Η Ελλάς Τροποποιεί τον Νόμο για τους Αντιρρησίες Συνειδήσεως

Από τον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στην Ελλάδα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ Βουλή υιοθέτησε τελικά ένα νέο νόμο, ο οποίος έφερε κάποια ανακούφισι στους αντιρρησίες συνειδήσεως που υπάρχουν σ’ αυτή τη χώρα. Μέχρι τότε που ψηφίσθηκε αυτός ο νόμος, εκείνοι οι οποίοι λόγω συνειδήσεως, αρνούντο να φέρουν όπλα εφυλακίζοντο, όχι μόνο μια φορά, αλλά δεύτερη, τρίτη και τετάρτη φορά για την ίδια αιτία.

Το ζήτημα αφορά κυρίως τους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Λόγω της ισχυρής πίστεώς των στους νόμους του Θεού και λόγω της αγάπης τους για τους συνανθρώπους των, δεν παίρνουν όπλα και δεν συμμετέχουν στις διαμάχες των κοσμικών εθνών. Ως αποτέλεσμα, έχουν υποστή σκληρή μεταχείρισι επί πολλά χρόνια στην Ελλάδα. Αλλά τώρα, μέσω ενός ειδικού νόμου που ψήφισε η Βουλή, οι αντιρρησίες συνειδήσεως που αρνούνται στρατιωτική υπηρεσία και καταδικάζονται σε φυλάκισι εξαιρούνται από περαιτέρω απαιτήσεις στρατιωτικής υπηρεσίας μετά την αποφυλάκισί τους.

Πόσης διαρκείας θα είναι αυτή η μία και μόνο ποινή φυλακίσεως; Ο νέος νόμος ορίζει τέσσερα χρόνια. Το χρονικό αυτό διάστημα είναι διπλάσιο από την υποχρεωτική θητεία δύο ετών για στρατιωτική υπηρεσία.

Τι ήταν εκείνο που ωδήγησε την Ελληνική κυβέρνησι ν’ αλλάξη τη στάσι της προς αυτούς τους αντιρρησίες συνειδήσεως; Μήπως το ζήτημα ανέκυψε ξαφνικά; Όχι, διότι η ιστορία αυτού του προβλήματος ανάγεται πολλές δεκαετίες στο παρελθόν.

Δεν Είναι Καινούργιο Ζήτημα

Μολονότι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά πάντοτε ήσαν αντιρρησίες συνειδήσεως στην Ελλάδα, το ζήτημα δεν έλαβε μεγάλες διαστάσεις στις αρχές αυτού του αιώνος. Υπήρξαν αρκετοί λόγοι γι’ αυτό. Ένας λόγος ήταν το γεγονός ότι υπήρχαν σχετικά λίγοι Μάρτυρες του Ιεχωβά στην Ελλάδα μέχρι το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Έτσι, η Ελληνική κυβέρνησις δεν είχε ν’ αντιμετωπίση ένα μεγάλο ζήτημα. Επίσης, στη δεκαετία του 1920 και 1930 η Ευρώπη αισθανόταν ακόμη αποστροφή για την τρομοκρατία του «Μεγάλου Πολέμου.» Έτσι, η στάσις που διακρατούσαν οι Μάρτυρες εναντίον της στρατιωτικής θητείας δεν έλαβε μεγάλη δημοσιότητα στην Ελλάδα.

Το 1940 και 1941 το πρόβλημα ωξύνθηκε, όταν η Ελλάδα αναμίχθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, πρώτα με την Ιταλία και μετά με τη Γερμανία. Οι αντιρρησίες συνειδήσεως οι οποίοι ήσαν Μάρτυρες του Ιεχωβά καταδικάσθηκαν τότε από στρατιωτικά δικαστήρια σε ποινές από 15 χρόνια μέχρι ισόβια. Αλλά όταν η Ελλάς υπέστη εισβολή και κατελήφθη από τα Γερμανικά στρατεύματα, αυτές οι καταδίκες σταμάτησαν.

Στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ελλάδα απελευθερώθηκε. Αλλά το πρόβλημα των αντιρρησιών συνειδήσεων έγινε πιο οξύ. Αυτό ωφείλετο στον εμφύλιο πόλεμο που μάστιζε την Ελλάδα μεταξύ των ετών 1947 και 1950. Λόγω της επικρατούσης ατμοσφαίρας, μερικοί αντιρρησίες συνειδήσεως οι οποίοι ήσαν Μάρτυρες του Ιεχωβά κατεδικάσθησαν σε θάνατο από στρατοδικεία. Έτσι, στην περιοχή της Λαρίσσης, ο Ιωάννης Τσούκαρης εξετελέσθη στις 10 Φεβρουαρίου 1948. Στην περιοχή του Ναυπλίου, ο Γεώργιος Ορφανίδης εξετελέσθη στις 11 Φεβρουαρίου 1949.

Αυτές οι εκτελέσεις διήγειραν την κοινή γνώμη σε διάφορα μέρη του κόσμου. Ως αποτέλεσμα της δημόσιας κατακραυγής, άλλες θανατικές ποινές μετετράπησαν σε φυλακίσεις από 20 χρόνια μέχρι ισόβια.

Τα πιο αξιόμεμπτα πρόσωπα στην περίπτωσι αυτή ήσαν οι κληρικοί της Ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας. Διαρκώς επίεζαν τους κυβερνητικούς επισήμους να διατηρήσουν τη θανατική καταδίκη εις βάρος των Μαρτύρων. Ήταν σαν να ζητούσαν την ‘κεφαλήν του Ιωάννου του Βαπτιστού επί πίνακι,’ επιθυμώντας να εκτελέσουν τα κυβερνητικά όργανα το ρυπαρό έργο της εκτελέσεως των Μαρτύρων του Ιεχωβά.

Αλλά, λόγω ισχυρών διαμαρτυριών που ηγέρθησαν εκ μέρους διαφόρων οργανώσεων, και λόγω του ότι επενέβησαν πολλά εξέχοντα πρόσωπα στον κόσμο, το αίτημα του κλήρου δεν ικανοποιήθηκε. Ιδιαίτερα υποβοηθητική ήταν μια επιστολή από τη Βουλή των Λόρδων στη Βρεταννία προς τον τότε Έλληνα Υπουργό Στρατιωτικών, τον Π. Κανελλόπουλο. Αυτές οι προσπάθειες συνέβαλαν σε μια πιο ήπια μεταχείρισι των Μαρτύρων του Ιεχωβά από μέρους των στρατοδικείων.

Νέο Είδος Σκληρότητος

Στη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, οι περιπτώσεις που αφωρούσαν τους Μάρτυρες του Ιεχωβά έγιναν αντικείμενο ενός άλλου είδους σκληρής μεταχειρίσεως. Αυτοί οι αντιρρησίες συνειδήσεως κατεδικάζοντο πρώτα σε ποινές φυλακίσεως διαρκείας τεσσάρων ετών μέχρι τεσσάρων ετών και ένδεκα μηνών. Αλλά, αφού είχαν εκτίσει την πρώτη ποινή, εδικάζοντο και πάλι για την ίδια αιτία και κατεδικάζοντο εκ νέου σε μια παρόμοια ποινή φυλακίσεως. Όταν και η δεύτερη καταδίκη εξετίετο, η διαδικασία επαναλαμβάνετο για τρίτη ακόμη και τέταρτη φορά. Αυτές οι ποινές χαρακτηρίσθηκαν ορθά ως «αλυσιδωτές ποινές.»

Κατόπιν, το 1966, σε καιρό ειρήνης, ένας Μάρτυς του Ιεχωβά, ο Χρήστος Καζάνης, κατεδικάσθη σε θάνατο από το στρατοδικείο των Αθηνών επειδή αρνήθηκε να φέρη όπλα. Αυτή η απροσδόκητη απόφασις ήγειρε μεγάλη κατακραυγή στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες. Οι Ελληνικές πρεσβείες παντού πλημμύρισαν από καταιγίδα διαμαρτυριών γι’ αυτή την εκπληκτική απόφασι. Πλήθος από επιστολές και τηλεγραφήματα απηύθυναν έκκλησι στην Ελληνική κυβέρνησι. Ως αποτέλεσμα, η περίπτωσις Καζάνη αναθεωρήθηκε και η θανατική ποινή μετετράπη σε ποινή φυλακίσεως τεσσεράμισυ ετών.

Μια Αλλαγή

Το 1974 μια κυβερνητική αλλαγή έλαβε χώρα στην Ελλάδα. Εγκαθιδρύθηκε μια κυβέρνησι δημοκρατικής φύσεως. Λόγω αυτής της πιο φιλελεύθερης κυβερνήσεως, οι περιπτώσεις που αφωρούσαν την επαναλαμβανόμενη καταδίκη των Μαρτύρων του Ιεχωβά έγιναν ευρύτατα γνωστές σ’ όλο τον κόσμο. Διάφορες οργανώσεις ανέλαβαν τώρα τον αγώνα εναντίον αυτών των απάνθρωπων καταδικών.

Μεταξύ αυτών των οργανώσεων ήσαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η Διεθνής Αμνηστία και το Συμβούλιο της Ευρώπης. Αντιπρόσωποι αυτών των οργανώσεων επισκέφθηκαν Έλληνας στρατιωτικούς επισήμους για να εξετάσουν την υπόθεσι. Όλα τα αρμόδια άτομα που εξήτασαν την υπόθεσι συμφώνησαν στο ότι η κατάστασις ήταν καταφανώς απαράδεκτη για μια δημοκρατική χώρα. Και αυτό που ήταν ιδιαιτέρως ασυνεπές ήταν ότι η Ελλάς, γνωστή ως το «λίκνον της δημοκρατίας,» περιείχε στον νόμο της μια διάταξι, που αποτελούσε φανερή παραβίασι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η δημοσιότης γι’ αυτήν την άδικη μεταχείρισι μεγάλωσε. Εξέχοντες επίσημοι στην Ελληνική κυβέρνησι, καθώς επίσης και αρθρογράφοι, άρχισαν να εκθέτουν την υπόθεσι. Αυτά τα άτομα, επίσης, τόνισαν ότι μια τέτοια μεταχείρισις εντίμων πολιτών έβλαπτε τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδος, επειδή κατερράκωνε το όνομα της χώρας.

Στη διάρκεια του 1977 το Συμβούλων της Ευρώπης, υποκινούμενο από ανθρωπιστικά ιδεώδη, διεξήγε συζητήσεις σχετικά με τη μεταχείρισι των Μαρτύρων του Ιεχωβά στην Ελλάδα. Μια έκθεσις που επεβλήθη στο Κοινοβουλευτικό Τμήμα του Συμβουλίου εξέθεσε την Ελλάδα ως χώρα που παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα αυτών των Χριστιανών περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Τελικά, το ζήτημα συζητήθηκε στην Ελληνική Βουλή. Η Κα Βιργινία Τσουδερού, βουλευτής, πρότεινε τροποποιήσεις στον υπάρχοντα νόμο. Αυτές οι τροποποιήσεις θα περιώριζαν τις ποινές για κείνους που αρνούνται ένοπλη υπηρεσία σε ποινή φυλακίσεως μόνο. Ένας άλλος βουλευτής, ο Κος Α. Κακλαμάνης, τόνισε τη μεγάλη βλάβη που είχε επέλθει στη φήμη της Ελλάδος λόγω αυτού του ζητήματος. Τόνισε ότι οι επαναλαμβανόμενες καταδίκες παρέβαιναν τη Διεθνή Συνθήκη της Ρώμης και επίσης την Παγκόσμια διακήρυξι των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Διάφοροι βουλευτές τόνισαν ότι πουθενά στην Ευρώπη οι αντιρρησίες συνειδήσεως δεν υφίσταντο τέτοια μεταχείρισι. Παρετηρήθη ότι σε πολλές χώρες, περιλαμβανομένων και Κομμουνιστικών χωρών, επιβάλλεται μία μόνο ποινή φυλακίσεως άπαξ.

Μετά προσεκτική εξέτασι του θέματος, η Ελληνική Βουλή ενέκρινε την υιοθέτησι ενός νέου νόμου που θα τερμάτιζε τις επαναλαμβανόμενες καταδίκες για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Ο νόμος αυτός ώριζε ότι μόνο μια ποινή φυλακίσεως θα μπορούσε να επιβάλλεται. Θα ήταν μια φυλάκισις τεσσάρων ετών, διπλάσια σε χρόνο από τη στρατιωτική θητεία. Μολονότι αυτό, σε σύγκρισι με άλλες χώρες αποτελεί ακόμη σκληρή μεταχείρισι, είναι μια τεράστια βελτίωσις αν παραβληθή μ’ αυτό που συνέβαινε πριν.

Ο Κλήρος Εκτίθεται

Η ανθρωπιστική απόφασις απεδοκιμάσθη από αντιπροσώπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Ελλάδα. Υψηλά ιστάμενοι, κληρικοί έντονα κατέκριναν την ενέργεια της κυβερνήσεως. Ο κλήρος έκανε την έκκλησι στην κυβέρνησι να μην εφαρμόση το νέο νόμο που ψήφισε η Βουλή.

Για μια φορά ακόμη, αυτές οι ενέργειες εξέθεσαν την υποκρισία του κλήρου. Άτομα, που ισχυρίζονται ότι αντιπροσωπεύουν τον Χριστό, τον ‘Άρχοντα της Ειρήνης,’ ήθελαν να εξακολουθούν να υποφέρουν ειρηνικοί Χριστιανοί λόγω του ότι υπήκουαν στις διδασκαλίες του Ιησού Χριστού!

Αυτή η ασυνέπεια και η υποκρισία δεν πέρασε απαρατήρητη. Ένας αρθρογράφος θρησκευτικών θεμάτων στην εφημερίδα Καθημερινή, με ημερομηνία 22 Οκτωβρίου 1977, έγραψε ένα άρθρο που επέκρινε τη στάσι του κλήρου. Παραδείγματος χάριν, σχετικά με το ότι ο κλήρος διεμαρτυρήθη ότι ο νέος νόμος θα εξασθένιζε την υποστήριξι που δίδεται στο μάχιμο τμήμα του Ελληνικού στρατού, ο συγγραφεύς ανέφερε: «Κάτι τέτοιο είναι μάλλον αστείο να το πιστεύη κανείς. Έχομε κάνει στρατιώτες και όλοι ξέρουμε πόσο μετράμε και τις ημέρες που μας μένουν για την απόλυσι. Μόνο ένας φανατισμένος θρησκευτικά ή τρελλός θα δεχόταν να υπηρετήση δύο επί πλέον μάλλον χρόνια [στη φυλακή] για να μη πάρει όπλο.»

Ο αρθρογράφος κατόπιν κατέκρινε τον κλήρο ότι προσπαθεί να ενεργήση ως «υπέρ βουλή.» Είπε ότι δεν ήταν δουλειά τους να προσπαθούν να πιέζουν την κυβέρνησι για ζητήματα που δεν επιδέχονται κρίσι.

Καμμιά από τις πιέσεις του κλήρου δεν έφερε αποτέλεσμα. Ο νέος νόμος παρέμεινε και σύντομα εφαρμόσθηκε. Σαράντα δύο Μάρτυρες του Ιεχωβά οι οποίοι ήσαν ήδη στη φυλακή υπηρετώντας επαναλαμβανόμενες ποινές, απελευθερώθηκαν. Τέσσερις απ’ αυτούς απελευθερώθηκαν επειδή ήσαν ήδη στη φυλακή τέσσερα χρόνια ή περισσότερο, ενώ τριάντα οκτώ άλλοι απελευθερώθησαν και αναμένουν μια νέα δίκη, επειδή δεν είχαν υπηρετήσει τέσσερα χρόνια ακόμη, όπως ορίζει ο νέος νόμος. Θα επιβληθή πιθανώς νέα καταδίκη ώστε να συμπληρώσουν κι αυτοί την ποινή των τεσσάρων ετών.

Έτσι, η Ελληνική κυβέρνησις, προσήρμοσε τον τρόπο χειρισμού των αντιρρησιών συνειδήσεως. Έθεσε τέρμα στις «αλυσιδωτές ποινές» που οι Χριστιανοί μάρτυρες του Ιεχωβά υφίσταντο επί τόσα πολλά χρόνια.

Ο νέος νόμος αποτελεί έπαινο για την κυβέρνησι της Ελλάδος. Αλλά έπαινος επίσης πρέπει ν’ αποδοθή και στους ειλικρινείς Χριστιανούς οι οποίοι παρέμειναν ακέραιοι σ’ αυτό που εγνώριζαν ότι ήταν ορθό παρά τον σκληρό διωγμό.