«Η Μαργαρίτα με τη Δύναμι ενός Ημιόνου»

Από τον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στην Κένυα

ΜΟΙΑΖΕΙ με μια όμορφη μικρή μαργαρίτα. Και όμως προκαλεί τον θάνατο. Όχι, βέβαια, στον άνθρωπο ούτε στα κατοικίδια ζώα του, αλλά στα βλαβερά έντομα. Είτε φωλιάζουν σε κάποιο άνοιγμα του σπιτιού, είτε κρύβονται σε κάποια αποθήκη τροφίμων, σχεδόν όλα τα βλαβερά έντομα κατανικώνται απ’ αυτό το μικροσκοπικό μέλος της οικογενείας των χρυσανθέμων. Ακόμη και το πιο σκληρό κουνούπι και η «υπερκατσαρίδα» δεν τα βγάζουν πέρα μ’ αυτή τη «μαργαρίτα που έχει τη δύναμι ενός ημιόνου.» Με τα λεπτά του λευκά πέταλα και το κεντρικό του τμήμα που μοιάζει με κουμπί και έχει ζωηρό κίτρινο χρώμα, το πύρεθρον είναι αρκετά ελκυστικό ώστε να βάλετε και σε βάζο για να στολίσετε το τραπέζι σας. Ωστόσο, μπορεί να κάνη πολύ περισσότερα για σας!

Το πύρεθρο χρησιμοποιείται, υπό μορφή σκόνης εδώ και χιλιάδες χρόνια σαν ένα αποτελεσματικό εντομοκτόνο. Η χρήσις του γι’ αυτό τον σκοπό εξαπλώθηκε στην αρχαία Κίνα και αργότερα σε μέρη της Ευρώπης, στην Ιαπωνία και σε άλλες χώρες. Παρά τις πλεονεκτικές ιδιότητές που καθιστούν το πύρεθρο λύσι για τα πολλά προβλήματα που δημιουργούνται από τα συνθετικά εντομοκτόνα, παρέμεινε ως επί το πλείστον άγνωστο στον σύγχρονο κόσμο. Γιατί; Επειδή η χειρωνακτική εργασία και άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με την καλλιέργεια και τη συγκομιδή του, δημιουργούσαν διακυμάνσεις στην παραγωγή. Ωστόσο, το μέλλον του ως φίλου του σπιτιού σας, διαγράφεται λαμπρό.

Οι έρευνες παρήγαγαν σκόνη από το πύρεθρο, ‘σπιράλς,’ ‘σπρέυς,’ ακόμη και «βόμβες» αεροζόλ. Όλο και περισσότεροι αγρότες κατανοούν ότι το πύρεθρο μπορεί να γίνη μια αξιόλογη προσοδοφόρα, καλλιέργεια. Και καθώς πολλά μέρη αφυπνίζονται για τη διαταραχή στην «ισορροπία της φύσεως,» λόγω της χρήσεως συνθετικών εντομοκτόνων, πολλοί τώρα στρέφονται στο πύρεθρο. Αυτή η ξεχωριστή, μικρή μαργαρίτα χρησιμεύει σαν ένα αποτελεσματικό εντομοκτόνο που λύνει πολλά σύγχρονα προβλήματα. Ίσως ν’ αξίζη τον κόπο να γνωρίσετε καλύτερα αυτό το εκπληκτικό λουλούδι.

Η πρώτη παραγωγός χώρα πυρέθρου στον κόσμο είναι μέχρι σήμερα η Κένυα—μολονότι «η μαργαρίτα που έχει τη δύναμι ενός ημιόνου» καλλιεργείται και στο Εκουαδόρ (Ισημερινός), στην Ιαπωνία, στην Τανζανία, στη Ρουάντα και σ’ άλλα μέρη. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής προέρχεται από τα οροπέδια του Κίζιη, που βρίσκονται στο νοτιοδυτικό τμήμα της χώρας. Εκεί ανάμεσα σε καλλιέργειες τσαγιού αραβοσίτου, οσπρίων και άλλων, ολόκληροι αγροί απ’ αυτά τα χαμογελαστά λουλούδια καλωσορίζουν τα μάτια σας. Οι καλύτερες συγκομιδές γίνονται σε ύψος μεταξύ 1.800 ως 2.400 μέτρων (6.000 και 8.000 ποδών). Το μεγάλο ύψος εξασφαλίζει τη χαμηλή νυκτερινή θερμοκρασία που είναι απαραίτητη για τη μεγίστη ανάπτυξι των μπουμπουκιών. Η γεωγραφική τοποθεσία της Κένυα πάνω στον ισημερινό εξασφαλίζει άφθονες λιακάδες, οι οποίες υποβοηθούν τα μπουμπούκια ν’ αναπτυχθούν γρήγορα σε ώριμα λουλούδια, ενώ υποβοηθούν επίσης την αποξήρανσι των συναγμένων λουλουδιών. Υπάρχει, επίσης, και η ανάλογη βροχόπτωσις στα οροπέδια, που όταν είναι 102 ως 114 εκατοστά (40 ως 45 ίντσες) θεωρείται ιδεώδης.

Η Παραγωγή του Πυρέθρου

Σήμερα, το 90 και πλέον τοις εκατό από τη συγκομιδή της Κένυα σε πύρεθρο προέρχεται από 100.000 και πλέον μικρούς καλλιεργητές που έχουν συνασπισθή σε 200 και πλέον συνεταιριστικούς οργανισμούς. Έτσι, το πύρεθρο είναι το τρίτο κατά σειρά εξαγώγιμο γεωργικό προϊόν της Κένυα, ύστερ’ από τον καφέ και το τσάι. Το συμβούλιο Πυρέθρου της Κένυα, του οποίου τα κεντρικά γραφεία, και το εργοστάσιο επεξεργασίας βρίσκονται στην κεντρική περιοχή της Νακούρου (με θέα προς το περίφημο καταφύγιο πουλιών), προσφέρει πολλή βοήθεια και τεχνικές συμβουλές.

Αφού πάρουν τα μικρά φυτά από το Συμβούλιο Πυρέθρου, οι γεωργοί έχουν να κάμουν πολύ σκληρή εργασία. Πρέπει να προσέξουν την κατάλληλη αμειψισπορά του εδάφους, τις βραγιές για τα φυτώρια, το προσεκτικό βοτάνισμα, την κοπή των πίσω μίσχων και πολλά άλλα πράγματα. Μολονότι η καλλιέργεια του πυρέθρου είναι μια κοπιαστική εργασία, ωστόσο βελτιώνει το βιοτικό επίπεδο αυτών των αγροτών. Το πλούσιο έδαφος των οροπεδίων εξασφαλίζει τη γοργή ανάπτυξι και, τέσσερις βδομάδες μετά το φύτεμα, είναι ήδη εποχή του θερισμού.

Συγκομιδή των Λουλουδιών

Όταν μαζεύονται τα πύρεθρα, μπορούμε να δούμε ολόκληρη την οικογένεια στους αγρούς. Ακόμη κι ένα πεντάχρονο κοριτσάκι μπορεί να μεταφέρη ένα χορταρένιο καλάθι. Το κοριτσάκι και τα αδέλφια του έμαθαν να μαζεύουν μόνο τις κεφαλές των ώριμων λουλουδιών, σπάζοντας τις μ’ ένα επιδέξιο στρίψιμο των σβέλτων δαχτύλων. Οι ενήλικοι μπορούν να μαζέψουν από 27 ως 45 κιλά (60 ως 100 πάουντς) λουλούδια την ημέρα. Είναι μια εργασία πολύ οδυνηρή για την πλάτη, επειδή τα λουλούδια φθάνουν σε ύψος μόνο δυο ποδών (60 εκατοστά). Για τα παιδιά είναι μια όμορφη, διασκεδαστική ανάπαυλα, μολονότι είναι στο σχολείο, το περισσότερο μέρος του έτους.

Η συγκομιδή συνεχίζεται, επί εννέα μήνες. Κάθε δύο εβδομάδες περίπου μαζεύονται τα εντελώς ανοιγμένα λουλούδια, οπότε έχουν τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε πυρεθρίνη. Οι κεφαλές των λουλουδιών απλώνονται στο έδαφος, για να ξεραθούν από τον ζεστό ήλιο κι έτσι χάνουν τα τρία τέταρτα περίπου του βάρους των, πριν μεταφερθούν στο εργοστάσιο στη Νακούρου.

Επεξεργασία

Το σύγχρονο εργοστάσιο, καθώς και οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας, είναι εφωδιασμένο με τα πιο τελευταία μηχανήματα. Ένα προσκέφαλο θερμού αέρος μεταφέρει τα αποξεραμένα λουλούδια μέσα από σωλήνες από την αποβάθρα εκφορτώσεως, στις μηχανές αλέσεως. Σε διάφορους βαθμούς πυκνότητας, το λάδι βγαίνει από τα λουλούδια και διοχετεύεται σε μεγάλα βαρέλια. Αυτά έχουν απ’ έξω σαν έμβλημα μια λευκή μαργαρίτα και την ετικέττα «Πύρεθρον, Προϊόν Εξαγωγής της Κένυα.» Το εξαγωγικό προϊόν εξάγεται σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Ιαπωνία, όπου το λάδι μετατρέπεται στα γνωστά εντομοκτόνα. Εξ άλλου, τα κατάλοιπα, σε μορφή σκόνης, εξάγονται κυρίως στην Άπω Ανατολή, για την κατασκευή ‘σπιράλς’ για κουνούπια. Αυτά είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να καίγονται αργά και ν’ αναδίδουν καπνό που είναι θανατηφόρος για τα έντομα που έρχονται σε επαφή μαζί του. Αυτά τα κατάλοιπα αποτελούν επίσης θαυμάσια τροφή για ζώα, διότι περιέχουν 13 τοις εκατό πρωτεΐνες, σχεδόν όσο και τα πίτουρα από σιτηρά.

Ποικίλες Χρήσεις

Λόγω του ότι είναι αβλαβές για τον άνθρωπο και τα κατοικίδια ζώα του, καθώς επίσης και λόγω των θανατηφόρων ιδιοτήτων για τα βλαβερά έντομα, υπάρχουν πολλές χρήσεις του πυρέθρου. Έχει διαπιστωθή ότι τα βλαβερά έντομα δεν αναπτύσσουν αντοχή στο πύρεθρο, όπως συμβαίνει με τα συνθετικά εντομοκτόνα που είναι τόσο διαδεδομένα σήμερα. Άλλα πλεονεκτήματα αυτού του «φυσικού» εντομοκτόνου είναι ότι μπορεί να προστεθή σε αποθέματα νερού και μπορεί να χρησιμοποιηθή για να προστατεύση αποθηκευμένα τρόφιμα χωρίς τη βλαβερή επίδρασι που συνδέεται με τα συνθετικά εντομοκτόνα. Το πύρεθρον είναι ασταθές στο ισχυρό ηλιακό φως, πράγμα που σημαίνει ότι δεν παραμένει ενεργό για αρκετό καιρό, ώστε να διασαλεύση την «ισορροπία της φύσεως.» Έτσι, στο σύγχρονο κόσμο που ανησυχεί για τη μόλυνσι, το πύρεθρο προσφέρει ένα αποτελεσματικό όπλο για την υγιεινή του σπιτιού, διότι εξοντώνει τα βλαβερά έντομα, χωρίς να διαταράσση τα οικολογικά συστήματα.

Το μέλλον θα δείξη αν αυτή η γελαστή μαργαρίτα με τις ασυνήθιστες ιδιότητες, θα γίνη σπιτικός φίλος πολύ περισσοτέρων ανθρώπων. Υπάρχει η δυνατότης για πιο εκτεταμένη χρήσι, σε εντομοκτόνα παρασκευάσματα για το σπίτι, σε προστασία τροφίμων, ακόμη και σαν απωθητικό εντόμων που αλείφεται στο δέρμα. Πράγματι, αυτό το μικρό λουλούδι με την αθώα εμφάνισι, κερδίζει φήμη ως «μαργαρίτα με τη δύναμι ενός ημιόνου.»