Γουότερτον, στα νότια της Αλμπέρτα. Ξαφνικά, είδαν μια αρκούδα να κατεβαίνει το μονοπάτι και να έρχεται καταπάνω τους. Η γυναίκα, που είχε ένα σάκο στην πλάτη της, έπεσε κάτω στο μονοπάτι και πήρε μια στάση όμοια μ’ εκείνη που έχει το έμβρυο—έβαλε τα χέρια στο σβέρκο και κόλλησε τα γόνατά της στο στομάχι. Ο άντρας της πάγωσε από το φόβο, και στάθηκε περίπου 6 μέτρα μακριά της παρακολουθώντας την αρκούδα που πλησίαζε.

Η αρκούδα πήγε αμέσως προς τη γυναίκα, και άρχισε να γρατζουνάει το σάκο που είχε εκείνη στην πλάτη της, προσπαθώντας να βρει τροφή. Της έκανε γρατζουνιές στην πλάτη, στους γοφούς και στους γλουτούς. Τελικά, αφού ο άντρας της συνειδητοποίησε ότι έπρεπε να κάνει κάτι, άπλωσε το χέρι του μέσα στο σάκο του, πήρε μερικά σάντουιτς και τα έριξε κάτω. Την ώρα που το έκανε αυτό, έπεσε ένα δοχείο από το σάκο και χτύπησε σ’ ένα βράχο, και ο θόρυβος έκανε την αρκούδα να εγκαταλείψει την προσπάθειά της και να τρέξει πίσω στο δάσος. Τότε, το ζευγάρι έφυγε στα γρήγορα. Εμείς χρειάστηκε να σκοτώσουμε την αρκούδα, γιατί είχε ανακατευτεί και σε προηγούμενα επεισόδια με ανθρώπους.

Το μάθημα που παίρνετε απ’ αυτό είναι το εξής: Αν έχετε πάνω σας κάποιο σάκο και σας πλησιάζει αρκούδα, πετάξτε το σάκο. Οι αρκούδες πλησιάζουν συχνά τους ανθρώπους για να τους κάνουν να πετάξουν το σάκο τους κι έτσι να πάρουν τα τρόφιμα που είναι μέσα· αυτό μαθαίνουν να το κάνουν πολύ γρήγορα. Ο σάκος ή η φωτογραφική μηχανή ή οποιοδήποτε αντικείμενο πετάξετε, μπορεί να τραβήξει την προσοχή της αρκούδας και να σας δώσει χρόνο να ξεφύγετε.

Οι φωτογράφοι πρέπει να προσέχουν να μην πηγαίνουν πάρα πολύ κοντά στις αρκούδες για να πάρουν φωτογραφίες. Την άνοιξη του 1988, ένας άντρας κατασκήνωσε με τη γυναίκα του σε κάποιο σημείο του Εθνικού Δρυμού Γκλέισερ. Εντόπισαν μια θηλυκιά γκρίζα αρκούδα με τρία αρκουδάκια. Ο άντρας πήρε τη φωτογραφική του μηχανή, που είχε μότορ ντράιβ, και ξεκίνησε. Τράβηξε τις πρώτες φωτογραφίες από ένα ασφαλές σημείο, πάνω στην πλαγιά που βρισκόταν απέναντι από τις αρκούδες. Κατόπιν, άρχισε να αισθάνεται υπερβολική αυτοπεποίθηση, γιατί φαινόταν ότι οι αρκούδες αγνοούσαν την παρουσία του.

Προσεκτικά διέσχισε την πλαγιά μέχρις ότου έφτασε στο ίδιο κατηφορικό μονοπάτι, στο οποίο ήταν και οι αρκούδες. Οι διαδοχικές φωτογραφίες, που είχε βγάλει με τη μηχανή του και οι οποίες εμφανίστηκαν αργότερα, έδειχναν τις αρκούδες ολοένα και πιο κοντά. Ήθελε να πάρει την ‘τέλεια’ φωτογραφία κι έτσι βρέθηκε πάρα πολύ κοντά στη θηλυκιά αρκούδα, παραβιάζοντας το χώρο της και αναγκάζοντάς τη να αποφασίσει είτε να τρέξει είτε να επιτεθεί.

Στις τελικές φωτογραφίες που είχε τραβήξει με τη μηχανή του, υπήρχαν σημάδια που έδειχναν ότι η υπομονή της αρκούδας είχε εξαντληθεί—κι έτσι αυτή επιτέθηκε! Ο φωτογράφος προσπάθησε να σκαρφαλώσει σ’ ένα δέντρο, αλλά ήταν πλέον πολύ αργά. Η αρκούδα πρόλαβε να τον πιάσει, και τον τραυμάτισε θανάσιμα.

Σ’ ένα άλλο περιστατικό, στην περιοχή της Λίμνης Λουίζ του Εθνικού Δρυμού Μπανφ, μια θηλυκιά γκρίζα αρκούδα δάγκωσε έναν άντρα στο μηρό και στο χέρι. Είχε μαζί της δυο αρκουδάκια. Σ’ αυτό το περιστατικό δεν ήταν δυνατό να βγει νόημα. Η αρκούδα είχε επιτεθεί από απόσταση περίπου 150 μέτρων, αφήνοντας τα μικρά της απροστάτευτα. Είναι απίθανο να τρέξει μια αρκούδα τόσο μακριά από τα μικρά της, προκειμένου να επιτεθεί σ’ έναν άνθρωπο, χωρίς να υπάρχει κάποιος εμφανής λόγος.

Κάτι μας έλεγε ότι ο σκύλος αυτού του πεζοπόρου είχε πάει μέχρι την αρκούδα κι εκείνη κυνήγησε το σκύλο, φτάνοντας έτσι στον ιδιοκτήτη του. Όταν είπαμε αυτή την εκδοχή στον ιδιοκτήτη του σκύλου, εκείνος την αρνήθηκε, αναφέροντας τους κανονισμούς του πάρκου που λένε ότι ο σκύλος πρέπει να είναι δεμένος και να τον κρατάει κάποιος συνέχεια. Εγώ γύρισα στο φύλακα που ήταν μαζί μου και του είπα ότι έπρεπε να σκοτώσουμε την αρκούδα. Αμέσως, ο πεζοπόρος ρώτησε: «Γιατί;»

«Φαίνεται ότι η αρκούδα επιτέθηκε χωρίς να την προκαλέσει κανείς», απαντήσαμε, «γι’ αυτό, πρέπει να τη σκοτώσουμε».

Εκείνος το ξανασκέφτηκε για μια στιγμή κι έπειτα ομολόγησε: «Εντάξει. Έχετε δίκιο. Συνέβη ακριβώς αυτό που είπατε. Ο σκύλος μου ήταν ελεύθερος και προκάλεσε την αρκούδα».

Μερικοί, όταν πάνε για πεζοπορία στις πιο ερημικές περιοχές, πιστεύουν ότι ο σκύλος αποτελεί προστασία. Αλλά συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Ο ανεκπαίδευτος σκύλος συχνά τρέχει προς την αρκούδα, γαβγίζει και την κάνει να τον κυνηγήσει, φέρνοντάς την έτσι στον ανυπεράσπιστο κύριό του.

Να κι άλλο ένα παράδειγμα που έχει να κάνει με επίθεση αρκούδας: Αναφέρθηκε ότι μια αρκούδα δάγκωσε ένα παιδί. Εμείς μάθαμε ότι δυο παιδιά έπαιζαν πάνω σ’ ένα σωρό από χαλίκια, ενώ ο πατέρας ψάρευε εκεί κοντά. Η αρκούδα όρμησε ξαφνικά από τους θάμνους, βούτηξε το ένα παιδί και το έσυρε μαζί της. Ο πατέρας έτρεξε πίσω από την αρκούδα και πήρε το παιδί, αφού το βρήκε εγκαταλειμμένο από την αρκούδα.

Εμείς ήμασταν της γνώμης ότι η αρκούδα δεν είχε καταλάβει πως επρόκειτο για παιδιά. Αυτά έπαιζαν, περπατώντας με τα τέσσερα, κι έτσι η αρκούδα θα μπορούσε να τα περάσει κατά λάθος για ελαφάκια ή για μωρά κάποιου καναδικού βαπίτι. Προφανώς, η αρκούδα είχε παρατήσει το παιδί με τη θέλησή της, όταν διαπίστωσε ότι η λεία της ήταν άνθρωπος. Δυστυχώς, η μια δαγκωνιά ήταν αρκετή για να πληγώσει θανάσιμα το παιδί. Γι’ αυτό, να θυμάστε ότι οι αρκούδες δεν είναι ήμερες απλώς και μόνο επειδή βρίσκονται στο πάρκο. Μπορούν να επιτεθούν σε παιδιά, και μερικές φορές επιτίθενται, όπως δείχνει αυτή η εμπειρία. Να κρατάτε λοιπόν τα παιδιά σας μαζί σας.

Κάτι άλλο που πρέπει να θυμάστε είναι να κάνετε θόρυβο όταν βρίσκεστε στην περιοχή των αρκούδων. Μ’ αυτόν τον τρόπο, δεν θα ξαφνιάσετε τις αρκούδες. Είναι πιο ασφαλές το να πηγαίνετε κατά ομάδες· όταν είναι γύρω στα εφτά άτομα μαζί, σχεδόν κάθε αρκούδα φεύγει από κοντά τους. Από την άλλη μεριά, αν έχετε παραμείνει σχετικά ήσυχοι κι έπειτα δείτε κάποια αρκούδα ενώ εκείνη δεν σας έχει δει, το καλύτερο μπορεί να είναι να μην κάνετε κανένα ξαφνικό, απότομο ήχο που θα μπορούσε να την προκαλέσει να επιτεθεί. Μερικές φορές, όταν ξαφνιαστεί, η αρκούδα μπορεί να προσποιηθεί ότι επιτίθεται, ξεφυσώντας ή βγάζοντας βρυχηθμούς και πλησιάζοντας με απειλητικό τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι βρίσκεστε πάρα πολύ κοντά, κι εκείνη σας προειδοποιεί. Είναι ώρα να δείξετε διάκριση και να υποχωρήσετε ήσυχα, παραχωρώντας την περιοχή στην αρκούδα. Σ’ αυτόν τον καβγά, δεν μπορείτε να νικήσετε.

Αφιερώστε λοιπόν χρόνο για να διαβάσετε τα φυλλάδια που μοιράζει το πάρκο σχετικά με τις αρκούδες, έτσι ώστε να ξέρετε τι να κάνετε και τι να περιμένετε όταν βρίσκεστε στην περιοχή των αρκούδων.

Άλλα Καθήκοντα των Φυλάκων

Εκτός από το να προσέχουμε τις αρκούδες, εμείς περιπολούμε συχνά στους αυτοκινητόδρομους, στις λίμνες, στις κατασκηνώσεις και στις πιο ερημικές περιοχές του δρυμού. Είμαστε επίσης υπεύθυνοι για την επιβολή του νόμου, για τη διαχείριση των φυσικών πόρων, για την πυρασφάλεια και για τη δημόσια ασφάλεια. Ενώ προστατεύουμε και φροντίζουμε το δρυμό με πολλούς τρόπους, προστατεύουμε ταυτόχρονα και τους ανθρώπους από τον ίδιο τον εαυτό τους. Να ένα παράδειγμα:

Στον Εθνικό Δρυμό Μπανφ, υπάρχει μια δημοφιλής περιοχή που λέγεται Τζόνστον Κάνιον. Για να πας εκεί, κάνεις έναν ευχάριστο περίπατο μιας ώρας προς τους Άπερ Φολς (Πάνω Καταρράκτες). Έχουν τοποθετηθεί ταμπέλες και φράχτες, έτσι ώστε οι πεζοπόροι να μένουν μέσα στο μονοπάτι. Μια γυναίκα αγνόησε τις ταμπέλες, πήγε από την έξω μεριά του φράχτη και κατέβηκε την απότομη επιφάνεια, για να φτάσει στην άκρη του νερού και να πλύνει τα πόδια της. Μια άλλη γυναίκα που ανέβαινε το μονοπάτι σκέφτηκε ότι επρόκειτο για καλή ιδέα, κι έκανε το ίδιο. Κατέβηκε εύκολα, στάθηκε στη λεία επιφάνεια ενός βράχου, έχασε την ισορροπία της και γλίστρησε μέσα στο ορμητικό ρεύμα.

Η πρώτη γυναίκα τεντώθηκε και την άγγιξε με το χέρι της, αλλά δεν μπόρεσε να την κρατήσει. Εκείνη παρασύρθηκε από τους καταρράκτες και σκοτώθηκε. Ήταν πραγματικά λυπηρό το ότι αυτή η γυναίκα έκανε το γαμήλιο ταξίδι της και ήταν μόλις τρεις μέρες παντρεμένη. Έχασε τη ζωή της για το τίποτα—θα αρκούσε απλώς να μην είχε αγνοήσει τις ταμπέλες και το φράχτη.

Γενικά, η ζωή κάποιου που είναι φύλακας σε δρυμό φέρνει ανταμοιβές. Είμαστε κυριολεκτικά ‘βουτηγμένοι’ στη φύση και συμβάλλουμε στη διαφύλαξη και στην αποκατάσταση αυτού που είναι φυσιολογικό. Αλλά το ανθρώπινο στοιχείο υπάρχει πάντοτε και, όπως είπα προηγουμένως, μερικές επισκέψεις στους δρυμούς καταλήγουν σε τραγωδία. Εντούτοις, πολλές άλλες επισκέψεις έχουν ευχάριστη, και μερικές φορές αστεία, κατάληξη.

Για παράδειγμα, ενώ οδηγούσε σ’ έναν πολυσύχναστο αυτοκινητόδρομο του δρυμού, ένας φύλακας παρατήρησε κάποιον οδηγό που είχε παρκάρει στην άκρη του δρόμου. Ένας επιβάτης αυτού του αυτοκινήτου τάιζε μια αρκούδα από το παράθυρο. Ο φύλακας πήγε με τα πόδια στον οδηγό για να συζητήσει το ζήτημα, τη στιγμή που ο επιβάτης τάιζε το ζώο από την άλλη μεριά του αυτοκινήτου. Όταν ο επιβάτης άκουσε ότι αυτό που έκαναν ήταν και επικίνδυνο και παράνομο, έκλεισε γρήγορα το παράθυρο, πράγμα που στενοχώρησε την αρκούδα, η οποία έτρεξε αμέσως στην άλλη μεριά του αυτοκινήτου, όπου ο φύλακας στεκόταν ακόμη και μιλούσε με τον οδηγό. Η ξαφνιασμένη αρκούδα σταμάτησε απότομα και περίμενε, σε απόσταση μόλις ενός μέτρου από το φύλακα, κι έμοιαζε σαν να έλεγε μέσα της: «Εγώ θα περιμένω να ξανάρθει η σειρά μου, κύριε φύλακα· αλλά κάνε γρήγορα, εντάξει;»

Τα καθήκοντα που έχουμε στο δρυμό έχουν αλλάξει αισθητά τις τελευταίες δυο δεκαετίες. Ο σημερινός επισκέπτης δεν είναι τόσο καλά εξοπλισμένος για να τα βγάλει πέρα στην ερημιά, όπως ήταν οι επισκέπτες τα περασμένα χρόνια. Γι’ αυτό θα ήθελα να δώσω μια συμβουλή: Αν σχεδιάζετε να πάτε για πεζοπορία στις ερημικές περιοχές, δεν είναι αρκετό να φορέσετε κοντοπαντέλονα, μπλουζάκια, και πέδιλα, και να πάρετε μαζί σας λίγο φαγητό. Μια όμορφη καλοκαιρινή μέρα μπορεί να αλλάξει πολύ γρήγορα και να αρχίσει να φυσάει και να χιονίζει, πράγμα που θα σας κάνει να υποφέρετε από την έκθεση στις κακές καιρικές συνθήκες ή από υποθερμία. Να είστε έτοιμοι για το απροσδόκητο και να παίρνετε πάντοτε μαζί σας επιπλέον τρόφιμα και ρούχα, προκειμένου να μπορέσετε να τελειώσετε το ταξίδι σας με ασφάλεια.

Επίσης, δεν πρέπει να κάνετε ορειβασία ή πεζοπορία ολομόναχοι. Όταν κάνετε ορειβασία, μην προσπαθείτε να ξεπεράσετε το όριο των ικανοτήτων σας. Ορισμένοι ερασιτέχνες ορειβάτες προέρχονται από μέρη τα οποία βρίσκονται στο επίπεδο της θάλασσας, κι έτσι δεν έχουν την ίδια απόδοση σε υψόμετρο 1.400 μέχρι 2.400 μέτρα. Γι’ αυτό, μη νομίζετε ότι έχετε πολλή δύναμη· οι απαιτήσεις θα είναι πάντοτε μεγαλύτερες απ’ ό,τι φαντάζεστε. Να ξεκινάτε νωρίς και να γυρίζετε πίσω σε περίπτωση που χαλάει ο καιρός.

Τελικά, να θυμάστε ότι σ’ έναν ερημικό δρυμό είστε επισκέπτης. Ακόμη και τα βράχια και τα μικρά πλάσματα βρίσκονται υπό προστασία, ακριβώς όπως και τα λουλούδια και η βλάστηση. Γι’ αυτό, το μόνο που πρέπει να αφήσετε είναι οι πατημασιές σας. Γυρίζοντας σπίτι, πάρτε μαζί σας μονάχα φωτογραφίες και ζωηρές αναμνήσεις.

[Εικόνα στη σελίδα 7]

Είναι ζωτικό να προσέχετε πάρα πολύ όταν βρίσκεστε στην περιοχή των γκρίζων αρκούδων

[Εικόνα στη σελίδα 8]

Είμαι φύλακας εδώ στον Εθνικό Δρυμό των Λιμνών Γουότερτον