Λούθηρος—Μια Νέα Δύναμη για Ενότητα;

Φυσιολογικά θα περίμενε κανείς ότι η 1950ή επέτειος ενός γεγο­νότος μεγάλης σημασίας θα τραβούσε μεγαλύτερη προσοχή απ’ όσο η 500ή επέτειος ενός άλλου γεγονότος μικρότερης σημασίας. Κι όμως το 1983, η 1950ή επέτειος από το θάνατο τον Ιησού Χριστού, του ιδρυτή της Χριστιανοσύνης, γενικά πέρασε απαρα­τήρητη από τη Χριστιανοσύνη. Δε συνέβη το ίδιο όμως, με την 500ή επέτειο της γέννησης του Μαρτίνου Λούθηρου που θεωρείται ένας από τους ακόλουθους του Χριστού. Η 500ή αυτή επέτειος του Λούθηρου απασχόλησε ιδιαίτερα τους κεντρικούς τίτλους των εφημερίδων στις χώρες εκείνες όπου ζουν τα 70 εκατομμύρια των Λουθηρανών. Στη διάρκεια του έτους Λούθηρου έγιναν πολλές γιορτές, διασκέψεις, εκθέσεις, μία από τις οποίες έχει 600 πίνακες, γλυπτά, γραφικές παραστάσεις και ντοκουμέντα.

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ του Λούθηρου πάνω στην πολιτιστική παράδοση της Γερμανίας είναι αναμφισβήτητα μεγάλη, παρ’ ότι πιθα­νόν λιγότερο γνωστή—τουλάχιστον έξω από τη Γερμανία—απ’ όσο η συνεισφορά του στη θρησκευτική της ιστορία. Αν εξαιρέσουμε τον Ιησού Χριστό, η επίδραση αυτή πιθανόν είναι πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι οποιουδήποτε άλ­λου ανθρώπου πάνω στο Γερμανόφωνο κό­σμο. Η εφημερίδα του Ανατολικού Βερολίνου Νόιε Μπερλίνερ Ιλλουστρίρτε, για παράδειγ­μα, ισχυρίζεται ότι «η μετάφραση που έκανε ο Λούθηρος στη Βίβλο επαναστατικοποίησε την πνευματική ζωή της Ευρώπης, διαμόρφω­σε γενιές και καθόρισε τις σκέψεις και τις αποφάσεις τους».

Από τη σύγχυση των διαλέκτων που υπήρχε στις μέρες του, ο Λούθηρος ουσιαστικά δη­μιούργησε την πρότυπη Γερμανική που μιλιέ­ται τώρα. Επίσης συνεισέφερε σημαντικά στην εδραίωση αυτών που αργότερα ονομά­στηκαν δημοτικά σχολεία της γραμματικής. Έκανε τεράστια συνεισφορά στην υπόθεση του ενωμένου Γερμανικού κράτους το οποίο αργότερα ήρθε σε ύπαρξη. Αλλά οι θρησκευ­τικές του δραστηριότητες κυρίως σκίασαν αυτή την πολιτιστική του συμβολή, φέρνο­ντας μια θρησκευτική διαίρεση που υπάρχει ακόμη.

Για μια Ακόμη Φορά μια Δύναμη για Ενότητα

Ωστόσο οι πρόσφατες απόπειρες για ανα­φορά στην πολιτιστική συμβολή του Λούθη­ρου τον έχουν κάνει για μια φορά ακόμη ένα σύμβολο ενότητας. Έγιναν γιορτές για το έτος του Λούθηρου τόσο στην Ομοσπονδιακή Δη­μοκρατία της Γερμανίας όσο και στη Γερμανι­κή Λαϊκή Δημοκρατία (ΓΛΔa). Το βιβλίο που δημοσιεύθηκε στη ΓΛΔ με τίτλο Μάρτιν Λού­θερ ουντ ζάινε Τσάιτ (Ο Μαρτίνος Λούθηρος και οι Καιροί του) μιλάει γι’ αυτόν σαν «μια από τις πιο μεγάλες προσωπικότητες με πα­γκόσμια φήμη» που έφερε διαρκή επίδραση πάνω στη Γερμανία και στην Ευρώπη. Λέει: «Εξαιτίας της εξέχουσας σημασίας που έχει για τη Γερμανία και την παγκόσμια ιστορία και εξαιτίας του γεγονότος ότι περισσότεροι τόποι όπου εργάστηκε ο Μαρτίνος Λούθηρος βρίσκονται μέσα στα όρια της Γερ­μανικής Λαϊκής Δημοκρατίας, η ΓΛΔ έχει την ειδική υποχρέωση να καλλιεργήσει την κληρονομιά του Λούθηρου και να τιμήσει τον Μαρτίνο Λούθηρο με την ευκαιρία της 500ής επετείου της γέννησης του».

Παρ’ ότι η Ομοσπονδιακή Δημο­κρατία της Γερμανίας και η Γερμα­νική Λαϊκή Δημοκρατία είναι πολι­τικά χωρισμένες, οι εορτές του έτους Λούθηρου εξυπηρέτησαν για να τους θυμίσουν την κοινή τους κληρονομιά και τη συμβολή που έκανε σ’ αυτήν ο Λούθηρος. Αυτό δεν πέρασε απαρατήρητο από τον πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Δημο­κρατίας, τον Καρλ Κάρστενς. Μι­λώντας στα εγκαίνια της έκθεσης που αναφέρεται παραπάνω στη Νυρεμβέργη, είπε ότι ο Λούθηρος είχε πάψει να είναι ένα «σύμβολο διαίρεσης». Πράγματι, «ο Λούθη­ρος έχει γίνει ένα σύμβολο ενότη­τας για ολόκληρη τη Γερμανία», είπε. «Είμαστε όλοι κληρονόμοι του Λούθηρου».

Αλλ’ αν ο Λούθηρος θεωρήθηκε σαν ένα σύμβολο πολιτικής ενότη­τας, τι θα πούμε για τη θρησκευτι­κή διαίρεση που προξένησε; Μήπως αυτή παραβλέφτηκε; Προφανώς όχι, όπως συνεχί­ζει για να δείξει η ακόλουθη είδηση της εφη­μερίδας.

«Το έτος της επετείου δε διεύρυνε περισσό­τερο κάποιο καινούργιο χάσμα ανάμεσα στους Λουθηρανούς και στους Καθολικούς. Απεναντίας: τα πολιτιστικά γεγονότα, οι συ­ζητήσεις και η φιλολογία, στο βαθμό που μπο­ρούμε να καθορίσουμε, έχουν φέρει μια οικου­μενική καρποφορία».—Νυρνμπέργκερ Ναχρίχτεν.

«Πράγματι, σαν μεταρρυθμιστής ο οποίος έφερε σχίσμα στη Χριστιανοσύνη, ο Λούθηρος αργότερα έγινε ένα μέσο για την επανένωση της».—Τάιμ.

Για να κατανοήσουμε την απρόσμενη αυτή εξέλιξη, θα πρέπει να ανασκοπήσουμε σύντο­μα πώς έφερε ο Λούθηρος το διχασμό αρχικά.

Λούθηρος—Μια Δύναμη για Διχόνοια

Ο Μαρτίνος Λούθηρος ήταν Αυγουστινιανός μοναχός και Καθολικός ιερέας. Από νεα­ρός ακόμη άρχισε να αμφισβητεί τις διάφορες Καθολικές διδασκαλίες. Επίσης κατηγορούσε όλα εκείνα που θεωρούσε ότι ήταν εκκλησια­στικά κακά και διαστροφές. Η σκανδαλώδης πώληση συγχωροχαρτιών από τον επίσκοπο τού Μάιντς, για παράδειγμα, διήγειρε ιδιαίτε­ρα την οργή του. Αν η Καθολική Εκκλησία είχε ανταποκριθεί αμέσως στις επικρίσεις αυ­τές, και είχε ίσως κάνει μερικές μεταρρυθμί­σεις, τότε ίσως η Μεταρρύθμιση ποτέ δε θα λάβαινε χώρα.

Ωστόσο, ο Λούθηρος εξαιτίας των γεγονό­των οδηγήθηκε σε ακόμη μεγαλύτερη εναντίωση. Στις 31 Οκτωβρίου 1517, (όπως λέει η παράδοση) κάρφωσε στην πόρτα της εκκλη­σίας της Βιττεμβέργης τις 95 θέσεις που εξέθεταν τις εσφαλμένες διδασκαλίες της εκκλη­σίας. Κατόπιν, το 1520, δημοσίευσε τα φυλλά­δια «Προς τους Χριστιανούς Ευγενείς του Γερμανικού Έθνους», «Η Βαβυλωνιακή Αιχ­μαλωσία της Εκκλησίας» και «Η Ελευθερία του Χριστιανού». Το καθένα είχε δυνατότερη κριτική από το προηγούμενο. Μια παπική βούλα απείλησε το Λούθηρο με αφορισμό. Στις 10 Δεκεμβρίου 1520 αυτός με περιφρόνη­ση έκαψε την παπική αυτή βούλα. Το 1521 στη Δίτα του Βορμς αρνήθηκε να αναιρέσει, οπότε ανακηρύχτηκε ένας εκτός νόμου από την Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και εξαναγκάστηκε να κρυφτεί. Ενώ προστατευόταν από φίλους, βρήκε τον καιρό να τελειώσει τη μετάφραση του της «Καινής Διαθήκης». Αυτό συνέβη το φθινόπωρο τού 1522. Μέχρι το 1534 είχε απο­τελειώσει τη μετάφραση της «Παλαιάς Διαθή­κης», και τώρα, για πρώτη φορά, υπήρχε όλη η Βίβλος στα Γερμανικά. Με την ιστορία που είχε στην αντίθεση της ενάντια στις Βιβλι­κές μεταφράσεις στην καθομιλούμενη γλώσ­σα, η Καθολική ιεραρχία δεν το δέχτηκε αυτό με ευχαρίστηση. Τώρα το ρήγμα ανάμεσα στους Καθολικούς και στους Λουθηρανούς ήταν πλήρες.

Προτού ένα τέτοιο άτομο όπως ο Λούθηρος θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν μια δύναμη για ενότητα, θα έπρεπε να γίνει μια αξιοσημείωτη αλλαγή στις απόψεις και στις στάσεις. Μια τέτοια αλλαγή έχει λάβει χώρα τώρα.

Μια Αλλαγή Καρδιάς

Σύμφωνα με την Ραϊνίσε Ποστ, «η Καθολι­κή άποψη για τον Λούθηρο έχει . . . υποστεί μια εκπληκτική αλλαγή. Για τους Ρωμαιοκα­θολικούς, ο Μεταρρυθμιστής έχει αναβαθμι­στεί από έναν καταραμένο αιρετικό σ’ έναν πατέρα της πίστης». Σ’ αυτή τη δήλωση ο Καρδινάλιος της Κολωνίας Χέφνερ, στη διάρ­κεια ενός λόγου στην αναμνηστική Λουθηρα­νική εορτή στο Βορμς, πρόσθεσε ότι οι Προ­τεσταντικές και Καθολικές απόψεις για το Λούθηρο δε θα μπορούσαν πια να χρησιμο­ποιηθούν για να δημιουργούν ένα χάσμα με­ταξύ τους.

Από το 1967, ο Προτεστάντης θεολόγος Βάλτερ φον Λέβενιχ παρατήρησε: «Υπάρχει μια αυξανόμενη στοργή για το Λούθηρο ανάμεσα στους Γερμανούς Καθολικούς θεολό­γους, η οποία θα έκανε τους Λουθηρανούς να ντρέπονται». Και τώρα, σε μια επιστολή στον Καρδινάλιο Γιαν Βίλλεμπραντς των Κάτω Χωρών, ακόμη και ο Καθολικός πάπας έχει προσθέσει τη φωνή του, μιλώντας για τη «βα­θιά θρησκευτικότητα» του Λούθηρου. Αυτό και άλλα διαλλακτικά σχόλια σχετικά με τον Λούθηρο στην επιστολή του πάπα, έκαναν τις εφημερίδες της Ρώμης να το χαιρετίσουν αυτό σαν ένα «ιστορικό σημείο καμπής στις σχέσεις ανάμεσα στους Καθολικούς και στους Προτε­στάντες».

Η Κυριακή 11 Δεκεμβρίου 1983, έφερε και κάτι άλλο νέο. Ποτέ πριν στην ιστορία δεν είχε κάνει ένας πάπας κήρυγμα σε Λουθηρα­νικό εκκλησίασμα και μάλιστα μέσα στο Λου­θηρανικό ναό της Ρώμης. «Ποθούμε την ενό­τητα, και εργαζόμαστε για την ενότητα», είπε στο ακροατήριο του, μιλώντας στα Γερμανι­κά. «Το έτος αυτό που γιορτάζουμε την 500ή επέτειο από τη γέννηση του Μαρτίνου Λούθη­ρου πιστεύουμε ότι μπορούμε να διακρίνουμε από μακριά την αυγή της έλευσης της επανασυνένωσης».

Θα Επιτευχθεί Θρησκευτική Ενότητα;

«Το αν η εμφάνιση του πάπα στο [Λουθη­ρανικό ναό] της Ρώμης μπορεί να θεωρηθεί ένα ορόσημο στο οικουμενικό κίνημα, ή το αν η ιστορική αυτή χειρονομία δε θα παραμείνει τίποτα περισσότερο απ’ ό,τι απλώς είναι τώρα—μια χειρονομία—ποιος από μας μπορεί να το κρίνει τώρα;» Αυτή ήταν η ερώτηση που έκανε η Ζυντόιτσε Τσάιτουνγκ του Μονάχου.

Ανεξάρτητα από το αν αυτή θα αποδειχτεί ένα ορόσημο στο δρόμο για την επανασυνένωση ή όχι δημιουργείται μια άλλη σπουδαία ερώτηση: γιατί αυτή ή ξαφνική και απρόσμε­νη προθυμία για επανασυνένωση;

Υπάρχουν αναμφίβολα πολλοί παράγοντες που περιλαμβάνονται—η γενική πτώση στο θρησκευτικό ενδιαφέρον και η απώλεια της θρησκευτικής εξουσίας και επιρροής, για πα­ράδειγμα. Τόσο ο Καθολικισμός όσο και ο Προτεσταντισμός αντιμετωπίζουν κρίση. Τα αντιεκκλησιαστικά και αντιθρησκευτικά συ­ναισθήματα αυξάνουν. Η οργανωμένη θρη­σκεία φαίνεται να καταρρέει. Οι απαλλαγές από τους ιερατικούς όρκους αυξάνονται. Η συνένωση φαίνεται σαν ένα μέσο αναχαίτισης της πλημμυρίδας αυτής.

Σύμφωνα με ειδήσεις στον τύπο, ο Τζωρτζ Λίντμπεκ, συμπρόεδρος της διεθνούς επιτρο­πής Λουθηρανών-Καθολικών πιστεύει ότι χωρίς τον Λούθηρο και τη Μεταρρύθμιση του «η θρησκεία θα είχε πολύ λιγότερη σημασία στη διάρκεια των επόμενων 400 ως 500 ετών. Και εφόσον η μεσαιωνική θρησκεία ήδη κα­τέρρεε, η απαλλαγή από τον ιερατικό όρκο θα είχε προχωρήσει ακατάσχετα». Αυτή είναι μια συναρπαστική υπόθεση, επειδή σημαίνει ότι ο ίδιος ο Λούθηρος, ο οποίος εξυπηρέτησε για να διαιωνιστεί η οργανωμένη θρησκεία τότε με το να είναι μια δύναμη διχόνοιας σήμερα γίνεται μια δύναμη ενότητας.

Η άποψη αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους Χριστιανούς που είναι εξοικειωμένοι με τις Βιβλικές προφητείες που προλέγουν την καταστροφή της οργανωμένης ψεύτικης θρησκείας που συμβολίζεται από τη Βαβυλώ­να τη Μεγάλη. (Βλέπε Αποκάλυψις, κεφά­λαια 17 και 18.) Η καταστροφή προειπώθηκε ότι θα συνέβαινε σε μια περίοδο της ανθρώπι­νης ιστορίας που δε θα μπορούσε να αρχίσει πριν από το 1914, και εξάπαντος δε θα μπο­ρούσε να αρχίσει στις μέρες του Λούθηρου. Έτσι η Μεταρρύθμιση του Λούθηρου συνέβα­λε στο να κρατηθεί η οργανωμένη θρησκεία «σε θέση ισχύος» μέχρι τον προκαθορισμένο καιρό που ο Θεός θα αναλάμβανε δράση ενα­ντίον της.

Αληθινή Χριστιανική Ενότητα

Η Χριστιανική ενότητα είναι επιθυμητή και η Βίβλος μάς ενθαρρύνει να τη διακρατούμε. «Σας παρακαλώ δε, αδελφοί, δια του ονόμα­τος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, να λέγητε πάντες το αυτό, και να μη ήναι σχίσματα μεταξύ σας, αλλά να ήσθε εντελώς ηνωμένοι έχοντες το αυτό πνεύμα και την αυτήν γνώμην».—1 Κορινθίους 1:10.

Ωστόσο, η ενότητα είναι γνήσια μόνο όταν βασίζεται στο στερεό θεμέλιο τής αλήθειας, και όχι σε οπορτουνιστικό συμβιβασμό. Η αληθινή Χριστιανική ενότητα απαιτεί να ακο­λουθείται η Γραφική συμβουλή που έδωσε ο Παύλος στους Φιλιππήσιους Χριστιανούς: «Αδελφοί, συμμιμηταί μου γίνεσθε και παρα­τηρείτε τους όσοι περιπατούσιν ούτω, καθώς έχετε τύπον ημάς».—Φιλιππησίους 3:17.

‘Περπατάει’ η Καθολική Εκκλησία σήμερα ‘με τον τρόπο που συμφωνεί με το παράδειγμα’ που βρίσκουμε στον Παύλο και στους άλλους πρώτους Χριστιανούς; Τους μιμείται η εκκλησία στις διδασκαλίες, στη συμπεριφορά και στον καθορισμό των προτεραιοτήτων της ζωής; Και τι θα πούμε για τη Λουθηρανική Εκκλησία; Ασφαλώς κάθε Καθολικός και Λουθηρανός οφείλει να βρει ακριβώς πώς ανταποκρίνεται η εκκλησία του στα παρα­πάνω.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η παγκόσμια ενότητα θα έρθει. Η Βιβλική προφητεία το υπόσχεται αυτό, τόσο από κυβερνητική όσο και από θρησκευτική άποψη. Η κυβερνητική ενότητα θα επιτευχθεί με την αντικατάσταση του τωρινού πολιτικού συστήματος από την ουράνια κυβέρνηση του Θεού, για την οποία ο Χριστός δίδαξε τους ακολούθους του να προσεύχονται: «Ελθέτω η βασιλεία σου· γενηθήτω το θέλημα σου, ως εν ουρανώ και επί της γης». (Ματθαίος 6:10) Αυτή η κυβέρνηση «εις τον αιώνα δε θέλει φθαρή», υπόσχεται το εδάφιο Δανιήλ 2:44. Μάλλον, αυτή, κάτω από τη διακυβέρνηση του Χριστού, «θέλει κατασυντρίψει και συντελέσει πάσας ταύτας [τις άλλες] βασιλείας [ή κυβερνήσεις], αυτή δε θέλει διαμένει εις τους αιώνας». Κάτω από τη Βασιλεία αυτή όλοι οι άνθρωποι, μέσω του Χριστού, θα ενωθούν στη λατρεία τού μόνου αληθινού Θεού.

Η βάση για την κυβερνητική και τη θρη­σκευτική ενότητα συνεπώς τέθηκε με το θάνα­το του Χριστού, η 1950ή επέτειος του οποίου γιορτάστηκε την Τρίτη 29 Μαρτίου 1983. Η 500ή εορτή από τη γέννηση του Μαρτίνου Λούθηρου, από την άλλη, παρ’ ότι έχει παρο­δικό ενδιαφέρον, δε δίνει καμιά διαρκή υπό­σχεση για παγγήινη ενότητα, είτε κυβερνητι­κή είτε θρησκευτική.

Μάθετε περισσότερα για τη σημερινή αυτή αληθινή δύναμη για ενότητα—τη Βασιλεία του Θεού. Οι εκδότες αυτού του περιοδικού θα ευχαριστηθούν να σας παράσχουν πρόσθε­τες πληροφορίες αν τις ζητήσετε, ή μπορείτε να ρωτήσετε ένα Μάρτυρα του Ιεχωβά.

[Υποσημειώσεις]

[Χάρτης/Εικόνα στη σελίδα 14]

(Για το πλήρως μορφοποιημένο κείμενο, βλέπε έντυπο)

Το Έτος Λούθηρου βοήθησε να γίνει ο Λούθηρος ένα σύμβολο πολιτικής ενότητας για όλες τις Γερμανίες

ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΛΑΪΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ