Η Επανάσταση της Εξελίξεως

ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΗΣ ΤΟΥ ΔΑΡΒΙΝΟΥ

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ Ο ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΝΕΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Η ΕΞΕΛΙΞΗ «περνάει τη μεγαλύτερη και βαθύτερη επανάστασή της στα τελευταία πενήντα χρόνια». Έτσι έγραφε μια ανταπόκριση από μια διάσκεψη που έγινε στο Σικάγο τον Οκτώβριο του 1980. Κάπου 150 ειδικοί στην εξέλιξη συγκρότησαν τετραήμερη διάσκεψη με θέμα «Η Μακροεξέλιξη».

Το Σάιενς, το επίσημο όργανο του Αμερικανικού Σύνδεσμου για την Προώθηση της Επιστήμης, ανέφερε τη γενική διάθεση: «Συγκρούσεις προσωπικοτήτων και ακαδημαϊκοί ακροβολισμοί δημιούργησαν φανερή ένταση . . . οι συζητήσεις, κατά καιρούς, ήταν απειθάρχητες κι ακόμα και πικρόχολες». Πολλοί απογοητευμένοι επιστήμονες παραπονέθηκαν ότι «μια μεγάλη αναλογία από τις ομιλίες χαρακτηριζόταν περισσότερο από την περιγραφή και την αξιωματολογία παρά από την παρουσίαση δεδομένων». Μήπως, όμως, από χρόνια τώρα η προβολή αξιωμάτων κι όχι δεδομένων δεν ήταν η πάγια τακτική των οπαδών της εξελίξεως;

Ο Δαρβίνος έχει πει ότι η ζωή εξελίχθηκε πολύ αργά, με μικρές αλλαγές, από τον μονοκύτταρο οργανισμό σε κάθε μορφή ζωής στη γη, περιλαμβανομένου του ανθρώπου. Το αρχείο των απολιθωμάτων θα έπρεπε να δείχνει τις μεταβάσεις αυτές· όμως ο ίδιος παραδέχτηκε ότι δεν τις έδειχνε. Εκατόν είκοσι χρόνια πριν, ο ίδιος είπε ότι το αρχείο ήταν ασυμπλήρωτο, αλλ’ είχε την πεποίθηση ότι, με το πέρασμα του χρόνου, θα ανακαλύπτονταν περισσότερα απολιθώματα για να συμπληρώσουν τα κενά.

«Το υπόδειγμα που μας ειπώθηκε ότι θα βρίσκαμε στα τελευταία 120 χρόνια, δεν υπάρχει», διακήρυξε ο Νάιλς Έλντριτζ, παλαιοντολόγος του Αμερικανικού Μουσείου της Φυσικής Ιστορίας στη Νέα Υόρκη. Αυτός πιστεύει ότι τα νέα είδη αναδύονται, όχι με βαθμιαίες αλλαγές, αλλά με ξαφνικές εξελικτικές εκρήξεις. Οι πάμπολλοι μεταβατικοί τύποι, τους οποίους απαιτεί η Δαρβίνεια εξέλιξη, δεν υπήρξαν ποτέ—τα χάσματα δεν θα γεφυρωθούν ποτέ με απολιθώματα.

Ο Στέφεν Τζαίη Γκουλντ του Χάρβαρντ συμφωνεί με τον Έλντριτζ. Στη διάσκεψη του Σικάγου διακήρυξε: «Ασφαλώς το αρχείο είναι φτωχό, αλλ’ οι απότομες μεταβάσεις που παρατηρούνται δεν οφείλονται σε χάσματα: είναι συνέπεια του απότομου ρυθμού των εξελικτικών μεταβολών.» Ο Έβερετ Όλσον, παλαιοντολόγος του UCLA (Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας) είπε: «Έχω συγκεχυμένη άποψη για το αρχείο απολιθωμάτων ως πηγής δεδομένων». Ο Φραντσίσκο Αγιάλα, πρώην θερμός υπέρμαχος των βραδέων αλλαγών του Δαρβίνου, συμπλήρωσε με το εξής σχόλιο: «Τώρα είμαι πεπεισμένος απ’ αυτά που λένε οι παλαιοντολόγοι, ότι οι μικρές αλλαγές δεν επισωρεύονται.»

Το Σάιενς συνόψισε την αντιδικία ως εξής: «Το κεντρικό πρόβλημα της διασκέψεως στο Σικάγο ήταν κατά πόσο οι μηχανισμοί που αποτελούν τη βάση της μικροεξελίξεως [μικρές αλλαγές μέσα στα είδη] μπορούν να παρεκταθούν ώστε να εξηγήσουν τα φαινόμενα της μακροεξελίξεως [μεγάλες αιφνίδιες μεταβάσεις στα όρια των ειδών]. . . . η απάντηση που μπορεί να δοθεί είναι ένα καθαρότατο: Όχι.»

Η αναθεωρημένη αυτή άποψη για την εξέλιξη ονομάζεται «διακεκομμένη ισορροπία», που σημαίνει ότι ένα είδος παραμένει για εκατομμύρια χρόνια μέσα στο αρχείο των απολιθωμάτων, ξαφνικά εξαφανίζεται και, εξίσου ξαφνικά, εμφανίζεται ένα νέο είδος στο αρχείο. Η άποψη αυτή, όμως, δεν είναι καινούργια. Ο Ρίτσαρντ Γκόουλντσμιντ που την είχε προωθήσει από τη δεκαετία του 1930 ακόμη, την ονόμασε η υπόθεση των «ελπιδοφόρων τεράτων» και συκοφαντήθηκε πάρα πολύ γι’ αυτήν. Η «διακεκομμένη ισορροπία» είναι μια πολύ πιο εντυπωσιακή ονομασία.

Η θεωρία αυτή είναι κάτι σαν δώρο στους οπαδούς της εξελίξεως, γιατί βγάζει από τη μέση την ανάγκη να εμφανίζονται μεταβατικές μορφές. Κάνει τις αλλαγές να συμβαίνουν πολύ γρήγορα, ισχυρίζονται οι εξελικτές, ώστε να μη μένουν απολιθώματα—αλλά όχι τόσο γρήγορα, ώστε να μην τις βλέπουμε να συμβαίνουν. Όμως κι αυτή η θεωρία είναι σε βάρος της γενικότερης θεωρίας της εξελίξεως. Όταν οι οπαδοί της δημιουργίας έδειξαν τα πολύπλοκα σχέδια της φύσεως, που απαιτούσαν κάποιον σχεδιαστή, οι εξελικτές πρόβαλαν τη φυσική επιλογή σαν σχεδιαστή. Τώρα ο ρόλος της φυσικής επιλογής έχει διαβρωθεί, και η σύμπτωση έχει πάρει τη θέση της—οι οπαδοί της δημιουργίας από χρόνια τώρα υποστηρίζουν ότι οι οπαδοί της εξελίξεως είναι υποχρεωμένοι να βασίζονται στη σύμπτωση.

Ο Γκουλντ αναγνωρίζει ότι η φυσική επιλογή έχει παραχωρήσει τη θέση της στη σύμπτωση: «Πάρα πολλές γενετικές αλλαγές είναι πιθανό να μην υπόκεινται στη φυσική επιλογή και ίσως εξαπλώνονται στους πληθυσμούς τυχαία.»

Ο Ντέηβιντ Ράουπ, έφορος της γεωλογίας, γράφει στο Δελτίο του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Σικάγου τον Ιανουάριο του 1979, για τη «Διαμάχη ανάμεσα στο Δαρβίνο και την Παλαιοντολογία». Ο Ράουπ λέει ότι το αρχείο των απολιθωμάτων παρουσιάζει αλλαγές, αλλά όχι «ότι είναι λογική συνέπεια της φυσικής επιλογής. . . . οι αλλαγές συνεχίζονται στη φύση παρ’ όλο που τα καλά παραδείγματα είναι εκπληκτικά σπάνια. . . . Μια πρόσφατη σημαντική εναλλαγή για τη φυσική επιλογή έχει να κάνει με τις επιδράσεις της απλής συμπτώσεως. . . . Έτσι ώστε μιλάμε τόσο για την επιβίωση του προσαρμοστικότερου, όσο και για την επιβίωση του τυχερότερου.» Αυτός, ίσως νομίζει ότι «τα θηλαστικά δεν ήταν καλύτερα από τους δεινόσαυρους, αλλ’ απλώς τυχερότερα», και κλείνει το άρθρο του, λέγοντας για τον Δαρβίνο: «Το μέρος που παρέλειψε ήταν το απλό στοιχείο της συμπτώσεως!»

Βάζοντας τη σύμπτωση στον κυρίαρχο ρόλο του καθοδηγητή της εξελίξεως, επανέρχεται το επίμονο πρόβλημα του σχεδιασμού: Πώς μπορεί η σύμπτωση να επιτελέσει τα πολύπλοκα και εκπληκτικά σχέδια που υπάρχουν παντού; Το μάτι, είπε ο Δαρβίνος, τον έκανε να ανατριχιάζει. Επιπρόσθετα, δεν είναι μονάχα μια η φορά που πρέπει να συμβούν τέτοια θαύματα από σύμπτωση, αλλά πρέπει να συμβαίνουν πάμπολλες φορές και σε είδη άσχετα μεταξύ τους.

Για παράδειγμα το χταπόδι δεν είναι συγγενικό μας είδος, αλλά το μάτι του είναι εκπληκτικά «ανθρώπινο». Ψάρια και χέλια που δεν έχουν συγγένεια μεταξύ τους, είναι εφοδιασμένα με όργανο ηλεκτρικής εκκενώσεως. Έντομα, σκουλήκια, βακτηρίδια και ψάρια που δεν έχουν συγγένεια μεταξύ τους, έχουν φωτιστικά όργανα που παράγουν ψυχρό φως. Τα μη συγγενικά λάμπραινες (είδος ψαριού), κουνούπια και βδέλλες διαθέτουν αντιπηκτικό, για να μη θρομβώνει το αίμα των θυμάτων τους. Τα μη συγγενικά ακανθόχοιροι, έχιδνες και σκαντζόχοιροι (το Ευρωπαϊκό είδος) λέγεται ότι έχουν ανεξάρτητα εξελιγμένα αγκάθια. Τα μη συγγενικά δελφίνια και νυχτερίδες έχουν ηχητικά συστήματα σόναρ. Τα μη συγγενικά ψάρια και έντομα έχουν διεστιακά μάτια για να βλέπουν στον αέρα και μέσα στο νερό. Πολλά ζώα που δεν έχουν συγγένεια μεταξύ τους—καρκινοειδή, ψάρια, χέλια, έντομα, πουλιά, θηλαστικά—έχουν εκπληκτικές μεταναστευτικές ικανότητες.

Και κάτι ακόμη δυσκολότερο απ’ όλα αυτά, οι εξελικτές θέλουν να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι τρεις διαφορετικές φορές θερμόαιμα ζώα εξελίχθηκαν από ψυχρόαιμα ερπετά· τρεις φορές η έγχρωμη όραση αναπτύχθηκε ανεξάρτητα· πέντε φορές τα πτερύγια και η πτήση αναπτύχθηκαν στα μη συγγενικά ψάρια, έντομα, πτεροδάκτυλους, πουλιά και θηλαστικά.

Θα μπορούσε απλώς η σύμπτωση να επαναλαμβάνει συνεχώς αυτά τα κατορθώματα; Οι μαθηματικές πιθανότητες βροντοφωνάζουν: Όχι! Η επανάσταση της εξελίξεως μπορεί να την βοήθησε να επιζήσει παρά το ελλειμματικό αρχείο των απολιθωμάτων, αλλ’ ανάθεσε στη σύμπτωση ένα ρόλο, ο οποίος είναι πέρα από κάθε της δυνατότητα.

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 10]

Η θεωρία των «ελπιδοφόρων τεράτων» επανεμφανίζεται ως θεωρία της «διακεκομμένης ισορροπίας»

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 11]

Προτού μιλήσουμε για επιβίωση του επικρατέστερου, θα πρέπει, από σύμπτωση, να έχει εμφανιστεί το επικρατέστερο