Τα Παιδιά, Αθώα Θύματα Διαζυγίου

Ποια είναι η λύσις;

ΟΤΑΝ ο Μπαμπάς έφυγε από το σπίτι, η μαμά πήγε να εργασθή, και η αδελφή μου κι εγώ χρειάσθηκε να μεγαλώσωμε σχεδόν μόνοι μας. Είχαμε συνηθίσει να γυρίζωμε στο σπίτι και να το βρίσκωμε άδειο. Μάλιστα, προσκαλούσαμε φίλους μας μετά το σχολείο μόνο και μόνο για να ‘τσακωνώμαστε.’ Όταν μεγάλωσα, σκέφθηκα το γάμο, αλλά δεν είχα την παραμικρή ιδέα σχετικά με το τι θα έκανε ένα γάμο επιτυχημένο ή αποτυχημένο.»—Ρομπ (οι γονείς του χώρισαν όταν ήταν εννέα ετών).

«Ο μπαμπάς προσπάθησε να μας μεγαλώση και να είναι αυστηρός, αλλά δεν ήξερε πώς να μας μιλά, και ήταν συνήθως πολύ κουρασμένος για να προσπαθήση. Έπρεπε να εξακριβώσω μόνη μου τα γεγονότα της ζωής. Πανδρεύθηκα στα 17, και χώρισα μετά από λίγα χρόνια, μ’ ένα μικρό μωρό. Ο σύζυγός μου κι εγώ δεν μπορούσαμε να συνεννοηθούμε καθόλου.»—Μαίρηa (οι γονείς της χώρισαν όταν ήταν επτά ετών).

Αυτά είναι τα σχόλια παιδιών που έπεσαν θύματα μιας παγκόσμιας ανόδου διαλύσεως γάμων. Στη Σοβιετική Ένωσι 30 στους 100 γάμους αποτυγχάνουν. Στην Ιαπωνία κατά μέσον όρο κάθε τέσσερα λεπτά βγαίνει κι ένα διαζύγιο. Ο αριθμός των αιτήσεων διαζυγίου στη Βρεταννία έχει αυξηθή πέντε φορές από το 1961. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μισοί περίπου απ’ όλους τους γάμους καταλήγουν στο διαζύγιο.

Οι δυστυχισμένοι σύντροφοι μπορεί να βλέπουν το διαζύγιο σαν τρόπο επιλύσεως των προβλημάτων τους, αλλά τι γίνεται με τα παιδιά τους;

Υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι η οικογενειακή δυστυχία προκαλεί στα παιδιά συναισθηματικά προβλήματα αρχίζοντας από κατούρημα και μικρούς βαθμούς ως τη σοβαρή αθυμία. Στη Βρεταννία, όπου 200.000 παιδιά βλέπουν τους γονείς τους να χωρίζουν κάθε χρόνο, ο διευθυντής ενός σχολείου λέει, «Δεν έχω συναντήσει κανένα προβληματικό μαθητή που να μη δοκίμασε ανήσυχο οικογενειακό παρελθόν.»

Αλλά τι θα λεχθή αν το ανδρόγυνο διαπληκτίζεται πάντοτε; Δεν θα ήταν καλύτερο για τα παιδιά αν οι γονείς τους έπαιρναν διαζύγιο;

Το περιοδικό Η Ψυχολογία Σήμερα απαντά ότι μια πρόσφατη πενταετής έρευνα σε 100 και πλέον ‘παιδιά διαζυγίου’ αποκάλυψε ότι το διαζύγιο δεν είναι καλό για τα παιδιά. Ακόμη και τα παιδιά πολύ δυστυχισμένων οικογενειών δεν θα ήθελαν οι γονείς τους να πάρουν διαζύγιο. Πράγματι, πέντε χρόνια μετά το διαζύγιο πολλά απ’ αυτά τα παιδιά δεν ήσαν ευτυχισμένα, και το ένα τρίτο και πλέον ήσαν σοβαρά απογοητευμένα. Γιατί;

Οι ειδικοί παραδέχονται ότι όταν ένα παιδί βλέπη την οικογένειά του να διαλύεται «αισθάνεται ότι ο κόσμος του γκρεμίζεται.» Τα μικρά παιδιά μπορεί μάλιστα να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι το λάθος είναι δικό τους, ότι ο μπαμπάς έφυγε από το σπίτι επειδή ήσαν κακά παιδιά. Αυτό μπορεί να αυξήση τα σοβαρά συναισθηματικά προβλήματα. «Σκεφτόμουν ότι φερόμουν άσχημα στη μητέρα μου και την αδελφή μου και με τιμωρούσε ο Θεός,» είπε ένα μικρό κοριτσάκι σχετικά με το διαζύγιο των γονέων του.

Το διαζύγιο σχεδόν πάντοτε δημιουργεί οικονομική πίεσι, ιδιαίτερα για τον γονέα που έχει την επίβλεψι των παιδιών. Η κατάστασις είναι ακόμη χειρότερη αν ο γονέας χρειασθή να μετακομίση και το παιδί ξαφνικά χάση τους φίλους του και τη γειτονιά καθώς επίσης και τον έναν από τους γονείς του. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά τώρα μπορεί να τα επηρεάσουν μετά από χρόνια.

«Ζούσα μαζί με τη μαμά για λίγο διάστημα μετά το διαζύγιο,» λέει η Μαίρη. «Αλλά έπρεπε να εργάζεται τα βράδυα για να μπορή να μας συντηρή. Προσπάθησε να είναι καλή μητέρα, αλλά συχνά το μόνο που μπορούσε να μου δώση ήταν μερικά χρήματα για να αγοράζω καραμέλες στα αδέλφια μου και κατόπιν να μας αφήνη μόνους. Να γιατί κουράστηκα να περιποιούμαι τη μικρή μου κόρη. Νόμιζα πως αφού εγώ επέζησα, κι εκείνη θα μπορούσε να επιζήσει.»

Η Μαίρη πιστεύει ότι ο τρόπος συμπεριφοράς της σαν παιδί διαζυγίου την επηρέασε αργότερα σαν σύζυγο και μητέρα. Είναι μήπως η περίπτωσίς της ασυνήθιστη; Προφανώς όχι.

Εκτενείς έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά διαζυγίου, όταν μεγαλώσουν, έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αντιμετωπίσουν γαμήλια προβλήματα από τα παιδιά που προέρχονται από άθικτες οικογένειες. Σαν ενήλικοι, έχουν επίσης μεγαλύτερη πιθανότητα να ενοχλούνται από ξεφωνήματα, αϋπνία, αισθήματα αναξιότητας, ενοχή, και απελπισία, λένε οι ψυχολόγοι. Έχοντας αυτό υπ’ όψιν, πόσο βάσιμη είναι η δημοφιλής σκέψις ότι τα παιδιά γίνονται σοβαρά μέσα σε λίγα χρόνια μετά το διαζύγιο και πιο ευτυχισμένα από προηγουμένως;

Αν το απλό γεγονός του διαζυγίου είναι αρκετό να γκρεμίση τον κόσμο ενός παιδιού, τι συμβαίνει όταν προστεθούν οι νομικές αντιδικίες και οι εχθρότητες;

«Θα ήθελα το διαζύγιο να μη βγαίνη από το δικαστικό σύστημα,» λέει ένας δικαστής της Ατλάντα. «Όταν το διαζύγιο μπει στο δικαστικό σύστημα, οι δικηγόροι παίρνουν ανταγωνιστικές θέσεις και πρέπει να παλέψουν.» Αυτή η πάλη μπορεί να δημιουργήση ανώφελη πικρία για τους γονείς και τα παιδιά.

Μια γυναίκα έγραψε τα εξής: «Ο δικηγόρος μου θέλει να υποβάλω αγωγή κατά του συζύγου μου για να τον διώξω από το σπίτι . . . ν’ αλλάξω όλες τις κλειδαριές στις πόρτες και να ισχυρισθώ ότι ο σύζυγός μου είναι επικίνδυνος και βίαιος. Ο σύζυγός μου όμως δεν ενεργεί μ’ αυτό τον τρόπο, αλλά ο δικηγόρος μου λέει ότι αυτό θα βοηθούσε πολύ στην τελική τακτοποίησι του ζητήματος. Όπως λέει, αυτό γίνεται πάντα. Ξέρω ότι αυτό θα αναστάτωνε τα παιδιά μου.»

Φυσικά, δεν δίνουν όλοι οι δικηγόροι τέτοιου είδους συμβουλές. Παρ’ όλα αυτά, όπως τόνισε ο δικαστής, αυτή η «ανταγωνιστική» φύσις πολλών νομικών συστημάτων ενθαρρύνει αυτές τις τακτικές. Γι’ αυτό, ένας εισαγγελέας της Ατλάντα απλώς αρνείται να παραπέμψη υποθέσεις διαζυγίου στο δικαστήριο, και αντί γι’ αυτό προσφέρεται να ενεργήση σαν μεσάζων—αλλ’ αυτός αποτελεί εξαίρεσι.

Τι θα λεχθή για τους καινούργιους νόμους περί «μη υπαιτιότητας»; Μήπως αυτοί δεν υποτίθεται ότι αφαιρούν τις διαμάχες από τα διαζύγια; Δεν το πετυχαίνουν αυτό. Τώρα, οι δικηγόροι αντί να μάχωνται για να βρουν ποιος είναι υπαίτιος για τη διάλυση του γάμου, μάχονται για τα χρήματα και τα παιδιά.

Αν τα παιδιά πιέζωνται ή δωροδοκούνται να λάβουν κάποια θέση στους αγώνες για την κηδεμονία, μπορεί να υποστούν πραγματική βλάβη. Όταν το δικαστήριο επέτρεψε σ’ ένα 13-χρονο κορίτσι να διάλεξη με ποιον γονέα θα ήθελε να ζήση, τα είχε «τελείως χαμένα.» Χειρότερη ακόμη είναι η κατάστασις των 25.000 περίπου παιδιών που απαγάγονται κάθε χρόνο από τους ίδιους τους γονείς τους σε καυγάδες κηδεμονίας. Αυτοί οι γονείς μπορεί να «γίνουν παράνομοι» με τα παιδιά τους, αρνούμενοι ακόμη να τα στείλουν σχολείο επειδή φοβούνται μήπως συλληφθούν σαν απαγωγείς.

Μερικοί πιστεύουν ότι η από κοινού επίβλεψις είναι η λύσις, αλλ’ αυτό κάνει τα παιδιά να μετακινούνται από το ένα σπίτι στο άλλο «σαν μπάλα,» σύμφωνα μ’ έναν Βρεταννό υπάλληλο σχολείου, κάνοντάς τα να χάσουν τον προσανατολισμό τους. Ο αρμόδιος αυτός πρόσθεσε, «Είμαι πεπεισμένος ότι αυτό αναστατώνει περισσότερο το παιδί από τον προηγούμενο τρόπο διαζυγίου.»

Αν τα παιδιά δυσκολεύωνται να προσαρμοσθούν στις καινούργιες περιστάσεις τους, μπορεί αυτό να λυθή με το να οδηγηθούν σ’ ένα σύμβουλο ή ένα ψυχολόγο; Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Ρόκεστερ Κρίστοφερ Λας γράφει σ’ ένα πρόσφατο βιβλίο ότι η αύξησις τέτοιων ‘βοηθητικών επαγγελμάτων’ έχει κάνει περισσότερο κακό παρά καλό—υποβιβάζοντας την οικογένεια στο ρόλο ενός παθητικού ‘καταναλωτή συμβουλών’. «Η μόνη λύσις είναι να πείσωμε τους ανθρώπους ότι μπορούν πράγματι να λύσουν τα προβλήματά τους,» λέει ο καθηγητής.

Κάτι που δείχνει τον κίνδυνο σε μερικές σύγχρονες ψυχολογικές θεωρίες είναι η περίπτωσις ενός ψυχολόγου στην Πόλι της Νέας Υόρκης και διαζευγμένου πατέρα. Όταν η πρώην γυναίκα του που είχε την επίβλεψι του γιου τους, ξαναπανδρεύθηκε, ο πατέρας εξαφανίσθηκε από τη ζωή του γιου του. Γιατί; Οι θεωρίες του υπαγόρευαν ότι «η μη παρέμβασίς μου θα ωφελούσε το παιδί γιατί δεν θα δημιουργείτο στο παιδί σύγκρουσις σε ποιον να προσκολληθή.» Το αποτέλεσμα; «Προφανώς ο παροδηγημένος αλτρουισμός μου, παρά την αξιόλογη έρευνα στα ειδικά έντυπα, χειροτέρεψε τα πράγματα σε τρομερό βαθμό.» Ο γιος του συνελήφθη για κλοπή αυτοκινήτου.

Εκείνο που χρειαζόταν πραγματικά το παιδί ήταν ένας πατέρας που θα έδειχνε γνήσιο ενδιαφέρον γι’ αυτό. Αν αυτός ο ειδικός είχε ερευνήσει περισσότερο τον αρχαιότερο και πιο ευρέως διαδεδομένο οδηγό του ανθρωπίνου γένους για την ανθρώπινη συμπεριφορά, ασφαλώς θα είχε βρει την εξής δήλωσι: «Ο σοφός υιός δέχεται την διδασκαλίαν του πατρός· ο δε χλευαστής δεν ακούει έλεγχον.»—Παρ. 13:1.

Η ανωτέρω δήλωσις βρίσκεται στη Βίβλο. Είτε πιστεύετε ότι η Βίβλος είναι ο Λόγος του Θεού είτε όχι, πιθανόν να γνωρίζετε ότι σ’ αυτήν απέβλεπαν οι άνθρωποι για συμβουλή σχετικά με την οικογενειακή ζωή επί χιλιάδες χρόνια. Οι θεωρίες για το γάμο και το διαζύγιο έχουν αλλάξει επανειλημμένως με την πάροδο των ετών, αλλά η Βίβλος εξακολουθεί να παρέχη πρακτικές λύσεις για τους ανθρώπους σε κάθε περίστασι της ζωής.

Ίσως να θεωρούσατε πάντοτε τη Βίβλο σαν ένα «άσχετο μ’ αυτό τον κόσμο» βιβλίο για θρησκευόμενους ανθρώπους. Μπορεί να εκπλαγήτε ακούοντας να το ονομάζομε οδηγό ανθρώπινης συμπεριφοράς ή πρακτικό οδηγό γαμήλιων ζητημάτων, αλλά γιατί να μην τον ερευνήσετε μόνος σας; Αυτό έκαναν ο Ρομπ και η Μαίρη, ‘παιδιά διαζυγίου,’ μαζί με χιλιάδες άλλους. «Η Βίβλος μού έδωσε τρομερή γνώσι σχετικά με το πώς να κάνω το γάμο επιτυχημένο,» λέει ο Ρομπ. «Μου έδωσε μεγάλη εμπιστοσύνη που δεν είχα πριν.»

Τι λέει η Βίβλος που είναι τόσο διαφορετικό;

Καλή Συμβουλή για το Γάμο και το Διαζύγιο

Αφ’ ενός μεν, η Βίβλος δίνει στους ανθρώπους μια άποψι για το γάμο που μπορεί να τους βοηθήσει να αποφύγουν εντελώς το διαζύγιο. Δηλώνει καθαρά ότι ο Θεός είναι ο πρωτουργός του γάμου και τον θεωρεί σαν κάτι που αξίζει προστασίας.—Γέν. 2:21-25· Ματθ. 19:3-6.

Αντίθετα, οι σύγχρονοι «ειδικοί» συχνά μιλούν για το γάμο σαν μια κοινωνική διευκόλυνσι. Ένας τέτοιος ψυχολόγος, που ήταν ο ίδιος διαζευγμένος, δήλωσε τα εξής: «Όσο καιρό δυο άνθρωποι βρίσκουν ευχαρίστησι που βασίζεται σε μια ευτυχισμένη σχέσι, θέλουν να διατηρήσουν τα πράγματα όπως είναι. Αλλά όταν αυτό το αίσθημα αλλάξη επειδή η σχέσις ανατρέπεται και δεν οδηγεί πια στην ευτυχία, στην παραγωγικότητα, και στην ικανοποιητική ανατροφή των παιδιών, τότε δεν βλέπω τίποτα το εσφαλμένο στη διάλυσι του γάμου.» Τι καρπούς δημιουργεί αυτή η άποψις;

«Ο πρώτος μου σύζυγος κι εγώ ποτέ δεν προσπαθήσαμε πραγματικά να διατηρήσωμε το γάμο μας,» ομολογεί η Μαίρη. «Δεν μπορούσαμε να συνεννοηθούμε. Όταν δημιουργήθηκαν προβλήματα, μου ήταν εύκολο να σκεφθώ να πάρω διαζύγιο αντί να παλέψω να σώσω το γάμο.» Όταν μελέτησε τη Βίβλο με τους Μάρτυρες του Ιεχωβά, η Μαίρη ξαναπανδρεύθηκε με διαφορετική άποψι. «Είμαι πάρα πολύ ευτυχισμένη με το γάμο μου,» λέει, και αυτό φαίνεται στο πρόσωπό της. «Ο σύζυγός μου έβαλε σαν κύριο στόχο την απόκτησι μιας καλής οικογενειακής ζωής, καθώς κι εγώ. Ασφαλώς, χρειάζεται δουλειά, αλλά γνωρίζοντας πώς ο Θεός βλέπει το γάμο μας, αυτό μας κάνει να θέλωμε να τον διατηρήσωμε σε καλή κατάστασι, και εκεί βρίσκεται όλη η διαφορά.»

Μπορεί η Βίβλος να Σας Βοηθήση;

Πολλά εκατομμύρια άνθρωποι δεν είναι ευτυχισμένοι από το γάμο τους σήμερα και αυτή τη στιγμή σκέπτονται το διαζύγιο. Το βλέπουν σαν τη μόνη λύσι στα προβλήματά τους, τη μόνη διέξοδο από ένα δυστυχισμένο τρόπο ζωής. Αλλά είναι;

Όχι, υπάρχει ένας καλύτερος τρόπος. Ένας τρόπος που θα καταλήξη σε διαρκή ευτυχία και για τους δύο γαμήλιους συντρόφους και τα παιδιά τους, χωρίς τα περίπλοκα προβλήματα και τις δύσκολες και έμμεσες επιδράσεις του διαζυγίου. Ποιος είναι αυτός ο τρόπος;

Εφαρμόζοντας τις Βιβλικές συμβουλές για να σώσετε το γάμο.

Ίσως σκεφθήτε ότι αυτό είναι αδύνατον, αλλά όπως είπε ο Ιησούς Χριστός, «τα πάντα είναι δυνατά παρά τω Θεώ.» (Μάρκ. 10:27) Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά χαίρονται να προσφέρουν σε όλους τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν γαμήλια προβλήματα δωρεάν βοήθεια που βασίζεται στη Βίβλο. Μπορούν να παραθέσουν πολυάριθμες περιπτώσεις γάμων με δυσκολίες που σώθηκαν με τη βοήθεια της συμβουλής της Βίβλου. Η ορθή άποψις για το γάμο είναι πράγματι δυνατή, μαζί με την πρακτική συμβουλή για την οικογενειακή ζωή που είναι απαραίτητη για να κάνη ένα γάμο επιτυχημένη πραγματικότητα. Αν αντιμετωπίζετε προβλήματα στο γάμο σας, γιατί να μην επικοινωνήσετε με τους Μάρτυρες του Ιεχωβά και να δώσετε στο Λόγο του Θεού μια ευκαιρία να σας βοηθήση;

[Υποσημειώσεις]

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 18]

Όταν ένα παιδί βλέπει την οικογένειά του να διασπάται, αισθάνεται ότι ο κόσμος του γκρεμίζεται

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 19]

Αν τα παιδιά πιέζονται ή δωροδοκούνται να λάβουν κάποια θέση στους αγώνες για την κηδεμονία, μπορεί να υποστούν πραγματική βλάβη

[Πλαίσιο στη σελίδα 20]

ΟΙ ΓΑΜΟΙ ΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΝΤΑΙ Σ’ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΑΓΑΠΗΣ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΑΠΟΤΥΓΧΑΝΟΥΝ

«Η αγάπη μακροθυμεί, αγαθοποιεί, η αγάπη δεν φθονεί, η αγάπη δεν αυθαδιάζει, δεν επαίρεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητεί τα εαυτής, δεν παροξύνεται, δεν διαλογίζεται το κακόν, δεν χαίρει εις την αδικίαν, συγχαίρει δε εις την αλήθειαν· πάντα ανέχεται, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει. Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.»—1 Κορ. 13:4-8.