Οι Μορμόνοι στον Σημερινό Κόσμο

«ΑΝ ο Μορμονισμός συνεχίσει να αυξάνει στις Ηνωμένες Πολιτείες με το σημερινό του ρυθμό», είπε πρόσφατα ένας Μορμόνος στατιστικολόγος, «και αν ο πληθυσμός των ΗΠΑ συνεχίσει να αυξάνεται με τον τωρινό του ρυθμό, τότε σε 150 χρόνια, όταν ο Μορμονισμός θα γιορτάζει την τρίτη του εκατονταετηρίδα, όλοι οι πολίτες του έθνους θα είναι Μορμόνοι.»

Αν και η δήλωση αυτή δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται πολύ στα σοβαρά, παρόλ’ αυτά περιέχει όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του Μορμονικού κινήματος. Αισιοδοξία, επιθετικότητα, ευημερία και ανάπτυξη.

Σύγχρονες Τάσεις

Όταν εγκαινιάστηκε επίσημα η Μορμονική Εκκλησία από τον Τζόζεφ Σμιθ, Νεότερο, στις 6 Απριλίου 1830, στη βόρεια Νέα Υόρκη υπήρχαν μονάχα έξι μέλη. Σήμερα, η Μορμονική Εκκλησία της Γιούτα, που επίσημα ονομάζεται η εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων της Τελευταίας Ημέρας και μέχρι τώρα είναι η πιο μεγάλη ανάμεσα σε διάφορες ομάδες των Μορμόνων, καυχιέται ότι τα μέλη της είναι 4,7 εκατομμύρια σε 75 χώρες.

Για πολλούς ανθρώπους ο Μορμονισμός πιθανόν να σημαίνει ένα ζευγάρι κουστουμαρισμένων και σοβαρών νεαρών που πηγαίνουν από πόρτα σε πόρτα αναζητώντας προσήλυτους. Πράγματι, οι 30.000 Μορμόνοι ιεραπόστολοι, κυρίως 19-χρονοι ή 20-χρονοι άνδρες υπηρετούν την αναγκαστικά διετή υπηρεσία τους στις ΗΠΑ και σε όλο τον κόσμο και λέγεται ότι βαφτίζουν 200.000 νέους προσήλυτους κάθε χρόνο. Έτσι η Μορμονική Εκκλησία της Γιούτα αξιώνει ότι είναι μια από τις γρηγορότερα αναπτυσσόμενες θρησκείες σήμερα.

Τα Προσελκυστικά Στοιχεία

Σε ένα άρθρο για το Μορμονικό ιεραποστολικό έργο, το περιοδικό Νιούζγουηκ παρατηρεί ότι στους νέους προσήλυτους «ο Μορμονισμός υπόσχεται πολλούς φίλους που θα ενδιαφέρονται γι’ αυτούς, ένα δόγμα αιώνιας οικογένειας και ένα ζωντανό προφήτη που θα εξασφαλίζει τη βεβαιότητα στη ζωή τους.» Ασφαλώς η σημερινή κοινωνία που αλλάζει πάρα πολύ γρήγορα, η οικογένεια και οι φίλοι, οι ευκαιρίες για να καλυτερεύσει κανείς και η θρησκευτική βεβαιότητα είναι όλα πολύ προσελκυστικά και επιθυμητά πράγματα. Σχετικά με όλα αυτά ο Μορμονισμός φαίνεται ότι έχει πολλά να προσφέρει.

Κάθε Μορμονική περιφέρεια, που είναι το ισοδύναμο μιας ενορίας ή επισκοπής, χρηματοδοτεί τακτικά ποδοσφαιρικά παιχνίδια, πικ-νικ, πάρτυ, χορούς και άλλες δραστηριότητες στις οποίες είναι ευπρόσδεκτες ομάδες κάθε ηλικίας. Οι οικογένειες ενθαρρύνονται να περνούν μαζί τα βράδια της Δευτέρας—τα Οικογενειακά Βραδινά—μελετώντας, διασκεδάζοντας και με άλλες οικογενειακές δραστηριότητες. Η εκκλησία επίσης έχει ένα δικό της σύστημα φροντίδας για να βοηθάει τους συντρόφους Μορμόνους που περνούν δυσκολίες. Τα προγράμματα αυτά μαζί με μια εντυπωσιακή λίστα διασημοτήτων όπως ο πρώην κυβερνήτης Τζωρτζ Ρόμνεϋ, οι τραγουδιστές Όζμοντ, ο αρθρογράφος Τζακ Άντερσον και άλλοι στις τάξεις τους, όχι μόνο ελκύουν τους μελλοντικούς προσήλυτους, αλλά επίσης κάνουν και εκείνους οι οποίοι βρίσκονται ήδη μέσα στην εκκλησία και είναι δυσαρεστημένοι να το σκέφτονται δύο φορές προτού εγκαταλείψουν την εκκλησία.

«Δεν Πηγαίνουν Όλα τα Πράγματα Καλά στη Σιών»

Η εντυπωσιακή αύξηση, η υλική ευημερία, οι στοργικές οικογένειες, η ηθική αγνότητα, το κοινωνικό γόητρο και η ευϋποληψία ίσως όλα αυτά να προσθέτουν σε μια ελκυστική και εξιδανικευμένη εικόνα του Μορμονισμού. Αλλά «επίσκοποι και άλλοι αξιωματούχοι της εκκλησίας που αφιερώνουν πολύ χρόνο συμβουλεύοντας, ξέρουν πολύ καλά ότι ‘δεν πηγαίνουν όλα τα πράγματα καλά στη Σιών’», έγραψε ο ιστορικός της Μορμονικής εκκλησίας Λέοναρντ Άρριγκτον.

Στη Γιούτα, για παράδειγμα, όπου η Μορμονική εκκλησία αξιώνει ότι έχει για μέλη της τα 70% των κατοίκων, τα κυβερνητικά αρχεία δείχνουν ότι το ποσοστό των διαζυγίων είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο σε όλο το έθνος και ότι 7 στις 10 έφηβες μητέρες συνέλαβαν το πρώτο τους μωρό έξω από τα δεσμά του γάμου. Όλα τα θρησκευτικά και τα κοινωνικά προγράμματα της εκκλησίας έχουν προσφέρει λίγα αν όχι καθόλου πραγματικά πλεονεκτήματα στα μέλη της. Απεναντίας, οι απαιτήσεις σε χρόνο, προσπάθειες και χρήματα που επιβάλλουν αυτά τα προγράμματα στα μέλη απλώς προσθέτουν στην πίεση, στην απογοήτευση και στην κατάθλιψη που ήδη υπάρχει. Με αποτέλεσμα το ποσοστό των αυτοκτονιών τόσο των ενήλικων όσο και των εφήβων στη Γιούτα να είναι επίσης πάνω από τον πανεθνικό μέσο όρο και η κατανάλωση ηρεμιστικών και διεγερτικών, εκτός από τα άλλα ναρκωτικά, από τους Μορμόνους ξεπερνάει κατά πολύ τη γενική κατανάλωση του πληθυσμού.

Μια άλλη αιτία για ανησυχία ανάμεσα στους εκκλησιαστικούς ηγέτες είναι η αυξανόμενη πλημμυρίδα των ανενεργών μελών στα πρόσφατα έτη. Σύμφωνα με τον Άρριγκτον, «το 20 ως το 30% εκείνων που είναι ανενεργοί στις Αμερικάνικες περιφέρειες δεν παρακολουθούν καθόλου [τις εκκλησιαστικές λειτουργίες]», και στις εκκλησίες που βρίσκονται έξω από το κέντρο «οι δυσαρεστημένοι που δεν παρακολουθούν είναι ίσως μέχρι 50%». Παρόλ’ αυτά όμως όλοι αυτοί συμπεριλαμβάνονται στην καταμέτρηση των εκατομμυρίων που αναφέρει η εκκλησία.

Η Θεολογία που Βρίσκεται Πίσω Του

Μπορεί να φαίνεται παράξενο που οι περιοχές στις οποίες ο Μορμονισμός κάνει το καλύτερο που μπορεί για να προσελκύει τα άτομα—οικογένεια, νεαρούς, ισχυρά εκκλησιαστικά προγράμματα και τα παρόμοια—είναι εκείνες οι οποίες δοκιμάζουν τα πιο πιεστικά προβλήματα. Στην πραγματικότητα το παράδοξο αυτό είναι προϊόν της μοναδικής και περίεργης αντιλήψεως του Μορμονισμού για τη φύση του Θεού και του ανθρώπου.

«Ο Θεός ο Ίδιος», εξήγησε ο Τζόζεφ Σμιθ «ήταν κάποτε όπως είμαστε εμείς τώρα και είναι ένας εξυψωμένος άνθρωπος και κάθεται ενθρονισμένος πάνω στους ουρανούς». Για τους Μορμόνους ο Θεός είναι ένας ενδοξασμένος, τελειοποιημένος άνθρωπος. Έχει σώμα με σάρκα και οστά, αλλά χωρίς αίμα, στο οποίο κατοικεί ένα αιώνιο πνεύμα.

«Όλοι οι άνδρες και οι γυναίκες είναι . . . κατά γράμμα οι γιοι και οι θυγατέρες της Θεότητας», έγραψε ο Τζόζεφ Φ. Σμιθ, ανιψιός του Τζόζεφ, Νεότερου, και πρόεδρος της εκκλησίας από το 1901 ως το 1918. «Ο άνθρωπος, σαν πνεύμα, αναγεννήθηκε και γεννήθηκε από ουράνιους γονείς, και έφτασε σε ωριμότητα στην αιώνια κατοικία του Πατέρα, προτού έρθει πάνω στη γη μέσα σε ένα πρόσκαιρο σώμα.»

Έτσι, σύμφωνα με τη Μορμονική θεολογία, όλο το ανθρώπινο γένος υπήρχε σαν πνευματικές υπάρξεις στον ουρανό προτού έρθει στη γη. Ο σκοπός που ήρθαν στη γη ήταν για να δοκιμαστούν και, αν πετύχουν, θα εξυψωθούν, ώστε να μπορούν τελικά να γίνουν οι ίδιοι θεοί με δικούς τους κόσμους. Έτσι οι Μορμόνοι πιστεύουν στην ύπαρξη όχι ενός αλλά πολλών θεών, ο καθένας από τους οποίους κυβερνά ένα δικό του κόσμο. Ο Μπρίγκαμ Γιάνγκ, δεύτερος πρόεδρος της εκκλησίας, είπε κάποτε: «Πόσοι θεοί υπάρχουν, δεν το γνωρίζω. Αλλά δεν υπήρξε ποτέ καιρός που να μην υπήρχαν θεοί και κόσμοι, και που οι άνθρωποι να μην περνούσαν μέσα από τις ίδιες δοκιμασίες που περνάμε εμείς τώρα.»

Οι πεποιθήσεις αυτές εξηγούν γιατί δίνεται τόσο μεγάλη έμφαση στο γάμο και στην οικογένεια, θεωρείται σαν καθήκον για τους πιστούς Μορμόνους να παντρεύονται και να κάνουν όσα περισσότερα παιδιά μπορούν να φροντίσουν, γιατί έτσι παρέχουν σαρκικά σώματα για να έρθουν και άλλα πνεύματα πάνω στη γη. Ο γάμος τους και η οικογένεια τους πρέπει να επισφραγίζονται στο ναό «μέχρι την αιωνιότητα» έτσι ώστε να μπορούν να γίνουν ουράνιοι γονείς και να γεννήσουν πνευματικά παιδιά. Η πολυγαμία, την οποία ασκούσαν ελεύθερα τα μέλη της εκκλησίας κάποτε, συνδέεται καθαρά με αυτή την άποψη.

Επίσης γίνεται φανερό γιατί οι Μορμόνοι χαρακτηρίζονται από τη σκληρή εργασία και από τα επιτεύγματα στον τομέα της μορφώσεως είτε στην πολιτική είτε στην επιχείρηση. Όλες συναποτελούν ένα μέρος της διαδικασίας της αιώνιας προόδου προς την ουράνια βασιλεία.

Βάση για Πίστη

Όπως είναι φανερό για να υποστηριχθεί μια τέτοια θεολογία, απαιτείται κάτι περισσότερο από τη Βίβλο. Έτσι το έβδομο από τα Μορμονικά άρθρα της πίστεως διακηρύσσει: «Πιστεύουμε ότι η Βίβλος είναι ο Λόγος του Θεού στο βαθμό που μεταφράζεται σωστά». Από την άλλη το Βιβλίο του Μορμόνου, όπως λέει ο Τζόζεφ Σμιθ είναι «το πιο σωστό από οποιοδήποτε βιβλίο πάνω στη γη και το κλειδί για την εκκλησία μας και μπορεί κανείς να φτάσει κοντύτερα στον Θεό αν προσκολληθεί στις αρχές αυτού του βιβλίου περισσότερο από τις αρχές οποιουδήποτε άλλου». Ωστόσο το ίδιο το Βιβλίο του Μορμόνου είναι μετάφραση. Ο Τζόζεφ Σμιθ ισχυρίζεται ότι το μετάφρασε από «Τροποποιημένες Αιγυπτιακές» επιγραφές πάνω σε χρυσές πινακίδες (οι οποίες εξαφανίστηκαν πριν από πολλά χρόνια), και του παραδόθηκαν από τον άγγελο Μορόνι, χρησιμοποιώντας «τα Ουρίμ και τα Θουμμίμ», ένα ιδιαίτερο ζευγάρι θεαμάτων. Είναι ενδιαφέρον ότι αυτό το «πιο σωστό από οποιοδήποτε βιβλίο πάνω στη γη» έχει υποστεί παραπάνω από 2.000 αλλαγές στο κείμενο από τότε που πρωτοεκδόθηκε το 1830, και περιέχει γύρω στις 27.000 λέξεις—το 1/10 του βιβλίου—που είναι κατά λέξη παράθεση ή ελαφρά τροποποιημένες φράσεις από την μετάφραση της Βίβλου του Βασιλέως Ιακώβου, περιλαμβανομένου και μερικών μεταφραστικών της λαθών.

Δύο άλλα βιβλία που θα πρέπει να θεωρηθούν σαν πρότυπες εργασίες της εκκλησίας είναι: το Δόγματα και Διαθήκες και Το Ανεκτίμητο Μαργαριτάρι. Στα βιβλία αυτά που περιέχουν περαιτέρω «αποκαλύψεις» και μεταφράσεις, ο Σμιθ επεξεργάστηκε το λεπτομερειακό σύστημα της Μορμονικής θεολογίας, περιλαμβανομένων δογμάτων που δεν βρίσκονται στο Βιβλίο του Μορμόνου όπως είναι η πολυθεΐα, η πολυγαμία, η κατάρα της μαύρης φυλής, το βάφτισμα των νεκρών και μια σειρά από άλλα πράγματα.

Οι Μορμόνοι πιστεύουν επίσης στη συνεχή αποκάλυψη—οι ουρανοί δεν είναι κλεισμένοι γι’ αυτούς. Ο πρόεδρος της εκκλησίας, σαν προφήτης, οραματιστής και αποκαλυφτής, επικοινωνεί ή απαντά σε τρέχουσες ερωτήσεις κατευθείαν από τον Θεό. Μια πρόσφατη «αποκάλυψη» εξαγγέλθηκε από τον πρόεδρο Σπένσερ Ου. Κίμπωλ στις 9 Ιουνίου 1978 ότι «όλα τα άξια αρσενικά μέλη της εκκλησίας μπορούν να χειροτονηθούν σαν ιερείς ανεξάρτητα από τη φυλή ή το χρώμα». Αυτό έβαλε τέλος στην ανερχόμενη φυλετική ένταση μέσα στην εκκλησία γιατί οι μαύροι, αποστερημένοι από την ιεροσύνη μέχρι τότε, δεν θα μπορούσαν ποτέ να φτάσουν στην ουράνια βασιλεία, σύμφωνα με τη Μορμονική διδασκαλία.a

Μια Θρησκεία που Εξυπηρετεί τους Ίδιους

Στους Μορμόνους αρέσει να λένε τα λόγια του Λορέντζο Σνόου, του πέμπτου προέδρου τους: «Όπως είναι ο άνθρωπος, έτσι ήταν κάποτε ο Θεός, και όπως είναι ο Θεός, έτσι μπορεί να γίνει ο άνθρωπος». Έχοντας αυτή την άποψη τοποθετούν την προσωπική τους εξύψωση και ενδόξαση μπροστά από τον αγιασμό του ονόματος του Θεού και από την εκτέλεση του θελήματος του όπως υπέδειξε ο Ιησούς Χριστός. (Ματθαίος 6:9· Ιωάννης 5:30) Αυτό στην καλύτερη περίπτωση είναι μία ιδιοτελής απάτη που εξυπηρετεί τους ίδιους.

Ο Ιησούς δίδαξε τους μαθητές του να προσεύχονται στον Θεό: «Αγιασθήτω το όνομα σου· ελθέτω η βασιλεία σου· γενηθήτω το θέλημά σου, ως εν ουρανώ, και επί της γης». (Ματθαίος 6:9, 10) Σήμερα, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά σ’ όλο τον κόσμο κατευθύνουν την προσοχή των ανθρώπων στη Βασιλεία του θεού σαν το μόνο μέσον για την αποκατάσταση της ειρήνης και της αρμονίας. Αποβλέπουν στον καιρό που, κάτω από την κυβέρνηση της Μεσσιανικής Βασιλείας, η γη θα αποκατασταθεί σε Παράδεισο και «ο θάνατος δεν θέλει υπάρχει πλέον, ούτε πένθος ούτε κραυγή ούτε πόνος δεν θέλουσιν υπάρχει πλέον διότι τα πρώτα παρήλθον».—Αποκάλυψις 21:4.

[Υποσημειώσεις]

[Εικόνα στη σελίδα 25]

Μορμονικοί Ναοί—Σωλτ Λέηκ Σίτυ, Γιούτα