Τι Είναι Εκείνο που Κάνει Κάποιον Εγκληματία;
«ΠΙΣΤΕΥΑ ότι η εγκληματική συμπεριφορά ήταν ένα σύμπτωμα ψυχικών συγκρούσεων που είχαν δημιουργηθεί από παλιά τραύματα και στερήσεις . . . Πίστευα ότι οι άνθρωποι που στρέφονταν στο έγκλημα ήταν θύματα ψυχολογικών διαταραχών, ενός καταπιεστικού κοινωνικού περιβάλλοντος, ή και των δυο. . . . Έβλεπα το έγκλημα σαν κάτι το σχεδόν φυσιολογικό, αν όχι συγχωρητέο, αντίδραση προς τη σκληρή φτώχεια, την αστάθεια, και την απόγνωση που εισχωρούσε στη ζωή των εγκληματιών». (Μέσα στην Εγκληματική Διάνοια ) (Ο πλάγιος τύπος γραμμάτων δικός μας.) Αυτή ήταν η άποψη του ψυχίατρου Στάντον Σέιμναου προτού αρχίσει να παίρνει συνέντευξη από εκατοντάδες εγκληματίες.
Σε μια προσπάθεια να εξηγήσουν γιατί ένα άτομο γίνεται εγκληματίας, οι ψυχίατροι και άλλοι ειδικοί έχουν προβάλει, ανάμεσα σε άλλες, πολλές αιτίες—την ανεργία, τη φτωχή εκπαίδευση, το σκληρό οικογενειακό παρελθόν, την κακή διατροφή, και ψυχολογικές πιέσεις. Ενώ αυτοί οι παράγοντες μπορούν να έχουν κάποια επίδραση, ένας άλλος παράγοντας δεν μπορεί να αγνοηθεί—εκατομμύρια άνθρωποι υπόκεινται στις συνθήκες αυτές καθημερινά χωρίς να στρέφονται στο έγκλημα σαν λύση.
Εγκληματίες—Θύματα ή Θύτες;
Μετά από εκτεταμένη έρευνα, ο Δρ Σέιμναου υιοθέτησε μια διαφορετική άποψη. Γράφει: «Η ουσία της άποψης αυτής είναι ότι οι εγκληματίες διαλέγουν οι ίδιοι να διαπράξουν εγκλήματα. Το έγκλημα εδρεύει μέσα στο άτομο και ‘προκαλείται’ από τον τρόπο που σκέφτεται το ίδιο το άτομο, όχι από το περιβάλλον του». (Ο πλάγιος τύπος γραμμάτων δικός μας.) «Οι εγκληματίες είναι εκείνοι που προκαλούν το έγκλημα—όχι οι κακές γειτονιές, οι ανίκανοι γονείς, η τηλεόραση, το σχολείο, τα ναρκωτικά, ή η ανεργία».
Αυτό τον οδήγησε στο να αλλάξει την άποψη που είχε για τη διάνοια των εγκληματιών. Συνεχίζει: «Από τη θέση που θεωρούσαμε τους εγκληματίες σαν θύματα, καταλήξαμε στην αντίθετη άποψη ότι αυτοί ήταν οι θύτες που είχαν διαλέξει εκούσια τον τρόπο της ζωής τους». Συνεπώς, καταλήγει, αντί να ψάχνει κανείς να βρει δικαιολογίες για τη συμπεριφορά του εγκληματία, θα έπρεπε να τον κάνουμε να εννοήσει την ευθύνη που έχει.—Βλέπε σελίδα 9, «Η Περιγραφή ενός Πωρωμένου Εγκληματία».
Ο δικαστής Λόις Φόρερ της Πενσυλβανίας, που συνηγορεί υπέρ της αλλαγής του συστήματος καταδίκης των ΗΠΑ, γράφει, «Τα συμπεράσματά μου βασίζονται στην πεποίθηση ότι κάθε ανθρώπινη ύπαρξη είναι υπεύθυνη για τις πράξεις της».—Εγκληματίες και Θύματα, σελίδα 14.
Κατ’ Αρχήν Γιατί Διαλέγει το Κακό;
Σχετικά με το ερώτημα αυτό, ο Δρ Σέιμναου φτάνει σ’ ένα απλό συμπέρασμα: «Η συμπεριφορά είναι γενικά απόρροια της σκέψης. Καθετί που κάνουμε, προηγείται, συνοδεύεται, και ακολουθείται από σκέψη». Συνεπώς, πώς μπορεί να αλλάξει η εγκληματική συμπεριφορά; Απαντάει: «Ο εγκληματίας πρέπει να μάθει να αναγνωρίζει και κατόπιν να εγκαταλείπει τα πρότυπα σκέψης που καθοδηγούν τη συμπεριφορά του επί χρόνια». (Ο πλάγιος τύπος γραμμάτων δικός μας.) Το απλό αυτό συμπέρασμα συμφωνεί με τη διδασκαλία της Βίβλου.
Για παράδειγμα, ο Βιβλικός συγγραφέας Ιάκωβος εξήγησε: «Πειράζεται δε έκαστος υπό της ιδίας αυτού επιθυμίας, παρασυρόμενος και δελεαζόμενος· έπειτα η επιθυμία αφού συλλάβη, γεννά την αμαρτίαν». (Ιακώβου 1:14, 15) Με άλλα λόγια, ο τρόπος που ενεργούμε εξαρτάται από τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Η εσφαλμένη επιθυμία είναι απόρροια της διαδικασίας σκέψης. Η αμαρτία ή το έγκλημα είναι το αποτέλεσμα λανθασμένης επιθυμίας και κακής εκλογής.
Ο Παύλος κατευθύνει την προσοχή στη διαδικασία της σκέψης σαν βασικό παράγοντα για την αλλαγή της προσωπικότητας, αναφερόμενος στη «δύναμη που ενεργοποιεί τη διάνοιά σας». (Εφεσίους 4:23, ΜΝΚ ) Η Βίβλος της Ιερουσαλήμ αποδίδει το εδάφιο αυτό ως εξής: «Η διάνοιά σας πρέπει να ανανεωθεί με μια πνευματική επανάσταση». Παρόμοια σήμερα, πρέπει να υπάρξει μια ριζική αλλαγή στη σκέψη, εφόσον «τα εγκλήματα απορρέουν από τον τρόπο σκέψης του ατόμου».—Μέσα στην Εγκληματική Διάνοια.
Η δήλωση αυτή αφήνει ακόμη το ερώτημα, Πώς απόκτησε ο εγκληματίας τα αντικοινωνικά του πρότυπα σκέψης κατ’ αρχή;
Όταν Σπέρνονται τα Σπέρματα
«Εκπαίδευσε το αγόρι σύμφωνα με τον τρόπο που προσιδιάζει σ’ αυτό· ακόμη και όταν θα μεγαλώσει δεν θα αποστραφεί από αυτό». (Παροιμίαι 22:6, ΜΝΚ ) Το Βιβλικό αυτό ρητό μάς φέρνει στην καρδιά του ζητήματος. Το κλειδί είναι να ‘εκπαιδεύεις το αγόρι’, όχι τον νεαρό, αλλά νωρίτερα—το αγόρι. Γιατί είναι απαραίτητο να αρχίζει κανείς όταν το παιδί είναι ακόμη νεαρό; Επειδή τα πρότυπα σκέψης και συμπεριφοράς εδραιώνονται στην παιδική ηλικία.
Είναι αλήθεια ότι μερικά αρνητικά χαρακτηριστικά υπάρχουν από τη γέννηση μέσα στο άτομο επειδή όλοι γεννιόμαστε ατελείς. (Ρωμαίους 5:12) Όπως λέει η Βίβλος: «Η ανοησία είναι συνδεδεμένη μετά της καρδίας του παιδίου». Ωστόσο, το εδάφιο αυτό προσθέτει: «Η ράβδος της παιδείας θέλει αποχωρίσει αυτήν απ’ αυτού».—Παροιμίαι 22:15.
Πολλοί εγκληματίες προσπαθούν να δικαιολογήσουν τη συμπεριφορά τους με το να επικαλούνται επιρροές στην παιδική τους ηλικία, να μέμφονται τους γονείς τους, τους δασκάλους και άλλους. Ο Δρ Σέιμναου βγάζει διαφορετικό συμπέρασμα: «Οι εγκληματίες ισχυρίζονται ότι απορρίφθηκαν από τους γονείς, τους γείτονες, τα σχολεία, και τους εργοδότες, αλλά σπάνια ένας εγκληματίας λέει γιατί απορρίφθηκε. Ακόμη και σαν νεαρό παιδί, ήταν ύπουλος και προκλητικός, και όσο μεγάλωνε, τόσο ψευδόταν στους γονείς του, έκλεβε, και κατέστρεφε την περιουσία τους, και τους απειλούσε. Έκανε τη ζωή στο σπίτι αφόρητη . . . Μάλλον ο εγκληματίας ήταν αυτός που απέρριψε τους γονείς του παρά το αντίθετο».—Βλέπε σελίδα 8, «Η Περιγραφή Ενός Αρχάριου με Προοπτική Εγκληματία».
Ναι, τα σπέρματα της εγκληματικής συμπεριφοράς συχνά σπέρνονται στην παιδική ηλικία και μερικές φορές εκτρέφονται ασυναίσθητα από τους υπερεπιεικείς γονείς. Ο Δρ Πάττερσον, ψυχολόγος του Κέντρου Κοινωνικής Μάθησης της Όρεγκον, πιστεύει ότι «το μεγαλύτερο μέρος της εγκληματικότητας μπορεί κάλλιστα να αναπτυχθεί εξαιτίας άκαρπων ικανοτήτων των γονέων». Αναφέρεται στους γονείς «που είναι ανίκανοι να διατηρήσουν σαφείς κανόνες, να επιβάλουν την πειθαρχία και να χειριστούν ακόμη και μικρότερες παραβιάσεις χωρίς να επιβάλουν σωματική τιμωρία».
Ο Δρ Σέιμναου συμπεραίνει: «Η απομάκρυνση του εγκληματικού παιδιού από τις προσδοκίες των γονέων και της κοινωνίας περιλαμβάνει περισσότερα από μεμονωμένες πράξεις. Αρχίζοντας νωρίς στη διάρκεια της προσχολικής ηλικίας, αναπτύσσονται πρότυπα που γίνονται μέρος του εγκληματικού τρόπου ζωής». (Ο πλάγιος τύπος γραμμάτων δικός μας.) Σαν συνέπεια, μερικοί ψυχολόγοι τώρα στρέφουν την προσοχή τους στον τομέα της παρεμπόδισης του εγκλήματος στην παιδική ηλικία προσφέροντας βοήθεια στους γονείς αυτούς και στα παιδιά που έχουν πιθανό πρόβλημα νεανικής εγκληματικότητας.
Το έγκλημα, οι αιτίες του και οι πιθανές λύσεις, είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα. Θα άλλαζε την εικόνα για μερικούς η αυξημένη εργασιακή απασχόληση και το βελτιωμένο περιβάλλον; Είναι οι μεγαλύτερες και περισσότερες φυλακές η απάντηση στο πρόβλημα; Θα ελάττωνε το έγκλημα η αύξηση των αστυνομικών δυνάμεων; Πράγματι, υπάρχει καμιά πρακτική λύση για το έγκλημα στην τωρινή ανθρώπινη κοινωνία;
[Πλαίσιο/Εικόνες στη σελίδα 8]
Η Περιγραφή ενός Αρχάριου με Προοπτική Εγκληματία
Σαν παιδί, ο εγκληματίας είναι μια ύπαρξη με ισχυρή θέληση, περιμένοντας από τους άλλους να ενδίδουν σε κάθε επιθυμία του. Ριψοκινδυνεύει, μπλέκεται σε δυσκολίες, και μετά απαιτεί να τον βγάζουν από τις δυσκολίες και να τον συγχωρούν.
Οι γονείς γίνονται τα πρώτα θύματα στη μεγάλη σειρά θυμάτων του εγκληματία.
Το παιδί οικοδομεί ένα αδιαπέραστο φράγμα επικοινωνίας. Ζει μια ζωή που θέλει να αποκρύπτει από τους γονείς του. Αυτά που κάνει ο ίδιος δεν τα θεωρεί υπόθεση των γονέων του.
Ο εγκληματικός νεαρός ψεύδεται τόσο συχνά και τόσο πολύ, ώστε το ψέμα του φαίνεται να είναι υποχρεωτικό. Ωστόσο το ψέμα βρίσκεται ολοκληρωτικά υπό τον έλεγχό του.
Το παιδί έχει απέχθεια όχι μόνο για τη συμβουλή των γονέων του και για την εξουσία, αλλά και για τον τρόπο που ζουν, ανεξάρτητα από τις κοινωνικές και οικονομικές περιστάσεις τους. Γι’ αυτόν, το να τα περνάει καλά είναι όλη του η ζωή.
Όταν υπάρχουν άλλα παιδιά στην οικογένεια, γίνονται θύματα του εγκληματία αδελφού τους, που τα κακομεταχειρίζεται, τους παίρνει αυτά που τους ανήκουν, και τα κατηγορεί όταν πρόκειται να τους επιβληθεί κάποια τιμωρία.
Ο εγκληματίας προτιμάει να συναναστρέφεται με νεαρούς που ριψοκινδυνεύουν και κάνουν αυτό που είναι απαγορευμένο.
Ο εγκληματίας αρνείται να υποταχθεί στην εξουσία οποιουδήποτε. Απεναντίας προτιμάει να εμπλέκεται σε ολοένα και πιο συναρπαστικά και συχνά παράνομα πράγματα.
Οι γονείς τέτοιων παιδιών συχνά δεν γνωρίζουν πού βρίσκεται το παιδί τους, όχι επειδή παραμελούν, αλλά επειδή ο νεαρός αποκρύπτει με ευφυΐα τις δραστηριότητές του.
Ο εγκληματίας παίρνει αλλά σπάνια δίνει. Δεν γνωρίζει τι είναι φιλία επειδή η εμπιστοσύνη, η αφοσίωση, και το να μοιράζεται κάτι με τους άλλους είναι ασυμβίβαστα πράγματα με τον τρόπο της ζωής του.
Ένα μέρος του κοινωνικού σκηνικού του εγκληματία νεαρού είναι η χρήση αλκοόλ που αρχίζει πριν ακόμη από την εφηβεία.
Ο εγκληματίας απορρίπτει το σχολείο πολύ προτού το σχολείο απορρίψει αυτόν. Εκμεταλλεύεται το σχολείο, χρησιμοποιώντας το σαν πεδίο για το έγκλημα ή αλλιώς σαν κάλυμμα για το έγκλημα.
Αυτό που οι άλλοι θεωρούν μπλέξιμο, ο ίδιος το θεωρεί σαν κάτι που θα προσθέσει στην εικόνα για τον εαυτό του.
(Παρακαλείστε να σημειώσετε ότι ένας ή δυο από τους παράγοντες αυτούς μόνο δεν δείχνουν ότι το παιδί αρχίζει τη σταδιοδρομία του σαν εγκληματίας. Αλλά όταν συνδυάζει πολλούς παράγοντες, τότε υπάρχει κάποια βάση για ανησυχία.)
[Πλαίσιο στη σελίδα 9]
Η Περιγραφή ενός Πωρωμένου Εγκληματία
Οι εγκληματίες είναι κατά βάθος κατά της εργασίας.
Η πιο επείγουσα απασχόληση του εγκληματία είναι το έγκλημα, όχι η τακτική εργασία.
Πιστεύει απόλυτα πως οι εξειδικευμένες και μοναδικές ικανότητές του τον διακρίνουν από το κοινό πλήθος.
Υπολογίζει τους ανθρώπους μόνο αν υποκύπτουν στο θέλημά του. Ακόμη και η εκτίμηση απέναντι στη μητέρα του αμφιταλαντεύεται στο να την θεωρεί από άγια μέχρι σατανική, ανάλογα με το πόσο πρόθυμα υποκύπτει στο θέλημά του.
Ένας εγκληματίας δεν θεωρεί τον εαυτό του υποχρεωμένο σε οποιονδήποτε και σπάνια δικαιολογεί τις πράξεις του στον εαυτό του.
Η υπερηφάνεια του είναι τέτοια ώστε αρνείται οπωσδήποτε να αναγνωρίσει το ότι φταίει.
Ο εγκληματίας δεν θέλει να αμφισβητείται η συμπεριφορά του από τα άλλα μέλη της οικογένειας.
Ο εγκληματίας γνωρίζει να διακρίνει το σωστό από το εσφαλμένο. Όταν τον συμφέρει, είναι νομοταγής.
Όπως συμβαίνει και σε κάθε άλλο, ο εγκληματίας εκμεταλλεύεται τη θρησκεία για να εξυπηρετήσει τους σκοπούς του.
Ο εγκληματίας προσαρμόζει προσεκτικά την ιστορία του για να παράσχει αυτό που ο ίδιος ελπίζει ότι θα είναι μια πειστική περιγραφή του γιατί έκανε αυτά που έκανε.
Ο εγκληματίας δεν θεωρεί το θύμα διόλου σαν θύμα. Αυτός ο ίδιος είναι το θύμα επειδή πιάστηκε.
(Οι περιγραφές στις σελίδες 8 και 9 βασίζονται στο Μέσα στην Εγκληματική Διάνοια. )