Τι να Σήμαινε Άραγε Εκείνο το Όνειρο;

Από τον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στη Βραζιλία

‘ΡΙΧΝΟΝΤΑΣ μια γρήγορη ματιά προς τα πίσω μπορούσα να δω ένα πελώριο, απαίσιο πλάσμα να τρέχει για να με προφτάσει. Άοπλος, και ουσιαστικά γυμνός, προσπάθησα να τρέξω. Τα πόδια μου φαίνονταν κολλημένα στο έδαφος! Άλλη μια ματιά πίσω μου και . . . Τότε είδα το αυτοκίνητο της πυροσβεστικής να τρέχει κατηφορίζοντας το δρόμο, και η σειρήνα του να χτυπά. Ξύπνησα με κρύο ιδρώτα, ακούοντας το ξυπνητήρι μου!’

Μήπως αυτό το όνειρο σας φαίνεται γνωστό; Ίσως ναι, γιατί περιέχει τα βασικά στοιχεία κοινών ονείρων: μια δυσάρεστη εμπειρία, ασυνήθιστο ντύσιμο, μια γρήγορη αλλαγή στο σκηνικό, ανικανότητα για τρέξιμο, και μέρος της πράξεως προκαλείται από ένα θόρυβο στην κρεββατοκάμαρα. Ευτυχώς, ξυπνάμε εγκαίρως για να διαφύγουμε!

Τι σημαίνει το όνειρο; Γιατί ονειρευόμαστε; Είναι μερικά όνειρα προφητικά;

Το Ενδιαφέρον για τα Όνειρα Δεν Είναι Καινούργιο

Το ενδιαφέρον για τα όνειρα είναι τόσο αρχαίο όσο και ο άνθρωπος. Το πρώτο όνειρο που αναγράφεται στη Βίβλο ήταν του Αβιμέλεχ περίπου το 1900 π.Χ. (Γέν. 20:3) Εκεί αναφέρονται επίσης και αρκετά όνειρα θείας προελεύσεως που είδαν Εβραίοι πατριάρχες. Σχετικά με τα όνειρα μεταξύ ειδωλολατρικών εθνών, διαβάζουμε: «Οι Βαβυλώνιοι είχαν τέτοια εμπιστοσύνη στα όνειρα ώστε την παραμονή της μέρας που θα έπαιρναν σπουδαίες αποφάσεις κοιμούνταν στους ναούς, ελπίζοντας να πάρουν κάποια συμβουλή.» Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι έκαναν το ίδιο. Οι Αιγύπτιοι έγραφαν περίπλοκους ονειροκρίτες. Στη μεσαιωνική Ευρώπη και μάλιστα πριν από 60 χρόνια στη Μουσουλμανική κοινωνία, οι αποφάσεις για σπουδαία ζητήματα του κράτους λαμβάνονταν με βάση τα όνειρα. Υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι τα όνειρα αυτά ήταν θείας προελεύσεως και, επομένως, οι αποφάσεις που λαμβάνοντο είχαν στερεή βάση; Τι θα λεχθεί για την εξήγηση των ονείρων σήμερα;

Ο Σίγκμουντ Φρόυντ περιέγραψε τα όνειρα σαν «τον μεγαλοπρεπή δρόμο προς το υποσυνείδητο» και προσπάθησε να τα εξηγήση με βάση τις απωθημένες επιθυμίες μας, ειδικά την έντονη σεξουαλική διέγερση. Ωστόσο, τις προηγούμενες λίγες δεκαετίες έχουν γίνει μελέτες πάνω στα όνειρα σε επιστημονικά κέντρα, και η κοινή συμφωνία είναι ότι η εξήγηση των ονείρων από τον Φρόυντ ήταν υπερβολικά απλουστευμένη.

Μελέτη του Ύπνου και των Ονείρων

Ερευνητές, χρησιμοποιώντας ηλεκτρονικό μηχάνημα της διαστημικής εποχής, μελέτησαν τις αλλαγές στα κύματα του εγκεφάλου και τη δραστηριότητα σε ορισμένα κύτταρα του εγκεφάλου στη διάρκεια της εξελίξεως του ονείρου. Η επιστήμη απέχει ακόμη πολύ από κατανόηση των ονείρων, αλλά μερικά συμπεράσματα είναι τώρα παγκόσμια αποδεκτά. Παραδείγματος χάρη, έχει διαπιστωθεί ότι όλοι βλέπουν όνειρα, ακόμη κι εκείνοι που το αρνούνται έντονα. Τα μωρά περνούν το 70 τοις εκατό του χρόνου που κοιμούνται βλέποντας όνειρα, ενώ οι ενήλικοι δαπανούν μόνο περίπου το 24 τοις εκατό. Οι γάτες και πολλά άλλα θηλαστικά δείχνουν εγκεφαλική δράση στη διάρκεια του ύπνου, και πιστεύεται ότι κι αυτά ονειρεύονται επίσης. Ασφαλώς ο κοιμώμενος σκύλος ονειρεύεται όταν ουρλιάζει και γαυγίζει καθώς τα πόδια του σφίγγονται.

Πειράματα σε ανθρώπους δείχνουν ότι ο ύπνος μπορεί να διαιρεθεί σε στάδια. Αρχίζοντας μ’ έναν ελαφρύ ύπνο, βαθμηδόν περνάμε προοδευτικά σε πιο βαθύ ύπνο μέχρις ότου φθάσουμε στο βαθύ Στάδιο IV. Τότε, μετά από ένα ελαφρύτερο στάδιο, μπαίνουμε στον ύπνο REM (Γρήγορη Κίνηση του Ματιού.) Όπως δείχνει η ονομασία, αυτό το στάδιο συνοδεύεται από αιφνίδιες κινήσεις των ματιών, σαν να ακολουθούσαν τα μάτια γρήγορες κινήσεις σε μια οθόνη. Ακόμη κι όταν τα μάτια είναι κλειστά, αυτή η κίνηση είναι, πολύ ορατή στον παρατηρητή. (Ευρωπαίοι ερευνητές ονομάζουν αυτό το στάδιο «παράδοξο ύπνο,» επειδή μια μελέτη των εγκεφαλικών κυμάτων αποκαλύπτει ότι ο εγκέφαλος λειτουργεί σαν το σώμα να ήταν ξύπνιο.) Ο ύπνος REM είναι γενικά μια περίοδος ονειρεύσεως.

Σ’ αυτή την έρευνα ακολουθείται η εξής διαδικασία: Ο παρατηρητής ξυπνά αυτόν που κοιμάται όταν τελειώσει η περίοδος του ύπνου REM και τον κάνει να αφηγηθεί το όνειρό του. Έχει διαπιστωθεί ότι απαιτούνται συνήθως περίπου 90 λεπτά για να περάσει αυτός που κοιμάται απ’ όλα τα στάδια του ύπνου, από το Στάδιο Ι μέχρι την περίοδο REM, και μετά ο κύκλος ξαναρχίζει. Ένας δημοσιογράφος είπε τα εξής: «Οι νυχτερινές παραστάσεις είναι τόσο πραγματικές όσο οι κινήσεις των πλανητικών σωμάτων.» Η βασική διάρκεια του ύπνου REM διαρκεί πέντε ως δέκα λεπτά μόνο, αλλά σιγά σιγά μεγαλώνει μέχρι που φθάνει στην τελική διάρκεια, η οποία είναι περίπου 50 λεπτά. Σ’ έναν φυσιολογικό νυχτερινό ύπνο, ο ύπνος REM, ή η διάρκεια ονειρεύσεως, είναι συνολικά 90 ως 120 λεπτά. Έτσι, σε γενικές γραμμές ο συνολικός χρόνος που ονειρεύεται ένα άτομο ισοδυναμεί με το χρόνο μιας κανονικής κινηματογραφικής ταινίας. Μήπως λέτε, Δεν είναι άσχημα να περνά κανείς έτσι τη νύχτα;

Δυστυχώς, τα όνειρα έχουν τη συνήθεια να μας διαφεύγουν αμέσως μόλις ξυπνάμε, κι εκείνο που θυμόμαστε, αν το θυμόμαστε, είναι μόνο το τελευταίο όνειρο. Δεν μπορούμε, λοιπόν, να πούμε πολλά για όλη τη νυχτερινή ταινία! Συμβαίνει αυτό που αναγράφεται στο Γραφικό βιβλίο του Ιώβ: «Θέλει [ο πονηρός αποστάτης] πετάξει ως όνειρον και δεν θέλει ευρεθή.» (Ιώβ 20:8) Γι’ αυτό το λόγο, οι ερευνητές ξυπνούν αυτόν που βλέπει το όνειρο όταν οι γρήγορες κινήσεις των βολβών των ματιών σταματούν.

Γιατί Ονειρευόμαστε;

Η έρευνα δείχνει ότι μερικά όνειρα είναι προϊόν των καθημερινών μας δραστηριοτήτων, εντυπώσεων και σκέψεων. Στο βιβλίο Τι Σημαίνουν τα Όνειρά Σας, η Ανν Φάραντέυ δηλώνει ότι «τα περισσότερα όνειρα κατά κάποιον τρόπο δείχνουν τι έχει προαπασχολήσει τις διάνοιές μας το προηγούμενο 48-ωρο.» Αφ’ ετέρου, στρατιώτες με τραυματική ψύχωση βασανίζονται συχνά για χρόνια από τρομακτικούς εφιάλτες από τότε που επιστρέφουν από τον πόλεμο.

Ενδιαφέρει να σημειωθεί, ότι μερικά πειράματα δείχνουν ότι «όλοι μας φαίνεται ότι χρειαζόμαστε τα όνειρα, και όσο πιο μικροί είμαστε, τόσο μεγαλύτερη ανάγκη έχουμε γι’ αυτά. . . Χρησιμοποιώντας φάρμακα τα οποία εκλεκτικά απομακρύνουν μόνο τον ύπνο REM, οι ερευνητές έχουν αποδείξει ότι οι ενήλικοι μπορούν να επιζήσουν για πολύ καιρό χωρίς τα όνειρά τους. Ταυτόχρονα, όμως, αυτά τα άτομα που στερούνται ονείρων παθαίνουν δυσδιάκριτες αλλαγές στην προσωπικότητα: Γίνονται ολοένα πιο ευέξαπτοι και ανήσυχοι, και συχνά δεν μπορούν να συγκεντρωθούν.» Ένας άλλος ερευνητής, για να βεβαιώσει ότι τα όνειρα παίζουν ένα σημαντικό ρόλο στη ζωή μας, δήλωσε τα εξής: «Οι περίοδοι REM (και συνεπώς τα όνειρα) υπάρχουν για κάποιο λόγο, ή για λόγους, και κρίνοντας από το βαθμό στον οποίο περιλαμβάνεται το σώμα, ο λόγος αυτός είναι αναμφισβήτητα σημαντικός.»

Εξήγηση των Ονείρων

Έχοντας υπ’ όψη όλους τους παράγοντες που περιλαμβάνονται στην ονείρευση, γίνεται ολοένα πιο σαφές γιατί είναι άσοφο να αποδίδουμε ειδική σημασία στα όνειρά μας. Αφού ο καθένας μας ονειρεύεται σχεδόν κάθε βράδυ, πρέπει να πιστεύουμε ότι τα όνειρά μας είναι κάτι το ασυνήθιστο κι έχουν ιδιαίτερη σημασία; Σ’ ένα βιβλίο, με τίτλο «Ύπνος,» οι συγγραφείς δήλωναν: «Η ανάλυση, κυριολεκτικά, σωρείας ονείρων και η χρησιμοποίηση πειραματικών μεθόδων δεν προσφέρουν καμιά ελπίδα ότι θα υπάρξει ποτέ ένας ειδικός τύπος για την κατανόηση των ονείρων.»

Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν πολλοί που θα σας εξηγούσαν τα όνειρά σας, αλλά οι διαφορές μνήμης μεταξύ τους είναι ένα από τα πιο ισχυρά επιχειρήματα κατά της προσπάθειας για την απόδοση συγκεκριμένων εννοιών στα όνειρά σας. Η Δρ Ρόζαλιντ Κάρτράιτ δήλωσε τα εξής: «Ίσως το πιο εντυπωσιακό πράγμα που διαπιστώνουμε είναι το τεράστιο πεδίο ατομικών διαφορών [μεταξύ των ονειροκριτών].» Έγραψε επίσης: «Πολλοί ψυχοθεραπευτές επιμένουν ακόμη ότι ξέρουν τη σωστή εξήγηση του ονείρου σας . . . προφανώς μη λαμβάνοντας υπ’ όψη το γεγονός ότι οι συνάδελφοί τους, με βάση το ίδιο όνειρο, μπορεί να δουν πολύ διαφορετικά πράγματα για σας.»

Αντί να προσπαθούν να εξηγούν τα όνειρα για τους άλλους, η τάση μεταξύ μερικών ερευνητών σήμερα είναι να διδάσκουν τους ανθρώπους πώς να εξηγούν τα δικά τους όνειρα. Επειδή κάθε άνθρωπος γνωρίζει τις δικές του εμπειρίες και τα προβλήματά του, πιστεύεται ότι βρίσκεται στην καλύτερη θέση να εξακριβώνει τη σημασία των ονείρων του. Αλλά έχετε ποτέ προσπαθήσει να φανταστείτε τι είχε στο μυαλό του ένας σουρρεαλιστής ζωγράφος όταν ζωγράφιζε κάποιο συγκεκριμένο πίνακα; Πόσα άτομα σε μια ομάδα θα έδιναν την ίδια έννοια; Στον ίδιο βαθμό μπορεί να ποικίλλει και η εξήγηση των ονείρων, σύμφωνα με τον Δρ Κάλβιν Χωλ.

Ένας λόγος γι’ αυτό, φυσικά, είναι ότι οι ερμηνευτές των ονείρων με διαφορετική πνευματική καλλιέργεια δίνουν εντελώς διαφορετική έννοια στα σύμβολα που βλέπει κανείς σ’ ένα όνειρο. Παραδείγματος χάρη, οι Έλληνες πίστευαν ότι το φίδι στο όνειρο σήμαινε αρρώστια, ενώ οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι ήταν ευνοϊκό σημάδι, για ταχτοποιημένη φιλονεικία. Έτσι, δεν είναι σοφό να παίρνετε πολύ σοβαρά τα φυσικά όνειρα που μπορεί να έχετε. Αλλά μπορείτε να τα απολαμβάνετε. Όπως το τοποθέτησε ένας δημοσιογράφος, τα όνειρα συχνά είναι τόσο αστεία που «Αναρωτιέμαι γιατί οι άνθρωποι δεν ξυπνούν γελώντας!»

Από την άλλη πλευρά, αν ο ύπνος σας συχνά διαταράσσεται από εφιάλτες, αντί να ψάχνετε να βρείτε κάποια εξήγηση γι’ αυτό, θα ήταν καλύτερο να ψάξετε να βρείτε τις πιθανές αιτίες στον τρόπο της ζωής σας. Πόσο αληθινό είναι αυτό που λέει η Βίβλος: «Εν τω πλήθει των ονείρων και εν τω πλήθει των λόγων είναι ματαιότητες!»—Εκκλ. 5:7.

Όνειρα Θείας Προελεύσεως

Εκείνοι που ψάχνουν να βρουν τη σημασία των ονείρων τους συχνά υποδεικνύουν θεόπνευστα όνειρα που αναφέρονται στη Βίβλο και ρωτούν, ‘Δεν θα μπορούσαν μερικά όνειρα σήμερα να εμπνέονται από τον Θεό;’ Είναι αλήθεια ότι στους Βιβλικούς χρόνους ο Θεός χρησιμοποίησε τα όνειρα για να επικοινωνήσει με τους δούλους του, όπως το πασίγνωστο όνειρο του Ιωσήφ όταν τον προειδοποίησε να φύγει στην Αίγυπτο με τη σύζυγό του, τη Μαρία, και το παιδί τους, τον Ιησού. Ο Θεός επίσης έστειλε όνειρα σε ανθρώπους που δεν ήταν αφιερωμένοι σ’ αυτόν, όπως όταν έδωσε τα προφητικά όνειρα στον Φαραώ της Αιγύπτου σχετικά με τα επτά χρόνια πείνας στη χώρα του.—Ματθ. 2:13· Γέν. 41:1-7.

Όλα αυτά τα από τον Θεό σταλμένα όνειρα δόθηκαν για να προστατεύσουν ή να καθοδηγήσουν τους δούλους του Θεού, ή να επιδράσουν στο επιτυχές αποτέλεσμα του θελήματος και του σκοπού του. Ωστόσο, ο απόστολος Παύλος έγραψε: «Ο Θεός, αφού ελάλησε το πάλαι προς τους πατέρας ημών δια των προφητών πολλάκις και πολυτρόπως [και με όνειρα], εν ταις εσχάταις ταύταις ημέραις ελάλησε προς ημάς δια του Υιού.» (Εβρ. 1:1, 2) Στη Βίβλο, αναφέρεται τι ο Θεός «ελάλησε προς ημάς δια του Υιού.» Έτσι δεν υπάρχει καμιά ανάγκη ο Ιεχωβά Θεός να χρησιμοποιήσει όνειρα για να μας μιλήσει.

Επομένως, αν διερωτάσθε τι επιφυλάσσει το μέλλον για σας, ή ψάχνετε για λύση στα προβλήματά σας, μπορείτε να βρείτε την απάντηση, όχι σε μια εξήγηση των ονείρων σας, αλλά στο Λόγο του Θεού, τη Βίβλο.