Κόμικς—Πρέπει το Παιδί Σας να τα Διαβάζει;

«Εάν η σοφία εισέλθη εις την καρδίαν σου και η γνώσις ηδύνη την ψυχήν σου,» είπε ο Σολομών, «ορθή βουλή θέλει σε φυλάττει, σύνεσις [διάκριση, ΜΝΚ] θέλει σε διατηρεί.» (Παροιμίαι 2:10, 11) Ένας διορατικός γονιός δείχνει ενδιαφέρον γι’ αυτά που διαβάζει το παιδί του. Τι, λοιπόν, θα πούμε για τα κόμικς;

Θα ήταν άδικο να καταδικάσουμε όλα τα κόμικς. Γιατί, υπάρχουν πάρα πολλά και διάφορα είδη, κόμικς. Μερικά εξακολουθούν να είναι αυτό που ισχυρίζονται ότι είναι—αστείες, διασκεδαστικές, ψυχαγωγικές ιστορίες. Τα κόμικς μπορεί επίσης να είναι και εκπαιδευτικά βιβλία. Μερικά καλλιεργούν το ενδιαφέρον του παιδιού για την κλασική λογοτεχνία. Κόμικς έχουν μάλιστα χρησιμοποιηθεί για να παρουσιάσουν Βιβλικές ιστορίες. Και επειδή η τηλεόραση έχει προσελκύσει πολλά παιδιά απομακρύνοντάς τα από τα βιβλία, μερικοί εκπαιδευτές νομίζουν ότι τα κόμικς θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να αναζωπυρώσουν το ενδιαφέρον για την ανάγνωση.

Φαντασία—Καλή ή Κακή

‘Αλλά ωφελεί το να εκτίθεται ένα παιδί στη φαντασία;’ ρωτούν μερικοί. Βέβαια, σε ένα βαθμό η φαντασία φαίνεται να είναι ένα φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης. Αν παρατηρήσετε μικρά παιδιά που παίζουν, θα δείτε πόσο εύκολα μπορούν να μετατρέψουν ένα χαρτονένιο κουτί σε διαστημόπλοιο, ή πόσο τους αρέσει να μιμούνται ένα γρήγορο αυτοκίνητο. Έτσι η μερική έκθεση στη φαντασία μπορεί να μην είναι κατ’ ανάγκη βλαβερή.

Ωστόσο, θα πρέπει να ζυγίσετε πώς παρουσιάζεται στην πραγματικότητα σε ορισμένα κόμικς. Τι φαντασία είναι εκείνη στην οποία μπαίνει το παιδί σας; Απολαμβάνει τις περιπέτειες ενός προσώπου που παρουσιάζει αξίες ωφέλιμες ή διασκεδάζει με δαιμονικούς παλιανθρώπους; Τονίζονται οι σωστοί τρόποι για να λυθούν τα προβλήματα, ή τα πάντα λύνονται με ένα «μπαμ»;

Μερικά παιδιά δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τη φαντασία από την πραγματικότητα. Όσο πιο μικρό είναι το παιδί σας, τόσο λιγότερη εμπειρία έχει πάνω σ’ αυτό. Γι’ αυτό, αν το παιδί σας διαβάζει κόμικς, ίσως θελήσετε να δείτε αν αυτά που διαβάζει το επηρεάζουν δυσμενώς. Θεωρεί το παιδί σας τους ήρωες των κόμικς σαν μια απλή διασκέδαση ή μιλάει υπερβολικά για τα πρόσωπα αυτά;

Η Βία των Κόμικς

Μια άλλη ανησυχία ίσως να είναι η βία των κόμικς. Ο Δρ Βέρτχαμ, συγγραφέας του βιβλίου Η Παραπλάνηση του Αθώου, ισχυρίστηκε ότι «τα κόμικς μπορεί να έχουν διαφορετικά αποτελέσματα πάνω στα παιδιά, από παραμόρφωση των ανθρώπινων αξιών μέχρι εφιάλτες και βίαια παιχνίδια.» Ωστόσο, μια μελέτη που έγινε το 1976 πάνω στη βραχυπρόθεσμη ανάγνωση των βίαιων κόμικς δεν κατάφερε να συνδέσει τα κόμικς με την επιθετικότητα των παιδιών.

Οι γονείς λοιπόν πρέπει να αποφασίσουν αν τα κόμικς έχουν κακή επίδραση πάνω στα παιδιά τους. Αν ένα παιδί φαντάζεται συνεχώς ότι καταστρέφει, ο γονιός του μπορεί σοφά να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι θα ήταν πιο κατάλληλη κάποια άλλη αναγνωστική ύλη.

Είναι αλήθεια πως μερικοί ισχυρίζονται ότι τα κόμικς «παρέχουν στους αναγνώστες εκτός από μια διέξοδο για τις εχθρικές και επιθετικές τάσεις τους και έναν τρόπο για να μάθουν πώς να τις ελέγχουν.» Αλλά δεν συστήνει η Αγία Γραφή αυτό τον τρόπο για την αντιμετώπιση τέτοιων συναισθημάτων. Αντίθετα, λέει: «Το λοιπόν, αδελφοί, όσα είναι αληθή, όσα σεμνά, όσα δίκαια, όσα καθαρά, όσα προσφιλή . . . ταύτα συλλογίζεστε.»—Φιλιππησίους 4:8· βλέπε επίσης Κολοσσαείς 3:5-9.

Ένας Λάτρης των Κόμικς Μιλάει

Ο Ντάνη, ένας Χριστιανός που πλησιάζει τα 30, που και που του αρέσει να διαβάζει βιβλία κόμικς. Αλλά θυμάται επίσης που κάποτε είχε αφοσιωθεί πολύ σ’ αυτά, και χαλούσε 50 με 60 δολάρια το μήνα γι’ αυτά! «Είμαι κατά κάποιον τρόπο ονειροπόλος και γι’ αυτό μου άρεσαν τα κόμικς επειδή διήγειραν τη φαντασία μου. Δεν μου άρεσαν οι υπερβολές στους σούπερ-ήρωες—δεν ήταν δυνατόν να τους πιστέψεις. Αλλά μου άρεσαν εκείνοι όπως ο Άνθρωπος-Αράχνη που χρησιμοποιούσε ακροβατικές ικανότητες. Έβλεπα τον εαυτό μου να τον συμπαθεί. Αν δεν προσέξετε τους κάνετε είδωλα και θέλετε να τους μοιάσετε, να τους μιμηθείτε. Για παράδειγμα, οι φίλοι μου κι εγώ προσποιούμασταν ότι ήμασταν ο καπετάν Αμέρικα. Ο Καπετάν Αμέρικα είχε μια ασπίδα που την πετούσε στους άλλους. Για ασπίδες εμείς χρησιμοποιούσαμε τα καπάκια των σιδερένιων σκουπιδοτενεκέδων και τα πετούσαμε ο ένας στον άλλον.»

Αλλά πώς παγιδεύτηκε στο να δαπανάει τόσο πολλά χρήματα για τα κόμικς; «Είναι σαν τα σήριαλ,» εξηγεί. «Όταν τελειώνουν, ο ήρωάς σας αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα και ανυπομονείς μέχρι το επόμενο τεύχος για να δεις τι του συμβαίνει. Πριν καλά-καλά το αντιληφθώ είχα συσσωρεύσει πάρα πολλά κόμικς. Κι όταν πήγαινα στο βιβλιοπωλείο, αγόραζα όχι μόνο ένα βιβλίο αλλά τόσα που πλήρωνα οχτώ με εννιά δολάρια.»

Τον επηρέασε πολύ αυτή η φαντασία; «Πρέπει να παραδεχτώ πως ναι,» λέει ο Ντάνη. «Συχνά όταν πήγαινα να κάνω μια βόλτα μια κρύα χειμωνιάτικη μέρα και άφηνα τη διάνοιά μου ελεύθερη, σκεφτόμουν τις περιπέτειες που είχα διαβάσει στα κόμικς. Χωρίς να το καταλαβαίνω, περπατούσα τρία ή τέσσερα μίλια—και δεν αισθανόμουν καθόλου το κρύο!»

Διδάσκοντας Τα Παιδιά να Είναι Εκλεκτικά

Μερικοί γονείς για ν’ απαλλαγούν απ’ αυτά, τα απαγορεύουν τελείως από το σπίτι τους. Ο Ντάνη, όμως, λέει «αν υπάρχει ισορροπία, τα κόμικς μπορεί να είναι πολύ απολαυστικά.» Και τα κόμικς είναι τόσο δημοφιλή στα παιδιά που ίσως να είναι αδύνατο να τα εμποδίσεις να τα διαβάζουν. Μερικοί από τους συμμαθητές των παιδιών σας μπορεί να τα μαζεύουν κατά εκατοντάδες. Όπως είπε ένας νέος: «Στη συλλογή μου έχω πάνω από 600 κόμικς. Αλλά μερικά παιδιά έχουν πολύ μεγαλύτερες συλλογές.»

Έτσι μάλλον αντί να τα «απαγορεύετε» θα μπορούσατε να κάνετε κάτι πιο θετικό—να διδάξετε το παιδί σας να είναι εκλεκτικό. Ο Δρ Γκάρυ Στόλλα του Πανεπιστημίου της Πολιτείας Μίτσιγκαν συνέστησε στους γονείς: «Διαθέστε χρόνο να διαβάσετε την ύλη και να συζητήσετε γι’ αυτή μαζί με το παιδί σας. Τότε μπορείτε να τους δείξετε σιγά-σιγά ποια ύλη είναι ακατάλληλη και ανήθικη, κι έτσι η κατανόηση του παιδιού σας οξύνεται και τα γούστα του βελτιώνονται.»

Δείτε πώς το παιδί σας βλέπει τα κόμικς. Τι του αρέσουν; Υπάρχει κάποια άλλη αναγνωστική ύλη στο σπίτι σας που θα ενδιέφερε ένα παιδί της ηλικίας του; Αντί να καταδικάζετε όλα τα κόμικς, δεν θα ήταν πιο βοηθητικό να ενθαρρύνετε το παιδί σας να διαβάζει πολύ περισσότερο; Αν η αναγνωστική ύλη του παιδιού σας είναι αμφισβητήσιμη, γιατί να μην του εξηγήσετε ποια είναι η δική σας άποψη για το τι διαβάζει και γιατί έχετε αυτή την άποψη; Είναι πιο δύσκολο να βοηθήσετε το παιδί σας να είναι εκλεκτικό στο διάβασμά του παρά να παίρνετε εσείς απλώς την απόφαση γι’ αυτό. Αλλά ίσως χρειαστεί να το κάνετε αυτό, σαν γονιός που ενδιαφέρεται πραγματικά για το καλό του γιου ή της κόρης του.

Φυσικά, τα κόμικς είναι μόνο ένα μικρό μέρος της πολύ δημοφιλούς βιομηχανίας της «φαντασίας» που τρέφει τα παιδιά καθώς επίσης και τους ενήλικες. Αλλά είναι σοφό να βυθιζόμαστε τόσο πολύ στη φαντασία; Μήπως υπάρχει ο κίνδυνος να μπερδέψουμε τη φαντασία με την πραγματικότητα;

[Εικόνα στη σελίδα 9]

Ανησυχείτε αν τα παιδιά σας μιμούνται τους βίαιους χαρακτήρες των κόμικς;