Ζουν Δίπλα σε μια Ωρολογιακή Βόμβα
Από τον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στις Φιλιππίνες
ΘΑ ΣΑΣ άρεσε να ζήτε δίπλα σε μια ωρολογιακή βόμβα; Μια βόμβα που μπορεί να εκραγή οποιαδήποτε στιγμή με τρομερή καταστρεπτική μανία; Πώς είπατε; Δεν θα ήταν πολύ ευχάριστο; Ωστόσο, αυτή είναι η κατάστασις χιλιάδων ατόμων που ζουν στις πόλεις και τα μικρά χωριά γύρω από το μεγαλοπρεπές ηφαίστειο Μέιγιον στην περιοχή Μπάικολ των Φιλιππίνων.
Σχεδόν πάντοτε, το Μέιγιον ύψους 2.400 μέτρων (8.000 ποδών) υψώνεται ήρεμο και ειρηνικό, πάνω από τις καταπράσινες γόνιμες πεδιάδες του Άλμπεϋ στο νότιο τμήμα της νήσου Λουθόν. Το βουνό που έχει τέλειο σχήμα, μ’ ένα εντελώς κανονικό κώνο, δεσπόζει σε απόστασι πολλών μιλίων γύρω και είναι για πολλούς το σύμβολο της περιοχής Μπάικολ. Αλλά κατά καιρούς αυτή η ωρολογιακή βόμβα εκρήγνυται. Ανά τους αιώνες, χιλιάδες ζωές έχουν χαθή από το φλογερό αυτό βουνό όταν η ηρεμία της περιοχής διαταράχθηκε από τη λειωμένη λάβα, τις πυρακτωμένες τέφρες και τους πελώριους, καυτούς ογκόλιθους, που εκτοξεύοντο με αφάνταστη δύναμι στις ανυπεράσπιστες ξύλινες κατοικίες που βρίσκονται από κάτω.
Έτσι, πολλοί παλιοί κάτοικοι της περιοχής έχουν να διηγηθούν κάποια ιστορία του ηφαιστείου. Και φέτος, προστέθηκε ένα ακόμη κεφάλαιο. Αναρίθμητες ζωές αναστατώθηκαν για λίγο όταν η ωρολογιακή βόμβα φάνηκε ότι θα άρχιζε να κτυπά πάλι.
Περασμένες Εκρήξεις
Το Μέιγιον εξερράγη βίαια πολλές φορές, προξενώντας συχνά απώλειες ζωής. Η πιο καταστρεπτική έκρηξις συνέβη τον Φεβρουάριο του 1814, οπότε 1.200 έχασαν τη ζωή τους στις πόλεις Καγκσάβα, Κάμαλιγκ και Μπουντιάο. Στην περιοχή της Καγκσάβα, κάτι που θυμίζει την καταστροφή είναι η κορυφή μιας παλιάς εκκλησίας, Ισπανικού στυλ. Το υπόλοιπο κτίριο θάφτηκε κάτω από τη βροχή ογκόλιθων και τέφρας, μαζί με τους άτυχους κατοίκους που έτρεξαν σ’ αυτό, ελπίζοντας να διαφύγουν τη μανία της εκρήξεως.
Η τελευταία έκρηξις συνέβη το 1968. Επειδή το Μέιγιον είχε αποκτήσει τη φήμη ότι εκρήγνυται κάθε 10 χρόνια, πολλοί ανησυχούσαν για το τι θα έφερνε το έτος 1978. Τον Μάιο, το ερώτημα τους έλαβε απάντησι! Στις 3 Μαΐου, το γιγάντιο βουνό φαινόταν να ‘καθαρίζη τον λαιμό του,’ έτοιμο να ξυπνήση. Στη διάρκεια μιας 24-ωρης περιόδου, 12 δονήσεις έγιναν αισθητές στους διαρκώς άγρυπνους σταθμούς παρακολουθήσεως που ευρίσκοντο γύρω από το ηφαίστειο. Στη νοτιοδυτική πλευρά λεπτή ροή λάβας παρατηρήθηκε, ενώ ακούγοντο θόρυβοι από πτώσι και σπάσιμο. Λευκοί ατμοί και μπλε αέρια εξήρχοντο από την κορυφή.
Σε Ετοιμότητα
Αμέσως, η περιοχή περιήλθε σε κατάστασι «ετοιμότητας.» Ανακοινώθηκε ότι η απαγορευμένη περιοχή ήταν μια επικίνδυνη ζώνη 6 χιλιομέτρων (τριάμισυ μιλίων) γύρω από την κορυφή, και τα μικρά χωριά που απειλούντο κινητοποιήθηκαν για άμεση εκκένωσι. Ο πιθανός κίνδυνος της ζωής ήταν πολύ πραγματικός.
Καθώς η κατάστασις του ηφαιστείου εγίνετο όλο και πιο απειλητική, η κυβέρνησις έκανε ό,τι μπορούσε για να εμποδίση την τραγωδία. Οι άνθρωποι πληροφορήθηκαν από τα μέσα ενημερώσεως, για τα πιο πιθανά προβλήματα υγείας που πιθανόν θα προέκυπταν λόγω της πιθανής εκκενώσεως και της ενεργητικότητας του ηφαιστείου. Προειδοποιήθηκαν για κατάγματα, εγκαύματα, νευρικούς κλονισμούς και αναπνευστικές διαταραχές, καθώς επίσης για τη διάρροια και άλλες εντερικές ενοχλήσεις. Πληροφορήθηκαν για τους κινδύνους που θα δημιουργούσαν οι θερμές ριπές του αέρα από τη ροή της λάβας, οι λυωμένοι βράχοι που θα κατρακυλούσαν, οι ρωγμές που θα δημιουργούντο από τους σεισμούς και οι αλλαγές στην πορεία των ποταμών. Τα άτομα που είχαν προβλήματα με την αναπνοή τους προειδοποιήθηκαν για τις πιθανές βροχές τέφρας.
Και ενώ η περιοχή προετοιμαζόταν, το βουνό άρχισε σιγά σιγά να αυξάνη την ενεργητικότητά του. Στις 8 Μαΐου, η λάβα είχε φθάσει στη μέση της νοτιοδυτικής πλαγιάς. Στη νότια πλευρά, τα μπάζα από το ηφαίστειο είχαν συσσωρευθή σε ύψος περίπου 700 μέτρων (2.300 πόδια) κάτω από το χείλος του κρατήρα. Αυτό το γεγονός δημιούργησε το φόβο κατολισθήσεως λασπών σε περίπτωσι ραγδαίας βροχοπτώσεως. Μερικοί εγκατέλειψαν τα σπίτια τους με τη θέλησί τους και μετακινήθηκαν σε προσωρινά κυβερνητικά καταφύγια. Οι κάτοικοι ωρισμένων περιοχών ανέφεραν ότι αισθάνοντο τον θερμό αέρα από τη λάβα.
Η Ώρα της Εκκενώσεως!
Στις 9 Μαΐου, διατάχθηκε εκκένωσις για πολλούς κατοίκους της νοτιοδυτικής πλαγιάς—περιοχή η οποία απειλείτο άμεσα από την ροή της λάβας. Οι εφημερίδες δημοσίευαν εκτενείς πληροφορίες για τη δράσι του ηφαιστείου. Πολύ σύντομα, οι τουρίστες συγκεντρώθηκαν στην επαρχιακή πρωτεύουσα Λεγκάσπι, σε απόστασι 14 χιλιομέτρων (9 μιλίων) από το ηφαίστειο. Το θέαμα της φλογερής λάβας, του ατμού και του καπνού, και το βουητό του τεράστιου βουνού, ήταν κάτι αξέχαστο. Ένας αυτόπτης μάρτυς είπε: «Η πυρακτωμένη κόκκινη λάβα που κατέβαινε σιγά-σιγά στις πλαγιές φαινόταν πάνω στη μαύρη σκιά του κρατήρα τη νύχτα σαν ένας πελώριος κομήτης στον ουρανό.» Ένας άλλος έκανε το ακόλουθο σχόλιο: «Έμοιαζε με ποταμούς χρυσού που είχαν αρχίσει να ρέουν από μια πελώρια πηγή, μεταφέροντας στο ρεύμα τους ρουμπίνια που άστραφταν κάπου-κάπου.»
Καθώς περνούσε ο Μάιος, το ανήσυχο ηφαίστειο εξακολουθούσε να διαταράσση τη ζωή των ντόπιων. Στις 11 Μαΐου, παρατηρήθηκε λάβα στις νοτιοανατολικές πλαγιές. Οι άνθρωποι προειδοποιήθηκαν για τον κίνδυνο κατολισθήσεων λάσπης και θερμών βροχοπτώσεων. Μέχρι τις 12 Μαΐου, 7.500 άτομα, είχαν εκκενώσει την περιοχή. Για πρώτη φορά, φωτιά έβγαινε από την κορυφή του βουνού, και στη διάρκεια αυτής της 24-ωρης περιόδου αναφέρθηκαν 42 ηφαιστειακοί σεισμοί. Διεδίδοντο φήμες ότι πλησίαζε η μεγάλη έκρηξις.
Παλαίμαχοι Παρατηρούν τους Αγριόχοιρους
Εν τούτοις, μερικοί δεν ανησυχούσαν και πολύ. Μερικοί παλιοί κάτοικοι παρατήρησαν ότι οι αγριόχοιροι και τ’ άλλα ζώα δεν είχαν εγκαταλείψει ακόμη την κατοικία τους στα δάση στις πλαγιές του Μέιγιον. Έτσι, αυτά τα άτομα κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχε άμεσος κίνδυνος για μεγάλη έκρηξι. Συγκεκριμένα, ένας παλαίμαχος δεν ήταν διατεθειμένος να εγκαταλείψη το σπίτι του. Γιατί; Θυμόταν ότι το 1968 ένοιωθε την μυρωδιά θειούχων αναθυμιάσεων από το εκρηγνυόμενο ηφαίστειο. Πίστευε ότι δεν υπήρχε πραγματικός κίνδυνος αν προηγουμένως δεν ωσφραίνετο πάλι αυτές τις αναθυμιάσεις.
Εν τω μεταξύ, η ενεργητικότης του όρους συνεχίζετο. Στις 15 Μαΐου, έγιναν αισθητές μεγάλες εκρήξεις και ισχυρές δονήσεις σε απόστασι 24 χιλιομέτρων (15 μιλίων). Από την κορυφή, εκτοξεύοντο σύννεφα τέφρας σε ύψος 760 μέτρων (2.500 πόδια). Η λάβα είχε φθάσει στην περιοχή του δάσους και μερικά δένδρα είχαν αρπάξει φωτιά. Σύντομα η πυκνή τέφρα ανάγκασε περισσότερους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Μια οικογένεια παραπονείτο ότι δεν μπορούσαν να φάνε εξ αιτίας της τέφρας που έπεφτε στο φαγητό τους. Ο αριθμός των προσφύγων αυξάνετο.
Τα φορτωμένα με τέφρα σύννεφα είχαν φθάσει τώρα σε ύψος 1.500 μέτρων (5.000 ποδών) στον αέρα. Σύμφωνα με πληροφορίες, από το στόμιο του κρατήρα εκτοξεύοντο σε ύψος 183 μέτρων (600 ποδών) βράχοι σε μέγεθος σπιτιών. Ποτάμια από αστραφτερή πυρακτωμένη λάβα εξακολουθούσαν να κατεβαίνουν από τις πλαγιές του βουνού. Εν τω μεταξύ, 22 κέντρα εκκενώσεως φρόντιζαν για περισσότερους από 20.000 διακομιζόμενους.
Τι Συνέβη Μετά;
Τότε, ξαφνικά, όλα άρχισαν να καλμάρουν. Μολονότι τα υπόγεια βουητά εξακολούθησαν για λίγο, και υπήρξαν λίγα σύντομα ξεσπάσματα, παρατηρήθηκε ότι υπήρχε λιγώτερη κίνησι στη λάβα και λιγώτερες τέφρες. Σιγά σιγά, κατά τα τέλη του Μαΐου, το πελώριο βουνό σταμάτησε τη θεαματική του επίδειξι. Στις αρχές του Ιουνίου, εκτός από μερικές σταγόνες λάβας, το Ηφαίστειο Μέιγιον ήταν πάλι μια εικόνα ομορφιάς, καθώς υψώνετο ήρεμα πάνω από τις καταπράσινες και γόνιμες πεδιάδες του Άλμπεϋ.
Η έκρηξις επηρέασε μόνιμα τη ζωή ενός μικρού κοριτσιού. Το όνομά της, Μεϊγιόνα, θα θυμίζη διαρκώς ότι γεννήθηκε στη διάρκεια του σύντομου αφυπνίσματος του βουνού. Εν τω μεταξύ, πάνω από 20.000 αγρότες μπόρεσαν να εγκαταλείψουν τα κέντρα εκκενώσεως. Για λίγες βδομάδες, η ζωή τους είχε διακοπή εντελώς. Είχαν αφήσει τα σπίτια τους, χωρίς να ξέρουν αν θα τα ξανάβλεπαν ποτέ.
Τώρα, αυτοί οι κάτοικοι, δίπλα στο ηφαίστειο επέστρεψαν ατά σπίτια τους, συνεχίζοντας κανονικά τη ζωή τους. Αλλά ίσως να παρακολουθούν προσεκτικά τον πελώριο γείτονά τους, αφού δεν ξέρουν πότε θα φέρη πάλι στη ζωή τους φόβο και αναταραχή.
Αυτή είναι η ζωή δίπλα σε μια πανύψηλη ωρολογιακή βόμβα!