Τι Πρέπει να Ξέρετε για τα Εγκαύματα

ΕΙΝΑΙ δύσκολο να το πιστέψη κανείς αλλά σε μερικά χρόνια σχεδόν 12.000 Αμερικανοί πέθαναν από εγκαύματα, και 100.000 σχεδόν υπέστησαν εγκαύματα τόσο σοβαρά ώστε χρειάσθηκαν να νοσηλευθούν σε νοσοκομείο. «Μολονότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν το αναγνωρίζουν αυτό, στην πραγματικότητα πρόκειται για επιδημία,» παρατηρεί ένας ειδικός για τα εγκαύματα. Τον Ιούνιο του 1979 το Ρήντερς Νταϊτζέστ έκανε τον εξής εκπληκτικό ισχυρισμό: «Τα εγκαύματα κατατάσσονται τώρα σαν κύρια αιτία θανάτου ατόμων κάτω των 40 ετών, και τρίτη στη σειρά αιτία θανάτου για όλες τις ηλικίες.»

Ίσως νομίζετε ότι ποτέ δεν θα συμβή σ’ εσάς, αλλά η στατιστική δείχνει ότι υπάρχει μια πραγματική πιθανότητα να πέσετε θύμα εγκαύματος. Και αν το πάθετε, πιθανώς να συμβή αυτό ξαφνικά, απροειδοποίητα. Τι πρέπει να κάνετε; Μπορείτε να κάνετε κάτι για να ελαττώσετε στο ελάχιστο ή αν είναι δυνατόν να εκμηδενίσετε ακόμη τη βλάβη;

Ναι, μπορείτε.

Ψύξις για τα Εγκαύματα;

Ένα κύριο άρθρο στο περιοδικό Εγκαύματα τον Ιούλιο του 1976, παρατήρησε: «Πολλές περιπτώσεις εγκαυμάτων φτάνουν μέχρι το νοσοκομείο ενώ έχουν παρασχεθή ελάχιστες ή και καθόλου κατάλληλες πρώτες βοήθειες. Συσσωρεύονται όλο και περισσότερες αποδείξεις που δείχνουν ότι η επαρκής και άμεση ψύξις των εγκαυμάτων είναι η μοναδική πιο ωφέλιμη αντιμετώπισις μέσα ή έξω από το νοσοκομείο.»—Τα πλάγια γράμματα δικά μας.

Μέχρι τη δεκαετία του 1960, τα έντυπα με πρώτες βοήθειες γενικά αγνοούσαν αυτή την απλή αντιμετώπισι. Μάλιστα, πολλοί θα σας έλεγαν να μην βάλετε κάτι ψυχρό πάνω στο έγκαυμα, γιατί αυτό θα προωθούσε τη θερμότητα πιο πολύ μέσα στο σώμα. Ακόμη και σήμερα πολλοί δεν αναγνωρίζουν τη σπουδαιότητα της άμεσης ψύξεως του εγκαύματος. Απλούστατα κατά κάποιο τρόπο δεν δίνεται έμφασις σ’ αυτή. Όπως εξήγησε ένα άτομο που έπεσε θύμα εγκαύματος: «Στο κέντρο αντιμετωπίσεως εγκαυμάτων το προσωπικό μιλά στους ασθενείς αρκετά για την αποφυγή των εγκαυμάτων και τις πρώτες βοήθειες, αλλά δεν λένε ούτε μια λέξι, όσο θυμάμαι, για τη χρήσι κρύου νερού ή πάγου.»

Είναι ενδιαφέρον το ότι το 1960 ο Δρ. Άλεξ Τζ. Σούλμαν έγραψε στο Περιοδικό του Αμερικανικού Ιατρικού Συνδέσμου ότι η χρήσις της ψύξεως στα εγκαύματα ήταν «γνωστή στους αρχαίους αλλά φαίνεται να έχη αγνοηθή και από τους γιατρούς και από τον κόσμο. Μολονότι σποραδικά στη βιβλιογραφία επαινείται αυτός ο τρόπος αντιμετωπίσεως του εγκαύματος, γενικά δεν χρησιμοποιείται σήμερα. Πράγματι, οι περισσότεροι γιατροί λένε ‘δεν χρησιμοποιείται,’ αν και κανείς τους δεν ξέρει ακριβώς γιατί.»

Όταν τους συνέβη το ατύχημα, πολλοί δεν γνώριζαν αυτό το μέτρο πρώτης βοήθειας. Μερικοί διερωτώνται από τότε αν τα τραύματά τους θα ήσαν τόσο σοβαρά στην περίπτωσι που εδίδετο αμέσως μια τέτοια πρώτη βοήθεια. Ένα πρόσφατο τεύχος του περιοδικού «Οικογενειακή Ασφάλεια» παρατηρεί: «Το κρύο νερό σταματά την καταστροφή του ιστού που μπορεί να συνεχισθή πολύ μετά αφότου γίνη το έγκαυμα.»

Η Αξία της Ψύξεως

Το 1967 το περιοδικό Ξύπνα! έφερε στη δημοσιότητα την αξία της ψύξεως των εγκαυμάτων.a Αναφέροντας τις δηλώσεις των Δρ Όμηρου Σ. Ιάνγκ και Φράνκλιν Β. Γουέιντ, εξηγούσε: «Όταν γίνη το έγκαυμα, δεν γίνεται όλη η ζημιά μονομιάς. Η παθολογική διαδικασία συνεχίζεται . . . Πιστεύομε ότι η εφαρμογή ψύξεως στο έγκαυμα μπορεί να επιβραδύνη και μάλιστα να διακόψη αυτή τη σειρά των γεγονότων.»

Επίσης στο περιοδικό Ξύπνα! είχε αναφερθή η επιτυχής μέθοδος αντιμετωπίσεως των εγκαυμάτων του Δρ. Στήβεν Ρ. Λιούις. Είχε πει: «Το γενικό μας πρόγραμμα για ένα, μικρό έγκαυμα που περιλαμβάνει μόνο χέρι ή κάτω άκρο, είναι να τα βάλωμε απλώς σε νερό με πάγο για δεκαπέντε λεπτά. Αυτό πρέπει να ανακουφίση τον πόνο και γενικά έτσι συμβαίνει . . . Βγάλτε το σε δεκαπέντε λεπτά, και βάλτε το πάλι μέσα και μετά πάλι έξω μέχρι να εξαφανισθή τελείως ο πόνος από το παγωμένο νερό. Αυτό συνήθως κρατά τρεις ώρες.»b

Στους μήνες που ακολούθησαν μετά τη δημοσίευση αυτού του άρθρου, το Ξύπνα! έλαβε ευχαριστήριες επιστολές από αναγνώστες που είχαν εφαρμόσει τον τρόπο αυτό αντιμετωπίσεως με καλά αποτελέσματα. Μια μητέρα από την Καλιφόρνια έγραψε:

«Μια Κυριακή ο γιος μου αποφάσισε να συγκόλληση τα αμορτισέρ του αυτοκίνητου του. Οι υδραυλικοί κύλινδροι υπερθερμάνθηκαν και εξερράγησαν, καλύπτοντας με λάδι πού έβραζε όλο το πάνω μέρος του σώματος του. Η πρώτη μου σκέψις ήταν αυτό το άρθρο. Θυμήθηκα ότι το κρύο νερό ήταν η καλύτερη λύσις, έτσι ενώ ο σύζυγός μου συνέχισε να του ρίχνη κρύο νερό, έρριξα μια γρήγορη ματιά στο άρθρο για να βεβαιωθώ. Μετά τηλεφώνησα στο γιατρό. . . .

«Ο γιατρός δεν μου υπέδειξε κάποιον άλλο τρόπο θεραπείας. . . . Έτσι εξακολουθήσαμε να βάζωμε παγωμένες πετσέτες επάνω του, ενώ αυτός ήταν ακόμη σε κατάστασι σοκ και ακτινοβολούσε τόσο πολλή θερμότητα που οι πετσέτες θερμαίνονταν σ’ ένα λεπτό. Για να μην τα πολυλογώ, την άλλη μέρα παρουσίασε μια φοβερή εικόνα, με τεράστιες φουσκάλες σ’ όλο του το πρόσωπο και στους βραχίονες. Αλλά σε μια εβδομάδα είχε τελείως καινούριο ροζ δέρμα· ήταν απίστευτο. Γνωρίζω ότι το κρύο νερό είχε συνεισφέρει πολύ σ’ αυτό.»

Μια άλλη επιστολή ελήφθη από ένα ζεύγος στο Μίσιγκαν. Η σύζυγος περιγράφει:

«Καθώς ο σύζυγός μου έφτιαχνε την τελευταία ποσότητα πουρέ την Κυριακή [σε μια συνέλευσι των Μαρτύρων του Ιεχωβά], έχυσε ζεματιστό νερό στο στήθος, στο πρόσωπο και στο βραχίονά του. Του έβγαλαν τα ρούχα από τη μέση και πάνω και οι αδελφοί, χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες του άρθρου του Ξύπνα! για τα εγκαύματα, έβαλαν πάγο στην καμμένη περιοχή. Κράτησαν τον πάγο εκεί για αρκετή ώρα. Τον πήγα στο σπίτι και συνέχισα να του βάζω πάγο και κρύο νερό μέχρι που πέρασε ο πόνος. Το μόνο που έμεινε για να κάνη ο γιατρός ήταν να ελέγξη την καμμένη περιοχή.»

Η άμεση ψύξις προφανώς εμποδίζει την εξέλιξι των εγκαυμάτων και την δημιουργία πιο βαθειών και σοβαρών πληγών. Όπως έγραψε ο Δρ Σούλμαν: «Η πείρα μου δείχνει ότι, ανεξάρτητα από την θεραπεία που θα υποστούν αργότερα, αυτοί που αντιμετωπίζουν με παγωμένο νερό το έγκαυμα αρχικά, τα καταφέρνουν καλύτερα.»

Σε σοβαρά εγκαύματα, όμως, απαιτείται προσοχή σ’ αυτό τον τρόπο αντιμετωπίσεως. Το υπερβολικό ψύχος σε μεγάλες περιοχές του σώματος μπορεί να κατεβάση τη θερμοκρασία του σώματος πάρα πολύ, προκαλώντας σοκ.

Άμεση Αντικατάστασις των Υγρών

Αν δεν παρασχεθή ιατρική βοήθεια μέσα σε μισή ώρα, το άτομο που έχει υποστή το έγκαυμα πρέπει να πιή ένα διάλυμα αλατιού και μαγειρικής σόδας για να μην υποστή σοκ από την απώλεια υγρών. Βάλετε ένα κουταλάκι αλάτι και μισό κουταλάκι μαγειρικής σόδας σε κάθε λίτρο νερού. Αυτό το διάλυμα θα αντικαταστήση κατά προσέγγισι το είδος του υγρού που χάνει το σώμα του θύματος.

Στο παρελθόν συνιστώντο μεταγγίσεις αίματος για την αντιμετώπισι του σοκ σε περιπτώσεις εγκαυμάτων. Ωστόσο, το ιατρικό εγχειρίδιο Σύγχρονη Θεραπεία του 1972 δηλώνει: «Εκτός από τις περιπτώσεις ασθενών που έχουν τραύματα από τα οποία χάνουν αίμα, το αίμα δεν είναι απαραίτητο.»

Θαυμασία Πρόοδος στη Θεραπεία

Το 1963 το περιοδικό Βιομηχανική Ιατρική και Χειρουργική παρατήρησε τα εξής σχετικά με τα εκτεταμένα εγκαύματα: «Τα επιτεύγματα έχουν κυρίως επηρεάσει την επιμήκυνσι της ζωής, και όχι τη γενικότερη βιωσιμότητα. Το ποσοστό θανάτων δεν έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία 50 χρόνια.»

Για πολλά χρόνια τα προβλήματα στη θεραπεία των ατόμων που υφίσταντο εγκαύματα εφαίνοντο αξεπέραστα. Οι ασθενείς συνήθως πέθαιναν παρά τις προσπάθειες να βοηθηθούν. Έτσι, ελάχιστοι γιατροί είχαν την τάσι να αφιερώνουν τον χρόνο που χρειαζόταν για τη φροντίδα των ασθενών με εγκαύματα, και δυστυχώς η έρευνα για τα εγκαύματα είχε ουσιαστικά αγνοηθή. Μέχρι το 1960 το μόνο μέρος στις Ηνωμένες Πολιτείες, που ήταν εξοπλισμένο για να αντιμετωπίζει σοβαρά εγκαύματα, ήταν το Στρατιωτικό Ιατρικό Κέντρο Μπρουκ, στο Σαν Αντώνιο του Τέξας.

Σήμερα μέχρι 200 περίπου από τα 7.000 νοσοκομεία στις Η.Π.Α. έχουν μονάδες για εγκαύματα. Επί πλέον, υπάρχουν περί τα 15 ειδικά εξοπλισμένα κέντρα για εγκαύματα, όπου υπάρχει μια μεγάλη ομάδα ειδικών στα εγκαύματα. Τα θύματα εγκαυμάτων σήμερα μπορούν να είναι ευγνώμονες για τα σημαντικά άλματα που έχουν γίνει στον τρόπο θεραπείας των εγκαυμάτων, και για το ότι υπάρχει η πιθανότητα να βρίσκεται στην περιοχή τους ένα καλά εξοπλισμένο κέντρο αντιμετωπίσεως τέτοιων περιστατικών.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 έγινε ένα τεράστιο βήμα στον έλεγχο της μολύνσεως των πληγών από έγκαυμα. Ένα αραιό διάλυμα νιτρικού αργύρου, που εμποδίζει την ανάπτυξι βακτηριδίων χωρίς να βλάπτεται ο πληγωμένος ζωντανός ιστός, άρχισε να χρησιμοποιήται. Την ίδια εποχή άρχισαν να χρησιμοποιούνται με επιτυχία επίσης στον αγώνα κατά της μολύνσεως νέες κρέμες με σουλφαδιαζίνη αργύρου και άλλες θειούχες ενώσεις. Το περιοδικό Εγκαύματα του Δεκεμβρίου 1978 παρατηρεί ότι, στην Κίνα, ουσίες περίπλοκης φύσεως, που εξάγονται από φυτά, τοποθετούνται σε εγκαύματα, και ότι αυτές έχουν καλή αντιβακτηριακή ενέργεια.

Θαυμάσια πρόοδος, έγινε επίσης τα πρόσφατα χρόνια στην αντιμετώπισι των ειδικών αναγκών διατροφής αυτών που παθαίνουν εγκαύματα και στην αντικατάστασι των υγρών που χάνουν.

Επίσης, έγιναν βελτιώσεις στις μεθόδους επικαλύψεως με δέρμα. Δέρμα που λαμβάνεται από μέρη του σώματος του θύματος τα οποία δεν έχουν υποστή βλάβη, μπορεί τώρα να μεγεθυνθή πολύ με διάτρησι και τέντωμα, και κατόπιν να τοποθετηθή σαν δίχτυ πάνω στο έγκαυμα. Για πρόχειρη επικάλυψι της καμμένης περιοχής, χρησιμοποιείται συχνά δέρμα από χοίρο ή από ανθρώπινα πτώματα. Επίσης, χρησιμοποιείται αμνιακός ιστός για επικάλυψι σοβαρών εγκαυμάτων και γίνεται πρόοδος προς την κατεύθυνσι της κατασκευής τεχνητού δέρματος από ιστούς ζώων.

Με την πρόοδο που έχει γίνει, ακόμη και άτομα με βαθειά εγκαύματα που καλύπτουν το 50 και πλέον τοις εκατό του σώματός τους έχουν πάρα πολλές πιθανότητες να επιβιώσουν αν νοσηλευθούν σε ιδρύματα εξοπλισμένα για αντιμετώπισι εγκαυμάτων. Αλλά πόσο καλύτερο είναι να αποφύγη κανείς να πάθη έγκαυμα! Ειδικοί στα εγκαύματα λένε, ότι το 50 τοις εκατό περίπου απ’ όλα τα ατυχήματα που προκαλούν εγκαύματα θα μπορούσαν ν’ αποφευχθούν. Υπάρχουν μερικές απλές προφυλάξεις που μπορούμε να πάρωμε.

Προληπτικά Μέτρα

Πρώτα απ’ όλα, αν καπνίζετε θα ήταν σοφό να σταματήσετε το κάπνισμα. Το περιοδικό Εγκαύματα του Ιανουαρίου 1976 παρατηρούσε τα εξής: «Τα σπίρτα και ο καπνός θεωρούνται ως οι πιο συνήθεις αιτίες φωτιάς.» Και ο διευθύνων σύμβουλος μιας μονάδας αντιμετωπίσεως εγκαυμάτων, ο Δρ. Κάρλος Σίλβα, είπε ότι η μοναδική συχνή αιτία των σοβαρών εγκαυμάτων είναι το κάπνισμα στο κρεββάτι. Όπως εξήγησε ένα θύμα εγκαύματος: «Στη μονάδα αντιμετωπίσεως εγκαυμάτων, όπου νοσηλεύθηκα, τουλάχιστον τρεις ή τέσσερις από τους 18 ασθενείς είχαν καή ενώ κάπνιζαν.»

Και όμως οι στατιστικές δείχνουν ότι η φωτιά δεν είναι η αιτία των περισσοτέρων εγκαυμάτων, αλλά τα καυτά υγρά. Και τα άτομα που ζεματίζονται, πολύ συχνά είναι μικρά παιδιά. Τα περισσότερα από τα εγκαύματά τους, όμως, θα μπορούσαν να αποφευχθούν αν υπήρχε φροντίδα ώστε τα μικρά παιδιά να μην μπορούν ποτέ να φθάσουν σε καυτά υγρά, αν δεν αφήνωνται μόνα τους με το καυτό νερό του μπάνιου, αν δεν προεξείχε από την κουζίνα το χερούλι της κατσαρόλας με το καυτό υγρό, κ.λ.π.

Ένα σοφό μέτρο ασφαλείας θα ήταν να ρυθμίσετε το θερμοσίφωνο έτσι ώστε το νερό να μην μπορή να ζεματίση κανέναν. Η κυβέρνησις των Ηνωμένων Πολιτειών πέρυσι το καλοκαίρι κατέστησε ως παράνομη τη θέρμανσι του νερού στα δημόσια κτίρια πάνω από 41 βαθμούς Κελσίου (105 βαθμούς Φαρενάιτ). Αυτός ο περιορισμός δεν εξοικονομεί μόνο πολύτιμη ενέργεια αλλά προλαμβάνει κι ένα σοβαρό έγκαυμα στο σπίτι σας.

Βασικά, πρόκειται για ένα θέμα προνοητικότητος. Όταν μπαίνετε σ’ ένα δημόσιο κτίριο σκεφθήτε πώς θα βγήτε σε περίπτωσι πυρκαϊάς. Οι άνθρωποι σχεδόν πάντα προσπαθούν να βγουν απ’ εκεί που μπήκαν, με αποτέλεσμα να δημιουργείται συνωστισμός και τελικά θάνατος. Στη συμφορά που συνέβη στο Θέατρο Ιροκουά στο Σικάγο πριν από πολλά χρόνια, από τις 10 εξόδους που υπήρχαν χρησιμοποιήθηκαν μόνο τρεις—575 πέθαναν!

Τι συμβαίνει στο σπίτι σας; Αν έπιανε φωτιά απόψε, πώς θα βγαίνατε έξω; Το παράθυρο είναι συνήθως η καλύτερη οδός διαφυγής, ειδικά όταν η πυρκαϊά σας ξυπνήση τη νύχτα. Ένας πυροσβέστης συμβούλευσε: «Μόλις μπήτε στο δωμάτιό σας απόψε, κλείστε τα μάτια σας ή καλύψτε τα με κάτι και προσπαθήστε να βρήτε το δρόμο προς το παράθυρο. Τότε δείτε αν μπορήτε να το ανοίξετε.» Σε περίπτωσι φωτιάς, η ζωή σας μπορεί να εξαρτηθή από το αν μπορέσετε να το κάνετε αυτό γρήγορα.c

Αν όλοι μας ήμαστε πιο ευσυνείδητοι ως προς την παρεμπόδισι των εγκαυμάτων, και γνωρίζαμε πώς να τα αντιμετωπίζωμε αμέσως σε περίπτωσι που συνέβαιναν λιγότερα άτομα θα πάθαιναν σοβαρά εγκαύματα!

[Υποσημειώσεις]

[Πλαίσιο/Εικόνες στη σελίδα 19]

ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΛΑΒΕΤΕ ΤΑ ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ

Μην καπνίζετε στο κρεββάτι

Κανένα χερούλι να μην εξέχει από την κουζίνα

Μην ρυθμίζετε το θερμοσίφωνο να καίη πάρα πολύ

[Εικόνα στη σελίδα 17]

Τοποθετήστε γρήγορα παγωμένο νερό στα εγκαύματα