Σας Έχει Επηρεάσει η Μαζική Πειθώ;
Από τον Ανταποκριτή Του Ξύπνα! στην Αυστραλία
ΣΤΗ διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο όρος «πλύσις εγκεφάλου» εισήχθηκε για να περιγράψη τις μεθόδους που χρησιμοποιούσε μια ομάδα για να επιβάλη τις ιδέες της σε κάποια άλλη ομάδα. Οι προηγούμενες ιδέες ενός ατόμου θα μπορούσαν να «ξεπλυθούν» από τον εγκέφαλό του και ν’ αντικατασταθούν με νέες ιδέες και ‘πιστεύω.’ Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούσαν και οι αιτίες για τη χρήσι τους διαφωτίζουν κάπως τις λειτουργίες του ανθρώπινου εγκεφάλου και δείχνουν πώς μπορεί όχι μόνο να «ξεπλυθή» αλλά, επίσης, και να πεισθή να υιοθετήση απόψεις που υποστηρίζει η πλειονότητα.
Όταν ο εγκέφαλος υποβληθή σε αφύσικη έντασι, εμφανίζει μια απαγορευτική αντίδρασι για προστασία κατά της βλάβης του εγκεφάλου. Αυτή η διαδικασία περιλαμβάνει τρία στάδια: (1) Ισοστάθμισι αντιδράσεων. Η αντίδρασις σε σπουδαία και ασήμαντα ζητήματα είναι η ίδια. Τα αισθήματα δεν διαφέρουν και πολύ. (2) Τα ασήμαντα πράγματα προκαλούν μεγαλύτερη ενόχλησι παρά τα ζητήματα πραγματικής σπουδαιότητας. (3) Αρχίζει μια πλήρης αντιστροφή. Οι αρέσκειες γίνονται απαρέσκειες και το αντίθετο. Σ’ αυτό το στάδιο, το άτομο που κάνει «πλύσι εγκεφάλου» εμφυτεύει τη δική του άποψι. Κατόπιν, ο εγκέφαλος δέχεται τις ιδέες που προηγουμένους απεχθανόταν.
Το άτομο που πολύ εύκολα υφίσταται «πλύσι εγκεφάλου» είναι το «φυσιολογικό» μέσο άτομο. Ένα τέτοιο άτομο έχει ήδη συνηθίσει να δέχεται γνώμες άλλων παρά να σχηματίζη δικές του ισχυρές πεποιθήσεις. Εξ άλλου, αυτοί που είναι πιο δύσκολο να υποστούν «πλύσι εγκεφάλου» είναι εκείνοι που έχουν ασυνήθιστες ιδέες και ισχυρές πεποιθήσεις και που δεν φοβούνται το τι σκέπτονται οι άλλοι.
Η Δημιουργία «Ηρώων»
Ένα παράδειγμα των επιδράσεων της μαζικής πειθούς αφορά τον Αυστραλό αντάρτη Νεντ Κέλλυ. Συχνά τον παρουσιάζουν τώρα σαν ένα θαρραλέο «Ρομπέν των Δασών» και μαχητή κατά των κοινωνικών αδικιών. Όπως φαίνεται, ήταν πράγματι σπουδαίος άνθρωπος—ωραίος, ρωμαλέος, έξυπνος και καλός οργανωτής.
Αλλά τα αρχεία της αστυνομίας δείχνουν κατηγορίες εναντίον του που περιλαμβάνουν επιθέσεις, ληστείες στους δρόμους, ληστείες τραπεζών, απρεπή συμπεριφορά, μέθη, κλοπές αλόγων και πολλαπλούς φόνους.
Επηρεάζεσθε Σεις;
Συχνά η προπαγάνδα είναι έμμεση και μπορεί να προκαλέση αλλαγή στον τρόπο σκέψεως χωρίς να το καταλάβη κανείς.
Στο βιβλίο Δε Χίντεν Περσουέιντερς, ο συγγραφέας Βανς Πάκαρντ αρχίζει λέγοντας τα εξής: «[Αυτό το βιβλίο] περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο πολλοί από μας επηρεάζονται και τυγχάνουν χειρισμού—πολύ περισσότερο απ’ ό,τι μπορούμε να καταλάβωμε—στα πρότυπα της καθημερινής μας ζωής.» Αργότερα, αναφέρεται στον Δρα Έρνεστ Ντίχτερ, πρόεδρο του Ιδρύματος Αιτιολογικής Έρευνας, ο οποίος είπε ότι το επιτυχές δίκτυο διαφημίσεων «χειρίζεται ανθρώπινες δικαιολογίες και επιθυμίες και αναπτύσσει μια ανάγκη για εμπορεύματα τα οποία το κοινό κάποτε δεν εγνώριζε—ίσως και να μην επιθυμούσε καν ν’ αγοράση.»
Ο κ. Πάκαρντ δείχνει πώς οι ψυχολόγοι σύμβουλοι χρησιμοποιούνται για να ερευνήσουν ακόμη και τα πιο βασικά μας κίνητρα. Μεταξύ των μελετών που παραθέτει είναι μια μελέτη που έγινε για μια εταιρία «βασισμένη στον αισθησιασμό και τη σεξουαλική σημασία των στυλογράφων.» Χαρακτήρισε μια έρευνα από έναν άλλο οργανισμό σαν «κλασικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίον οι ψυχαναλυτές βρήκαν εμπορικές πιθανότητες στις πιο βαθειές σεξουαλικές επιθυμίες μας.» Ο Πάκαρντ αναφέρει, επίσης, ότι ορισμένες διαφημίσεις «υπερτονίζουν το μαζοχισμό, την επιδειξιμανία του σώματος, και λοιπά.»
Μπορείτε να Προστατευθήτε
Πώς μπορείτε να προστατευθήτε απ’ αυτή την ύπουλη πειθώ; Τα επόμενα πέντε σημεία μπορεί να σας βοηθήσουν:
1. Να έχετε ισχυρές πεποιθήσεις: Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, το άτομο που υφίσταται πιο εύκολα «πλύσι εγκεφάλου» είναι εκείνο που παρασύρεται εύκολα από τους άλλους. Μην υιοθετείτε μια ιδέα απλώς επειδή τη δέχονται και οι σύντροφοί σας. Βεβαιωθήτε ότι οι απόψεις που υιοθετείτε είναι αληθινές. Ο καλύτερος τρόπος για να το κάνετε αυτό είναι να τις συγκρίνετε με τον εμπνευσμένο Λόγο του Θεού ο οποίος είναι τελικά η «αλήθεια.»—Ιωάν. 17:17· 2 Τιμ. 3:16.
2. Να βρήτε την αιτία: Απρόσεκτα, υιοθετούμε συχνά απόψεις χωρίς να γνωρίζωμε τι κρύβεται πίσω απ’ αυτές. Παραδείγματος χάρι, άνθρωποι στην κοινότητά σας μπορεί να έχουν μια αρνητική άποψι για ωρισμένες φυλές ή εθνικές ομάδες. Αλλά γιατί; Αν δεν σας πείθη η αιτία, γιατί να δεχθήτε αυτή την άποψι;
3. Να αντιστέκεσθε στις ακατάλληλες σκέψεις: Ένα στεγνό σφουγγάρι, όταν βυθισθή σ’ ένα υγρό, απορροφά μεγάλο μέρος του υγρού. Ακόμα και όταν στιφτή αρκετές φορές, παραμένει αρκετό υγρό επάνω. Σχετικά με τις διάνοιές μας, είναι δύσκολο ν’ αποφύγουμε να δούμε, ν’ ακούσωμε ή με άλλο τρόπο ν’ αντιληφθούμε ακατάλληλες σκέψεις. Αλλά πρέπει να διαποτίζωμε τις διάνοιές μας με τέτοια πράγματα; Αν το κάνωμε αυτό, θα επηρεάσωμε δυσμενώς την κρίσι μας και τις πράξεις μας. Πόσο καλύτερα θα είναι ν’ αντιστεκώμαστε στις ακατάλληλες σκέψεις και να καλλιεργούμε πράγματα που οικοδομούν!—Εφεσ. 5:3-5.
4. Να μιλάτε για ό,τι γνωρίζετε ότι είναι ορθό: Αυτό θα σας δώση την ευκαιρία να δοκιμάζετε αυτό που πιστεύετε και να εμπεδώνετε πιο σταθερά την αλήθεια στη ζωή σας. Αν έχετε πεισθή για την αλήθεια ενός ζητήματος αφού το ερευνήσετε πλήρως, μην αποθαρρύνεσθε από την ειρωνεία των άλλων. Η Αγία Γραφή δείχνει ότι ο Νώε ήταν πεπεισμένος ότι θα γινόταν ένας παγκόσμιος κατακλυσμός και μιλούσε στους άλλους γι’ αυτό. (2 Πέτρ. 2:5) Η αδιαφορία από μέρους των συγχρόνων του Νώε δεν άλλαξε τα γεγονότα. Έγινε ένας παγκόσμιος κατακλυσμός.—Γέν. κεφ. 6-8· Ματθ. 24:37-39.
Εν τούτοις, σχετικά με το να μιλούμε για ό,τι είναι ορθό, είναι ουσιώδες να έχωμε υπ’ όψι μας την εξής Γραφική καθοδηγία: «Ο νουθετών χλευαστήν λαμβάνει εις εαυτόν ατιμίαν· και ο ελέγχων τον ασεβή λαμβάνει εις εαυτόν μώμον. Μη έλεγχε χλευαστήν, δια να μη σε μισήση· έλεγχε σοφόν, και θέλει σε αγαπήσει.» (Παρ. 9:7, 8) Κανένας καλός σκοπός δεν εξυπηρετείται φιλονικώντας ή καυγαδίζοντας με κάποιον που έχει την τάσι να υπερασπίζεται την προσωπική του γνώμη άσχετα με το αν είναι ορθή ή εσφαλμένη.
5. Να ζήτε την αλήθεια: Μη ζητάτε δικαιολογίες για να συμβιβάσετε αυτό που γνωρίζετε ότι είναι ορθό. Μην ξεχνάτε ότι αν κάτι είναι ορθό και κατάλληλο, θα αποβή προς όφελός σας. Μην εξαπατάσθε σκεπτόμενοι ότι θα χάσετε κάτι ή θα περιορισθήτε ακατάλληλα επειδή συμμορφώνεσθε με ό,τι είναι ορθό.
Από μερικές απόψεις οι διάνοιές μας μοιάζουν μ’ ένα δοχείο νερού. Αν κάποιος προσθέση μόνο μια ή δύο σταγόνες μελάνη, όλο το νερό γρήγορα χρωματίζεται. Μην επιτρέπετε στη μαζική πειθώ μέσω δημοφιλών γνωμών να σας παρασύρη στο να δεχθήτε απόψεις που οι Γραφές δείχνουν ότι είναι εσφαλμένες. Αντιθέτως, υπακούετε στη θεόπνευστη συμβουλή: «Όσα είναι αληθή, όσα σεμνά, όσα δίκαια, όσα καθαρά, όσα προσφιλή, όσα εύφημα, αν υπάρχη τις αρετή και εάν τις έπαινος, ταύτα συλλογίζεσθε.»—Φιλιπ. 4:8.